Mazkur Yoʻriqnoma “Oʻzbekiston Respublikasining tashqi iqtisodiy faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasining Bojxona kodeksi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida” 1997-yil 8-iyuldagi 1815-son Farmoni, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish masalalari toʻgʻrisida” 1997-yil 30-iyuldagi 374-son qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 372-f-son Farmoyishi, shuningdek MDH mamlakatlari bojxona xizmatlari rahbarlari kengashining “Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi ishtirokchisi boʻlgan davlatlarning bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirish tartibi haqidagi yagona yoʻriqnomasi toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan va tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali olib oʻtish paytida davlat manfaatlariga rioya etishni taʼminlash, yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishga yoʻnaltirilgan.

1. UMUMIY QOIDALAR

1.1. Mazkur Yoʻriqnomaning amal qilishi har qanday transportda yoki shaxslar yukida Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilayotgan va Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirilayotgan barcha tovarlarga, Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali mulkchilik shaklidan, mansubligi va roʻyxatga olingan joyidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan jismoniy va yuridik shaxslar nomiga (manziliga) kelayotgan elektr quvvati, quvur oʻtkazgichlar orqali yetkazib berilayotgan tovarlar (neft, gaz)ga nisbatan tatbiq etiladi.

1.2. Bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirish tartibi toʻgʻrisidagi mazkur yoʻriqnoma bojxona yuk deklaratsiyasi (matn davomida — BYuD)ni qoʻllagan holda tovarlar va transport vositalarini (matn davomida — tovarlar) deklaratsiyalash tartibi va shaklini hamda eksport bojxona rejimlari ostida joylashtiriladigan va erkin muomala (import) uchun chiqariladigan tovarlar toʻgʻrisidagi, bojxona maqsadlari uchun zarur boʻlgan va BYuDda koʻrsatiladigan maʼlumotlar roʻyxatini belgilaydi.

1.3. BYuDni qoʻllagan holda tovarlarni deklaratsiyalash bojxona maqsadlari uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni BYuD blankida yozma ravishda koʻrsatish shaklida amalga oshiriladi. Boshqa bojxona rejimlari ostida joylashtiriladigan tovarlarni deklaratsiyalash shakli va tartibi, shuningdek, bunday hollarda bojxona maqsadlari uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar roʻyxati mazkur yoʻriqnoma qoidalarini hisobga olgan holda Oʻzbekiston Respublikasi DBQ meʼyoriy hujjatlari bilan belgilanadi.

1.4. Mazkur Yoʻriqnomada asosiy tushunchalar quyidagi mazmunda qoʻllaniladi:

— tovarlar — oldi-sotdi yoki ayirboshlash obyektlari boʻlgan har qanday koʻchma mulk, shu jumladan valyuta va valyuta boyliklari, elektr, issiqlik va boshqa turdagi quvvatlar, aqliy mulk obyektlari, bajarilgan ishlar va koʻrsatilgan xizmatlarning natijalari, shuningdek yoʻlovchi va tovarlarni tashish uchun qoʻllaniladigan transport vositalaridan tashqari transport vositalari, shu jumladan konteynerlar va boshqa transport (tashish) uskunalari;

— turkum — transport qoidalariga muvofiq bitta transport hujjati (yukxat, konosament va hokazolar) boʻyicha bitta oluvchi nomiga (manziliga) joʻnatiladigan, shuningdek bitga pochta yukxati bilan joʻnatiladigan yoki Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali oʻtayotgan bitta shaxsning qoʻl yuki va yukida olib oʻtiladigan tovarlar;

— shaxs — mulkchilik shakli, roʻyxatga olingan joyi va mansubligidan qatʼi nazar yuridik shaxslar, shuningdek jismoniy shaxslar;

— joʻnatuvchi — oʻz nomidan tovarlarni tashish uchun tashuvchiga u bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq beruvchi va u haqidagi maʼlumotlar transport hujjatlarida koʻrsatilgan shaxs, tovarlar bojxona rejimi oʻzgargan hollarda esa — BYuDga muvofiq bunday tovarlar ilgari, koʻrsatilayotganidan oldingi bojxona rejimi ostida joylashgan, u haqidagi maʼlumotlar BYuDda (2-ustun) koʻrsatilgan shaxs;

— oluvchi — oʻzi bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq yuk tashishni amalga oshiradigan tashuvchi berishi shart boʻlgan, tashilgan tovarlarni oʻz nomidan qabul qilib oladigan va u haqda maʼlumotlar transport hujjatlarida koʻrsatilgan shaxs, tovarlar bojxona rejimi oʻzgargan hollarda esa — BYuD topshirish vaqtida deklaratsiyalangan tovarlarni, ularning bojxona rasmiylashtiruvidan keyin bojxona organlaridan oʻz tasarrufiga oʻz nomidan olish vakolatlariga ega boʻlgan shaxs;

— moliyaviy tartiblashtirish uchun javobgar boʻlgan shaxs — tashqi savdoga oid oldi-sotdi yoki almashish bitimini tuzgan va ular boʻyicha hisob-kitoblar qilish uchun javobgar shaxs;

— deklarant — tovarlarni olib oʻtuvchi, tovarlar va transport vositalarini oʻz nomidan deklaratsiya qiluvchi, taqdim etuvchi va taklif etuvchi shaxs yoki tovarlarni olib oʻtuvchi shaxs nomidan ish yurituvchi bojxona brokeri;