1.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.29.00.00 Бухгалтерия ҳисоби. Молиявий ҳисобот / 07.29.04.00 Пул маблағлари, валюта, паст баҳоли ва тез емирилувчи предметларнинг ҳисоби]
[ТСЗ:
1.Молия / Бухгалтерия ҳисоби]
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МОЛИЯ ВАЗИРЛИГИ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ СОЛИҚ ҚЎМИТАСИ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ БОЖХОНА ҚЎМИТАСИНИНГ
Қарори
ЮРИДИК ШАХСЛАРГА СОЛИҚЛАР, БОЖХОНА ВА МАЖБУРИЙ ТЎЛОВЛАРНИ БЮДЖЕТГА ТЎЛАШ БЎЙИЧА БЕРИЛГАН ИМТИЁЗЛАРНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИДА АКС ЭТТИРИШ ТАРТИБИ ТЎҒРИСИДА НИЗОМНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2005 йил 2 апрелда 1463-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилди]
LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг 2024 йил 29 ноябрдаги 196-сон ва Солиқ қўмитасининг 2024 йил 28 ноябрдаги 2024-22-сонли «Юридик шахсларга солиқлар, божхона тўловлари ва йиғимлар бўйича берилган имтиёзларни бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 3590, 25.12.2024 й.) асосан 2025 йил 1 январдан ўз кучини йўқотади.
«Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 5-моддасига, «Давлат солиқ хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 7-моддасига, «Давлат божхона хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 7-моддасига, «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 23-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси ва Давлат божхона қўмитаси қарор қилади:
1. Юридик шахсларга солиқлар, божхона ва мажбурий тўловларни бюджетга тўлаш бўйича берилган имтиёзларни расмийлаштириш ва бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби тўғрисида низом (янги таҳрирда) иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. 2002 йил 19 апрелдаги Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 52-сонли, Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасининг 2002-21-сонли, Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг 02/8-6-сонли «Бюджетга солиқлар, божхона ва мажбурий тўловлар бўйича юридик шахсларга берилган имтиёзларни бухгалтерия ҳисобида акс эттириш ва расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (2002 йил 25 июнь, рўйхат рақами 1155 — Меъёрий ҳужжатлар ахборотномаси, 2002 й., 11-сон) кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
3. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кун ўтгандан кейин кучга киради.
Молия вазири С. РАҲИМОВ
Тошкент ш.,
2005 йил 24 февраль,
29-сон
Давлат солиқ қўмитаси раиси Б. ПАРПИЕВ
Тошкент ш.,
2005 йил 24 февраль,
2005-25-сон
Давлат божхона қўмитаси раиси Б. МАТЛЮБОВ
Тошкент ш.,
2005 йил 24 февраль,
01-02/8-3-сон
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси ва Давлат божхона қўмитаси томонидан 2005 йил 24 февралда, 29, 2005-25, 01-02/8-3-сон қарор билан «ТАСДИҚЛАНГАН»
Юридик шахсларга солиқлар, божхона ва мажбурий тўловларни бюджетга тўлаш бўйича берилган имтиёзларни расмийлаштириш ва бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби тўғрисида
Низом
(янги таҳрири)
Мазкур Низом «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида» ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 5-моддасига, «Давлат солиқ хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 7-моддасига, «Давлат божхона хизмати тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 7-моддасига, «Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 23-моддасига мувофиқ ва юридик шахслар томонидан бюджетга тўланадиган солиқлар, божхона ва мажбурий тўловларни тўлаш бўйича берилган имтиёзларни (кейинги ўринларда — солиқлар ва божхона имтиёзлари) расмийлаштириш ва бухгалтерия ҳисобида акс эттиришнинг ягона тартибини белгилаш мақсадида ишлаб чиқилган.
1-§. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низомнинг амал қилиши қонун ҳужжатларига мувофиқ солиқлар ва божхона имтиёзлари берилган, мулкчилик шаклидан, фаолият туридан, идоравий мансублигидан қатъи назар, Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги барча бирлашмалар, корхоналар, ташкилотлар, муассасаларга (кейинги ўринларда — хўжалик юритувчи субъектлар) тааллуқлидир.
а) божхона божи, акциз солиғи, ҚҚС ва ҳоказо турлари бўйича ҳисобланган божхона тўловлари суммалари, улар имтиёз берилганлиги сабабли бюджетга тўланмайди деган белги қўйилган ҳолда божхона юк декларациясининг 47- ва «В» устунларида кўрсатилади;
б) солиқ имтиёзлари берилган, бюджетга ҳисобланган солиқлар ва мажбурий тўловлар бўйича ҳисоб-китоблар, тўловчи рўйхатга олинган жойдаги солиқ органларига белгиланган шакллар ва муддатларга мувофиқ тақдим этилади. Маҳсулот (товар, ишлар, хизматлар) ва бошқа активлар реализация қилинаётганда солиқ солинадиган айланмага ҳисобланган ҚҚС (ҚҚС тўловчилар учун) ва акциз солиғи (акцизли товарлар (маҳсулотлар) сотилганда) суммаси ажратилган ҳолда счёт-фактура ёзилади.
5. Бўшаётган маблағларни мақсадли вазифаларни бажаришга йўналтириш шарти билан солиқ ва божхона имтиёзлари берилганда ҳисоблаган божхона тўловлари, солиқлар (мазкур солиқ тўловчилари учун ҚҚС, шунингдек қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳисобга қабул қилинадиган акциз солиғидан ташқари) ва бюджетга мажбурий тўловлар қонун ҳужжатларига мувофиқ умумбелгиланган тартибда маҳсулот (товарлар, ишлар, хизматлар) ҳамда бошқа хил мол-мулкнинг сотиш (харид) қийматига киритилади.
ҚҚС тўловчиси ҳисобланган ва ҚҚС бўйича имтиёзга эга бўлган корхоналар харид қилинадиган (шу жумладан импорт қилинадиган) товар-моддий захиралар (товарлар) бўйича ҚҚС суммасини харид қийматига киритмайдилар, балки умумбелгиланган тартибда бюджетга тўланадиган ҚҚСни аниқлашда қоплашга қабул қиладилар.
Ўз эҳтиёжлари учун фойдаланиладиган асосий воситалар ва номоддий активлар ҳисобда харид қилиш қиймати бўйича ҚҚС ва акциз солиғи суммаси қўшилган ҳолда акс эттирилади.
Акциз солиғи бўйича имтиёз берилаётганида қонун ҳужжатларига мувофиқ қоплашга қабул қилинадиган акциз солиғи тўловчилари ҳисобланган корхоналар харид қилинган (шу жумладан импорт қилинаётган) товар-моддий захиралар (товарлар) бўйича акциз солиғи суммасини уларнинг харид қийматига киритмайдилар, балки умумбелгиланган тартибда бюджетга тўланадиган акциз солиғини аниқлашда қоплашга қабул қиладилар.
6. Солиқ ва божхона имтиёзлари миқдори белгиланган тартибда бюджетга ҳисобланган солиқлар, божхона ва мажбурий тўловлардан келиб чиққан ҳолда аниқланади.
2-§. Бўшаётган маблағларни мақсадли вазифаларни бажаришга йўналтириш шарти билан солиқ ва божхона имтиёзларини бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби
7. Бўшаётган маблағларни мақсадли вазифаларни бажаришга йўналтириш шарти билан солиқ ва божхона имтиёзларининг бухгалтерия ҳисоби 8840 «Мақсадли фойдаланиладиган солиқ имтиёзлари» счётида, берилган солиқлар ва божхона имтиёзларининг турлари бўйича юритилади.
Солиқ ва божхона имтиёзларини ҳисоблаётганда батафсил ҳисобга олиш мақсадида хўжалик юритувчи субъектларнинг ишчи счётлар режасида қуйидаги счётлар очилади:
а) бюджетга бўнак тўловларини ҳисобга олувчи счётлар (4400) гуруҳида «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари — солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
б) бюджетга тўловлар бўйича қарзни ҳисобга олувчи счётлар (6400) гуруҳида «Бюджетга тўловлар бўйича қарз — солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
в) суғурта бўйича ва давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар бўйича қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6500) гуруҳида «Давлат мақсадли жамғармаларига тўловлар — солиқ имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
г) турли кредиторлардан қарзни ҳисобга олувчи счётлар (6900) гуруҳида «Импортда ҚҚС ва акцизлар бўйича ҳисобланган солиқ имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти.
8. Солиқ ва божхона имтиёзлари бухгалтерия ҳисобида қуйидаги тартибда акс эттирилади:
а) қонун ҳужжатларига мувофиқ товар-моддий захиралар, асосий воситалар, номоддий активлар ва ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни, шу жумладан импорт қилинадиганлари харид қилинаётганда харид қийматига киритиладиган, умумбелгиланган тартибда ҳисобланган солиқлар ва божхона тўловлари суммасига (мазкур солиқ тўловчилари учун ҚҚС, шунингдек қонун ҳужжатларига мувофиқ қоплашга қабул қилинадиган акциз солиғидан ташқари):
кредит «Бюджетга тўловлар бўйича қарз — солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
б) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида товар-моддий захираларни сотиб олганда ушбу солиқни тўловчилар учун ҚҚСдан, шунингдек қонунчиликда ўрнатилган тартибда қоплашга қабул қилинадиган акциз солиғи суммасига:
дебет «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари — солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
кредит 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» ёки 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар» счётлари ёки турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900) ёки бошқа тегишли счётлар;
в) импорт бўйича товар-моддий захираларни сотиб олганда ушбу солиқни тўловчилар учун ҚҚСдан, шунингдек қонунчиликда ўрнатилган тартибда қоплашга қабул қилинадиган акциз солиғи суммасига:
дебет «Бюджетга солиқлар ва йиғимлар бўйича бўнак тўловлари — солиқ ва божхона имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
кредит «Импортда ҚҚС ва акциз бўйича ҳисобланган солиқ имтиёзлари (турлари бўйича)» счёти;
кредит «Солиқ ва божхона имтиёзлари»ни ажратган ҳолда 8530 «Текинга олинган мулк» счёти;
б) жорий мажбуриятларни вужудга келишига олиб келадиган жорий харажатларни қоплашга йўналтирилганда (масалан: иш ҳақи, ижара, мақсадли давлат жамғармаларига ажратмалар ҳисобланганда ва бошқалар):
кредит 6010 «Мол етказиб берувчилар ва пудратчиларга тўланадиган счётлар» ёки 6120 «Шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига тўланадиган счётлар» ёки 6710 «Меҳнат ҳақи бўйича ходим билан ҳисоблашишлар» счётлари ёки турли кредиторларга бўлган қарзларни ҳисобга олувчи счётлар (6900) ёки бошқа тегишли счётлар.
3-§. Бўшаётган маблағлардан мақсадли фойдаланиш назарда тутилмаганда солиқ ва божхона имтиёзларини бухгалтерия ҳисобида акс эттириш тартиби
10. Солиқ ва божхона имтиёзлари берилганда бўшаётган маблағлар суммалари, агар улардан мақсадли фойдаланиш назарда тутилмаган бўлса, бухгалтерия ҳисобининг баланс счётларида акс эттирилмайди ва шу муносабат билан Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда (2-сон шакл) акс эттирилмайди ва, тегишлича, молиявий натижаларни шакллантиришга таъсир қилмайди.
11. Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзларида бўшаётган маблағларнинг лозим даражадаги бухгалтерия ҳисобини таъминлаш мақсадида, агар уларни мақсадли ишлатиш назарда тутилмаган бўлса, бюджетга тўланадиган ҳар бир солиқ тури, божхона ва мажбурий тўловлар бўйича «Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари» алоҳида балансдан ташқари счёти очилади.
Бюджетга тўланадиган ҳар бир солиқ тури, божхона ва мажбурий тўловлар бўйича ҳисобланган, бўшаган маблағлар суммаси умумбелгиланган тартибда мазкур счётлар дебети бўйича акс эттирилади.
12. Имтиёз берилган давр тугаганидан сўнг «Вақтинчалик солиқ ва божхона имтиёзлари» балансдан ташқари счётлари дебетида ҳисобга олинадиган бўшаган маблағлар суммаси ушбу счётлар кредитига ҳисобдан чиқарилади.
13. Доимий солиқ ва божхона имтиёзларида бўшаётган маблағлар, агар уларни мақсадли ишлатиш назарда тутилмаган бўлса, бюджетга тўланадиган ҳар бир солиқ тури, божхона ва мажбурий тўлов бўйича молиявий ҳисоботга тушунтириш хатида ёритиб берилади.
4-§. Ҳисоб-китобларни тақдим қилиш муддатлари ва хўжалик юритувчи субъектларнинг жавобгарлиги
14. Солиқ ва божхона имтиёзлари берилиши натижасида бўшаган маблағлардан мақсадли фойдаланганлигини тасдиқлаш учун хўжалик юритувчи субъектлар ҳар йили йиллик молиявий ҳисоботга қўшиб давлат солиқ хизмати органларига мазкур низомга 1-сон иловага мувофиқ шаклда улардан фойдаланиш тўғрисидаги ҳисоб-китобни тақдим қиладилар.
15. Маблағлардан мақсадга мувофиқ фойдаланилмаганлиги ва солиқ ва божхона имтиёзлари натижасида бўшаган маблағлар ҳисобига харид қилинган активларнинг имтиёзли давр тугашига қадар бошқаларга берилиши (сотилиши) далиллари аниқланганда ушбу маблағлар жарима жазосини қўллаб, қонун ҳужжатларига мувофиқ пеня ҳисобга олинган ҳолда бюджетга ундирилади.
19. Давлат божхона қўмитасининг ҳудудий бошқармалари ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 20-кунигача, маълумот учун Давлат солиқ қўмитасининг ҳудудий бошқармаларига (импорт қилувчиларнинг юридик манзиллари бўйича) мазкур низомга 2 ва 3-сон иловаларга кўра шакл бўйича божхона имтиёзлари берилган хўжалик юритувчи субъектларнинг реестрини юборадилар.
Реестрда хўжалик юритувчи субъектнинг СТИРи, КТУТ коди, номи ва юридик манзили, божхона имтиёзлари берилишига асос бўлган меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатнинг номи, рақами ва санаси, божхона юк декларациясининг рақами, товар тури, мақсадли вазифаларни бажаришга йўналтирилган, шунингдек бўшаётган маблағлардан мақсадли фойдаланишни назарда тутмайдиган божхона тўловлари турлари бўйича берилган божхона имтиёзлари суммаси кўрсатилади.
20. Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси, давлат мақсадли жамғармалари ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 25-кунига қадар Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигига бюджетга ва давлат мақсадли жамғармаларига тўланадиган, уларга доир имтиёзлар бериладиган, ҳисоблаб ёзилган солиқлар, мажбурий тўловлар суммаси тўғрисида маълумотларни тақдим этадилар.