1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.01.00.00 Тадбиркорлик тўғрисидаги қонунчилик / 09.01.06.00 Фаолиятнинг айрим турларини лицензиялаш. Рухсат бериш (шунингдек, 02.08.06.00га қаранг) / 09.01.06.02 Фаолиятнинг айрим турларини лицензиялаш тартиби;
2.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.05.00.00 Биржа фаолияти / 09.05.02.00 Биржа фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш. Биржа фаолиятини лицензиялаш]
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги лойиҳа бошқаруви миллий агентлигининг
буйруғи
Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш тўғрисида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 22 январда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3127]
LexUZ шарҳи
Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2022 йил 14 июлдаги 32-сонли «Крипто-активлар айланмаси соҳасидаги хизматлар провайдерлари фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3380, 15.08.2022 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.05.00.00 Биржа фаолияти / 09.05.02.00 Биржа фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш. Биржа фаолиятини лицензиялаш]
1. Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Директор Д. ЛИ
Тошкент ш.,
2019 йил 21 январь,
16-сон
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Лойиҳа бошқаруви миллий агентлигининг 2019 йил 21 январдаги 16-сон буйруғига ИЛОВА
Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги
1.09.00.00.00 Тадбиркорлик ва хўжалик фаолияти / 09.05.00.00 Биржа фаолияти / 09.05.01.00 Биржалар ва уларнинг фаолиятини ташкил этишнинг умумий қоидалари. Биржаларнинг ихтисослашуви]
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
блокчейн — барча маълумотлар кетма-кет қайд қилинадиган ва блоклар бўйича жойлаштириладиган тақсимланган маълумотлар реестри, бунда ҳар бир янги блок олдинги блокка криптографик имзо орқали боғланади;
крипто-актив — қийматга эга ва эгаси бўлган блокчейндаги қайдлар мажмуаси;
крипто-биржа — крипто-активларни айирбошлаш, сотиб олиш ва сотиш учун электрон майдонча тақдим этадиган ташкилот.
2. Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Лойиҳа бошқаруви миллий агентлиги (бундан буён матнда лицензияловчи орган деб юритилади) томонидан амалга оширилади.
Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш мазкур Низомнинг 1-иловасида берилган схемага мувофиқ амалга оширилади.
3. Крипто-биржа фаолиятини амалга ошириш учун лицензия (бундан буён матнда лицензия деб юритилади) фақат чет эл юридик шахсларига улар томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида шуъба ёки бошқа корхоналарни очиш орқали берилади.
Чет эл юридик шахснинг шуъба ёки бошқа корхонаси ўз фаолиятини чет эл юридик шахс номига берилган лицензия асосида амалга оширади.
Чет эл юридик шахсларининг крипто-биржалар фаолиятини амалга ошириш учун лицензияга эга бўлган шуъба ёки бошқа корхоналарининг устав капиталларида (фондларида) юридик шахсларни — Ўзбекистон Республикаси резидентларини иштирок этишига йўл қўйилмайди.
4. Крипто-биржа фаолиятини амалга ошириш учун намунавий лицензия берилади.
5. Лицензия номуайян муддатга берилади.
6. Юридик шахсда крипто-биржа фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқи лицензия берилган вақтдан бошлаб вужудга келади.
7. Лицензияни бошқа юридик шахсга бериш тақиқланади.
б) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган серверларга жойлаштирилган ҳамда мазкур Низомда назарда тутилган талабларга жавоб берадиган ишлаб турган электрон крипто-биржа савдо тизими мавжудлиги;
г) крипто-активларни уларга бўлган талаб ва таклиф асосида котировкалаш;
д) мижозларнинг крипто-активлар билан операциялари тўғрисидаги ахборотни, шунингдек, уларнинг идентификация маълумотларини ва мижозлар билан ўзаро муносабатлар бўйича материалларни, жумладан иш ёзишмаларини беш йил давомида сақлаш;
е) крипто-активлар айланмаси соҳасидаги Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига амал қилиш;
ж) крипто-биржа фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ ахборотларни лицензияловчи орган талаби билан тақдим этиш.
9. Крипто-биржа устав фонди фақат унинг таъсисчилари пул маблағларидан шакллантирилади.
Кредитга ва гаровга олинган маблағлардан ҳамда бошқа жалб этилган маблағлардан крипто-биржа устав фондини шакллантириш учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.
3-боб. Лицензия олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
10. Лицензия олиш учун лицензия талабгори лицензияловчи органга ёзма шаклда, шу жумладан почта орқали ёки электрон ҳужжат тарзида қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:
а) лицензия бериш тўғрисидаги ариза, унда юридик шахснинг номи ва ташкилий-ҳуқуқий шакли, унинг жойлашган ери (почта манзили), электрон почта манзили, банк муассасасининг номи ва банк муассасасида талаб қилиб олингунча депозит ҳисоб рақами кўрсатилади;
б) лицензия талабгори давлат рўйхатидан ўтказилганлиги тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхаси;
в) мазкур Низомнинг 2-иловасига мувофиқ шаклда крипто-биржанинг аппарат-дастурий реализацияси тавсифи;
Барча ҳужжатлар раҳбар томонидан имзоланиши, ҳужжатлар электрон ҳужжат тарзида тақдим этилганда эса электрон рақамли имзо орқали тасдиқланиши керак.
(10-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги лойиҳа бошқаруви миллий агентлигининг 2019 йил 18 февралдаги 41-сон буйруғи (рўйхат рақами 3127-1, 22.02.2019 й.) таҳрирда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 22.02.2019 й., 10/19/3127-1/2657-сон)
Лицензия талабгоридан ушбу Низомда назарда тутилмаган ҳужжатларнинг тақдим этилишини талаб қилишга йўл қўйилмайди.
11. Лицензия талабгори томонидан лицезияловчи органга тақдим этилган аризалар қуйидагича қабул қилинади:
шахсан келиб — ариза эгасининг ариза нусхасида қабул қилиб олинган санаси белгиси қўйилган тартибда;
почта алоқаси орқали — қабул қилинганлиги маълум қилинадиган буюртма хати орқали:
электрон алоқа орқали — ариза қабул қилинганлиги тўғрисида электрон жавоб юбориш орқали.
Қабул қилинган аризалар тўғрисидаги маълумот лицензияловчи органнинг расмий веб-сайтида жойлаштирилади.
Ҳужжатлар зарур тарзда расмийлаштирмасдан ёки тўлиқ бўлмаган ҳужжатлар тўплами тақдим этилган тақдирда улар уч кун муддат ичида сабаблари кўрсатилган ҳолда лицензияловчи орган томонидан талабгорга қайтарилади.
4-боб. Аризани кўриб чиқиш ва лицензия бериш ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш
12. Лицензияловчи орган томонидан лицензия олиш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш учун йиғим ундирилмайди.
13. Лицензия бериш ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисидаги қарор лицензия талабгорининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан бошлаб ўттиз кундан ошмайдиган муддатда қабул қилинади.
14. Лицензияловчи орган йигирма кундан ошмайдиган муддатда тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқади ва улар асосида лицензия бериш ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисида хулоса тайёрлайди.
15. Лицензияловчи орган, таркиби лицензияловчи орган раҳбарининг ўринбосари томонидан тасдиқланган эксперт комиссияси хулосаси асосида етти кунлик муддат ичида лицензия бериш ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади.
16. Лицензияловчи орган тегишли қарор қабул қилингандан кейин уч кун муддатда лицензия талабгорини қабул қилинган қарор тўғрисида хабардор қилади.
Лицензия беришга қарор қабул қилинганлиги ҳақидаги хабарнома лицензия талабгорига банк ҳисоб рақами реквизитлари ва давлат божи тўлаш муддати кўрсатилган ҳолда, ёзма шаклда, шу жумладан почта орқали ёки ахборот тизими орқали электрон ҳужжат тарзида юборилади (топширилади). Лицензия бериш тўғрисида қарор қабул қилингани ҳақидаги хабарнома билан бир вақтда лицензия талабгорига имзолаш учун лицензия битими юборилади.
17. Лицензияловчи орган ва лицензиатнинг ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятларни белгиловчи лицензия битими лицензияловчи орган ва лицензиат ўртасида тузилади ва қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
битимни имзолаган мансабдор шахслар фамилияси, исми ва отасининг исми;
томонларнинг реквизитлари;
амалга оширилишига лицензия берилаётган фаолият турининг номи;
лицензиатга қўйиладиган лицензия талаблари ва шартлари;
лицензия битими талаблари ва шартлари бузилганлиги учун томонларнинг жавобгарлиги;
лицензиат томонидан лицензия битими талаблари ва шартлари бажарилишини лицензияловчи орган томонидан назорат қилиш тартиби;
ушбу Низомга кўра бошқа маълумотлар.
Лицензия битими икки нусхада тузилади, улардан бири лицензияловчи органда қолади, иккинчиси эса, лицензиатга юборилади ёки берилади.
18. Лицензиялар электрон ҳужжат тарзида расмийлаштирилади, лицензияловчи орган раҳбарининг, у бўлмаган тақдирда унинг ўринбосарининг рақамли имзоси билан тасдиқланади, лицензияловчи органнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади ва лицензиат сўровига кўра қоғоз шаклда берилади.
19. Қоғоз шаклда лицензия берилган тақдирда, улар белгиланган шаклдаги махсус бланкаларда расмийлаштирилади. Лицензия бланкалари қатъий ҳисобда турадиган ҳужжатлар ҳисобланади, ҳисобга олиш сериясига, рақамига ва ҳимояланганлик даражасига эга бўлади. Лицензия бланкалари намуналари лицензияловчи орган томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади ҳамда лицензияловчи орган буюртмаси бўйича «Давлат белгиси» давлат-ишлаб чиқариш бирлашмасида босмахона усулида тайёрланади.
Лицензияловчи орган раҳбари лицензиялар бланкаларининг ҳисобга олиниши, сақланиши ва улардан мақсадли фойдаланилиши учун шахсан жавоб беради.
20. Лицензиялар лицензия талабгори томонидан лицензия берилиши учун давлат божи тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этилган ҳамда лицензия битими имзоланган кундан бошлаб уч кунлик муддат ичида расмийлаштирилади.
Лицензия қоғоз шаклида берилган тақдирда, лицензия лицензияловчи орган раҳбари томонидан, у бўлмаган тақдирда унинг ўринбосари томонидан имзоланади.
21. Агар лицензиат лицензия берилиши тўғрисида қарор қабул қилинганлиги ҳақида хабарнома олган пайтдан бошлаб уч ой ичида лицензияловчи органга лицензия берилиши учун давлат божи тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этмаса ёки лицензия битимини имзоламаса, лицензияловчи орган лицензияни бекор қилиш ҳақида қарор қабул қилишга ҳақлидир.
22. Лицензия беришни рад этишга қуйидагилар асос бўлади:
лицензия талабгорининг ҳужжатларни лозим тарзда расмийлаштирмай тақдим этиши;
23. Лицензия беришни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда рад этиш ҳақидаги хабарнома лицензия талабгорига рад этишнинг аниқ сабаблари ва лицензия талабгори кўрсатиб ўтилган сабабларни бартараф этиб ҳужжатларни такроран кўриб чиқишга тақдим этиши учун етарли бўлган муддат кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда, шунингдек, электрон ҳужжат тарзида ахборот тизими орқали юборилади (топширилади). Лицензия беришни рад этиш ҳақидаги хабарномада кўрсатилган муддат камчиликларни бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб бўлиши керак.
24. Лицензия беришни рад этиш учун асос бўлган сабаблар лицензия талабгори томонидан бартараф этилган тақдирда, ҳужжатларни лицензияловчи орган томонидан такроран кўриб чиқиш лицензия талабгорининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан биргаликда олинган кундан бошлаб етти кундан ортиқ бўлмаган муддатда амалга оширилади.
Лицензияловчи орган уч кунлик муддат ичида эксперт комиссияси хулосаси асосида лицензия бериш ёки беришни рад этиш ҳақида қарор қабул қилади.
25. Лицензия талабгорининг аризасини қайта кўриб чиқишда илгари лицензия беришни рад этиш ҳақидаги хабарномада кўрсатилмаган янги асослар бўйича лицензия беришни рад этишга йўл қўйилмайди.
Лицензия бериш рад этилганлиги ҳақидаги хабарномада кўрсатилган муддат ўтгандан кейин берилган ариза янгидан берилган ариза ҳисобланади.
5-боб. Лицензияни қайта расмийлаштириш ва лицензия дубликатини бериш
26. Лицензиат қайта ташкил этилганда, унинг номи ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган тақдирда, лицензиат ёки унинг ҳуқуқий вориси қайта рўйхатдан ўтказилгандан кейин бир ой муддатда лицензияловчи органга кўрсатиб ўтилган маълумотларни тасдиқловчи тегишли ҳужжатлар илова қилинган ҳолда лицензияни қайта расмийлаштириш тўғрисида ариза бериши шарт.
28. Лицензияловчи орган лицензияни қайта расмийлаштиришда лицензиялар реестрига тегишли ўзгартиришлар киритади. Лицензияловчи орган тегишли ҳужжатлар илова қилинган лицензияни қайта расмийлаштириш тўғрисида ариза олинган кундан бошлаб беш кун мобайнида лицензияни қайта расмийлаштиради.
29. Йўқолган ёки яроқсиз ҳолга келган лицензия ўрнига лицензиатнинг аризасига кўра ариза олинган кундан эътиборан беш иш куни ичида лицензияловчи орган томонидан дубликат берилади.
Лицензия дубликатини беришда йиғим ундирилмайди.
6-боб. Лицензия талаблари ва шартларига риоя этилишини назорат қилиш
30. Лицензиат томонидан лицензия талаблари ва шартларига риоя этилиши устидан назорат лицензияловчи орган томонидан, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
31. Лицензияловчи орган лицензиат томонидан лицензия талаблари ва шартларига риоя этилишини назорат қилишда ўз ваколатлари доирасида қуйидагиларга ҳақли:
крипто-биржалардан крипто-активлар айланмаси тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилишини талаб қилиш;
лицензия талаблари ва шартларига риоя этилишини текшириш чоғида пайдо бўладиган масалалар юзасидан лицензиатдан зарур ахборотни сўраш ва олиш;
текширишлар натижалари асосида, лицензиат томонидан лицензия талаблари ва шартларининг аниқ бузилишларини кўрсатган ҳолда далолатномалар (маълумотномалар) тузиш;
лицензиатга аниқланган бузилишларни бартараф этиш мажбуриятини юкловчи қарорлар чиқариш, бундай бузилишларни бартараф этиш муддатларини белгилаш;
қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш, тугатиш ёки лицензияни бекор қилиш масаласи бўйича қарор чиқариш ва (ёки) судга мурожаат қилиш;
32. Лицензия талаблари ва шартларига риоя этилишини текширишда лицензияловчи орган ходимлари томонидан икки нусхада далолатнома тузилади, уларнинг биттаси лицензиатга берилади, иккинчи нусхаси лицензияловчи органда қолади.
7-боб. Лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туриш, тугатиш ва лицензияни бекор қилиш
33. Лицензиянинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши мумкин:
лицензияловчи органнинг аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш мажбуриятини лицензиат зиммасига юкловчи қарори лицензиат томонидан бажарилмаганда.
34. Лицензиянинг амал қилиши қуйидаги ҳолларда тугатилади:
лицензиат лицензиянинг амал қилишини тугатиш тўғрисида ариза билан мурожаат қилганда;
юридик шахс тугатилганда — тугатилган пайтдан эътиборан ёки унинг фаолияти қайта ташкил этиш натижасида тугатилганда — қайта ташкил этилган пайтдан эътиборан, бундан унинг ўзгартирилиши, шунингдек янгидан вужудга келган юридик шахсни давлат рўйхатидан ўтказиш санасида қайта ташкил этилаётган юридик шахсларда фаолиятнинг айни бир лицензияланадиган турини амалга ошириш учун лицензия мавжуд бўлган тақдирда қўшиб юборилиши мустасно;
лицензиат лицензия шартномасида назарда тутилган лицензия талабларини ва шартларини мунтазам равишда ёки бир маротаба қўпол равишда бузганда;
лицензиат лицензиянинг амал қилишини тўхтатиб туришига олиб келган ҳолатларни белгилаган муддатда бартараф этмаганда.
Крипто-биржалар фаолиятини лицензиялаш тартиби тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА
Крипто-биржаларни аппарат-дастурий реализацияси
ТАВСИФИ
1. Компания ҳамда унинг фаолияти ва раҳбарияти ҳақида маълумотларни ўз ичига олган маълумотнома.
2. Дастурий комплекс тавсифи, шунингдек, унинг ишлаб чиқувчилари ҳақида қисқа маълумот.
3. Дастурий комплексдан бошқа давлатларда фойдаланилганлиги тарихи.
4. Ахборот хавфсизлиги инцидентлари ҳақида маълумот, кўлами ва оқибатларидан қатъий назар (жумладан, бузиб кириш, хаккерлик ҳужумлари ва бошқа рухсат берилмаган кириш фактлари).
5. Дастурий комплекснинг охирги 6 ой давомида ўтказилган тест натижалари (жумладан, «Пентест»ни киришига қарши тестлар ва бошқа тест турлари).
6. Ахборот хавфсизлигини таъминлаш комплексининг умумий тавсифи, жумладан:
фойдаланувчиларни авторизация қилиш ва рухсат берилмаган кириш ҳолатларидан ҳимоя қилиш тизими тавсифи;
узлуксиз тестдан ўтказиш, код сифатини назорат қилиш, код янгиланганда хавфсизликни таъминлаш тизими тавсифи;
фишинг ҳужумларидан ҳимоя тизими тавсифи;
захира нусха кўчириш тизими тавсифи.
7. Маълумотлар базалари серверлари тавсифи.
8. Иловалар серверлари тавсифи.
9. Интерфейс фойдаланувчилари ва уни амалга ошириш тавсифи.
10. Ташқи дастурий комплекслар (блокчейнлар билан) билан крипто-активларни киритиш-чиқариш учун интеграция қилиш тизими тавсифи.
11. Электрон тўлов тизимлари билан интеграция қилиш тизими тавсифи.
12. Маржа савдолари учун имкониятлари тавсифи.
13. Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштириш бўйича ички назорат қоидалари ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш халқаро стандартларига мувофиқликни таъминлаш бўйича бошқа чора-тадбирлар (ФАТФ тавсиялари).
14. Янги крипто-активларни қўшишни техник амалга ошириш таърифи.
15. Юк ҳажмини оширишда масштаблаш тизими тавсифи.
16. Крипто-токенларда фойдаланувчи депозитларини сақлаш тизими тавсифи.
17. Банк депозитларини сақлаш, бошқариш тавсифи ва банк дастурий таъминоти билан алоқаси.
18. Бозорни манипуляция қилишни олдини олиш учун савдоларни таҳлил ва мониторинг қилиш тизими тавсифи.
19. Савдо ботлари ва ташқи иловалар учун API кириш имконияти тавсифи.
20. Маркет-мейкерлар учун ишлаш шартлари ва таклиф этилаётган биржада ликвидликни таъминлаш бўйича маркет-мейкерлар билан келишувлар мавжудлиги тавсифи.