Keyingi yillarda mamlakatimizda bolalarni ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan bir qator ishlar amalga oshirildi.

Xususan, yangi tahrirda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida bolaning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash hamda himoya qilish, uning jismoniy, aqliy va madaniy jihatdan toʻlaqonli rivojlanishi uchun eng yaxshi shart-sharoitlarni yaratish davlatning majburiyati sifatida belgilandi.

Mazkur ustuvor tamoyilni amalda roʻyobga chiqarish, bolalarning, shu jumladan yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning davlat tomonidan ijtimoiy himoya qilinishini yanada takomillashtirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritish zaruriyati yuzaga keldi.

Ushbu Qonun bilan ayrim qonun hujjatlariga davlat tomonidan yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy himoyasini yanada kuchaytirishga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining hamda uning hududiy boʻlinmalarining yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash, ularning hisobini yuritish hamda ularni muqobil joylashtirish borasidagi vakolatlarini belgilashga qaratilgan qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

Mazkur Qonun yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishga, ularning oila muhitida tarbiyalanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishga, ularni muqobil joylashtirish shakllarida olgan fuqarolarni qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469-modda, № 9, 589, 592-moddalar, № 10, 671-modda, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 881, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 204-modda, № 5, 296-modda, № 12, 689-modda; 2021-yil, № 1, 5, 11, 13, 14-moddalar, № 2, 142, 144-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 973-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 2, 81-modda, № 3, 216-modda, № 4, 337-modda, № 6, 575-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185-moddalar, № 4, 265, 269-moddalar, № 5, 319-modda, № 9, 713-modda; 2024-yil, № 1, 8-modda, № 2, 115-modda, № 9, 964-modda, № 10, 1070, 1073, 1077, 1083-moddalar, № 12, 1280, 1286, 1292-moddalar; 2025-yil, № 1, 8-modda, № 2, 196, 201-moddalar, № 3, 376-modda, № 6, 727-modda, № 8, 968, 969-moddalar, № 9, 1042-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 19-moddaning oʻn ikkinchi qismi “bundan oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlar koʻrilayotgan hollar mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 60-moddaning ikkinchi qismidagi “homiylik qiluvchi muassasalar va tashkilotlarning” degan soʻzlar “vasiylik yoki homiylik qiluvchi muassasalar va tashkilotlarning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

3) 218-moddaning birinchi qismidagi “homiyligiga topshirishi” degan soʻzlar “vasiyligiga yoki homiyligiga topshirishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4) 531-moddaning oʻn birinchi qismidagi “homiyligiga berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, sud bu haqda bolalar turgan joydagi vasiylik organiga” degan soʻzlar “vasiyligiga yoki homiyligiga berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, sud bu haqda bolalar turgan joydagi vasiylik va homiylik organiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 671, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 2, 47-modda, № 3, 161, 165, 166-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda, № 8, 469, 471-moddalar, № 9, 591, 592-moddalar, № 10, 674, 676-moddalar, № 11, 787, 791-moddalar, № 12, 880, 891-moddalar; 2020-yil, № 1, 4-modda, № 3, 203, 204-moddalar, № 7, 449-modda, № 9, 539, 540-moddalar, № 10, 593, 596-moddalar, № 11, 651-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-moddalar, № 2, 142-modda, № 3, 217-modda, № 4, 290, 293-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 800, 802, 803-moddalar, № 9, 903-modda, № 10, 966, 967, 968, 973-moddalar, № 11, 1066-modda; 2022-yil, № 1, 1, 2-moddalar, № 2, 80, 81-moddalar, № 3, 215, 216-moddalar, № 4, 337-modda, № 5, 464, 465, 466, 467-moddalar, № 8, 787-modda, № 10, 981, 984-moddalar, № 12, 1188-modda; 2023-yil, № 3, 184, 185, 188, 189-moddalar, № 4, 265, 266, 268-moddalar, № 5, 319, 320-moddalar, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-moddalar, № 8, 634-modda, № 10, 798-modda, № 11, 921, 923, 924-moddalar, № 12, 1004-modda; 2024-yil, № 1, 5, 7, 8, 9-moddalar, № 2, 102, 111, 115, 116-moddalar, № 3, 243, 245-moddalar, № 6, 530, 532-moddalar, № 7, 629-modda, № 8, 826, 829, 831-moddalar, № 9, 954, 964, 965-moddalar, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1078, 1083, 1084-moddalar, № 11, 1187, 1188, 1189-moddalar, № 12, 1279, 1280, 1282, 1286, 1287-moddalar; 2025-yil, № 1, 5, 8-moddalar, № 2, 187, 188, 196, 198, 201-moddalar, № 3, 368, 376-moddalar, № 4, 517, 521-moddalar, № 5, 643, 644-moddalar, № 6, 729-modda, № 7, 828, 829, 832-moddalar, № 8, 968, 971-moddalar, № 11, 1233, 1236, 1237-moddalar) quyidagi oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 47-modda:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Taʼlim tashkilotida voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlar oʻz zimmasiga yuklatilgan shaxs tomonidan tarbiya va taʼlim berish jarayonida voyaga yetmagan bolaga nisbatan jismoniy zoʻravonlik sodir etish, shuningdek uni kamsitish yoki xoʻrlash kabi harakatlarda ifodalangan tarzda tahqirlash, basharti jinoyat alomatlari, shuningdek ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa huquqbuzarliklar alomatlari mavjud boʻlmasa, —

bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi”;

ikkinchi — oltinchi qismlari tegishincha uchinchi — yettinchi qismlar deb hisoblansin;

uchinchi qismidagi “Xuddi shunday” degan soʻzlar “Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi qismidagi “uchinchi qismida” degan soʻzlar “toʻrtinchi qismida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

yettinchi qismidagi “beshinchi qismida” degan soʻzlar “oltinchi qismida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 47¹-moddaning:

nomidagi “Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan” degan soʻzlar “Yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

dispozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni shunday bolalar turgan muassasa rahbari yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi mansabdor shaxsi tomonidan vasiylik va homiylik organiga xabar qilmaslik, xuddi shuningdek ular tomonidan yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar haqida atayin notoʻgʻri maʼlumotlar berish”;

3) 47²-moddaning nomi va dispozitsiyasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Yetim bolalarga yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga vasiylik va homiylik belgilashda, ularni farzandlikka, tutingan (foster) oilaga berishda yoxud ularga yetim bolalar yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar uchun muqobil joylashtirishning boshqa shakllarini belgilashda qonunchilik talablarini buzish”;

4) 245-moddaning birinchi qismidagi “47-moddasining ikkinchi — oltinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasining ikkinchi — yettinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

5) 247-moddaning matnidagi “47-moddasining birinchi va beshinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasining birinchi va oltinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

6) 248-modda toʻrtinchi qismining toʻrtinchi xatboshisidagi “47-moddasi uchinchi va toʻrtinchi qismlarida” degan soʻzlar “47-moddasi toʻrtinchi va beshinchi qismlarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Notariat toʻgʻrisida”gi 343-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 42-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda; 2006-yil, № 9, 498-modda; 2007-yil, № 12, 608-modda; 2009-yil, № 9, 337-modda; 2010-yil, № 9, 335-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda, № 7, 431-modda, № 10, 673-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 464-modda; 2024-yil, № 10, 1076-modda, № 12, 1286-modda; 2025-yil, № 10, 1153-modda) quyidagi qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 6-modda toʻrtinchi qismining oltinchi xatboshisi “vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolani farzandlikka berish (olish), bolani vasiylikka yoki homiylikka berish haqidagi arizada imzoning haqiqiyligi shahodatlanganligi toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 18-modda birinchi qismining oʻn uchinchi xatboshisi “vasiylikdagi shaxsning mol-mulkini taqsimlashga doir bitimlar hamda uning taqdirini hal qilishga qaratilgan boshqa bitimlar haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolani farzandlikka berish (olish), bolani vasiylikka yoki homiylikka berish haqidagi arizada imzoning haqiqiyligi shahodatlanganligi toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda, № 8, 469-modda, № 9, 588, 592-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 6, 337-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda, № 12, 1193-modda; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 2, 104-modda, № 3, 187-modda, № 4, 269-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 818, 823, 828-moddalar, № 12, 1285-modda) 132-moddasining uchinchi qismidagi “homiylik va vasiylik organining” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan 607-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1998-yil, 5-6-songa ilova; 2003-yil, № 1, 8-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 157-modda; 2008-yil, № 4, 189-modda; 2009-yil, № 9, 328-modda; 2010-yil, № 9, 334, 335-moddalar; 2011-yil, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4-moddalar, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 8, 469-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 199-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 970-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 4, 265-modda, № 5, 316-modda; 2024-yil, № 2, 105-modda; 2025-yil, № 4, 515-modda, № 10, 1153-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 5-moddaning matnidagi “ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni” degan soʻzlar “yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 105-moddaning:

nomidagi “yoki aliment toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismidagi “yoki uni aliment toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

uchinchi qismidagi “yoki uni toʻlashdan ozod qilish” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

3) 106-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga taʼminot berish, ularni tarbiyalash va ularga taʼlim berish davlat tomonidan toʻliq amalga oshiriladi”;

4) 146-modda quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Davlat yoki nodavlat muassasalarining toʻliq taʼminotida boʻlgan voyaga yetmagan bolaga aliment toʻlashi shart boʻlgan otani yoki onani aliment toʻlashdan ozod qilishga yoʻl qoʻyilmaydi”;

5) VI boʻlimning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

6) 19-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

7) 148-moddaning:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

matni “tarbiya, davolash” degan soʻzlardan keyin “sogʻlomlashtirish” degan soʻz bilan toʻldirilsin;

8) 149 va 150-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Vasiylik va homiylik organlari yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlaydi, bunday bolalarni hisobga oladi va yetim qolishning yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlishning har bir holatiga qarab, bolalarni muqobil joylashtirish shakllarini tanlaydi, shuningdek bundan buyon ularga taʼminot berish, ularni tarbiyalash va ularga taʼlim berish shart-sharoitlarini nazorat qilib boradi.

Vasiylik va homiylik organidan tashqari boshqa yuridik va jismoniy shaxslarning yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va muqobil joylashtirish boʻyicha faoliyat yuritishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Tashkilotlarning (ichki ishlar organlarining, sudlarning, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarining, sogʻliqni saqlash muassasalarining, taʼlim tashkilotlarining va boshqa muassasalarning), fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining mansabdor shaxslari, notariuslar va boshqa fuqarolar bolalar yetim qolganligidan yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlganligidan xabardor boʻlgach, yigirma toʻrt soat ichida bu haqda bolalar haqiqatda turgan joydagi vasiylik va homiylik organlariga xabar berishi shart. Vasiylik va homiylik organi bunday maʼlumotlarni olgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida bolaning turmush sharoitini tekshirib chiqishi (birlamchi baholash) va bunda bolaning yetim qolganligi yoxud ota-ona yoki qarindoshlari qaramogʻidan mahrum boʻlganligi aniqlansa, uni muqobil joylashtirish masalasi hal boʻlguniga qadar bolaning huquq va manfaatlari himoya qilinishini taʼminlashi shart.

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vasiylik va homiylik organiga xabar qilmaganlik, shuningdek bunday bolalarni muqobil joylashtirishda qonunchilik talablarini buzganlik uchun ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan muassasalarning rahbarlari va organlarning mansabdor shaxslari qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar oilaga (farzandlikka olinishi, vasiylik, homiylik belgilanishi yoki tutingan (foster) oilaga) berilishi, bunday imkoniyat boʻlmaganda esa, yetim bolalar yoxud ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan muassasalarga (tarbiya, davolash, sogʻlomlashtirish, aholini ijtimoiy himoyalash muassasasiga va shunga oʻxshash boshqa muassasalarga) tarbiyaga berilishi lozim.

Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan oilaga yoki muassasalarga tarbiyalash uchun muqobil joylashtirish masalasi hal boʻlguniga qadar vasiylik (homiylik) majburiyatlarini bajarish vaqtincha vasiylik va homiylik organlarining zimmasiga yuklatiladi”;

9) 152-modda:

birinchi qismi:

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“vasiylik yoki homiylik majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirilgan shaxslar, shuningdek tutingan ota-onalar, agar bolani tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisida ular bilan tuzilgan shartnoma ularning zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishdan boʻyin tovlaganligi, oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilganligi, tarbiyasidagi bolalar bilan shafqatsiz munosabatda boʻlganligi, surunkali alkogolizmga yoki giyohvandlikka mubtalo boʻlganligi oqibatida bekor qilingan boʻlsa”;

toʻrtinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha beshinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi xatboshisida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi xatboshisida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi va yettinchi xatboshilarida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni farzandlikka olish istagini bildirgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda maxsus oʻquv kursini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi sertifikatga ega boʻlishi kerak”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin;

10) 161-moddaning matnidagi “maʼmuriyatining” degan soʻz “joylashgan hududdagi vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

11) 174-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik va homiylik voyaga yetmaganlarga nisbatan “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori bilan, voyaga yetganlarga nisbatan esa tuman, shahar hokimining qarori bilan belgilanadi”;

12) 22-bobning nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

13) 194 va 195-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan voyaga yetmagan bolalar, shu jumladan tarbiya, davolash va sogʻlomlashtirish muassasalaridagi, shuningdek aholini ijtimoiy himoyalash muassasalaridagi hamda shunga oʻxshash boshqa muassasalardagi bolalar tutingan (foster) oilaga beriladi.

Tutingan (foster) oila oilaga tarbiyaga berish (patronat) shaklida hamda bolalarga oilaga yaqin muhitda gʻamxoʻrlik koʻrsatishning qonunchilikda belgilangan boshqa shakllarida tashkil etiladi.

Yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar oilaga tarbiyaga (patronat) faqat ularning qarindoshlariga beriladi.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olishni istagan shaxs vasiylik va homiylik organlari bilan kelishilgan holda bolalarni oldindan tanlab oladi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga berish ularning xohishini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Oʻn yoshga toʻlgan bolalarni ularning roziligi bilan tutingan (foster) oilaga berish mumkin.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga berish tartibi va shartlari qonunchilik bilan belgilanadi.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnoma vasiylik va homiylik organlari bilan tutingan ota-ona oʻrtasida tuziladi.

Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnomada bolalarni taʼminlash, tarbiyalash va ularga taʼlim berish, tarbiyaga olgan tutingan ota-onaning huquq va majburiyatlari, vasiylik va homiylik organlarining bolalarni tarbiyaga olgan oilaga nisbatan majburiyatlari, shuningdek bunday shartnomani bekor qilish asoslari va oqibatlari koʻrsatilishi kerak.

Shartnoma tuzilishidan oldin bolani tarbiyaga olayotgan shaxsning turmush shart-sharoitlari va oila aʼzolarining sogʻligʻi tekshiriladi.

Bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olgan shaxslarga oilaga tarbiyaga olingan bolaning taʼminoti uchun har oyda nafaqa, shuningdek kiyim-bosh va poyabzal olish uchun har yili bir martalik toʻlov qonunchilikda belgilangan miqdorda toʻlab boriladi.

Bolalarga oilaga yaqin muhitda gʻamxoʻrlik koʻrsatishning boshqa shaklida har bir tarbiyalanuvchining yashash xarajatlari hamda parvarish qilinishi uchun tutingan ota-onaga toʻlanadigan mablagʻlar qonunchilik hujjatlariga muvofiq toʻlanadi”;

14) 196-moddaning:

nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

birinchi qismidagi “Bolalarni tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuv” degan soʻzlar “Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnoma” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Bolalarni oilaga tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuvni” degan soʻzlar “Bolalarni tutingan (foster) oilaga olish toʻgʻrisidagi shartnomani” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 197-moddaning:

nomidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi qismidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “Oilaga tarbiyaga” degan soʻzlar “Tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

16) 198-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Voyaga yetgan har ikki jinsdagi shaxslar tutingan ota-ona boʻlishi mumkin, bundan ushbu Kodeks 152-moddasi birinchi qismining ikkinchi — oʻninchi xatboshilarida nazarda tutilgan shaxslar mustasno.

Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga tutingan ota-ona boʻlish istagini bildirgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda maxsus oʻquv kursini tamomlaganlik toʻgʻrisidagi sertifikatga ega boʻlishi kerak.

Tutingan ota-onalarni tanlash vasiylik va homiylik organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Tutingan ota-ona tarbiyaga olingan bolaga nisbatan qonunchilik hujjatlariga muvofiq huquq va majburiyatlarga ega boʻladi”;

17) 199-moddaning:

nomidagi “tarbiyaga” degan soʻz “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

matnidagi “tarbiyaga” degan soʻz “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

18) 200-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Vasiylik va homiylik organlari tutingan (foster) oilaga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini kuzatib boradi hamda monitoring qiladi”;

19) 227-moddaning toʻrtinchi qismi “vasiylik va homiylik organlari” degan soʻzlardan keyin “ishtirokida sud” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

20) 237-moddaning toʻrtinchi qismidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1998-yil 24-dekabrda qabul qilingan 713-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 1, 4-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; 2004-yil, № 5, 90-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 6, 260-modda; 2007-yil, № 1, 3-modda, № 4, 156-modda; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 12, 470-modda; 2011-yil, № 12/2, 365-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 10, 673, 676-moddalar; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 4, 199-modda, № 11, 792-modda; 2020-yil, № 9, 539-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 973-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda; 2024-yil, № 8, 830, 831-moddalar; 2025-yil, № 2, 188-modda, № 3, 370-modda, № 4, 515-modda) 108-moddasining nomi va birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Vasiylikka yoki homiylikka olingan shaxsning foydalanishida yoxud mulkida boʻlgan turar joyni almashtirish uchun tegishli vasiylik va homiylik organining roziligi talab qilinadi”.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2001-yil 29-avgustda qabul qilingan “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi 258-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-yil, № 9-10, 169-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 8, 367-modda, № 12, 598-modda; 2008-yil, № 4, 184, 187-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda; 2010-yil, № 9, 337, 340-moddalar; 2012-yil, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 5, 130-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 9, 276-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda, № 7, 389-modda, № 8, 469-modda, № 10, 671-modda, № 12, 880-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 800, 803-moddalar; 2022-yil, № 4, 337-modda, № 6, 570-modda; 2023-yil, № 4, 269-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda, № 8, 827-modda, № 10, 1073-modda; 2025-yil, № 4, 522-modda, № 6, 729-modda, № 8, 970-modda, № 10, 1153-modda) 36-moddasi birinchi qismining 1-bandidagi “homiylik va vasiylik organlari” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 7-yanvarda qabul qilingan “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-139-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 1, 1-modda; 2009-yil, № 12, 471-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 12, 881-modda; 2020-yil, № 3, 199-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 5, 464-modda; 2023-yil, № 3, 185-modda, № 4, 265-modda; 2024-yil, № 9, 958-modda; 2025-yil, № 2, 198-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 3-moddaning toʻrtinchi xatboshisi “shuningdek “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

2) 24-modda:

oltinchi qismining toʻrtinchi xatboshisidagi “oilaga tarbiyaga olish (patronat)” degan soʻzlar “tutingan (foster) oilaga olish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi sakkizinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga gʻamxoʻrlik koʻrsatish hamda ularni tarbiyalash xizmatiga nodavlat tashkilotlar davlat ijtimoiy buyurtmasi, autsorsing yoki boshqa turdagi shartnomalar asosida jalb etilishi mumkin”;

sakkizinchi qismi toʻqqizinchi qism deb hisoblansin;

3) 29-moddaning uchinchi qismidagi “Tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

9-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 17-aprelda qabul qilingan “Odam savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-154-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 17-avgustda qabul qilingan OʻRQ-633-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 8, 490-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 575-modda) 31-moddasiga quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

birinchi qismdagi “homiylik hamda vasiylik organining” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismdagi “homiylik hamda vasiylik organi” degan soʻzlar “vasiylik va homiylik organi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 2-yanvarda qabul qilingan “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi OʻRQ-364-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2014-yil, № 1, 1-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2020-yil, № 1, 3-modda, № 9, 539-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 970-modda; 2023-yil, № 4, 265-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 3-moddaning:

ikkinchi xatboshisidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshisidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 7-modda:

birinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi qismi “Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida yashaydigan” degan soʻzlardan keyin “yetim qolgan yoki” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

beshinchi qismidagi “joylashtirish boʻyicha” degan soʻzlar “muqobil joylashtirish boʻyicha” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

3) quyidagi mazmundagi 8¹-modda bilan toʻldirilsin:

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi oʻz vakolatlari doirasida:

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda ularni amalga oshirishda ishtirok etadi;

bolalarni oilada tarbiyalash shaklining ustuvorligini taʼminlaydi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan bolalarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlaydi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan bolalarga munosib turmush va taʼminot sharoitlarini taʼminlaydi;

oila va bolalarni qoʻllab-quvvatlash muassasalari tarmoqlarini, xizmatlarini, vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarga hamda ularning oilalariga maslahat yordami, huquqiy, ijtimoiy, psixologik yordam va xizmatlar koʻrsatish markazlarini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi;

axborot tizimini yuritadi;

ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarni va ularning oilalarini qoʻllab-quvvatlash masalalarini hal etadi;

yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga gʻamxoʻrlik qilayotgan shaxslarni ragʻbatlantirish mexanizmlarini yaratadi hamda takomillashtiradi;

muqobil joylashtirish shakllariga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini monitoring qiladi;

vasiylik va homiylik sohasida xalqaro hamkorlikni belgilangan tartibda amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin”;

4) 9-modda:

nomidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

birinchi qismining:

birinchi xatboshisidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

toʻrtinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

beshinchi — oʻninchi xatboshilari tegishincha toʻrtinchi — toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “oila va bolalarni qoʻllab-quvvatlash muassasalari tarmoqlarini, xizmatlarini” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

ikkinchi qismidagi “Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

5) 10-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

vasiylik va homiylik sohasidagi davlat dasturlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

vasiylik va homiylik sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, ularni mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda amalga oshiradi, bundan vasiylik va homiylik sohasining voyaga yetmaganlarga doir qismi mustasno;

vasiylik va homiylik sohasidagi vazifalarni bajaruvchi tuman, shahar tibbiyot birlashmalari faoliyatini nazorat qilishni hamda muvofiqlashtirib borishni amalga oshiradi;

vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslarning, shuningdek vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

axborot tizimini yuritadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Tumanlar, shaharlar hokimlari vasiylikni yoki homiylikni belgilash va tugatish boʻyicha, shuningdek vasiylarni yoki homiylarni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod etish yoxud chetlashtirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi, bundan voyaga yetmaganlarga nisbatan vasiylik va homiylikka oid qarorlar mustasno”;

6) 12-moddaning:

nomidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklari bolalarni himoya qilish shuʼbalarining” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlarining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

birinchi qismi:

birinchi xatboshisidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi xatboshisidagi “joylashtirilganligi” degan soʻz “muqobil joylashtirilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“yetim bolalarga va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilanishi zarurligini aniqlab, vasiy yoki homiy etib tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qiladi”;

oʻn ikkinchi xatboshisidagi “joylashtirishni” degan soʻz “muqobil joylashtirishni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oʻn uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

oʻn toʻrtinchi — yigirmanchi xatboshilari tegishincha oʻn uchinchi — oʻn toʻqqizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi yigirmanchi — yigirma oltinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning ijtimoiy holati va turmush sharoitlarini baholashdan oʻtkazadi hamda baholash natijalari asosida bolalarning ijtimoiy maqomini belgilaydi;

yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning qonuniy vakili sifatida har qanday jismoniy va yuridik shaxslar bilan boʻlgan munosabatlarda, shu jumladan sudda muqobil joylashtirish shakllari boʻyicha tarbiyaga olingan (bundan farzandlikka olingan bolalar mustasno) bolalarning huquq va manfaatlarini himoya qiladi, ularning nomidan hamda ularning eng ustun manfaatlarini koʻzlab harakat qiladi;

yetim bolalarni va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni muqobil joylashtirish shakllari boʻyicha tarbiyaga olgan shaxslar, tashkilotlar tomonidan bolalarga gʻamxoʻrlik koʻrsatilishining, tarbiya berilishining va qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa xizmatlar koʻrsatilishining monitoringini olib boradi;

yetim bolalarning, ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning moddiy taʼminot olish huquqlarini taʼminlashda aliment toʻlovlarini, bolaning sogʻligʻini tiklash va reabilitatsiyasi uchun qoʻshimcha xarajatlarni ota-onadan yoki ota-onalik huquqidan mahrum qilingan shaxslardan bola foydasiga undirish boʻyicha sudga ariza (daʼvo arizasi) kiritadi;

bolaning ota-onasini bedarak yoʻqolgan deb topish va (yoki) vafot etgan deb eʼlon qilish boʻyicha sudga ariza kiritadi;

yetim bolalarga va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga meros asosida yoki mol-mulkka egalik qilishning boshqa shakllari asosida tegishli boʻlgan, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchar va koʻchmas mol-mulk ular voyaga yetguniga qadar boshqa shaxslarga berilishining oldini olish choralarini koʻradi;

yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish boʻyicha oʻz vazifalarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni, hujjatlarni hamda ularning koʻchirma nusxalarini barcha davlat organlari, tashkilotlar va muassasalardan soʻrov asosida bepul oladi”;

ikkinchi qismidagi “Tumanlar (shaharlar) hokimliklarining bolalarni himoya qilish shuʼbalari” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

7) 15-moddaning:

birinchi qismidagi “joylashtirilganligi” degan soʻz “muqobil joylashtirilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxsning yashash joyi va uning mulkiy ahvoli oʻzgargan taqdirda, “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari uch ish kuni ichida axborot tizimiga tegishli oʻzgartirishlarni kiritishi shart. Tuman, shahar tibbiyot birlashmalari mazkur oʻzgartirishlar toʻgʻrisida yetti ish kuni ichida tuman (shahar) hokimliklarini xabardor etishi hamda uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildini mazkur shaxsning yangi yashash joyidagi tuman, shahar tibbiyot birlashmasiga yuborishi shart. Bunda shaxsiy hujjatlar yigʻmajildining koʻchirma nusxasi tuman, shahar tibbiyot birlashmasining arxivida qolishi shart”;

8) 16-moddaning:

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar aniqlanganda, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari, taʼlim tashkilotlari va sogʻliqni saqlash muassasalari, notariuslar, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari mazkur shaxslar aniqlangan kundan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida ular haqidagi maʼlumotlarni axborot tizimi orqali yoki yozma shaklda bolalar haqiqatda turgan joydagi vasiylik va homiylik organlariga yuboradi”;

ikkinchi qismi “qonunchilikda belgilangan tartibda tekshiruvdan” degan soʻzlardan keyin “(birlamchi baholashdan)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

9) 17-modda birinchi qismining:

ikkinchi xatboshisidagi “tuman (shahar) hokimligining bolalarni himoya qilish shuʼbasiga” degan soʻzlar “tuman (shahar) hokimligiga hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markaziga (voyaga yetmaganlarga oid qismi boʻyicha)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi xatboshisi “tasdiqlovchi hujjatlarni” degan soʻzlardan keyin “yoxud mazkur hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tegishli axborot tizimlaridan mustaqil ravishda” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

10) 18-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Axborot tizimini tegishliligi boʻyicha tumanlar (shaharlar) hokimliklari hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari yuritadi.

Axborot tizimiga ushbu Qonun 16-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan organlar va shaxslar, shuningdek vasiylik va homiylik organlaridan kelib tushadigan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga muhtoj boʻlgan shaxslar toʻgʻrisidagi, shu jumladan ularning muqobil joylashtirilganligi hamda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan koʻchar va koʻchmas mol-mulki haqidagi maʼlumotlar kiritiladi”;

11) 19-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiylik va homiylik voyaga yetmaganlarga nisbatan “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori, voyaga yetganlarga nisbatan esa tuman, shahar hokimining qarori bilan belgilanadi”;

12) 21-moddaning:

birinchi qismi “tuman, shahar hokimining” degan soʻzlardan keyin “yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

uchinchi qismi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlardan keyin “yoxud “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

13) 22-moddaning:

birinchi qismi:

quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“uzrsiz sabablarga koʻra oʻz bolasini tugʻuruqxonadan yoki boshqa davolash muassasasidan, tarbiya, sogʻlomlashtirish, aholini ijtimoiy himoya qilish muassasasidan va shunga oʻxshash boshqa muassasalardan olishdan bosh tortgan holda oʻzining ota-onalik majburiyatlarini bajarmagan shaxslar”;

beshinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha oltinchi — oʻninchi xatboshilar deb hisoblansin;

sakkizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi xatboshisida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi xatboshisida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻqqizinchi xatboshisidagi “ushbu modda birinchi qismining oltinchi va yettinchi xatboshilarida” degan soʻzlar “ushbu modda birinchi qismining yettinchi va sakkizinchi xatboshilarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

14) 23-moddaning toʻrtinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

15) 24-moddaning birinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarori” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

16) 25-moddaning:

birinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarori” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi qarorida” degan soʻzlar “tuman, shahar hokimining yoki “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining qarorida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

17) 26-moddaning:

birinchi qismidagi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

beshinchi qismidagi “tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

oltinchi qismidagi “Tuman, shahar hokimi” degan soʻzlar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

18) 29-moddaning:

uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiyni yoki homiyni oʻz majburiyatlarini bajarishdan ozod qilish toʻgʻrisidagi qaror voyaga yetganlarga nisbatan tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida, voyaga yetmaganlarga nisbatan esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori tomonidan qabul qilinadi”;

toʻrtinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

19) 30-moddaning:

birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Vasiy yoki homiy oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan yoxud oʻz huquqlarini suiisteʼmol qilgan hollarda, ularni oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirish toʻgʻrisidagi qaror voyaga yetganlarga nisbatan tuman, shahar hokimi tomonidan vasiylik va homiylik organining iltimosnomasi asosida, voyaga yetmaganlarga nisbatan esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktori tomonidan qabul qilinadi”;

uchinchi qismidagi “joylashtirishning” degan soʻz “muqobil joylashtirishning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

20) 32-moddaning ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻz vasiyligidagi yoki homiyligidagi shaxs bilan birga yashayotgan vasiyning yoki homiyning yashash joyini oʻzgartirishi, shuningdek vasiyning yoki homiyning, shu jumladan vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning Oʻzbekiston Respublikasidan chiqishi vasiylik va homiylik organining yozma ruxsati va oʻn yoshga toʻlgan voyaga yetmaganning roziligi bilan amalga oshiriladi”;

21) 36-modda:

beshinchi qismining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Roʻyxatning bir nusxasi vasiyga yoki homiyga topshiriladi, ikkinchi nusxasi vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning vasiylik va homiylik organi tomonidan yuritiladigan shaxsiy hujjatlar yigʻmajildida saqlanadi, uchinchi nusxasi esa, axborot tizimiga vasiylik yoki homiylik belgilangan voyaga yetganlarga tegishli maʼlumotlarni kiritish uchun tuman (shahar) hokimligiga yuboriladi, bundan voyaga yetmagan mol-mulkining roʻyxati mustasno”;

quyidagi mazmundagi oltinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Voyaga yetmagan mol-mulkining roʻyxati ikki nusxada tuziladi va bir nusxasi vasiyga yoki homiyga topshiriladi, ikkinchi nusxasi esa axborot tizimiga kiritiladi”;

oltinchi, yettinchi va sakkizinchi qismlari tegishincha yettinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi qismlar deb hisoblansin;

22) 37-modda birinchi qismining oltinchi xatboshisi “bundan voyaga yetmaganlarning vasiylari mustasno” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

23) 45-moddaning matni “Tuman, shahar hokimining” degan soʻzlardan keyin “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi direktorining” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791, 792-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar, № 3, 198, 199-moddalar; 2021-yil, № 1, 8-modda, 4-songa ilova, № 8, 803-modda, № 9, 903-modda; 2022-yil, № 3, 216-modda, № 8, 787-modda; 2023-yil, № 4, 269-modda, № 12, 1007-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda, № 8, 827-modda, № 9, 964, 969-moddalar, № 11, 1191-modda, № 12, 1280, 1286-moddalar; 2025-yil, № 1, 8-modda, № 3, 373-modda, № 6, 729-modda, № 9, 1042-modda, № 10, 1153-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 42-modda:

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola foydasiga ota-onadan yoki ularning biridan undirilishi belgilangan aliment miqdorini kamaytirish boʻyicha ishlarda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari jalb etiladi”;

toʻrtinchi va beshinchi qismlari tegishincha beshinchi va oltinchi qismlar deb hisoblansin;

2) 303-moddaning beshinchi qismidagi “ushbu hal qiluv qaroridan koʻchirma nusxasini” degan soʻzlar “ushbu hal qiluv qarorining koʻchirma nusxasini tegishli vasiylik va homiylik organiga hamda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 17-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-517-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Konsullik ustavi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 1, 6-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2022-yil, № 3, 216-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda) 30-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Konsullik muassasalari Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida yashayotgan, yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan voyaga yetmagan shaxslar, Oʻzbekiston Respublikasining muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan fuqarolari ustidan, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirishga hamda oʻz majburiyatlarini bajarishga qodir boʻlmagan voyaga yetgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga nisbatan vasiylik yoki homiylik belgilash choralarini koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida yashayotgan yetim qolgan yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan voyaga yetmagan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosini farzandlikka, vasiylikka va homiylikka olishni xohlaydigan, konsullik okrugi hududida doimiy yashayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning iltimosiga koʻra konsullikning mansabdor shaxsi ularni farzandlikka, vasiylikka va homiylikka olishning Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibi toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Konsullikning mansabdor shaxsi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan fuqarolar haqida xabar berishni soʻrab konsullik muassasasi joylashgan davlatning vakolatli organlariga murojaat qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi konsullik okrugi hududida yetim yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlib qolganligi, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlganligi, muomalaga layoqatsizligi yoki muomala layoqati cheklanganligi, shuningdek sogʻligʻining holatiga koʻra oʻz huquqlarini mustaqil ravishda amalga oshirishga hamda oʻz majburiyatlarini bajarishga qodir boʻlmay qolganligi holatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qabul qilib olgan yoxud mazkur holatlar oʻziga maʼlum boʻlib qolgan konsullikning mansabdor shaxsi bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligini xabardor qiladi, Oʻzbekiston Respublikasining bunday fuqarosi ustidan vasiylik yoki homiylik belgilanishiga koʻmaklashadi hamda uning mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarini himoya qilish choralarini koʻradi”.

13-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 2-iyulda qabul qilingan “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-547-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 7, 385-modda; 2021-yil, 4-songa ilova; 2023-yil, № 11, 923-modda) 25-moddasi uchinchi qismining oʻn toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“yetim bolalarning va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berilayotganda, bu bolalar muqobil joylashtirilayotganda hamda vasiylik va homiylikni taʼminlash boʻyicha boshqa chora-tadbirlar amalga oshirilayotganda”.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrda qabul qilingan “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi OʻRQ-595-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 889-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 4, 290-modda, № 10, 968-modda; 2023-yil, № 3, 185-modda; 2024-yil, № 9, 958-modda) quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:

1) 33-moddaning ikkinchi qismidagi “Qoraqalpogʻiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar maktabgacha va maktab taʼlimi boshqarmalari huzuridagi tibbiy-ruhiy-pedagogik komissiya” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 34-modda quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan kelishuvga koʻra, koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida, inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkilotida hamda qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarni sanitariya-gigiyena talablari hisobga olinib, mazkur guruhlarni toʻldirishning eng koʻp miqdori qisqartirilgan yoki oshirilgan holda tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi”;

3) 44-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida bolalarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslar bir yil muddat davomida maktabgacha taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas”;

ikkinchi va uchinchi qismlari tegishincha uchinchi va toʻrtinchi qismlar deb hisoblansin.

15-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 6-yanvarda qabul qilingan “Davlat boji toʻgʻrisida”gi OʻRQ-600-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 201-modda, № 5, 298-modda, № 10, 593-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 7, 661-modda, № 8, 800, 803-moddalar, № 10, 968-modda; 2022-yil, № 2, 76-modda, № 3, 214, 216-moddalar, № 4, 340-modda, № 5, 463, 464, 467-moddalar, № 12, 1186-modda; 2023-yil, № 2, 103-modda, № 3, 186-modda, № 4, 265, 269-moddalar, № 6, 444, 445-moddalar, № 7, 538-modda, № 9, 710-modda; 2024-yil, № 1, 5, 6, 7-moddalar, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-moddalar, № 7, 628-modda, № 8, 819, 823, 831-moddalar, № 9, 958-modda, № 10, 1076, 1079-moddalar, № 11, 1191-modda, № 12, 1279, 1280, 1285-moddalar; 2025-yil, № 1, 4, 6-moddalar, № 2, 188, 189, 195, 197-moddalar, № 4, 520-modda, № 5, 648-modda, № 7, 828-modda, № 8, 968, 971-moddalar, № 10, 1153-modda, № 11, 1237-modda) quyidagi qoʻshimchalar va oʻzgartirish kiritilsin:

1) 8-modda birinchi qismi:

45-bandining uchinchi xatboshisi “bolalarni ota-onalaridan ularni ota-onalik huquqlaridan mahrum etmasdan olib qoʻyish haqidagi” degan soʻzlardan keyin “bolaning sogʻligʻini tiklash va reabilitatsiya qilish uchun qoʻshimcha xarajatlarni ota-onadan yoki ota-onalik huquqidan mahrum qilingan shaxslardan bola foydasiga undirish haqidagi” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;

quyidagi mazmundagi 45¹-band bilan toʻldirilsin:

“45¹) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining hududiy boʻlinmalari — nafaqa oluvchilardan ortiqcha (noqonuniy) toʻlangan nafaqalarning summalarini undirish bilan bogʻliq daʼvolar yuzasidan”;

2) 15-modda:

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Tugʻilgan bolaga fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari tomonidan tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani rasmiylashtirish chogʻida ushbu bola otasi yoki onasining yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan manziliga roʻyxatga qoʻyilayotganda, shuningdek yetim bola yoki ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bola vasiysining (homiysining), tutingan ota-onasining yashash joyi boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan manziliga roʻyxatga qoʻyilayotganda davlat boji undirilmaydi”;

toʻrtinchi — toʻqqizinchi qismlari tegishincha beshinchi — oʻninchi qismlar deb hisoblansin.

16-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Taʼlim toʻgʻrisida”gi OʻRQ-637-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2020-yil, № 9, 538-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 968-modda; 2023-yil, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 101-modda, № 9, 958, 964-moddalar, № 11, 1188-modda; 2025-yil, № 2, 188-modda, № 10, 1155-modda) 38-moddasining uchinchi qismidagi “tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

17-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 12-mayda qabul qilingan “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi OʻRQ-690-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 5, 415-modda; 2024-yil, № 2, 115-modda) 41-moddasiga quyidagi oʻzgartirishlar kiritilsin:

birinchi qismdagi “tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

ikkinchi qismdagi “Tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar “Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyaning” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

18-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyunda qabul qilingan “Yer uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-781-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, № 6, 576-modda; 2024-yil, № 8, 830-modda, № 10, 1072-modda) 25-moddasining toʻqqizinchi qismidagi “tutingan oilaga” degan soʻzlar “tutingan (foster) oilaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

19-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 1-fevralda qabul qilingan “Pedagogning maqomi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-901-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2024-yil, № 2, 101-modda; 2025-yil, № 10, 1155-modda) 15-moddasi quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida voyaga yetmaganlarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslarning bir yil muddat davomida quyidagi taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishiga yoʻl qoʻyilmaydi:

maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

umumiy oʻrta va oʻrta maxsus taʼlim tashkilotlari;

professional taʼlim tashkilotlari;

bolalar uchun qoʻshimcha taʼlim tashkilotlari”;

ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi qismlar tegishincha uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi qismlar deb hisoblansin.

20-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

21-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

22-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.