1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.17.00.00 Савдо / 09.17.08.00 Товарларни қабул қилиш, сақлаш ва жўнатишни ҳисобга олиш ва расмийлаштириш;
2.21.00.00.00 Ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича комплекс тусдаги ҳужжатлар / 21.03.00.00 Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари]
[ТСЗ:
1.Фуқаролик қонунчилиги. Тадбиркорлик / Умумий масалалар]
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига товар-моддий бойликларни ташиш ҳужжатларини расмийлаштириш тартибини янада такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Президентининг тадбиркорлар билан тўртинчи очиқ мулоқотида белгиланган вазифаларни амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2024 йил 30 августдаги ПФ-132-сон Фармони ижросини таъминлаш, шунингдек, товар-моддий бойликларни ташиш ҳужжатларини расмийлаштириш тартибини соддалаштириш орқали тадбиркорлик субъектлари учун қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг иловага мувофиқ айрим қарорларига қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
электрон ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хатини бирлаштириш;
айрим соҳаларнинг ўзига хос хусусиятидан келиб чиқиб, товар-транспорт юк хатини расмийлаштириш тартибларини белгилаш.
2. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда Солиқ қўмитаси раиси Ш.Д. Кудбиев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 18 март,
168-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 18 мартдаги 168-сон қарорига ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 25 июндаги 522-сон қарори билан тасдиқланган Ўзаро ҳисоб-китоблар тизимида электрон шаклдаги ҳисобварақ-фактуралардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомда:
а) 2-банднинг олтинчи хатбошиси «сотиб олувчи юридик ва жисмоний шахслар» сўзларидан кейин «шунингдек, товар-транспорт юк хати субъектлари» сўзлари билан тўлдирилсин;
б) 13-банд «схемага асосан амалга оширилади» сўзларидан кейин «товар-моддий бойликлар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинганда расмийлаштириладиган ЭҲФ бундан мустасно» сўзлари билан тўлдирилсин;
в) қуйидаги мазмундаги 131-банд билан тўлдирилсин:
«131. Товар-моддий бойликлар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинганда, электрон ҳисобварақ-фактура электрон товар-транспорт юк хати билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилиши мумкин».
2. Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 августдаги 489-сон қарори билан тасдиқланган Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомда:
а) 2-банд қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Товар-моддий бойликларни юклаб жўнатиш билан реализация қилинганда электрон ҳисобварақ-фактура электрон товар-транспорт юк хати билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилиши мумкин»;
«сотилган товарлар (хизматлар) учун тўловлар нақд пулда ёки жисмоний шахсларнинг банк карталари, шунингдек, юридик шахсларнинг ёки якка тартибдаги тадбиркорларнинг миллий валютадаги корпоратив банк карталари орқали амалга оширилганда, назорат-касса техникаси ёки виртуал касса чеки тақдим этилганда»;
қуйидаги мазмундаги ўн биринчи — ўн учинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:
«Қуйидаги ҳолларда электрон ҳисобварақ-фактура билан электрон товар-транспорт юк хати бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилмайди:
товарлар транспорт воситасидан фойдаланмаган ҳолда (шу жумладан, жамоат транспортидан фойдаланган ҳолда) қўлда ёки махсус қурилмалар (арава, эскалатор ва қонунчилик ҳужжатларига кўра давлат рўйхатидан ўтказилмайдиган бошқа қурилмалар) ёрдамида ташилганда;
юк жўнатувчи томонидан товар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинмаганда»;
«Юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар миллий валютадаги корпоратив банк карталари орқали тўловни амалга оширган ҳолда, товарларни (хизматларни) сотиб олган ҚҚС солиқ тўловчилари онлайн назорат-касса машинаси ва виртуал касса чекларини солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали қайд этиб, харидларни ҳисобварақ-фактуралар реестрига киритиш ҳамда ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқига эга бўлади. Бунда харидларни ҳисобварақ-фактуралар реестрига киритиш муддати харидлар амалга оширилган ойдан кейинги ойнинг 10-санасига қадар амалга оширилади»;
е) қуйидаги мазмундаги 141-банд билан тўлдирилсин:
«141.Товар-моддий бойликлар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинган ҳолларда, электрон ҳисобварақ-фактура электрон товар-транспорт юк хати билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилади ва қуйидаги маълумотлар акс эттирилади:
иштирокчилар (юк ташувчи, юкни олувчи, ҳайдовчи);
манзиллар (юкни жўнатиш ва етказиш манзиллари);
транспорт маълумотлари (давлат рақами ва русуми);
юк ташиш нархи»;
ж) қуйидаги мазмундаги 32-боб билан тўлдирилсин:
«32-боб. Электрон ҳисобварақ-фактура ва товар-транспорт юк хатини бирлаштирган ҳолда тўлдириш хусусиятлари
173. Ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хати бирлаштирилган ҳолда, ушбу Низомга 4-иловада келтирилган шаклга мувофиқ тўлдирилади.
174. Дори воситалари ва тиббий буюмларни юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинган ҳолларда, электрон ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хати бирлаштирилган ҳолда, ушбу Низомга 5-иловадаги шаклга мувофиқ тўлдирилади.
175. Бирлаштирилган ҳолдаги ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хати ушбу Низомнинг 14 ва 15-бандларида кўрсатилган маълумотларга қўшимча равишда қуйидаги тартибда тўлдирилади:
транспорт тури (автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув) танланади;
«Юк ташувчи» катакчасига юк ташувчи номи ҳамда солиқ тўловчининг идентификация рақами (СТИР)/жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР) киритилади;
транспорт туридан келиб чиқиб, транспорт воситалари тўғрисидаги маълумотлар (автомобиль, тиркама, ярим тиркама давлат рақами ва русуми, вагон рақами ва тури (ёпиқ, ярим очиқ, платформа, цистерна ва бошқалар), ҳаво кемаси рақами ва русуми, кема рақами ва русуми) киритилади. Бунда юк ташувчига тегишли автотранспорт воситалари рўйхати электрон товар-транспорт юк хати тизимини Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг ягона автоматлаштирилган ахборот тизимига интеграция қилиш орқали автоматик тарзда шакллантирилади;
ҳайдовчи ва юкни етказиб берувчи масъул шахс ҳақидаги маълумотлар (Ф.И.О. ва ЖШШИР) киритилади;
юк ташилаётган транспорт туридан келиб чиқиб, «Юклаш манзили» ва «Юкни етказиш манзили» тўлдирилади;
агар қўшимча юклаш ёки етказиш манзиллари мавжуд бўлса, қўшиш (+) тугмаси орқали амалга оширилади.
Юк ташишнинг хусусиятларидан келиб чиқиб, қуйидаги маълумотлар ихтиёрий равишда тўлдирилиши мумкин:
юкни етказиб бериш экспедитор томонидан амалга оширилган тақдирда, «Юкни етказиб берувчи» катакчасига юкни етказиб берувчининг номи ҳамда СТИР/ЖШШИР киритилади;
мижознинг СТИР/ЖШШИРи киритилади ҳамда тузилган «Шартнома рақами ва санаси» тўлдирилади (юк экспедитор томонидан етказиб берилган тақдирда);
буюртмачининг СТИР/ЖШШИРи киритилади ҳамда юк ташувчи ва буюртмачи ўртасида тузилган «Шартнома рақами ва санаси» тўлдирилади (юк ташиш хизмати юк ташиш шартномаси асосида бошқа (юк жўнатувчи, юк олувчи ва экспедитордан ташқари) юридик ёки жисмоний шахс томонидан кўрсатилган тақдирда);
юклаш ва етказиш манзилининг оралиқ масофаси (км) тўлдирилади;
юк ташиш нархи киритилади (юк ташиш хизмати юк ташиш шартномаси асосида бошқа юридик ёки жисмоний шахс томонидан кўрсатилган тақдирда).
176. Ишлаб чиқариш зарурати юзасидан солиқ тўловчиларнинг талабларидан келиб чиқиб, бирлаштирилган электрон ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хатида ихтиёрий тўлдирилиши лозим бўлган маълумотлар қўшимча киритилиши мумкин»;
з) 59-банд «Товарлар экспорти бўйича БЮД расмийлаштирилган» сўзларидан кейин «ҳамда сотилган товарлар (хизматлар) учун тўловлар нақд пулда ёки юридик шахсларнинг ёки якка тартибдаги тадбиркорларнинг миллий валютадаги корпоратив банк карталари орқали, шунингдек, жисмоний шахсларнинг банк карталари орқали амалга оширилганда, назорат-касса техникаси ёки виртуал касса чеки тақдим этилган» сўзлари билан тўлдирилсин;
и) қуйидаги мазмундаги 611-банд билан тўлдирилсин:
«611. Товар-моддий бойликлар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинган ҳолларда, электрон ҳисобварақ-фактура электрон товар-транспорт юк хати билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилган ҳисобварақ-фактура электрон тасдиқлагандан сўнг электрон ҳужжат айланиш тизими томонидан автоматик тарзда QR-коди бириктирилиб, иштирокчиларга юборилади ва расмийлаштирилган электрон ҳисобварақ-фактура иштирокчиларнинг шахсий кабинетида акс этади.
Юкни етказиб берувчи масъул шахс юкни олганда ва етказиб берганда, юк олувчи эса юк ташиш жараёни якунланганда ўз электрон рақамли имзолари билан тасдиқлайди ёки юкни олиш жараёнида аниқ сабаби кўрсатилган ҳолда электрон товар-транспорт юк хатини рад этиши мумкин.
Юкни ташувчи юкни олганда ва етказиб берганда, сотиб олувчи эса юк ташиш жараёни якунланганда товар-транспорт юк хатини электрон тасдиқлайди ёки юкни олиш жараёнида аниқ сабаби кўрсатилган ҳолда рад этиши мумкин»;
к) қуйидаги мазмунда 4 ва 5-иловалар билан тўлдирилсин:
«Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомга 4-ИЛОВА
20__ йил «___» ____________ даги ____-сон шартномага
Товар (хизмат)ларнинг Ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди
Товар/ хизмат штрих коди
Ўлчов бирлиги
Миқдори
Нархи
Етказиб бериш қиймати
ҚҚС
Етказиб беришнинг ҚҚСни ҳисобга олган ҳолда қиймати
ставка
сумма
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1.
2.
Жами
Юк ташиш маълумотлари:
Юкни ташувчи _________
СТИР/ЖШШИР:
Транспорт тури
□ Автомобиль, □ Темир йўл, □ Ҳаво, □ Сув
Ҳайдовчи _________
ЖШШИР:
Автомобиль давлат рақами __________
Экспедитор________
СТИР/ЖШШИР:
Автомобиль русуми _________
Юклаш манзили __________
Юкни етказиш манзили __________
Юк ташиш нархи __________
Масофа __________
Мижоз __________
СТИР/ЖШШИР:
Ярим тиркама __________
Буюртмачи __________
СТИР/ЖШШИР:
Тиркама __________
Юк оғирлиги (брутто) __________
Юк оғирлиги (нетто) __________
Раҳбар ___________
Юкни етказиб берувчи масъул шахс ________
Юкни етказиб берувчи масъул шахс __________
Олдим____________
Товарни бердим ______________
(етказиб берувчи масъул шахсининг имзоси)
(Юк қабул қилиб олинганда тасдиқланади)
(Юкни етказиб берганда тасдиқланади)
20__ йил «__» _______ даги _____-сон ишончнома бўйича
Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомга 5-ИЛОВА
20__ йил «___» ____________ даги ____-сон шартномага
20__ йил «___» ____________ даги ____-сон
ҲИСОБВАРАҚ-ФАКТУРА
(қатъий белгиланган устамаларда реализация қилинадиган дори воситалари ва тиббий буюмлар учун)
Етказиб берувчи _________________________
Сотиб олувчи __________________________
Манзил: ________________________________
Манзил: _______________________________
________________________________________
_______________________________________
Етказиб берувчининг идентификация рақами (СТИР)
Сотиб олувчининг идентификация рақами (СТИР)
________________________________________
_______________________________________
ҚҚС рўйхат рақами _______________________
ҚҚС рўйхат рақами ______________________
Банк ҳисобварағи ________________________
Банк ҳисобварағи_________________________
Банк МФО ______________________________
Банк МФО __________________________
Т/р
Товарлар номи
Товар (хизмат)ларнинг Ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди
Серия
Ўлчов бирлиги
Сотиб олиш қиймати (базавий нарх)
Савдо қўшимчаси (устама) фоизда
Миқдори
Нархи
Етказиб
бериш қиймати
ҚҚС
Етказиб беришнинг ҚҚСни ҳисобга олган ҳолда қиймати
Товар/ хизмат штрих коди
ставка
суммаси
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
1.
Жами
Юк ташиш маълумотлари:
Юкни ташувчи _________
СТИР/ЖШШИР:
Транспорт тури
□ Автомобиль, □ Темир йўл, □ Ҳаво, □ Сув
Ҳайдовчи _________
ЖШШИР:
Автомобиль давлат рақами __________
Экспедитор________
СТИР/ЖШШИР:
Автомобиль русуми _________
Юклаш манзили __________
Юкни етказиш манзили __________
Юк ташиш нархи __________
Масофа __________
Мижоз __________
СТИР/ЖШШИР:
Ярим тиркама __________
Буюртмачи __________
СТИР/ЖШШИР:
Тиркама __________
Юк оғирлиги (брутто) __________
Юк оғирлиги (нетто) __________
Раҳбар _______________
Юкни етказиб берувчи масъул шахс __________
Юкни етказиб берувчи масъул шахс __________
Олдим _______________
Товарни бердим ________________
(етказиб берувчи масъул шахсининг имзоси)
(Юк қабул қилиб олинганда тасдиқланади)
(Юкни етказиб берганда тасдиқланади)
20__ йил «___» ________даги _____-сон ишончнома бўйича
».
3. Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 28 апрелдаги 249-сон қарори билан тасдиқланган Товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги низом қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 28 апрелдаги 249-сон қарорига 31-ИЛОВА
Товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом товар-транспорт юк хатларини электрон ҳужжат айланиш тизими операторларининг ахборот тизимлари орқали электрон шаклда расмийлаштириш тартибини белгилайди.
Ушбу Низом талаблари юридик шахслар, якка тартибдаги тадбиркорлар, ва фаолияти натижасида ёки товарларни (хизматларни) реализация қилишдан олинган даромадлари солиқ даврида юз миллион сўмдан ошган ўзини ўзи банд қилган шахсларга нисбатан қўлланилади.
2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
буюртмачи — транспорт хизматларини кўрсатиш ҳақидаги талабнома билан мурожаат қилган шахс — юк жўнатувчи ёки юк олувчи ёхуд экспедитор;
мижоз — экспедиторга ўз ҳисобидан белгиланган юк ташиш билан боғлиқ хизматларни кўрсатиш ёки кўрсатишни ташкил этиш бўйича тузилган транспорт экспедиция шартномаси томони — юк жўнатувчи ёки юк олувчи;
роуминг оператори — марказлаштирилган ҳолда сақланиши, операторлараро узатилиши ва ҳисоби юритилишини таъминлайдиган юридик шахс;
тасдиқланган ЭТТЮХ — юк жўнатувчи, юк олувчи ва юкни етказиб берувчи масъул шахс томонидан электрон тасдиқланган электрон ҳужжат;
товар-транспорт юк хати — товар-моддий қимматликларни ҳисобдан чиқариш, уларнинг олиб ўтиш йўлида ҳисобини юритиш, кирим қилиш, омборхона операцияларини ва бухгалтерия ҳисобини юритиш, шунингдек, юкни ташиш учун ҳисоб-китоблар қилиш ҳамда бажарилган ишларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган ҳужжат;
ҳайдовчи — меҳнат шартномаси ёки фуқаровий-ҳуқуқий шартнома асосида фаолиятини амалга ошираётган, транспорт воситасини бошқариб бораётган шахс, шунингдек, юкни етказиб берувчи шахс;
экспедитор — транспорт экспедицияси шартномаси томони — товарларни ташишни ташкил этиш билан шуғулланувчи юридик шахс;
электрон товар-транспорт юк хати (ЭТТЮХ) — белгиланган тартибда электрон шаклда расмийлаштириладиган товар-транспорт юк хати;
электрон тасдиқлаш — ЭТТЮХни электрон рақамли имзо ёки ҳужжатни имзолаган шахснинг розилигини ифодалайдиган, уни биометрик идентификация ва аутентификация қилиш имконини берадиган ҳамда имзо сифатида тан олинадиган электрон тасдиқлаш усули (Face-Id) орқали тасдиқлаш;
электрон товар-транспорт юк хати тизими оператори (кейинги ўринларда — Оператор) — қонунчилик ҳужжатларида ва ушбу Низомда белгиланган талабларни бажарган ЭТТЮХларнинг айланиши ва уларни сақлаш фаолияти билан шуғулланишга рухсат этилган юридик шахс мақомига эга ахборот воситачиси;
юкни етказиб берувчи — юкни етказиб бериш зиммасига юкланган шахс — юк жўнатувчи ёки юк олувчи ёхуд экспедитор;
юкни етказиб берувчи масъул шахс — меҳнат шартномаси ёки фуқаровий-ҳуқуқий шартнома асосида фаолиятини амалга ошираётган, юкларни қабул қилиш, кузатиб бориш ва топшириш бўйича транспорт-экспедиторлик операцияларини амалга оширувчи шахс;
юк жўнатувчи — юк ташиш жараёнида юк эгаси ёки шартнома (воситачилик, топшириқ) асосида унинг номидан иш юритувчи ишончли вакил;
юк олувчи — юкни ва юкка илова қилинган ҳужжатларда кўрсатилганларни олишга вакил қилинган юридик ёки жисмоний шахс;
юк ташувчи — мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосларда транспорт воситасига эга бўлган, юк жўнатувчи, юк олувчи ёки юк ташиш шартномаси асосида юкни белгиланган манзилга етказиб берувчи юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек, экспедитор;
QR-код— электрон товар-транспорт юк хатларига бириктириладиган, дастурий маҳсулотлар орқали ўқиш (сканерлаш) вақтида электрон товар-транспорт юк хатлари ҳақида барча маълумотларга ҳавола қилинадиган махсус матрицали штрих код.
3. Юк транспорт воситасида қуйидаги тартибларда ташилади:
юк жўнатувчи томонидан ўз транспорт воситаси (ёки ижарага олинган транспорт воситаси) орқали ташиш;
юк олувчи томонидан ўз транспорт воситаси (ёки ижарага олинган транспорт воситаси) орқали ташиш;
экспедитор томонидан ўз транспорт воситаси (ёки ижарага олинган транспорт воситаси) орқали ташиш;
юк ташиш шартномаси асосида юк ташиш хизматини кўрсатувчи юридик ёки жисмоний шахс томонидан ўз транспорт воситаси (ёки ижарага олинган транспорт воситаси) орқали ташиш.
4. Ушбу Низомда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, товар-транспорт юк хати юк жўнатувчи ёки у ваколат берган шахслар томонидан электрон шаклда шакллантирилиши шарт.
5. Электрон товар-транспорт юк хати электрон тасдиқланган ҳолда, электрон ҳужжат айланиш тизими операторларининг ахборот тизими орқали веб-сайт ёки махсус мобил илова ёрдамида шакллантирилади.
6. Электрон товар-транспорт юк хатини шакллантириш, юбориш, тасдиқлаш ва сақлаш бўйича хизматлар хўжалик юритувчи субъект ва оператор ўртасида тузилган шартнома (оммавий оферта) асосида кўрсатилади.
7. Товар-транспорт юк хати электрон шаклда ушбу Низомга 1-иловада келтирилган схемага мувофиқ расмийлаштирилади.
8. Электрон расмийлаштирилган товар-транспорт юк хати товар-моддий бойликларни ҳисобдан чиқаришга, товар-моддий бойликларнинг кирим қилинишига, шартномалар (юк ташиш ва транспорт-экспедиторлик) асосида кўрсатилган хизматлар учун ҳисоб-китоб қилишга, транспорт ишини ҳисобга олиш, ҳайдовчига (юкни етказиб берувчи масъул шахсга) иш ҳақи ёзиш учун асос ҳисобланади.
9. Ахборот тизимида электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштиришда техник носозликлар юзага келганда, товар-транспорт юк хати қоғоз шаклида расмийлаштирилади. Бунда техник носозликлар электрон товар-транспорт юк хати тизими оператори томонидан расман тасдиқланган бўлиши лозим ва ахборот тизимидаги носозликлар бартараф этилгандан сўнг беш календарь кун ичида қоғоз шаклида кўрсатилган сана билан товар-транспорт юк хати электрон шаклда ахборот тизимига киритилиши шарт.
10. Ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотларни киритган ҳолда расмийлаштирилган электрон товар-транспорт юк хати билан юкларни ташиш — сохта ҳужжатлар бўйича ташиш ҳисобланади ҳамда қонунчилик ҳужжатларига асосан жавобгарликка тортишга сабаб бўлади.
2-боб. Электрон товар-транспорт юк хатини шакллантириш тартиби
11. Юкни автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув транспортида ёки ушбу транспорт турлари уйғунлигида ташиш учун электрон товар-транспорт юк хати юк жўнатувчи томонидан белгиланган тартибда ҳар бир транспортнинг қатновига алоҳида ҳар бир юкни олувчининг номига тузилади.
12. Товар-моддий бойликлар юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинганда электрон товар-транспорт юк хати электрон ҳисоб-фактура билан бирлаштирилган ҳолда расмийлаштирилиши мумкин (корпоратив банк пластик картаси ва (ёки) маркетплейс орқали реализация қилинган товар-моддий бойликлар бундан мустасно).
товар-транспорт юк хатининг тартиб рақами ва санаси киритилади;
ташиш тури («Омбордан омборга», «Сотувчидан сотиб олувчига», «Қайта ишлаш/хизматлар кўрсатишга», «Почта ва курьерлик хизмати орқали») танланади;
транспорт тури (автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув) танланади;
«Юк жўнатувчи» катакчасида юк жўнатувчи номи ҳамда солиқ тўловчининг идентификация рақами (СТИР)/жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР) автоматик шакллантирилади;
«Юк олувчи» катакчасига юк олувчи номи ҳамда СТИР/ЖШШИРи киритилади;
ташиш тури «Омбордан омборга» режими танланганда, юк жўнатувчи юк олувчи сифатида ҳам иштирок этади;
юк экспедитор томонидан етказиб берилган тақдирда, «Юкни етказиб берувчи» катакчасига юкни етказиб берувчининг номи ҳамда СТИР/ЖШШИРи киритилади;
мижознинг СТИР/ЖШШИРи киритилади ҳамда тузилган «Шартнома рақами ва санаси» тўлдирилади (юк экспедитор томонидан етказиб берилган тақдирда);
«Юк ташувчи» катакчасига юк ташувчи номи ҳамда СТИР/ЖШШИРи киритилади;
буюртмачининг СТИР/ЖШШИРи киритилади ҳамда юк ташувчи ва буюртмачи ўртасида тузилган «Шартнома рақами ва санаси» тўлдирилади (юк ташиш хизмати юк ташиш шартномаси асосида бошқа (юк жўнатувчи, юк олувчи ва экспедитордан ташқари) юридик ёки жисмоний шахс томонидан кўрсатилган тақдирда);
транспорт туридан келиб чиқиб, транспорт воситалари тўғрисидаги маълумотлар (автомобиль, тиркама, ярим тиркама давлат рақами ва русуми, вагон рақами ва тури (ёпиқ, ярим очиқ, платформа, цистерна ва бошқалар), ҳаво кемаси рақами ва русуми, кема рақами ва русуми) киритилади (юк ташувчига тегишли бўлган транспорт воситалари тўғрисидаги маълумотлар Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати, шунингдек, юкларни темир йўл, ҳаво йўли ва сувда ташиш хизматини кўрсатувчи хўжалик юритувчи субъектларда мавжуд ахборот тизимларига интеграция қилинган ҳолда автоматик тарзда шакллантирилади);
ҳайдовчи ва юкни етказиб берувчи масъул шахс ҳақида маълумотлар (Ф.И.О. ва ЖШШИР) киритилади;
юк ташилаётган транспорт туридан келиб чиқиб, «Юклаш манзили» ва «Юкни етказиш манзили» тўлдирилади;
юклаш ва етказиш манзилининг оралиқ масофаси (км) тўлдирилади;
юк ташиш хизмати юк ташиш шартномаси асосида бошқа юридик ёки жисмоний шахс томонидан кўрсатилган тақдирда, юк ташиш нархи киритилади;
товар-транспорт юк хати шаклининг жадвал қисмига ташилаётган юкнинг реквизитлари («Товарлар тартиб рақами», «Товарлар номи», «Товарларнинг Ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди ва номи», «Ўлчов бирлиги», «Миқдори», «Нархи», «Етказиб бериш қиймати (ҚҚСсиз)», «Оғирлиги (брутто, нетто, тоннада)» тўлдирилади;
идентификация воситалари ёрдамида мажбурий рақамли маркировкаланиши лозим бўлган маҳсулотлар ташилаётганда, товар-транспорт юк хатига мазкур маҳсулотларни маркировка кодлари бириктирилади.
Юклар юклаш манзили ва юкни етказиш манзили бўйича тўлдирилади, агар қўшимча юклаш ёки етказиш манзиллари мавжуд бўлса, қўшиш (+) тугмаси орқали амалга оширилади.
14. Воситачи томонидан комитентнинг манфаатида воситачилик хизматларини кўрсатиш билан боғлиқ шартнома (воситачилик ёки топшириқ) асосида юк жўнатилганда, воситачи (ишончли вакил) юк олувчига ушбу Низомга 2-иловадаги товар-транспорт юк хати шаклининг жадвал қисми 1-устунидан аввал 1а-«Комитентнинг (юк эгасининг) номи», 1б-«Комитентнинг (юк эгасининг) СТИР/ЖШШИР», 1в-«ҚҚС рақами» қўшимча устунларни киритган ҳолда товар-транспорт юк хати шакллантирилиши шарт.
3-боб. Электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштириш, юбориш ва қабул қилиш тартиби
15. Юк жўнатувчи томонидан шакллантирилган электрон товар-транспорт юк хати электрон тасдиқлагандан сўнг электрон ҳужжат айланиш тизими томонидан автоматик тарзда QR-коди бириктирилган ҳолда иштирокчиларга юборилади ва расмийлаштирилган электрон товар-транспорт юк хати иштирокчиларнинг шахсий кабинетида акс этади.
16. Мазкур Низомда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, юк автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув транспортларида ёки ушбу транспорт турлари уйғунлигида ташилганда, электрон товар-транспорт юк хати расмийлаштирилмаган юклар юк жўнатувчи томонидан тақдим этилиши, юкни етказиб берувчи (юк ташувчи) эса уни ташиш учун қабул қилиб олиши тақиқланади.
17. Юкни етказиб берувчи масъул шахс юкни олганда ва етказиб берганда, юк олувчи эса юк ташиш жараёни якунланганда товар-транспорт юк хатини электрон тасдиқлайди ёки юкни олиш жараёнида аниқ сабаби кўрсатилган ҳолда рад этиши мумкин.
18. Ўзбекистон Республикасининг «Электрон ҳужжат айланиши тўғрисида»ги Қонунига асосан электрон ҳужжат белгиланган тартибда электрон шаклда расмийлаштирилиб тасдиқланса, қоғоз шаклида талаб этилмайди ва у асл нусха ҳисобланади.
19. Электрон шаклда расмийлаштирилган юк хатида келтирилган маълумотлар ҳимоя қилинади ҳамда Солиқ қўмитасининг маълумотлар базасида камида 3 йил давомида сақланиши таъминланади.
Бунда юк хатининг амал қилиш муддати 3 йилдан кўп бўлганда, шартноманинг амал қилиш муддатидан кам бўлмаган даврда сақланади.
20. Электрон шаклда расмийлаштирилган юк хатига бириктирилган QR-коднинг ҳаққонийлиги мобил илова ёки расмий веб-сайт орқали текшириши мумкин.
21. Солиқ органлари қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ваколатли органларнинг ёзма сўровига асосан электрон товар-транспорт юк хатида келтирилган маълумотларни тақдим этадилар.
22. Мазкур бобда қайд этилган жараёнлар автоматлаштирилган тарзда ва реал вақт режимида амалга оширилади.
23. Электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштиришда ушбу Низомнинг 13-бандида қайд этилган маълумотлар кўрсатилиши шарт.
4-боб. Электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштиришнинг ўзига хос ҳусусиятлари
24. Юк транспорт воситасидан фойдаланмаган ҳолда (шу жумладан, жамоат транспортидан фойдаланган ҳолда) қўлда ёки махсус қурилмалар (арава, эскалатор ва қонунчилик ҳужжатларига кўра давлат рўйхатидан ўтказилмайдиган бошқа қурилмалар) ёрдамида ташилганда, электрон товар-транспорт юк хати расмийлаштирилмайди.
25. Солиқ тўловчилар томонидан давлат сирига тааллуқли бўлган юк ташилганда ва (ёки) юк Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматининг ягона автоматлаштирилган ахборот тизимида рўйхатга олинмаган хорижий транспорт воситасида ташилганда, товар-транспорт юк хати белгиланган тартибда қоғоз шаклида расмийлаштирилади.
26. Йирик габаритли юк бир нечта транспортда ташилганда, ҳар бир транспорт қатновига алоҳида электрон товар-транспорт юк хати шакллантирилади.
27. Аввал расмийлаштирилган электрон товар-транспорт юк хатида хатоликлар аниқланган тақдирда, юк жўнатувчи томонидан тузатувчи ЭТТЮХ мазкур Низом талаблари асосида юк олувчи тасдиқлагунига қадар расмийлаштирилиши мумкин.
Тузатувчи ЭТТЮХни тўлдиришда аввал расмийлаштирилган электрон товар-транспорт юк хатининг ўзига хос рақами (ID) кўрсатилиши лозим.
Тузатувчи ЭТТЮХ расмийлаштирилганда илгари ёзиб берилган товар-транспорт юк хати бекор қилинган деб ҳисобланади.
28. Қуйидаги ҳолларда «Бир томонлама ЭТТЮХ» расмийлаштирилиши мумкин:
29. Юклар юк олувчининг манзилига қадар автомобиль, темир йўл, ҳаво, сув транспорти турлари уйғунлигида ва (ёки) бир турдаги бир нечта транспорт воситалари алмашинуви орқали етказиб берилганда, электрон товар-транспорт юк хати қуйидаги тартибда расмийлаштирилади:
юклар юк олувчига топшириладиган транспорт воситаси иштирокидаги ташувлар учун «Сотувчидан сотиб олувчига» шаклда ёки электрон ҳисоб-фактура билан бирлаштирилган ҳолда;
оралиқ манзиллараро ташувлар учун «Омбордан омборга» шаклда.
5-боб. Юк почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилотлар орқали жўнатилганда, электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштиришнинг ўзига хос хусусиятлари
30. Юк почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилотлар орқали жўнатилганда, электрон товар-транспорт юк хати почта ва курьерлик хизмати шакли танланган ҳолда расмийлаштирилади.
31. Юклар почта ва курьерлик хизмати орқали юк олувчининг манзилига қадар бир нечта транспорт воситалари алмашинуви орқали етказиб берилганда электрон товар-транспорт юк хати:
юк жўнатувчи томонидан почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилот номига;
почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилот томонидан ҳар бир транспорт қатнови учун алоҳида юкни оралиқ манзиллараро ташишда ушбу ташкилотнинг ҳудудий бўлинмаси ёки бошқа почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилот номига, юк олувчига (харидор) етказиб бериладиган ташишда юк олувчи (харидор) номига расмийлаштиради.
Почта ва курьерлик хизматини кўрсатувчи ташкилот томонидан хизматлар кўрсатиш жараёнида электрон товар-транспорт юк хати расмийлаштирилиши ёки тасдиқланиши улар томонидан товарлар харид ёки реализация қилинганлигини англатмайди.
6-боб. Электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштирувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
32. Иштирокчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
электрон ҳужжат айланиш тизими операторлари ахборот тизимидан фойдаланган ҳолда расмийлаштирилган электрон товар-транспорт юк хатини қабул қилиш ёки рад қилиш;
электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштириш бўйича тегишли йўриқномалар билан танишиш ва солиқ органларидан амалий ёрдам олиш;
электрон товар-транспорт юк хатини расмийлаштириш жараёнида электрон ҳужжат айланиш тизимидаги носозликлар бўйича солиқ органларига мурожаат қилиш.
юк жўнатувчи томонидан юклаб жўнатиш билан бир вақтда реализация қилинганда, электрон товар-транспорт юк хатини электрон ҳисобварақ-фактурада бирлаштирилган ҳолда шакллантириш;
юк жўнатувчи томонидан юклаб жўнатиш билан реализация қилиш алоҳида (бўлиб-бўлиб ёки бошқа вақтда) амалга оширилган ҳолларда, электрон ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хати алоҳида тартибда расмийлаштириш.
7-боб. Якунловчи қоидалар
34. Солиқ органлари ушбу Низом талабларига риоя этилиши юзасидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ назоратни амалга оширади.
35. Ушбу Низом талабларини бузган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА
Товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш
СХЕМАСИ
Босқичлар
Субъектлар
Тадбирлар
Ижро муддати
1-босқич
Юк жўнатувчи
Электрон товар-транспорт юк хати иштирокчилари, товарлар ва транспорт воситалари тўғрисидаги маълумотларни шакллантириб, электрон тасдиқлагандан сўнг оператор орқали роуминг операторига юборади.
Реал вақт режимида
2-босқич
Роуминг оператори
1. Электрон товар-транспорт юк хати реестрга киритилгандан кейин унга ID ва QR кодларини бириктириш ҳамда келиб тушган электрон товар-транспорт юк хатининг ушбу Низом талабларига мувофиқлигини текшириб, иштирокчиларга унинг оператори орқали етказади.
2. Тўлдирилишида хатолар ёки камчиликлар мавжудлиги аниқланган электрон товар-транспорт юк хатини қабул қилмасдан, тегишли оператор орқали уни шакллантирган субъектга қайтаради.
Реал вақт режимида
3-босқич
Юкни етказиб берувчи масъул шахс
1. Ўзига тегишли маълумотларни текширади ва юклар қабул қилганлигини электрон тасдиқлайди.
2. Тўлдирилишида хатолар ёки камчиликлар мавжудлиги аниқланган электрон товар-транспорт юк хатини қабул қилишни рад этади.
Реал вақт режимида
4-босқич
Юкни етказиб берувчи масъул шахс
Юклар юк олувчига етказиб берилганлигини электрон тасдиқлайди.
Реал вақт режимида
5-босқич
Юк олувчи
Ўзига тегишли маълумотларни текшириб, келиб тушган электрон товар-транспорт юк хатини юк қабул қилиш жараёнида электрон тасдиқлайди ёки сабаби кўрсатилган ҳолда тасдиқлашни рад этади.
Реал вақт режимида
Товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА
давоми
Т/р
Товарлар номи
Товарларнинг Ягона электрон миллий каталоги бўйича идентификация коди ва номи
Ўлчов бирлиги
Миқдори (сони)
Нархи
Етказиб бериш қиймати
(ҚҚСсиз)
Оғирлиги (тн)
брутто
нетто
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Юк жўнатувчи
Юкни етказиб берувчи масъул шахс
Юкни етказиб берувчи масъул шахс
Юк олувчи
(Юк омборидан чиқишда электрон тасдиқланади)
(Юк қабул қилиб олинганда электрон тасдиқланади)
(Юкни етказиб берганда электрон тасдиқланади)
(Юкни қабул қилганда электрон тасдиқланади)
».
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 19.03.2025 й., 09/25/168/0254-сон)