1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.07.00.00 Стандартлаштириш. Метрология. Сертификатлаш / 09.07.03.00 Сертификатлаштириш / 09.07.03.04 Мажбурий ва ихтиёрий сертификатлаштириш;
2.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.10.00.00 Саноат / 09.10.22.00 Озиқ-овқат саноати / 09.10.22.01 Алкоголь ва тамаки маҳсулотлари]
[ТСЗ:
1.Иқтисодиёт / Стандартлаштириш. Сертификатлаш]
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ СОҒЛИҚНИ САҚЛАШ ВАЗИРЛИГИ ЎЗБЕКИСТОН ДАВЛАТ СТАНДАРТЛАШТИРИШ, МЕТРОЛОГИЯ ВА СЕРТИФИКАТЛАШТИРИШ АГЕНТЛИГИНИНГ
Қарори
ОЗИҚ-ОВҚАТ МАҲСУЛОТЛАРИГА, УЛАРНИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ВОСИТАЛАРИГА ВА ХАЛҚ ИСТЕЪМОЛИ МОЛЛАРИГА ГИГИЕНИК СЕРТИФИКАТИ БЕРИШ ТАРТИБИ ТЎҒРИСИДА ЙЎРИҚНОМАНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2026 йил 28 январдаги 01-сон ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлигининг 2026 йил 26 январдаги 01-13-282-сонли «Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига санитария-эпидемиологик хулоса бериш тартиби тўғрисида йўриқномани тасдиқлаш ҳақида»ги қарор, шунингдек унга ўзгартириш ва қўшимчаларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 1525-3, 30.01.2026 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
1. Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.
5. Маҳсулотларни гигиеник кўрсаткичларини аниқлаш учун синовлар фақат ҳудудий Давлат санитария-эпидемиология назорати марказининг (қуйида — ДСЭНМ) Ўзбекистон Республикаси Миллий аккредитация тизимида аккредитациядан ўтган синов лабораторияларида (қуйида — лаборатория), аккредитация соҳасига мувофиқ амалга оширилади.
6. Бир-бирини такрорловчи синовлар ўтказилишининг олдини олиш мақсадида ДСЭНМларнинг аккредитация қилинган лабораториялари бошқа аккредитация қилинган ДСЭНМларнинг лабораториялар синов натижаларини тан олишлари лозим.
§ 1. Аризани қабул қилиш, ҳужжатларни ўрганиш ва маҳсулот экспертизаси режасини тузиш
8. Гигиеник сертификатлаштириш ўтказилиши учун ариза берувчи ҳудудий ДСЭНМ Бош врачи номига мазкур Йўриқноманинг 1-иловасида келтирилган шаклда ариза билан мурожаат қилади.
9. Аризага ишлаб чиқариладиган маҳсулотга норматив ҳужжатнинг (Давлатлараро стандарт — ДС, Ўзбекистон Республикаси Давлат стандарти — OʼzDSt, Техник шартлар — TSh; ишлаб чиқариладиган озиқ-овқат маҳсулотлари учун — Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги билан келишилган технологик йўриқнома ва рецептура) нусхаси илова қилинади.
Ўзбекистон Республикасининг божхона ҳудудига келганлик тўғрисидаги белги қўйилган ҳолда товарга илова қилинадиган ҳужжатларнинг (товар-транспорт юк хати, инвойс, счёт-фактура) нусхалари;
ишлаб чиқарувчининг келиб чиқиш мамлакати сертификати (товарнинг келиб чиқиши тўғрисида ишончли маълумот мавжуд бўлмаган тақдирда) нусхалари тақдим этилади.
10. Гигиеник сертификат бериш бўйича ариза келиб тушган куни ижро учун ҳудудий ДСЭНМ бош врачи имзо(виза)си билан хўжалик ҳисобида фаолият юритувчи Гигиеник сертификат бериш билан шуғулланувчи бўлим (бўлинма) мудирига берилади.
11. Бўлим (бўлинма) мудири соҳа мутахассислари – овқатланиш гигиенаси, меҳнат гигиенаси, коммунал гигиена, болалар ва ўсмирлар гигиенаси бўлимлари ва бошқа бўлим врач-мутахассислари билан биргаликда ариза ҳамда унга илова қилинган ҳужжатларни ўрганиб чиқади.
Агарда ҳужжатлар тўлиқ ҳолда тақдим қилинган бўлса, маҳсулотларнинг турига қараб, экспертиза режаси (намуналар олиш, ишлаб чиқариш объектини текшириш, лаборатория (санитария-кимёвий, бактериологик, радиологик, токсикологик) синовлари ўтказиш тузилади ва гигиеник сертификатлаштиришни ўтказишга масъул бўлган санитария врачи тайинланади.
Маҳсулот экспертизаси режаси тузилганидан кейин ариза берувчи билан гигиеник экспертиза ўтказиш ва гигиеник сертификат бериш тўғрисида шартнома имзоланади.
Маҳсулотни ишлаб чиқарувчи билан тузиладиган шартномада маҳсулотнинг норматив ҳужжатларида кўрсатилган хавфсизлик кўрсаткичларига мослигини даврий равишда (тез бузилувчи озиқ-овқат маҳсулотлари учун ҳар чоракда, қолган озиқ-овқат ва халқ истеъмоли молларига (олти ойда бир марта ва ҳ.к.) аниқлаш учун лаборатория синовлари ўтказиш бўйича хизматлар кўрсатилиши назарда тутилиши мумкин.
12. Ҳужжатлар тўлиқ ҳолда тақдим қилинмаган тақдирда ҳудудий ДСЭНМ томонидан икки кунлик муддат ичида ариза берувчига қонунчиликнинг аниқ нормалари кўрсатилган ҳолда гигиеник сертификат бериш рад этилганлиги тўғрисида ёзма шаклда маълум қилинади.
13. Илгари сертификатланмаган (синалмаган) махсус қўлланиладиган биологик актив моддалар ёки озиқ-овқат хом ашёси ва озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқариш технологияларининг озиқ-овқат қўшимчалари қўллаш билан боғлиқ ишлаб чиқаришни ташкил этишда ёки маҳсулотларни четдан келтиришда ҳудудий ДСЭНМ тегишли рухсатнома олиш учун Ўзбекистон Республикаси Бош Давлат санитария врачига мурожаат қилади. Ўзбекистон Республикаси Бош Давлат санитария врачи томонидан рухсатнома бериш уч иш кунидан ортиқ бўлмаган муддатда амалга оширилади.
Рухсатнома берилган маҳсулот Ўзбекистон Республикаси Давлат санитария эпидемиология назорати Департаменти томонидан юритиладиган маҳсулотлар реестрига киритилади (ҳамда рухсатнома рўйхатдан ўтказилади). Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги рўйхатга олинган маҳсулотлар реестри ҳар чоракда Республика ДСЭНМ орқали ҳудудий ДСЭНМ раҳбарларига етказилади.
14. Маҳсулот келиб чиқишига кўра, ҳайвонот ёки ўсимлик дунёсига тегишли бўлган тақдирда, масъул санитария врачи ҳужжатлар олинган санадан кейинги кундан кечикмай, ветеринария ёки фитосанитария хулосаси бериш бўйича ваколатли органларга мурожаат қилади.
15. Ветеринария ёки фитосанитария хулосаси давлат ветеринария назоратининг туман (шаҳар) органлари ёки ўсимликлар карантини бўйича давлат хизмати органлари томонидан берилади.
16. Давлат ветеринария назорати органи йигирма кунгача бўлган муддат билан белгиланган тартибда ажратиб қўйиш-чеклаш тадбирларини (карантин) белгилаши мумкин. Бунда ветеринария хулосаси бериш тартиботи карантин муддати тамом бўлгунга қадар тўхтатиб турилади. Ветеринария ёки фитосанитария хулосасини тайёрлаш ва бериш муддати уч иш кунидан ошмаслиги керак.
17. Тадбиркорлик фаолияти субъектлари тегишли хулосалар олиш учун ветеринария ва фитосанитария назорати органларига мустақил равишда мурожаат қилишга ҳақлидир.
§ 2. Ишлаб чиқариш объектини санитария текширувидан ўтказиш ва маҳсулотлардан намуналар олиш
18. Тақдим этилган ҳужжатлар ўрганиб чиқилгандан кейин масъул санитария врачи томонидан белгиланган тартибда ишлаб чиқариш объектини текшириш ва/ёки лаборатория синовлари учун намуналар олиш мақсадида жойнинг ўзига борилади.
19. Маҳсулотларга гигиеник сертификат бериш уларни ишлаб чиқариш техник ускуналарига гигиеник сертификат олишни талаб қилган ҳолларда аввал техник ускуналарга гигиеник сертификат олиниши лозим.
Бунинг учун масъул санитария врачи томонидан лаборатория мутахассиси билан биргаликда ишлаб чиқариш корхонасидаги техник ускуналардан суртмалар олинади ҳамда икки нусхада мазкур Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган шаклда санитария текшируви далолатномаси расмийлаштирилади. Далолатнома масъул санитария врачи, лаборатория мутахассиси ва маҳсулот эгаси ёки унинг вакили томонидан имзоланиб, унинг бир нусхаси маҳсулот эгаси ёки унинг вакилига берилади.
Суртмалар техник ускунанинг бевосита маҳсулотга тегиб турадиган жойидан олинади.
маҳсулотларни сақлаш шароити, бузилиш аломатлари, ифлосланганлиги, бегона ҳидларнинг бор ёки йўқлиги;
маҳсулот шиша идишларда бўлса, уларнинг берклиги;
озиқ-овқат маҳсулотларини ташиш, қадоқлаш материаллари, ёрдамчи материаллар хавфсизлик кўрсаткичларининг санитария қоида ва меъёрлари талабларига жавоб бериши.
23. Маҳсулотларнинг сифатига шубҳа туғилмаган тақдирдагина уларнинг мазаси тотиб кўрилиши мумкин.
24. Ишлаб чиқариш корхонасини ёки республика ҳудудига олиб кирилаётган маҳсулотларнинг санитария текшируви натижалари бўйича икки нусхада мазкур Йўриқноманинг 2-иловасида келтирилган шаклда корхона санитария текшируви далолатномаси тузилади. Далолатнома масъул санитария врачи ва маҳсулот эгаси ёки унинг вакили томонидан имзоланиб, унинг бир нусхаси маҳсулот эгаси ёки унинг вакилига берилади.
25. Масъул санитария врачи маҳсулот намунасини бактериологик, токсикологик, кимёвий ҳамда радиологик синовлари учун норматив ҳужжатларда белгиланган миқдорда олади ва икки нусхада мазкур Йўриқноманинг 3-иловасида келтирилган шаклда намуна олиш далолатномаси тузади. Далолатнома санитария врачи ва маҳсулот эгаси ёки унинг вакили томонидан имзоланади. Унинг бир нусхаси маҳсулот эгаси ёки унинг вакилига берилади.
27. Олинган намуналар маҳсулот партиясини тўлиқ равишда акс эттириши лозим.
28. Тури бир хил, нави ва номланиши бир хил, бир сменада ишлаб чиқарилган ва технологик жиҳатдан бир хил ишловдан ўтган маҳсулот бир хил партия ҳисобланади.
Битта ишлаб чиқариш объектида тайёрланган, маълум ҳажм ва оғирликдаги, бир хил юк хати ва сифат сертификатига эга бўлган маҳсулот бир хил юк партияси ҳисобланади.
39. Масъул санитария врачи тақдим қилинган лаборатория синов натижаларига асосан мазкур синов баённомасига ўз хулосасини ёзади. Хулоса маҳсулотларни ишлаб чиқаришга ёки олиб кирилаётган маҳсулотларнинг партиясига берилади.
40. Лаборатория синов баённомаси, намуна олиш далолатномаси, санитария текшируви далолатномалари билан биргаликда масъул санитария врачи томонидан хўжалик ҳисобида фаолият юритувчи Гигиеник сертификат бериш билан шуғулланувчи бўлим (бўлинма) мудирига тақдим этилади ҳамда ҳудудий ДСЭНМ бош врачи томонидан тасдиқланади.
41. Лаборатория синовларининг салбий натижалари гигиеник сертификат беришни рад этиш учун асос ҳисобланади, бу ҳақда қонунчиликнинг аниқ нормаларини кўрсатилган ҳолда ариза берувчига ёзма шаклда маълум қилинади.
42. Қуйидаги маҳсулотларга ва материалларга токсикологик синовлар ўтказилади:
кундалик турмушда ишлатиладиган кимёвий воситалар (лак, бўёқ, елим, эритувчи суюқлик, ювиш воситаси ва бошқалар);
полимер ва синтетик материаллардан тайёрланган қурилиш ва иншоот материаллари (полимер материаллар, ўров материаллари, уй-рўзғор буюмлари, сопол ва керамика буюмлари);
кундалик турмушда фойдаланиладиган уй-рўзғор буюмлари;
полимер ва синтетик материаллар, пластмассалар ва улардан ишланган буюмлар;
каучук ва резина буюмлари;
елимланган фанера, фанерланган ёғоч панел ва ёғоч қатламларидан ясалган ҳамда шунга ўхшаш материаллар;
ҳожатхона қоғози, салфеткалар, сочиқ, дастурхон ва бошқа уй-рўзғор, санитария-гигиена мақсадлари учун ишлатиладиган қоғоз турлари, пахта ва целлюлозадан тайёрланган маҳсулотлар, қоғоздан ишланган идишлар;
тўқима ва тўқимачилик маҳсулотлари (болалар ассортименти);
пойабзал, бош кийимлар (болалар ассортименти);
сопол буюмлар;
шиша ва ундан тайёрланган буюмлар;
мис ва ундан ишланган буюмлар;
алюминий ва ундан ишланган буюмлар.
43. Токсикологик синов намунани қабул қилиш; намунани текширишга тайёрлаш; бирламчи ишлов бериш; материал ёки маҳсулотни физик-кимёвий хусусиятларини аниқлаш; заҳарлилик ёки хавфсизлик кўрсаткичларини аниқлаш босқичларида ўтказилади.
44. Токсикологик-гигиеник синовларни ўтказиш норматив ҳужжатларда баён этилган усуллар асосида олиб борилиши лозим.
45. Лаборатория синов натижалари токсикологик хулоса тарзида токсикология бўлими мутахассислари томонидан ёзилиб, бўлим мудири имзоси билан санитария врачига тақдим қилинади.
46. Материал ёки маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва улардан фойдаланиш ёки уларни қўлланилишини амалга ошириш шароитларига оид масалалар санитария врачлари ва токсикология бўлим ходимлари ҳамкорлигида ҳал қилиниши лозим.
47. Янги, ўрганилмаган ва қайта синтезланган кимёвий моддалар бўйича қуйидагича токсикологик экспертиза ўтказилиши керак:
кимёвий моддаларни лаборатория ҳайвонларида (оқ каламуш, оқ сичқон, қуён, денгиз чўчқачаси) тажриба асосида ўткир заҳарлилик даражасини аниқлаш-ошқозон орқали моддани юбориш усули билан ўлимга олиб келувчи ўртача дозани (ЛД50) аниқлаш;
моддаларнинг терида ўзгаришлар келтириб чиқариш хусусиятларини аниқлаш;
моддаларнинг тери орқали сўрилиш даражасини аниқлаш;
моддаларнинг кумулятив хусусиятларини ўрганиш (функционал ёки моддий).
48. Барча олинган натижалар бўйича ўрганилган модданинг заҳарлилик даражасини аниқлаш лозим.
49. Масъул санитария врачи томонидан маҳсулотларнинг экспертизаси натижаларини таҳлил қилиб, санитария-гигиеник, бактериологик, токсикологик, радиологик хавфсизлик меъёрлари талаб даражасида эканлигини асослаган ҳолда мазкур Йўриқноманинг 5-иловасида келтирилган шаклда гигиеник сертификат расмийлаштирилади. Бунда маҳсулотнинг инсон саломатлиги ва атроф муҳитга зарарсизлиги, хавфсизлиги кафолатланади.
Гигиеник сертификат ҳудудий ДСЭНМ Бош врачи имзоси ва ушбу муассасанинг муҳри билан тасдиқланган ҳолда берилади, унга синовлар баённомаси нусхалари илова қилинади.
Агар гигиеник сертификатлаштириш билан бир вақтда маҳсулотнинг фитосанитария ёки ветеринария нормалари ва қоидаларига мувофиқлиги синовдан ўтказилган тақдирда, ариза берувчига тегишлича фитосанитария сертификати ёки ветеринария хулосаси ҳам берилади.
50. Фитосанитария сертификати ёки ветеринария хулосаси олиниши ҳисобга олинган ҳолда маҳсулотларга гигиеник сертификатни бериш муддати 14 иш кунидан ошмаслиги керак. Бундай ҳолларда ҳудудий ДСЭНМ Бош врачи аризачини гигиеник сертификатини бериш муддати узайганлиги ҳақида асослантирилган ҳолда ёзма шаклда хабардор қилиши керак.
51. Ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларга гигиеник сертификат 3 йил муддатга, олиб кириладиган маҳсулотларга эса, ўша партиянинг ўзигагина яроқлилик муддати тугагунга қадар берилади.
52. Гигиеник сертификат нусхаси ариза, шартнома, бирламчи ҳужжатлар, санитария текшируви ва намуна олиш далолатномалари, лаборатория синови баённомалари билан биргаликда 3 йилгача муддатга, олиб кириладиган маҳсулотларга эса берилган гигиеник сертификатининг яроқлилик муддати тугагунга қадар архивда сақланади.
54. Мазкур йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, Давлат мулки қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Савдо саноат палатаси, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги Давлат ветеринария Бош бошқармаси, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги ўсимликлар карантини Бош Давлат инспекцияси билан келишилган.
Қишлоқ ва сув хўжалиги вазири С. ИСМОИЛОВ
Тошкент ш.,
2005 йил 28 сентябрь
Давлат мулки қўмитаси раиси М. АСҚАРОВ
Тошкент ш.,
2005 йил 28 сентябрь
Савдо-саноат палатаси раиси А. ШАЙХОВ
Тошкент ш.,
2005 йил 28 сентябрь
Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага 1-ИЛОВА
Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага 2-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги
(ишлаб чиқариш техник ускуналари санитария текширувидан ўтказилганда лаборатория мутахассиси иштирок этади ва санитария текшируви далолатномасини имзолайди)
Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага 3-ИЛОВА
МАҲСУЛОТЛАРДАН НАМУНА ОЛИШ ДАЛОЛАТНОМАСИ
200____йил «___» _________
__________ - сонли
Муассасанинг номи ва манзили________________________________________ Намуна олинган вақти __________ Лабораторияга етказилган вақти __________ Етказиш ва сақлаш шароитлари ________________________________________ Намуна олишдан мақсад ______________________________________________ Қўшимча маълумотлар _______________________________________________
Намунанинг тартиб рақами
Намуналар номи (тури, нави)
Ишлаб чиқарувчи
И/ч санаси ва сменаси
Гуруҳ (партия) ўлчами ва тартиб сони
Намуна оғирлиги ва ҳажми
Олинган маҳсулот нинг ҳужжат рақами
Идиш ва ўрамнинг тури
Намуна олишни асословчи ҳужжат
Синов мақсади
Изоҳ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Намуна олган масъул санитария врачи ____________________________________________
________________
(Ф.И.Ш., лавозими)
(имзо)
Намуна олишда иштирок этган шахслар ______________________________________
Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага 4-ИЛОВА
Озиқ-овқат маҳсулотларига, уларни ишлаб чиқариш воситаларига ва халқ истеъмоли молларига гигиеник сертификати бериш тартиби тўғрисидаги йўриқномага 5-ИЛОВА