2.01.00.00.00 Конституциявий тузум / 01.07.00.00 Референдум. Сайлов. Сайлов тизими / 01.07.04.00 Округ ва участка сайлов комиссиялари;
3.01.00.00.00 Конституциявий тузум / 01.15.00.00 Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари / 01.15.01.00 Маҳаллий давлат вакиллик органлари (Халқ депутатлари кенгашлари) / 01.15.01.01 Умумий қоидалар. Маҳаллий вакиллик органларини сайлаш тартиби]
[ТСЗ:
1.Давлат ва жамият қурилиши / Референдумлар. Сайловлар. Сайлов тизими. Депутат]
Ўзбекистон Республикасининг қонуни
«ХАЛҚ ДЕПУТАТЛАРИ ВИЛОЯТ, ТУМАН ВА ШАҲАР КЕНГАШЛАРИГА САЙЛОВ ТЎҒРИСИДА»ГИ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚОНУНИГА ЎЗГАРТИШЛАР ВА ҚЎШИМЧАЛАР КИРИТИШ ҲАҚИДА
LexUZ шарҳи
Мазкур Қонун Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 25 июндаги ЎРҚ-544-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Сайлов кодексини тасдиқлаш тўғрисида»ги Қонунига асосан ўз кучини йўқотган.
Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 5 майда қабул қилинган «Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларига сайлов тўғрисида»ги Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1994 йил, № 5, 125-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, № 3, 38-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 9, 206-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда) қуйидаги ўзгартишлар ва қўшимчалар киритилсин:
«Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларига депутатлар сайлови умумийдир. Сайлов куни ўн саккиз ёшга тўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари сайлаш ҳуқуқига эгадирлар. Сайлов куни йигирма бир ёшга тўлган ҳамда камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган Ўзбекистон фуқаролари сайланиш ҳуқуқига эгадирлар»;
2) 3-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзбекистон Республикаси фуқаролари жинси, ирқий ва миллий мансублиги, тили, динга муносабати, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий мавқеи, маълумоти, машғулотининг тури ва хусусиятидан қатъи назар, тенг сайлов ҳуқуқига эгадирлар»;
«Сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказишга доир барча тадбирларда, шунингдек сайлов куни овоз бериш хоналарида ва овозларни санаб чиқишда депутатликка номзодлар кўрсатган сиёсий партиялардан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан, сайловчилар ташаббускор гуруҳларидан биттадан кузатувчи, оммавий ахборот воситаларининг вакиллари, бошқа давлатлар, халқаро ташкилотлар ва ҳаракатлардан кузатувчилар қатнашиш ҳуқуқига эгадирлар. Уларнинг ваколатлари тегишли ҳужжатлар билан тасдиқланган бўлиши керак»;
еттинчи қисмининг олтинчи хатбошисидаги «юқори комиссияга» деган сўзлар «юқори сайлов комиссиясига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларидаги «60» ва «30» рақамлари тегишинча «олтмиш» ва «ўттиз» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
бешинчи қисмидаги «сайлов тайинланганидан кейин кечи билан ўн беш кун ичида» деган сўзлар «сайловдан камида етмиш беш кун олдин» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи қисмидаги «ҳокимларининг» деган сўз «ҳокимликларининг» деган сўз билан алмаштирилсин;
тўртинчи қисмидаги «сайлов тайинланганидан кейин ўттиз кундан кечикмай» деган сўзлар «сайловдан камида олтмиш кун олдин» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
бешинчи қисмидаги «камида 20 нафар ва кўпи билан 3000 нафар» деган сўзлар «камида йигирма нафар ва кўпи билан уч минг нафар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6) 10-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Вилоят, туман, шаҳар сайлов комиссияси тегишли халқ депутатлари Кенгаши томонидан сайловга камида саксон кун қолганида комиссиянинг раиси ва олти — ўн тўрт нафар бошқа аъзосидан иборат таркибда тузилади ҳамда ўз ваколатларини тегишли халқ депутатлари Кенгашларига сайлов юзасидан навбатдаги сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилингунга қадар амалга оширади»;
5-бандидаги «ҳокимиятнинг вакиллик органларидан» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
10-банди «жамоат бирлашмалари вакилларининг» деган сўзлардан кейин «ҳамда корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
«7) сиёсий партиялар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари вакилларининг, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш билан боғлиқ масалалар юзасидан ахборотларини эшитади»;
10) 14-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Участка сайлов комиссияси туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан сайловга камида қирқ кун қолганида беш — ўн тўққиз нафар аъзодан, шу жумладан раис, раис ўринбосари ва котибдан иборат таркибда тузилади. Агар комиссия етти нафаргача аъзодан иборат таркибда тузилса, раис ва котиб сайланади»;
11) 17-модданинг бешинчи қисмидаги «бепул бериб турадилар» деган сўзлар «бепул бериб туришлари шарт» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
12) 18-модданинг матнидаги «ҳокимиятнинг вакиллик органлари» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
13) IV бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«IV. Сайлов кампанияси бошланганлигини эълон қилиш. Халқ депутатлари вилоят, туман, шаҳар кенгашлари депутатлигига номзодлар кўрсатиш ва уларни рўйхатга олиш»;
«19-модда. Сайлов кампанияси бошланганлигини эълон қилиш
Халқ депутатлари вилоят, туман, шаҳар Кенгашларига сайлов юзасидан сайлов кампанияси бошланганлиги депутатларнинг ваколат муддати тугашидан камида уч ой олдин Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси томонидан оммавий ахборот воситаларида эълон қилинади»;
биринчи хатбошисидаги «сайлов тайинланганидан кейин йигирма кун ичида» деган сўзлар «сайловга камида етмиш кун қолганида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «сайлов тайинланган кундан» деган сўзлар «сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилинган кундан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи қисмидаги «Мазкур ҳужжатлар» деган сўзлар «Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
«22-модда. Депутатликка сиёсий партиялар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан номзодлар кўрсатиш
Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларининг депутатлигига номзодлар кўрсатиш сайловга олтмиш беш кун қолганида бошланади ва сайловга қирқ беш кун қолганида тугалланади.
Халқ депутатлари вилоят Кенгашлари депутатлигига номзодлар сиёсий партияларнинг вилоят органлари томонидан кўрсатилади.
Халқ депутатлари туман ва шаҳар Кенгашлари депутатлигига номзодлар сиёсий партияларнинг тегишли туман, шаҳар органлари томонидан ҳамда фуқаролар йиғинларида (вакиллари йиғилишларида) кўрсатилади.
Сиёсий партиялар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари тегишли ҳудудда жойлашган ҳар бир сайлов округидан биттадан депутатликка номзод кўрсатишга ваколатлидир. Агар тегишли халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказувчи сайлов округи ҳудудида фуқароларнинг икки ва ундан ортиқ ўзини ўзи бошқариш органи жойлашган бўлса, депутатликка номзод фуқаролар вакилларининг йиғилишларида кўрсатилади. Йиғилишда иштирок этадиган вакиллар нормасини тегишли туман, шаҳар сайлов комиссияси белгилайди.
Депутатликка, қоида тариқасида, тегишли вилоят, туман ёки шаҳар ҳудудида ишловчи ёки яшовчи фуқаролар номзод этиб кўрсатилади. Бир шахс тегишли халқ депутатлари вилоят, туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказувчи фақат битта сайлов округидан депутатликка номзод этиб кўрсатилиши мумкин. Депутатликка номзодлар танлаш тартибини сиёсий партияларнинг ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг ўзлари белгилайдилар.
Сиёсий партиялар фақат ўз партияси аъзоларини ёки партиясизларни депутатликка номзод этиб кўрсатишга ваколатлидир, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари эса шахсларни у ёки бу партияга мансублигидан қатъи назар, депутатликка номзод этиб кўрсатишга ҳақлидир. Депутатликка номзодлар кўрсатилганлиги тўғрисида баённома тузилади»;
«Сиёсий партия тегишли органининг, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органининг раҳбари, сайловчилар ташаббускор гуруҳининг ваколатли вакили депутатликка номзодларни рўйхатга олишни илтимос қилиб, тегишли вилоят, туман, шаҳар сайлов комиссиясига ариза билан мурожаат этади. Аризага қуйидагилар илова қилинади:
сиёсий партия тегишли органининг, фуқаролар йиғинининг (вакиллари йиғилишининг), сайловчилар ташаббускор гуруҳи йиғилишининг депутатликка номзодлар кўрсатиш тўғрисидаги қарори;
сиёсий партия тегишли органи мажлисининг, фуқаролар йиғини (вакиллари йиғилиши), сайловчилар ташаббускор гуруҳи йиғилишининг депутатликка номзодлар кўрсатиш тўғрисидаги баённомаси, унда депутатликка номзоднинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, касби, лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойи, партияга мансублиги, шунингдек сайлов округининг номи ва тартиб рақами кўрсатилади;
депутатликка номзоднинг ўз номзоди тегишли сайлов округидан овозга қўйилишига рози эканлиги тўғрисидаги аризаси;
ушбу Қонун 23-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатиб ўтилган шахсларнинг, башарти улар депутат этиб сайлангудек бўлсалар, эгаллаб турган лавозимларидан бўшаш тўғрисидаги аризалари»;
«Вилоят, туман, шаҳар сайлов комиссияси рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларда аниқланган номувофиқликлар ва ушбу Қонун талабларидан четга чиқиш ҳоллари тўғрисида тегишли сиёсий партияларнинг, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг раҳбарларига ва сайловчилар ташаббускор гуруҳларининг ваколатли вакилларига белгиланган тартибда маълум қилади»;
20) 23-модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«содир этилган жинояти учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёки судланганлиги олиб ташланмаган шахслар;
сайлов кунига қадар сўнгги беш йил мобайнида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшамаган шахслар»;
биринчи қисмидаги «халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашларидан» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
тўртинчи қисмидаги «номзод этиб кўрсатган органнинг номини қайд этган ҳолда» деган сўзлар «номзод этиб кўрсатган сиёсий партияни ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органини ёхуд сайловчилар ташаббускор гуруҳини кўрсатган ҳолда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
«Депутатликка номзодларга, сиёсий партияларга, мустақил ташаббускор гуруҳларга тегишли вилоят, туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан белгиланадиган тартибда оммавий ахборот воситаларидан фойдаланишда тенг ҳуқуқ берилади. Сайловчиларнинг йиғилишлари участка сайлов комиссияси томонидан барча номзодлар учун мутлақ тенг шароитларга риоя этилган ҳолда ташкил қилинади. Маҳаллий ҳокимият органлари ва жамоат ташкилотлари, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари депутатликка номзодларга йиғилишлар ўтказиш учун жиҳозланган бинолар ажратишлари, депутатликка номзодларга сайловчилар билан учрашувлар ўтказишни ташкил этишда, зарур маълумот ва ахборот материаллари олишда ёрдам кўрсатишлари шарт»;
бешинчи қисмидаги «республиканинг» деган сўз «давлатнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
23) Қонун қуйидаги мазмундаги 26-1-модда билан тўлдирилсин:
«26-1-модда. Депутатликка номзодларни сайловолди тадбирларида иштирок этишлари учун ишлаб чиқариш ёки хизмат вазифаларидан озод қилиш
Депутатликка номзод этиб рўйхатга олинган шахс сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш, сайловолди йиғилишларида сўзга чиқиш, телевидение кўрсатувлари ва радио эшиттиришларида қатнашиш вақтида, ўртача ойлик иш ҳақи сайлов ўтказиш учун ажратиладиган маблағлар ҳисобидан сақланган ҳолда, ишлаб чиқариш ёки хизмат вазифаларини бажаришдан озод бўлиш ҳуқуқига эга»;
24) 28-модданинг биринчи қисмидаги «халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
биринчи қисмидаги «18» рақами «ўн саккиз» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
саккизинчи қисмидаги «манзили» деган сўз «яшаш жойи манзили» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
26) 31-модданинг биринчи қисмидаги «йигирма тўрт» деган сўзлар «24» рақами билан алмаштирилсин;
27) 32-модданинг биринчи қисмидаги «органнинг номи» деган сўзлар «сиёсий партия ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи ёхуд сайловчилар ташаббускор гуруҳи» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
«Белгиланмаган намунадаги сайлов бюллетенлари ва варақалари, шунингдек овоз бериш чоғида биттадан ортиқ депутатликка номзоднинг фамилияси қолдирилган сайлов бюллетенлари ва варақалари ҳақиқий эмас деб топилади»;
саккизинчи қисмидаги «раис, раис ўринбосари, комиссия котиби, комиссиянинг бошқа аъзолари» деган сўзлар «сайлов комиссиясининг раиси, раис ўринбосари, котиби ва бошқа аъзолари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
30) 40-модда биринчи қисмининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Сайлов округлари бўйича сайлов натижалари фақат участка сайлов комиссияларининг тақдим этилган баённомалари асосида аниқланади. Округ сайлов комиссияси:»;