Кейинги йилларда Ўзбекистонда тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишни енгиллаштириш ва рағбатлантириш мақсадида соҳага оид қатор тартиб-таомиллар танқидий жиҳатдан қайта кўриб чиқилиб, эскирган, замон талабларига жавоб бермайдиган бюрократик ғовлар ва тўсиқлар бекор қилинди. Кўрилган чоралар натижасида республикада ишбилармонлик муҳити яхшиланди, тадбиркорлик субъектлари ва хусусий инвесторлар учун кенг имкониятлар яратилди.

Шу билан бирга қонунчиликни халқаро нормаларга, шу жумладан Божхона тартиботларини соддалаштириш ва уйғунлаштириш тўғрисидаги халқаро конвенция (Киото, 1973 йил 18 май, 1999 йил 26 июндаги ўзгартиришлар билан), Жаҳон савдо ташкилотининг Божхона тартиботларини соддалаштириш тўғрисидаги битими ва Жаҳон божхона ташкилоти қоидаларига уйғунлаштириш орқали ташқи савдони янада либераллаштириш зарурати мавжуд.

Ушбу Қонун қонунчиликдаги бўшлиқларни бартараф этишга, товарларни олиб киришда божхона қийматини аниқлашга доир нормаларни халқаро стандартларга мувофиқлаштиришга, товарларни экспорт, реимпорт ва реэкспорт божхона режимларига жойлаштириш тартиб-таомилларини соддалаштиришга қаратилган.

Мазкур Қонун миллий қонунчилик халқаро стандартларга мувофиқлаштирилишини таъминлашга, шу жумладан иқтисодиётда тенг рақобат учун шарт-шароитлар яратишга ва чет эл инвестицияларини кенг жалб этишга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 20 январда қабул қилинган ЎРҚ-400-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Божхона кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, 1-сонга илова; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда, № 7, 433-модда, № 10, 670-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 9, 589-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 10, 593-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 969-модда; 2022 йил, № 2, 75-модда, № 7, 666-модда, № 12, 1190-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 5-модданинг иккинчи ва учинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўзбекистон Республикаси ҳудудида эркин божхона зоналари ва эркин омборлар бўлиши мумкин. Бунда уларга жойлаштирилган товарлар божхона тўловларини тўлаш мақсадида, шунингдек иқтисодий сиёсат чораларини қўллаш учун божхона ҳудудидан ташқарида жойлашган деб қаралади.

Божхона ҳудуди сарҳадлари Ўзбекистон Республикасининг божхона чегараси ҳисобланади (бундан буён матнда божхона чегараси деб юритилади)»;

2) 32-модда қуйидаги мазмундаги учинчи ва тўртинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Реэкспорт божхона режимига жойлаштирилган товарлар ушбу Кодекс 218-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ белгиланган муддатларда божхона ҳудудидан амалда олиб чиқилиши керак.

Агар товарлар учун транзит декларацияси улар реэкспорт божхона режимига жойлаштирилган кундан эътиборан уч иш куни ичида тақдим этилмаса, товарлар вақтинча сақлаш божхона режимига жойлаштирилиши керак»;

3) 35-модданинг учинчи қисми чиқариб ташлансин;

4) 52-модда:

биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги мазмундаги биринчи қисм билан алмаштирилсин:

«Божхона ҳудудидан ташқарида қайта ишлаш божхона режими ушбу Кодекснинг 47-моддасига мувофиқ белгиланган товарни божхона ҳудудидан ташқарида қайта ишлаш муддати тугайдиган кундан кечиктирмай қуйидаги усулларнинг бири орқали тугалланади:

қайта ишлаш маҳсулотларини эркин муомалага чиқариш (импорт) божхона режимига жойлаштириш;

олиб чиқилган товарни ёки унинг қолдиғини реимпорт божхона режимига жойлаштириш;

олиб чиқилган товарни ёки унинг қолдиғини амалда божхона органига тақдим этмасдан, ушбу Кодексда белгиланган талаблар ва шартларга риоя этган ҳолда экспорт божхона режимига жойлаштириш, бундан божхона тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ олиб чиқилган товар ёки унинг қолдиғи мажбурий тартибда реимпорт қилиниши шарт бўлган ҳоллар мустасно»;

учинчи — олтинчи қисмлари тегишинча иккинчи — бешинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги олтинчи ва еттинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Божхона ҳудудидан ташқарида қайта ишлаш божхона режимини тугаллашда товарнинг божхона расмийлаштируви божхона расмийлаштирувини амалга оширган божхона органи томонидан ёки ваколатли шахснинг аризасига кўра, ушбу товарнинг ўзига хос хусусиятидан келиб чиққан ҳолда, зарур ҳажмда, божхона расмийлаштирувини амалга ошириш имкониятига эга бўлган бошқа божхона органи томонидан амалга оширилиши мумкин.

Аризани топширишда ваколатли шахс божхона ҳудудидан ташқарида қайта ишлаш божхона режимида товарни олиб чиқишга доир божхона юк декларациясини тақдим этиши керак»;

5) 94-модда:

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Товарлар бир неча бор божхона омбори божхона режимига жойлаштирилганда божхона омбори божхона режимининг умумий амал қилиш муддати ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган муддатдан кўп бўлиши мумкин эмас»;

иккинчи ва учинчи қисмлари тегишинча учинчи ва тўртинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

6) 96-модда қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Божхона омбори божхона режимига жойлаштирилган товарларнинг ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ бошқа шахсга ўтказилганлиги божхона омбори божхона режимига жойлаштирилган товарларни сақлаш муддатини тўхтатиб турмайди ва узайтирмайди»;

7) 100-модданинг матнидаги «божхона тўловлари тўланмаган ҳамда» деган сўзлар «божхона божлари ва солиқлар тўланмаган, шунингдек» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

8) қуйидаги мазмундаги 103¹-модда билан тўлдирилсин:

Эркин омбор божхона режимига жойлаштирилган товарни бошқа шахсга ўтказишга унга нисбатан эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ёки уни тасарруф этиш ҳуқуқини бошқа шахсга беришга қуйидаги шартларга риоя этилган тақдирда йўл қўйилади:

товарни ёки унга нисбатан эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ёки уни тасарруф этиш ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказувчи ваколатли шахс божхона органини олдиндан ёзма шаклда хабардор этади;

товарга бўлган ҳуқуқни олувчи ваколатли шахс ушбу товарга нисбатан танланган божхона режими талаблари ва шартларига риоя этган ҳолда божхона юк декларациясини божхона органига беради.

Ваколатли шахснинг товарга нисбатан эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш ҳуқуқи божхона юк декларацияси божхона органига берилган пайтдан эътиборан бошқа шахсга ўтказилган деб ҳисобланади. Божхона юк декларацияси берилган пайтда мазкур шахсда божхона режимига риоя этилишини таъминлаш билан боғлиқ бўлган мажбуриятлар юзага келади»;

9) 106-модданинг матнидаги «божхона тўловлари тўланмаган ҳамда» деган сўзлар «божхона божлари ва солиқлар тўланмаган, шунингдек» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

10) 134-модда биринчи қисми 2-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«қайта ишлашнинг технологик жараёни тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилган техник-иқтисодий асослар (ҳисоб-китоблар) устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахслар, устав фондининг (устав капиталининг) 50 фоизи ва ундан ортиғи устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахсга тегишли бўлган юридик шахслар учун»;

11) 159-модда:

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган муддатни ҳисоблаш транспорт воситасини вақтинча олиб кириш расмийлаштирилган кундан эътиборан бошланади»;

иккинчи ва учинчи қисмлари тегишинча учинчи ва тўртинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

12) 219-модда:

қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ташувчи барча товарлар тўғрисидаги ахборотнинг юк кузатув ҳужжатларига киритилишини таъминлаш ёки товарлар тўғрисидаги ахборотни божхона органи эътиборига етказиш учун божхона органи олдида жавобгар бўлади»;

бешинчи қисми олтинчи қисм деб ҳисоблансин;

13) 223-модда биринчи қисмининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«миллий автоташувчилар томонидан импорт товарларни ташиш товарларни божхона назорати остида ташиш учун жиҳозланган транспорт воситаларида амалга оширилган тақдирда»;

14) 229-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Якка тартибда гувоҳнома олиш учун аризачи божхона органига Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

гувоҳнома олиш учун электрон шаклдаги аризани;

транспорт воситасига нисбатан мулк ҳуқуқини ёки ундан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатнинг кўчирма нусхасини;

автотранспорт воситасининг олдидан, орқадан, чапдан, ўнгдан кўриниши, шунингдек пломбалар ва муҳрлар қўйиладиган жойнинг тасвири мавжуд бўлган, аризачи томонидан тасдиқланган рангли фотосуратларни. Битта фотосуратда битта автотранспорт воситасининг кўпи билан икки томонини бир вақтнинг ўзида тасвирлашга йўл қўйилади.

Конструкциянинг тури бўйича гувоҳнома олиш учун аризачи қайси божхона органининг фаолият кўрсатиш зонасида автотранспорт воситалари ишлаб чиқариладиган бўлса, ўша божхона органига Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

гувоҳнома олиш учун электрон шаклдаги аризани;

транспорт воситаси конструкциясининг чизмаларини ва батафсил тавсифини;

автотранспорт воситасининг олдидан, орқадан, чапдан, ўнгдан кўриниши, шунингдек пломбалар ва муҳрлар қўйиладиган жойнинг тасвири мавжуд бўлган, аризачи томонидан тасдиқланган рангли фотосуратларни. Битта фотосуратда битта автотранспорт воситасининг кўпи билан икки томонини бир вақтнинг ўзида тасвирлашга йўл қўйилади.

Аризачидан ушбу моддада кўрсатилмаган бошқа ҳужжатлар тақдим этилишини талаб қилишга йўл қўйилмайди.

Ҳужжатлардаги маълумотларнинг тўғрилиги учун аризачи жавобгар бўлади»;

15) 230-модда:

тўртинчи ва бешинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Божхона органи тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмай аризачига гувоҳнома бериши (юбориши) ёки гувоҳнома бериш рад этилганлиги ҳақида уни Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали электрон шаклда хабардор қилиши шарт.

Аризачи гувоҳнома бериш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали хабарнома олганидан кейин республиканинг исталган божхона органига Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси томонидан белгиланган шаклда тўлдирилган гувоҳномани тақдим этади. Божхона органи гувоҳнома маълумотларини Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали текширади ва уни муҳр билан тасдиқлайди»;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи — ўн иккинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Ушбу модда олтинчи қисмининг иккинчи хатбошисида кўрсатилган фактлар аниқланганда, агар аризада бартараф этилиши мумкин бўлган камчиликлар мавжуд бўлса, божхона органи уларни бартараф этиш учун аризачига муддат беради. Камчиликларни бартараф этиш зарурлиги тўғрисидаги хабарнома божхона органи томонидан бир иш куни ичида Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали электрон шаклда аризачига юборилади.

Хабарномада тақдим этилган ҳужжатларда аниқланган камчиликлар ҳамда уларни бартараф этиш усуллари, шунингдек аризачи кўрсатилган сабабларни бартараф қилиб, тегишли ҳужжатларни кўриб чиқиш учун такроран тақдим этиши мумкин бўлган муддат кўрсатилади. Хабарномада кўрсатилган муддат камчиликларни бартараф этиш учун зарур бўладиган вақтга мутаносиб бўлиши, лекин ўттиз иш кунидан ошмаслиги керак.

Божхона органи аниқланган камчиликларни бартараф этиш мақсадида аризачига малакали ходимларни излашда, ҳужжатларни ва дастурларни маромига етказиш учун мутахассисларни жалб этишда, шунингдек гувоҳномани олиш учун бошқа зарур шарт-шароитларни яратишда кўмаклашиши ва зарур маслаҳатлар бериши керак, бундан аризачи таклиф этилган ёрдамни рад этган ҳоллар мустасно.

Камчиликларни бартараф этиш тўғрисида хабарнома юборилган тақдирда, гувоҳнома бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш муддати тўхтатиб турилади.

Ҳужжатлар хабарномада кўрсатилган камчиликларни бартараф этмасдан ёки хабарномада кўрсатилган муддат ўтганидан кейин такроран тақдим этилган тақдирда, божхона органи гувоҳнома беришни рад этиш ҳақида қарор қабул қилишга ҳақли. Бунда гувоҳнома беришни камчиликларни бартараф этиш тўғрисидаги хабарномада кўрсатилмаган янги асослар бўйича рад этишга йўл қўйилмайди»;

саккизинчи — ўн иккинчи қисмлари тегишинча ўн учинчи — ўн еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

16) 231-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Гувоҳноманинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тугатилади:

автотранспорт воситаси товарларни божхона пломбалари ва муҳрлари остида ташиш учун яроқсиз ҳолга келганда;

автотранспорт воситаларининг миллий давлат рўйхатидан ўтказиш рақамлари алмашганда;

гувоҳноманинг амал қилиш муддати тугаганда.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳолатлар юзага келиши билан гувоҳноманинг амал қилиши тугатилган деб ҳисобланади ҳамда гувоҳноманинг амал қилиши тугатилганлиги тўғрисида божхона органи томонидан қарор қабул қилиш талаб этилмайди»;

17) 232-модданинг:

биринчи қисми қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«божхона органининг гувоҳнома бериш тўғрисидаги қарори қонунга хилоф эканлиги аниқланганда»;

иккинчи қисмидаги «тўртинчи хатбошисида» деган сўзлар «тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи қисмидаги «етказилади» деган сўз «Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ёки «Лицензия» ахборот тизими орқали етказилади» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 260-модданинг биринчи қисми:

«б» банди:

қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин;

«жисмоний шахс божхона ҳудудига киргунига ёки бу ҳудуддан чиққунига қадар ёки кейин олиб кириладиган ёки олиб чиқиладиган, алоҳида кузатиб бориладиган багажда божхона чегарасидан олиб ўтиладиган нотижорат мақсадлардаги товарларнинг»;

тўртинчи, бешинчи ва олтинчи хатбошилари тегишинча бешинчи, олтинчи ва еттинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

«в» бандининг бешинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

19) 262-модданинг:

учинчи қисми «тегишли божхона тўловлари тўланганидан» деган сўзлардан кейин «ёки ушбу Кодекснинг 47-бобига мувофиқ божхона тўловларини тўлаш таъминоти тақдим этилганидан» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

тўртинчи қисмидаги «декларацияни қабул қилган» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

20) қуйидаги мазмундаги 271¹-модда билан тўлдирилсин:

Товарлар чиқариб юборилгунига қадар тайинланган божхона экспертизасининг натижалари олингунига қадар товарларни чиқариб юбориш, башарти божхона юк декларациясида ҳисобланган миқдордаги божхона тўловлари тўланган ва божхона экспертизаси натижаларига кўра қўшимча равишда тўланиши лозим бўлган миқдордаги божхона тўловларини тўлаш таъминоти тақдим этилган бўлса, божхона органи томонидан амалга оширилади.

Товарларга нисбатан тақиқлар ва чекловлар қўлланилиши мумкинлигини кўрсатувчи белгилар божхона органлари томонидан аниқланган ва уларга риоя қилинганлигини исботловчи далиллар декларант томонидан тақдим этилмаган тақдирда, товарлар чиқариб юборилмайди»;

21) 291-модданинг биринчи қисми:

қуйидаги мазмундаги еттинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«интеллектуал мулк объектларини Интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрига киритиш»;

еттинчи хатбошиси саккизинчи хатбоши деб ҳисоблансин;

22) 294-модда қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Божхона тўғрисидаги қонунчилик бузилишлари ҳоллари аниқланмаган, эркин муомалага чиқариш (импорт) божхона режимига жойлаштирилмаган ёки бошқа божхона режимига жойлаштирилган товарларга нисбатан қуйидаги ҳолларда божхона тўловларини тўлаш мажбурияти юзага келмайди ёки тўланган божхона тўловлари қайтарилиши лозим:

агар бундай товарлар давлат мулкига ўтказилган ёки йўқ қилинган ёхуд ўзининг истеъмол хоссаларини йўқотиш ҳолатига келтирилган бўлса;

агар бундай товарлар авария ёки енгиб бўлмас куч таъсири оқибатида йўқ қилинган ёки қайтариб бўлмас тарзда йўқотилган бўлса. Ушбу йўқ қилинганлик ёки йўқотилганлик ҳолатлари ваколатли шахс ва ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланган бўлиши керак;

бундай товарлар табиий равишда камайган тақдирда, бунда табиий камайиш ҳолати ваколатли шахс ва ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланган бўлиши керак»;

23) 297-модданинг иккинчи қисми қуйидаги мазмундаги 16-банд билан тўлдирилсин:

«16) товарларни қайта ишлашда ҳосил бўладиган чиқиндиларни эркин муомалага чиқариш (импорт) божхона режимига жойлаштирилганда»;

24) 301-модда қуйидаги мазмундаги учинчи — саккизинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Божхона ҳудудига олиб кириладиган товарнинг божхона қиймати асосини имкон қадар ушбу Кодекснинг 303-моддасида белгиланган мазкур товарнинг битим қиймати ташкил этиши керак.

Ушбу бобнинг қоидалари Тарифлар ва савдо бўйича Бош битимнинг VII моддасида ҳамда Тарифлар ва савдо бўйича Бош битимнинг VII моддасини қўллаш тўғрисидаги битимда (Марокаш, 1994 йил 15 апрель) белгиланган умумий принциплар ва қоидаларга асосланади.

Божхона ҳудудига олиб кирилаётган товарнинг божхона қийматини аниқлаш товарларнинг ихтиёрий ёки сохта божхона қийматидан фойдаланишга асосланмаслиги керак.

Божхона ҳудудига олиб кириладиган товарнинг божхона қийматини аниқлаш тартиб-таомиллари умум қўлланиладиган бўлиши керак, яъни улар товарларни етказиб бериш манбаларига, шу жумладан товарларнинг келиб чиқишига, товарлар турига, битим иштирокчиларига ва бошқа омилларга қараб фарқ қилмаслиги керак.

Божхона ҳудудига олиб кириладиган товарнинг божхона қийматини аниқлаш тартиб-таомилларидан демпингга қарши курашиш мақсадида фойдаланилмаслиги керак.

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси Тарифлар ва савдо бўйича Бош битими VII моддасини қўллаш тўғрисидаги битимнинг (Марокаш, 1994 йил 15 апрель), шу жумладан ушбу битимга доир шарҳларнинг тегишли қоидаларидан, шунингдек Жаҳон савдо ташкилотининг Божхона баҳолаш қўмитаси ва Жаҳон божхона ташкилотининг Божхона баҳолаш бўйича техник қўмитаси томонидан қабул қилинган товарларнинг божхона қийматига доир ҳужжатлардан келиб чиққан ҳолда божхона ҳудудига олиб кириладиган товарларнинг божхона қийматини аниқлаш усулларини танлашда ушбу боб қоидаларининг бир хил қўлланилишини таъминлашга қаратилган тавсияларни ишлаб чиқади»;

25) 303-модда қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Олиб кириладиган товарлар учун сотиб олувчи томонидан бевосита сотувчига ёки сотувчининг фойдаси учун бошқа шахсга тўланган ёки тўланиши лозим бўлган барча тўловларнинг умумий суммаси бундай товарлар учун амалда тўланган ёки тўланиши лозим бўлган нарх деб ҳисобланади. Бунда тўловлар Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигида тақиқланмаган ҳар қандай шаклда бевосита ёки билвосита амалга оширилиши мумкин.

Бир битим доирасида кўп миқдорда сотиб олинган товарларнинг бир қисмини декларациялашда бундай товарлар учун амалда тўланган ёки тўланиши лозим бўлган нарх декларацияланадиган товарларнинг миқдори ва сотиб олинган товарларнинг умумий миқдори билан тенг нисбатда аниқланади»;

26) 304-модда:

биринчи қисмининг «в» банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«в) сотиб олувчи томонидан бепул ёки арзонлаштирилган нархда бевосита ёхуд билвосита кўрсатиладиган қуйидаги хизматларнинг ва етказиб бериладиган бошқа товарларнинг тегишли тарзда тақсимланган қиймати:

олиб кириладиган товарлар қайси хомашё, материаллар, деталлар, ярим тайёр маҳсулотлар ва бошқа товарлардан ишлаб чиқилган (иборат) бўлса, ўша хомашё, материаллар, деталлар, ярим тайёр маҳсулотлар ва бошқа товарлар;

олиб кириладиган товарларни ишлаб чиқаришда фойдаланилган асбоблар, штамплар, қолиплар ва бошқа шу каби товарлар;

олиб кириладиган товарларни ишлаб чиқаришда сарфланган материаллар;

божхона ҳудудидан ташқарида тайёрланган ва олиб кириладиган товарларни ишлаб чиқариш учун зарур бўлган лойиҳалаштириш, ишлаб чиқиш, муҳандислик, конструкторлик ишлари, дизайн, эскизлар ва чизмалар»;

қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу модда биринчи қисмининг «в» бандида кўрсатилган харажатлар олиб кириладиган товарларни божхона ҳудудига олиб чиқиш учун ишлаб чиқаришга ва сотишга қаратилиши керак»;

учинчи ва тўртинчи қисмлари тегишинча тўртинчи ва бешинчи қисмлар деб ҳисоблансин»;

27) 305-модда қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Олиб кириладиган товарлар учун амалда тўланган ёки тўланиши лозим бўлган нарх божхона чегараси орқали олиб ўтиладиган товарларга тегишли бўлиб, сотиб олувчи томонидан сотувчига ўтказиладиган дивидендлар ёки бошқа тўловлар, агар улар олиб кириладиган товарлар билан боғлиқ бўлмаса, олиб кириладиган товарларнинг божхона қийматига киритилмайди»;

28) 307-модда:

биринчи қисмининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«битим тарафлари юридик жиҳатдан тан олинган бизнес ҳамкорлар бўлса»;

қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Шартнома муносабатларининг тарафлари бўлган, фойда олиш мақсадида фаолиятни амалга оширадиган ҳамда ушбу фаолият давомида барча харажатларни ва зарарларни биргаликда ўз зиммасига оладиган ваколатли шахслар юридик жиҳатдан тан олинган бизнес ҳамкорлар деб ҳисобланади. Агар бундай шахслардан бири бошқасининг ягона агенти ёки ягона дистрибьютори ёхуд ягона концессионери бўлса, улар ушбу модданинг мақсадлари учун ўзаро боғлиқ деб ҳисобланади.

Шахс бошқа шахснинг хатти-ҳаракатларини амалий ёки ҳуқуқий жиҳатдан чекласа ёхуд назорат қилса, у бошқа шахсни бошқарувчи шахс деб ҳисобланади»;

29) 313-модданинг:

иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Агар божхона органи олиб кирилган товарларнинг божхона қийматини ўзида мавжуд бўлган маълумотларга асосан захира усули билан аниқласа, у декларантнинг сўровига кўра бундай маълумотларнинг манбалари тўғрисида хабар беради. Божхона органи захира усулини тўғри қўллаш мақсадида бундай ахборотни йиғиб боради»;

бешинчи қисмининг «б» банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«б) икки муқобил қийматдан энг юқориси божхона баҳолаш мақсадлари учун қабул қилинишини назарда тутувчи тизимдан»;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи ва тўққизинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ баҳоланаётган товарларнинг божхона қийматини аниқлашнинг бир нечта усулини қўллаш имконияти мавжуд бўлган тақдирда, уларни қўллашнинг кетма-кетлигига амал қилиниши зарур.

Олиб кириладиган товарларнинг ушбу моддага мувофиқ белгиланган божхона қиймати имкон қадар аввал белгиланган божхона қийматларига асосланиши керак»;

30) 318-модданинг еттинчи қисми қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«товарлар божхона транзити, вақтинча сақлаш, божхона омбори, йўқ қилиш, давлат фойдасига воз кечиш божхона режимларига жойлаштирилган бўлса»;

31) 319-модда:

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Товарнинг божхона қийматини назорат қилишда божхона органи қуйидагиларнинг тўғрилигини кетма-кетликда текширади:

товарнинг маълум қилинган божхона қиймати тузилиши ва миқдорининг;

товарнинг маълум қилинган божхона қийматини аниқлаш усулини танлаш ва қўллашнинг;

товарнинг маълум қилинган божхона қиймати тўғрисидаги маълумотлар ҳужжатлар билан тасдиқланганлигининг»;

иккинчи — олтинчи қисмлари тегишинча учинчи — еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи ва тўққизинчи қисмлар билан тўлдирилсин:

«Ушбу бобнинг қоидалари товарнинг божхона қийматини аниқлаш учун тақдим этилган ҳар қандай маълумотнинг, ҳужжатнинг ёки декларациянинг тўғрилигини ёхуд аниқлигини тасдиқлаш бўйича божхона органларининг ҳуқуқини чекламайди ёки шубҳа остига қўймайди.

Божхона ҳудудига олиб кириладиган товарнинг божхона қийматини назорат қилишнинг ўзига хос хусусиятлари, шу жумладан товарнинг божхона қийматини нотўғри аниқлаш белгилари, товарнинг божхона қиймати тўғрисидаги маълумотларни нотўғри деб топиш асослари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади»;

32) 336-модданинг биринчи қисмидаги «87» рақами «72, 87» рақамлари билан алмаштирилсин;

33) 338-модданинг:

иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«агар божхона омбори ёки эркин омбор сифатида очиқ майдонча маълум қилинаётган бўлса, бир квадрат метр майдон учун базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн беш баравари миқдорида ёки агар божхона омбори ёхуд эркин омбор сифатида бино маълум қилинаётган бўлса, бинонинг бир куб метр ҳажми учун базавий ҳисоблаш миқдорининг уч баравари миқдорида, лекин базавий ҳисоблаш миқдорининг олти минг бараваридан кам бўлмаган суммаси миқдорида — божхона омбори ёки эркин омбор эгалари учун»;

учинчи хатбошисидаги «беш минг» деган сўзлар «ўн минг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

34) қуйидаги мазмундаги 339¹-модда билан тўлдирилсин:

Агар айни бир шахс томонидан муайян вақт ичида бир неча божхона операцияси амалга оширилса, барча бундай божхона операцияларини бажариш чоғида юзага келадиган божхона тўловларини тўлашни таъминлаш учун ушбу Кодекснинг 339-моддасида белгиланган усуллардан бири билан божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминоти тақдим этилиши мумкин, бундан ушбу Кодекс 339-моддасининг иккинчи ва олтинчи хатбошиларида кўрсатилган усуллар мустасно.

Божхона органи божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминотини, агар божхона тўловлари бундай таъминот ҳисобидан ушбу божхона органи томонидан ундирилиши мумкин бўлса, қабул қилади.

Божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминоти товарларни чиқариб юборувчи божхона органига тақдим этилади.

Тўловчи божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминотини ушбу Кодекснинг 336, 337 ва 338-моддаларида белгиланган ҳолларда юзага келадиган божхона тўловларини тўлашни таъминлашга доир бир ёки бир неча мажбурият бўйича тақдим этади.

Божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминоти тўловчининг аризасида кўрсатилган муддатга божхона органлари томонидан қабул қилинади. Бунда божхона тўловларини тўлаш бош таъминотининг амал қилиш муддати тўловчининг аризасида кўрсатилган муддат ичида юзага келадиган божхона тўловларини тўлашни таъминлашга доир мажбуриятларни тўловчи томонидан бажариш муддатларидан кўп бўлиши керак.

Божхона тўловларини тўлашнинг бош таъминотини қўллаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси томонидан белгиланади»;

35) 347-модда қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Агар божхона тўловларини тўлаш бўйича қарздорлик базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма фоизидан ошмаса, у шаклланмайди»;

36) 349-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Пенянинг фоиз ставкаси уни тўлаш бўйича мажбурият бажарилмаган ҳар бир календарь кун учун божхона тўловларини тўлаш бўйича қарздорлик суммасининг шу пайтда амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг қайта молиялаш ставкасининг уч юздан бирига тенг миқдорида ҳисобланади»;

37) 353-модданинг еттинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловларининг суммаси божхона органлари томонидан қуйидаги ҳолларда қайтарилмайди, агар:

уни қайтариш тўғрисидаги ариза ушбу модданинг иккинчи — тўртинчи қисмларида белгиланган тегишли муддатлар тугаганидан кейин берилган бўлса;

унинг миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма фоизидан ошмаса»;

38) 354-модда қуйидаги мазмундаги учинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Божхона органининг хатоси туфайли ортиқча тўланган ёки ундирилган божхона тўловлари суммаларини қайтариш устувор тартибда амалга оширилади»;

39) 370-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Божхона органлари товарларнинг таснифланишига нисбатан Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолиятининг товар номенклатурасига мувофиқ дастлабки қарор қабул қилиши мумкин.

Божхона органлари товарларнинг келиб чиқиш мамлакатини ва товарлар учун тўланиши лозим бўлган божхона тўловлари миқдорини аниқлашга доир дастлабки қарорни қонунчиликда белгиланган тартибда қабул қилиш ҳуқуқига эга.

Дастлабки қарор божхона органлари учун мажбурийдир.

Дастлабки қарорнинг шакли Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси томонидан белгиланади»;

40) қуйидаги мазмундаги 382¹ ва 382²-моддалар билан тўлдирилсин:

Божхона органлари олиб кирилаётган ёки олиб чиқилаётган товарларнинг божхона назорати ва расмийлаштируви жараёнида Интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрига киритилган интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқлар бузилганлиги белгиларини аниқлаган тақдирда:

ҳуқуқ эгасини бу ҳақда бир иш куни ичида хабардор қилади;

хабардор қилинган санадан эътиборан бир иш куни ичида ҳуқуқ эгасидан ариза келиб тушган тақдирда — уларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича ушбу Кодекснинг 382-моддасига мувофиқ чоралар кўради;

ҳуқуқ эгаларидан ариза божхона органларига келиб тушмаган тақдирда — товарни ушбу Кодексга мувофиқ чиқариб юборишни амалга оширади.

Интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрига киритилган интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг бузилганлиги белгилари товарларнинг божхона назорати шакллари қўлланилган ҳолдаги божхона расмийлаштируви чоғидаги хавфни бошқариш тизими натижаларига кўра аниқланади.

Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг бузилганлиги белгилари мавжуд бўлган товарлар аниқланганда божхона органлари Интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрига киритилмаган интеллектуал мулк объектларини ўз ичига олган товарларни чиқариб юборишни ушбу моддада назарда тутилган тартибда, ҳуқуқ эгасининг интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш тўғрисидаги аризасисиз тўхтатиб туришга ҳақли.

Товарларни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш ва бекор қилиш ушбу моддага мувофиқ божхона органи раҳбарининг ёки унинг ўрнини босувчи шахснинг кўрсатмасига асосан амалга оширилади.

Божхона органлари қўшимча ҳуқуқларни амалга оширишда Ўзбекистон Республикасида интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатли давлат органининг давлат реестридаги Ўзбекистон Республикасида муҳофаза қилинадиган товар белгилари рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланади.

Товарларни чиқариб юбориш ушбу модданинг биринчи қисмига мувофиқ тўхтатиб турилган тақдирда, божхона органлари томонидан интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг бузилганлиги белгилари мавжуд бўлган товарлар аниқланганда ҳуқуқ эгасини ёки унинг ваколатли вакилини ва декларантни хабардор қилиш юзасидан барча зарур чоралар кўрилади.

Божхона органлари интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш мақсадида товар белгисининг ҳуқуқ эгаси тўғрисидаги маълумотларни (номи, манзили, телефон рақами, почта манзили) аниқлаштириш учун Ўзбекистон Республикасида интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатли давлат органига сўров юборади.

Сўровда ҳимоя қилиш чоралари татбиқ этилаётган товарлар тўғрисидаги ахборот кўрсатилади.

Божхона органлари ва Ўзбекистон Республикасида интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш соҳасидаги ваколатли давлат органи ҳуқуқ эгасининг ёки унинг ваколатли вакилининг манзилини аниқлаш ва уни хабардор қилиш учун йигирма тўрт соат ичида барча зарур чораларни кўради.

Божхона органлари томонидан йигирма тўрт соат ичида ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили тўғрисидаги маълумотларни олиш имкони бўлмаган тақдирда, товарларни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш бекор қилинади ва товарларни чиқариб юбориш ушбу Кодексга мувофиқ амалга оширилади.

Интеллектуал мулк объектининг Ўзбекистон Республикасидаги ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили тўғрисидаги маълумотлар аниқланган тақдирда уларга хабар юборилади, шунингдек товарларни чиқариб юбориш уч иш кунига тўхтатиб турилади.

Агар мазкур муддат ичида ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили божхона органига:

товарларни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш муддатини ўн иш кунигача узайтириш тўғрисида ариза бермаганда;

товарларнинг чиқариб юборилишини тўхтатиб туришни бекор қилиш ҳақида ариза берганда, божхона органлари ушбу Кодексга мувофиқ товарларни чиқариб юборишни амалга оширади.

Агар ушбу модданинг саккизинчи қисмида кўрсатилган муддатда божхона органларига ҳуқуқ эгасининг ёки унинг ваколатли вакилининг товарларни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш муддатини узайтириш тўғрисидаги аризаси келиб тушган бўлса, уларни чиқариб юбориш дастлабки тарзда тўхтатиб турилган санадан эътиборан ўн иш кунига қадар тўхтатиб турилади. Бунда ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили ўн иш куни ичида қуйидагиларни божхона органига тақдим этиши керак:

1) интеллектуал мулк объектига бўлган ҳуқуқлар бузилганлиги ҳақидаги иш бўйича суднинг ишни судда кўриш тайинланганлиги тўғрисидаги ажрими;

2) товарга нисбатан интеллектуал мулк объектига бўлган ҳуқуқлар бузилганлиги ҳолати мавжуд эмаслиги тўғрисида суд томонидан қарор қабул қилинган тақдирда, декларантга ва бошқа шахсларга етказилган мулкий зарарнинг, шунингдек божхона органлари томонидан амалга оширилган харажатларнинг ўрнини қоплаш бўйича мажбурият. Бунда мулкий зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги мажбуриятда ҳар бир интеллектуал мулк объекти бўйича базавий ҳисоблаш миқдорининг юз баравари миқдоридаги пул маблағлари тегишли божхона органининг шахсий ғазна ҳисобварағига ўтказилганлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади;

3) ушбу Кодекснинг 385-моддасида белгиланган тартибда интеллектуал мулк объектларини Интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрига киритиш учун зарур бўлган ҳужжатлар ва маълумотлар.

Ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили интеллектуал мулк объектига бўлган ҳуқуқлар бузилганлиги тўғрисидаги ишни судда кўриш тайинланганлиги ҳақидаги суд қарорини божхона органларига товарларни чиқариб юбориш дастлабки тарзда тўхтатиб турилган кундан эътиборан ўн иш куни ичида тақдим этган тақдирда, мазкур муддат ҳуқуқ эгасининг ёки унинг ваколатли вакилининг илтимосномасига кўра узайтирилиши, лекин кўпи билан ўн иш кунига узайтирилиши мумкин, бундан суднинг қарорида кўрсатилган бошқа муддатлар мустасно.

Ушбу моддада белгиланган талаблар товарларни чиқариб юбориш дастлабки тарзда тўхтатиб турилган кундан эътиборан ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили томонидан бажарилмаган тақдирда, товарларни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш бекор қилинади ҳамда уларни чиқариб юбориш ушбу Кодексга мувофиқ тикланади. Бунда декларантнинг ва божхона органларининг товарларни чиқариб юборишни ўн иш кунига тўхтатиб туриш бўйича харажатларининг ўрнини ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили қоплайди»;

41) 385-модданинг:

биринчи қисмидаги «Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасига» деган сўзлар «электрон шаклда божхона органларининг ахборот тизими орқали божхона органига» деган сўзлар билан алмаштирилсин»;

иккинчи қисми:

қуйидаги мазмундаги бешинчи ва олтинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолиятнинг товар номенклатураси коди ва интеллектуал мулк объектини ўз ичига олган товарнинг номи тўғрисидаги;

интеллектуал мулк объектини ишлаб чиқарувчи ҳақидаги (номи, манзили, телефон рақами, почта манзили)»;

бешинчи, олтинчи ва еттинчи хатбошилари тегишинча еттинчи, саккизинчи ва тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

еттинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«ҳуқуқ эгасининг ёки унинг ваколатли вакилининг ваколатларини тасдиқловчи ҳужжатлар тўғрисидаги»;

42) 388-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш тўғрисидаги ариза ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили томонидан божхона органларига берилади.

Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш тўғрисидаги аризада қуйидаги маълумотлар бўлиши керак:

ҳимоя қилиниши учун ариза берилаётган, интеллектуал мулк объектларини ўз ичига олган товарларнинг тавсифи;

ҳуқуқ эгасининг фикрича, унинг интеллектуал мулк объектига бўлган ҳуқуқларини бузаётган товарларнинг, божхона органлари бундай товарларни аниқлай олиши учун етарлича батафсил тавсифи, агар ҳуқуқ эгаси ёки унинг ваколатли вакили шундай маълумотларга эга бўлса;

тахмин қилинаётган ҳуқуқбузарликни аниқлашга кўмаклашадиган ҳар қандай бошқа ахборот (экспорт қилувчи, импорт қилувчи ёки юкни қабул қилувчи тўғрисидаги маълумотлар).

Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш тўғрисидаги аризага ҳуқуқ эгасининг ёки унинг ваколатли вакилининг товарни чиқариб юборишни тўхтатиб туриш туфайли декларантга етказилиши мумкин бўлган мулкий зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги ёзма шаклдаги мажбурияти илова қилинади.

Мулкий зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги мажбуриятда ҳар бир интеллектуал мулк объекти учун базавий ҳисоблаш миқдорининг юз баравари миқдоридаги маблағлар тегишли божхона органининг шахсий ғазна ҳисобварағига ўтказилганлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади»;

43) 389-модданинг биринчи қисмидаги «Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси» деган сўзлар «Божхона органи» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

44) 390-модда қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг бузилганлиги белгилари мавжуд бўлган товарларни чиқариб юбориш ўн иш кунига қадар тўхтатиб турилган тақдирда, божхона органининг шахсий ғазна ҳисобварағига киритилган пул маблағларининг ўттиз фоизи Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитасининг махсус жамғармасига ўтказилади»;

45) 393-модда биринчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасига» деган сўзлар «божхона органига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

2-модда. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

3-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

4-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач амалга киритилади.