|
Hujjat 24.07.2020 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish |
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Bolalar oʻyinchoqlarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni tasdiqlash haqida
Keyingi tahrirga qarang.
“Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq bolalar oʻyinchoqlarining xavfsizligiga qoʻyiladigan yagona talablarni belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Bolalar oʻyinchoqlarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglament ilovaga muvofiq tasdiqlansin va rasman eʼlon qilingan kundan boshlab oʻn ikki oy oʻtgandan keyin amalga kiritilsin.
Keyingi tahrirga qarang.
2. “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq texnik reglament amalga kiritilgach, standartlashtirish boʻyicha ularda koʻrsatilgan mahsulotlar va xizmatlarga doir ilgari qabul qilingan normativ hujjatlar majburiylik xususiyatini yoʻqotishi va belgilangan tartibda ixtiyoriy qoʻllanilishi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
3. “Oʻzstandart” agentligi vakolatli davlat organlari bilan birgalikda ushbu qaror bilan tasdiqlangan Umumiy texnik reglament amalga kiritilgan kundan boshlab, bolalar oʻyinchoqlarini standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarni qoʻllashda majburiylik xususiyatini bekor qilish va ixtiyoriy qoʻllashni taʼminlash yuzasidan belgilangan tartibda choralar koʻrsin.
Keyingi tahrirga qarang.
4. “Oʻzstandart” agentligi Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda tasdiqlangan ushbu Umumiy texnik reglamentning maqsadlari, mazmun va mohiyati hamda uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholi, davlat boshqaruvi organlari, tadbirkorlik faoliyati subyektlari keng xabardor qilinishini taʼminlasin.
Keyingi tahrirga qarang.
5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining maslahatchisi — Sanoat va uning bazaviy tarmoqlarini hamda kooperatsiya aloqalarini rivojlantirish masalalari departamenti boshligʻi hamda “Oʻzstandart” agentligi bosh direktori D.N. Sattarov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2020-yil 23-iyul,
451-son
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-iyuldagi 451-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Bolalar oʻyinchoqlarining xavfsizligi toʻgʻrisida umumiy texnik reglament
Keyingi tahrirga qarang.
1-bob. Umumiy qoidalar
1-§. Maqsadi va qoʻllash sohasi
1. Ushbu Umumiy texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) bolalar oʻyinchoqlari xavfsizligi, bolalar va ularga qarovchi shaxslarning hayotini muhofaza qilish maqsadida ishlab chiqilgan boʻlib bolalar oʻyinchoqlarini xavfsiz ishlab chiqarish hamda sotish talablarini belgilaydi. Shuningdek, bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanish va ularning xavfsizligi xususida isteʼmolchilarni chalgʻituvchi harakatlarning oldini oladi.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Texnik reglamentga 1-ilovada keltirilgan bolalar oʻyinchogʻi deb qaralmaydigan mahsulotlarga, shuningdek, shaxsiy buyurtmalar va koʻrgazma nusxalari sifatida tayyorlangan oʻyinchoqlarga mazkur Texnik reglament talablari tatbiq etilmaydi.
Keyingi tahrirga qarang.
2-§. Atamalar va taʼriflar
3. Mazkur Texnik reglamentda quyidagi atama va taʼriflar qoʻllaniladi:
alangalanish — yongʻin hosil qiluvchi manba taʼsirida alanganing hosil boʻlishi;
bajaradigan vazifasiga koʻra qoʻllanilishi — oʻyinchoqdan ishlab chiqaruvchining oʻyinchoqda yoki ishlatish tartibi qayd qilingan hujjatlarda bajaradigan vazifasiga koʻra foydalanish;
bolalar — oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan (voyaga yetmagan) shaxslar;
bolalar oʻyinchogʻi — bolalar oʻynashi uchun moʻljallangan buyum yoki material;
stol usti yigʻma oʻyinchoq — toʻliq poligrafik usulda tayyorlangan, qoʻshimcha oʻyin elementlari qoʻllanilgan yoki qoʻllanilmagan oʻyinchoq;
ishlab chiqaruvchi — Texnik reglament asosida oʻyinchoqlarni oʻz nomidan xavfsizlik talablariga rioya qilingan holda ishlab chiqarishga masʼul boʻlgan va sotishni amalga oshiruvchi yuridik yoki jismoniy shaxs sifatidagi tadbirkor;
kavsharlash — material qismlarini eritilgan qoʻlom bilan bir-biriga ulash;
kimyoviy oʻyinchoq — bolalarning kimyoviy tajribalarni bajarishlari uchun moʻljallangan bir yoki bir necha kimyoviy moddalardan va (yoki) kimyoviy reaktivlardan iborat boʻlgan tajriba uskunalari bilan taʼminlangan yoki tajriba uskunalarisiz kimyoviy toʻplam;
kimyoviy moddalarni oʻz ichiga olgan (kimyoviy tajribalar oʻtkazishga moʻljallanmagan) oʻyin toʻplami — gipsli quymalarni ishlab chiqarishga moʻljallangan qoliplar; kichik hunarmandchilik ustaxonalarini jihozlashda qoʻllaniladigan sopol materiallar va qotiruvchi emallar; plastifitsitli polivinilxlorid asosidagi massani qoliplovchi toʻplamlar (pechda toblanadigan), badiiy quymalarni hosil qilishda qoʻllaniladigan toʻplamlar; plombalar uchun qoʻllaniladigan toʻplamlar; fotosuratlarni chiqarishda qoʻllaniladigan toʻplamlar; konstruktorlik ishlariga moʻljallangan yelimlovchi moddalar, boʻyoqlar, laklar, aralashtirgichlar va tozalagichlar (eritgichlar) toʻplamlari;
konstruktorlik toʻplami — turli oʻyinchoqlarni yigʻish uchun moʻljallangan, mexanik va (yoki) elektr (elektron) tarkibiy qismlardan iborat boʻlgan toʻplam;
model-nusxa oʻyinchoq — oʻlchamlari real texnik qurilmaning masshtabi boʻyicha kichraytilgan nusxasidan iborat boʻlgan oʻyinchoq;
optik oʻyinchoq — ishlash prinsipi geometrik optika prinsiplaridan foydalanishga asoslangan oʻyinchoq;
oʻyinchoqlar materiali — oʻyinchoq tarkibiga kiruvchi barcha materiallar;
oʻyin toʻplami — bolalarning ijodkorligini oshirishga va qoʻl mehnati koʻnikmalarini rivojlantirishga xizmat qiluvchi turli predmetlar, materiallar, moddalardan tashkil topgan oʻyinchoq;
foydalanuvchi — oʻyinchoqdan oʻz maqsadiga koʻra foydalanuvchi bola va bolaga qarovchi shaxs;
funksional oʻyinchoq — kattalar tomonidan foydalaniladigan buyum yoki qurilmaning ishlashi va uning bajaradigan vazifalariga taqlid qilib yasalgan oʻyinchoq;
xavf — bolaning hamda unga qarovchi shaxsning hayoti va sogʻligʻiga zarar keltiruvchi sabablar, bu zararlar oqibatlarining ehtimollik darajasi;
elektr oʻyinchoq — biror-bir funksiyasi elektr energiyasi hisobiga ishlovchi oʻyinchoq;
Keyingi tahrirga qarang.
2-bob. Xavfsizlik talablari
1-§. Yongʻin xavfsizligi talablari
4. Yumshoq oʻyinchoqlar, karnaval kostumlari va karnaval oʻyinchoq mahsulotlari (masalan, soqollar, moʻylovlar, pariklar, niqoblar, tojlar), shunindek, bolalar ichiga joylasha oladigan oʻyinchoqlar yongʻindan himoyalangan boʻlishi zarur.
5. Tarkibida kimyoviy moddalar mavjud boʻlgan, lekin kimyoviy tajribalarga aloqasi boʻlmagan oʻyinlar toʻplami, moddalar aralashtirilganda yonmaydigan, shuningdek, zararli tutun va gazlarni hosil qilmaydigan boʻlishi zarur.
6. Bolalar oʻyinchogʻining tarkibi portlash xususiyatga ega boʻlgan moddalar va materiallardan iborat boʻlmasligi kerak.
7. Bolalar oʻyinchoqlarining, shuningdek, kimyoviy oʻyinchoqlarning tarkibida:
qizishi, shuningdek, oksidlanuvchi moddalarning birikishi natijasida reaksiyaga kirishib, portlovchi aralashma hosil qilish;
havo bilan aralashishi natijasida alanga yoki portlash xususiyatiga ega boʻlgan bugʻni hosil qiluvchi xususiyatga ega boʻlgan modda yoki reaktivlar boʻlmasligi kerak.
2-§. Kimyoviy xavfsizlik talablari
8. Oʻyinchoqlardan foydalanish vaqtida uning tarkibidagi kimyoviy moddalar foydalanuvchining nafas yoʻliga, terisiga, koʻzlari va oshqozoni shilliq qavatiga tushishi natijasida sogʻligʻiga zarar keltirmasligi zarur.
9. Bolalar oʻyinchoqlarida zararli kimyoviy moddalarning tarqalish darajasi va ajralib chiqishi Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik xavfsizlik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
10. Kimyoviy tajribalar toʻplami uchun foydalanilmaydigan, tarkibida kimyoviy moddalar boʻlgan kimyoviy oʻyinchoqlarda va oʻyin toʻplamlarida har bir modda uchun maksimal ruxsat etilgan miqdordan oshmagan taqdirda, maʼlum miqdorda moddalar yoki reaktivlar boʻlishiga ruxsat etiladi.
3-§. Toksikologik-gigiyenik xavfsizlik koʻrsatkichlari
11. Bolalar oʻyinchoqlarining gigiyenik xavfsizligi, toksikologik-gigiyenik koʻrsatkichlari Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik xavfsizlik talablariga mos boʻlishi kerak.
4-§. Elektr xavfsizlik talablari
12. Elektr oʻyinchoqlarda, shuningdek, ularning tarkibiy qismining birortasida ham nominal kuchlanish 24 V dan oshmasligi kerak.
13. Bolalar oʻyinchoqlarining elektr energiya bilan tutashtiruvchi yoki tutashish xususiyatiga ega boʻlgan qismlari, shuningdek, kabellar va simlar elektr toki urishi xavfini bartaraf etish maqsadida izolyatsiyalangan va mexanik himoyalangan boʻlishi kerak.
14. Elektr toki manbai bilan ishlaydigan bolalar oʻyinchoqlarining elektr taʼminot qismlari elektr tokidan shikastlanishdan himoyalanishi, namlikka chidamlilik, oʻtkazgichlar qobigʻining elektr qarshiligi, oʻtkazgichlar qobigʻining elektr mustahkamligi, mexanik mustahkamligi kabi elektr xavfsizlik koʻrsatkichlari talablariga javob berishi zarur.
15. Radioboshqaruvli, elektr va elektr-texnik oʻyinchoqlarning elektr statik, elektr magnit va elektr maydonlarining kuchlanganlik darajasi Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik xavfsizlik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
16. Uchuvchi oʻyinchoqlar uchun shnurlar metall boʻlmagan materialdan tayyorlanishi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
5-§. Radiatsion xavfsizlik talablari
17. Tabiiy materiallardan tayyorlangan bolalar oʻyinchoqlarining radiotsion xavfsizlik (tabiiy radionuklidlarning solishtirma aktiv samaradorligi) koʻrsatkichlari Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
6-§. Mikrobiologik xavfsizlik koʻrsatkichlari
18. Mikrobiologik koʻrsatkichlar Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik talablarga muvofiq boʻlishi zarur.
Keyingi tahrirga qarang.
7-§. Qadoqlashga oid xavfsizlik koʻrsatkichlari
19. Bolalar oʻyinchoqlari alohida yoki bir nechtasi birga qadoqlanadi. Qadoqlash vositasini qoʻllash doirasi ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilanadi.
20. Oziq-ovqat mahsulotlarida va (yoki) oziq-ovqat mahsulotlari bilan chakana savdoga chiqarilgan bolalar oʻyinchoqlari oʻzlarining alohida qadoqlariga ega boʻlishi talab etiladi. Qadoqlar xavfsiz boʻlishi va oʻlchamlari bolaning boʻgʻilib qolishi xavfini yuzaga keltirmasligi kerak.
21. Sotuvdagi qadoqlangan bolalar oʻyinchogʻining qadoqlari foydalanishga moʻljallangan boʻlsa, u holda qadoqlash vositasi oʻyinchoqning tarkibiy qismi deb qaraladi.
8-§. Tamgʻalashga oid xavfsizlik koʻrsatkichlari
22. Bolalar oʻyinchoqlarining tamgʻalanishi ishonchli boʻlishi, tekshiriladigan, aniq, oson oʻqiladigan, koʻzdan kechirish va identifikatsiya qilish imkonini beradigan boʻlishi kerak.
23. Tamgʻalash ishlab chiqaruvchi (ishlab chiqaruvchining vakolatli shaxsi) va import qiluvchi tomonidan amalga oshiriladi. Tamgʻalash oʻrni va usuli ishlab chiqaruvchi (ishlab chiqaruvchining vakolatli shaxsi) tomonidan belgilanadi.
24. Tamgʻa quyidagi maʼlumotlardan tashkil topgan boʻlishi zarur:
bolalar oʻyinchogʻining nomlanishi;
bolalar oʻyinchogʻini ishlab chiqargan davlatning nomi;
belgilangan tartibda berilgan muvofiqlik sertifikati bilan tasdiqlangan milliy muvofiqlik belgisi;
ishlab chiqaruvchining va import qiluvchining nomlanishi, ular joylashgan manzillar hamda bogʻlanish uchun boshqa axborotlar;
ishlab chiqaruvchining tovar belgisi (mavjud boʻlsa);
bolalar oʻyinchoqlarining qanday minimal yoshdagi bolalar uchun moʻljallanganligi yoki bolalar yoshini bildiruvchi piktogramma;
asosiy konstruksion materiallar (3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun) (zarurat tugʻilganda);
bolalar oʻyinchogʻini saqlash usullari (agar kerak boʻlsa);
ishlab chiqarilgan sana (oy, yil);
foydalanish yoki yaroqlilik muddati (ularni tayyorlanishida);
saqlash shartlari (agar kerak boʻlsa).
25. Bolalar oʻyinchoqlarining turiga qarab tamgʻalariga quyidagilar qoʻshiladi: bolalar oʻyinchoqlari tarkibiy qismlarining toʻliqligi (toʻplamlar uchun), oʻyinchoqdan foydalanish qoidalari, gigiyenik qayta ishlash usullari, oʻyinchoqdan foydalanganda xavfsizlik choralari, ogohlantiruvchi yozuvlar, uni yigʻish uchun yoʻriqnoma.
26. Ogohlantiruvchi axborotlar Texnik reglamentga 3-ilovada keltirilgan bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanishda alohida ehtiyotkorlikni talab qiluvchi normativ koʻrsatmalarni oʻz ichiga oladi.
27. Bolalar oʻyinchoqlari jamlanmasi bilan birga taqdim qilinadigan tamgʻalash va texnik hujjatlar davlat tilida, eksport uchun moʻljallangan oʻyinchoqlar esa eksport qilinayotgan davlat qonunchiligi talablariga mos boʻlgan holda tayyorlanadi.
9-§. Boshqa xavfsizlik talablari
28. Bolalar oʻyinchogʻi shunday ishlab chiqilishi va tayyorlanishi kerakki, u moʻljallangan vazifasining bajarilishida bolalar va ularga qarab turuvchi shaxslarning sogʻligʻiga va hayoti uchun xavf tugʻdirmasligi shart. Jumladan:
oʻyinchoqning konstruksiyasi tufayli;
qoʻllanilgan materiali tufayli;
konstruksiyasi oʻzgarganda, uning funksiyasini ham, materiali va asosiy tasnifini ham oʻzgartirish talab qilinadigan oʻyinchoqlardan foydalanishda;
oʻyinchoqlardan foydalanish xavfi bolalarning yosh xususiyatiga bogʻliq boʻlishi kerak.
29. Bolalar oʻyinchoqlarini tayyorlashda foydalaniladigan xomashyo toza (iflos boʻlmagan), yuqimli kasalliklar bilan bogʻliq boʻlmagan va mazkur Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjat talablariga mos boʻlishi kerak.
30. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan oʻyinchoqlarni tayyorlashda tabiiy moʻynadan, tabiiy charmdan, oynadan, chinnidan, boʻyalgan kauchukdan, karton va qogʻozdan, nam muhitda oʻlchamlari 5 foizdan koʻproqqa oshadigan predmetlardan hamda ovoz chiqaruvchi bolalar oʻyinchoqlarini ichini toʻldirishda oʻlchami 3 mm va undan kichik boʻlgan granulalardan foydalanish mumkin emas.
Keyingi tahrirga qarang.
31. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan oʻyinchoqlarda xavflilik darajasi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda koʻrsatilgan 1-toifaga mansub boʻlgan kimyoviy moddalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
32. Bolalar oʻyinchoqlariga ikkilamchi xomashyolar, yaʼni boshqa maqsadlarda ishlatilgan va qayta ishlash natijasida olingan xomashyolarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi. Bolalar oʻyinchoqlarini ishlab chiqarishda oʻz korxonasining chiqindilaridan foydalanishga ruxsat beriladi.
33. Bolalar oʻyinchoqlarining muhofaza-dekorativ yuza qoplamasi nam muhitga, soʻlak va terlash taʼsiriga chidamli boʻlishi kerak.
34. Bolalar oʻyinchoqlari shunday konstruksiyalangan va ishlab chiqarilgan boʻlishi kerakki, ulardan oʻz vazifasiga koʻra foydalanilganda bolalarga va ularni nazorat qilib turgan shaxslarning hayoti va sogʻligiga xavf tugʻdirmasligi kerak.
35. Bolalar oʻyinchoqlari organoleptik koʻrsatkichlarining gigiyenik xavfsizligi Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
36. Bolalar oʻyinchogʻining fizik va mexanik xususiyatlari. Bolalar oʻyinchogʻi va uning tarkibiy qismlari hamda ularni biriktiruvchi qismlari, undan bajaradigan vazifasiga koʻra foydalanilayotganida yuzaga keladigan mexanik zoʻriqishlarga chidamli boʻlishi, buzilmasligi va oʻz isteʼmol xususiyatlarini yoʻqotmasligi kerak.
37. Bolalar oʻyinchogʻining qirralari, oʻtkir uchlari, qattiq qismlari, prujinalar, mahkamlovchi qismlar, oraliqlar, burchaklar, bugrilar, elektr shnurlari, arqonlari va mahkamlagichlari bolalarga jarohatlanish xavfini tugʻdirmasligi kerak. Oʻyinchoqlarning ochiq qirralari oʻtkir boʻlmasligi yoki u qayrilgan boʻlishi, yoriqlar boʻlmasligi, mahkamlangan qismlar bolt va vint rezba uchlari 3 mm dan koʻp va chuqurligi 0,5 mm dan kam boʻlmasligi himoya qoplamasi bilan qoplangan boʻlishi kerak. Konstruktorlar bundan mustasno.
38. Ichi suyuqlik bilan toʻldirilgan bolalar oʻyinchoqlarining suyuqligi sizilib chiqmasligi zarur.
39. Yogʻochdan tayyorlangan bolalar oʻyinchoqlarida tugun va qurt tushgan joylari boʻlmasligi zarur.
Keyingi tahrirga qarang.
40. Bolalar oʻyinchogʻining harakatga keltiruvchi qoʻshimcha qismlar bolaga jarohat olishi xavfini yuzaga keltirmasligi kerak. Harakatga keltiruvchi mexanizmlar qoplamalar bilan yopilgan boʻlishi lozim.
41. Ikki gʻildirakli bolalar oʻyinchoqlarining old gʻildiragi toʻgʻri harakatlanish chizigʻiga nisbatan har ikki tomonga 90° ±5° ga burilishni taʼminlashi zarur.
42. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan, bevosita oziq-ovqat mahsulotlariga mahkamlanuvchi oʻyinchoqlar va ularning ajraluvchi qismlari oʻlchami shunday boʻlishi kerakki, u bolaning yuqori nafas yoʻliga tushib qolish xavfini tugʻdirmasligi kerak.
43. Shaqildoq oʻyinchoqlarning ogʻirligi 100 g dan oshmasligi kerak.
44. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar argʻimchogʻida bolalar yiqilishining oldini oluvchi qurilma boʻlishi va oʻrindiqqa mahkamlangan oyoqlar orasidan oʻtadigan kamar bilan taʼminlangan boʻlishi zarur.
45. Argʻimchoqqa oʻrnatilgan himoya kamarlarining (arqon, zanjir va boshqalar) diametri 10 mm dan kam boʻlishi mumkin emas.
46. Yumshoq oʻyinchoqlarning ichini toʻldiruvchi materillar tarkibida qattiq yoki oʻtkir begona predmetlar boʻlmasligi, oʻyinchoqlarning choklari mustahkam boʻlishi kerak.
47. Bolalar oʻyinchoqlari va ularning tarkibiy qismlari bolada boʻgʻilib qolish xavfini yuzaga keltirmasligi kerak.
48. Havo oʻtkazuvchi materiallardan tayyorlangan, bolaning boshini toʻliq yopib turuvchi niqoblar va zarbdan saqlovchi bosh kiyimlar shunday tayyorlanishi kerakki, u havo yetmay qolishi natijasida bolaning boʻgʻilib qolish xavfini keltirib chiqarmasligi zarur.
49. Bolalar gavdasini suv yuzasida ushlab turishga moʻljallangan bolalar oʻyinchoqlari germetik va mustahkam boʻlishi zarur.
50. Bolalar ichiga joylashishi mumkin boʻlgan bolalar oʻyinchoqlarida ichkaridan oson ochiladigan tirqishga, shuningdek, tashqi yuzasida havo almashtiruvchi ventilyatsion tuynukka ega boʻlishi zarur.
51. Bolalar ogʻirligini koʻtaradigan va u bilan harakatlanadigan oʻyinchoqlar, mustahkam va turgʻun boʻlishi kerak (ikki gʻildirakli velosipedlardan tashqari).
52. Mexanik yoki elektr uzatmaga ega boʻlgan, erkin harakatlanish mexanizmi yoki uzatish qutichasining neytral holati boʻlgan bolalar oʻyinchoqlarida tormozlash qurilmasi boʻlishi shart. Bolalar ogʻirligini koʻtaradigan va gʻildiragining harakati bolaning qoʻli yoki oyogʻi orqali amalga oshiriladigan yoxud mexanik uzatma orqali elektr yuritma bilan jihozlangan bolalar oʻyinchoqlarini tormozlash qurilmalarsiz ishlab chiqarishga ruxsat etiladi. Zanjirli uzatmaga ega boʻlgan bolalar oʻyinchoqlari muhofaza qoplamasi bilan jihozlangan boʻlishi zarur. Tayanch yuzasiga sirpanishni bartaraf etuvchi elementlar oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
53. Bolalar ogʻirligini koʻtaradigan va u bilan harakatlanishga moʻljallanmagan bolalar oʻyinchoqlari mustahkam va agʻdarilishga turgʻun boʻlishi kerak.
54. Otuvchi mexanizmli snaryadi kinetik energiyaga ega boʻlgan oʻyinchoqlar bolalar va (yoki) ularga qarab turuvchi shaxslarga jarohat olish xavfini keltirib chiqarmasligi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
55. 10 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan konstruktor-yigʻilmalar va modellarni yigʻish jarayonida kavsharlashga yoʻl qoʻymaslik kerak.
56. Tarkibida qizdirish elementi mavjud boʻlgan oʻyinchoqlarni ishlab chiqarishda quyidagilar taʼminlanishi zarur:
foydalanuvchiga oʻyinchoq yuzasidagi harorat kuyish xavfini keltirib chiqarmasligi zarur;
infraqizil nurlanish integral oqimining jadallik darajasi Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik xavfsizlik talablariga mos boʻlishi kerak;
bolalar oʻyinchoqlaridagi suyuqlik, bugʻ yoki gazlar (agar bu oʻyinchoqning ishlashi uchun zarur boʻlsa) kuyish yoki boshqa shikastlanishga olib kelmasligi uchun harorat yoki bosimning yuqori qiymatiga ega boʻlmasligi kerak.
57. Titrash manbaiga ega boʻlgan bolalar oʻyinchoqlaridagi mahalliy titrash darajasi hamda tovush chiqaruvchi oʻyinchoqlardagi jaranglash darajasi Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigiyenik xavfsizlik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
58. Bolalar uchun shaqildoq oʻyinchoqlar va bolalar ogʻzi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqada boʻluvchi bolalar oʻyinchoqlarining sirtini boʻyash va rasmlar chizishga ruxsat etilmaydi.
59. Stol usti yigʻma bolalar oʻyinchoqlarida qoʻllaniladigan tushuntirish matnlari hamda rasmlari aniq boʻlishi, ular asosiy fondan ajralib turishi kerak.
60. Yigʻiladigan bolalar oʻyinchoqlarining (qoʻgʻirchoq aravachasi, dazmol qilish doskasi, yigʻiladigan stulcha va boshqalar) qisimlari oʻz-oʻzidan bukilishiga va sirpanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ular cheklovchi qurilma yoki ilgak bilan taʼminlangan boʻlishi zarur.
61. Bolalar oʻyinchogʻining gʻildiraklari va korpusi yoki uning qismlari (himoya toʻsqichi) orasidagi masofa gʻildirakning har qanday holatida ham 5 mm dan kam yoki 12 mm dan koʻp boʻlishi zarur.
62. Stol usti yigʻma oʻyinchoqlaridagi qogʻoz va kartonlar quyuq boʻyoqlar bilan chaplanishiga yoʻl qoʻymaslik kerak.
63. Optik bolalar oʻyinchoqlari shunday loyihalanishi va ishlab chiqarilishi kerakki, u bolaning koʻrish qobiliyati yomonlashuvi xavfini keltirib chiqarmasligi zarur.
64. Svetodiodlardan foydalanib tayyorlangan bolalar oʻyinchoqlari koʻrish organlariga salbiy taʼsir etmasligi va zararli nurlanishlar hosil qilmasligi kerak.
65. Bolalar oʻyinchoqlarida lazerli nurlanish tizimining har qanday turidan foydalanish taqiqlanadi.
66. Bolalar oʻyinchoqlari maʼnaviy-axloqiy, psixologik xavfsizlikni taʼminlashi hamda “ommaviy madaniyat”ni targʻib etmasligi lozim.
3-bob. Xavfsizlikka muvofiqlikni taʼminlanish talablari
67. Bolalar oʻyinchoqlarining Texnik reglamentga muvofiqligi quyidagi talablar bajarilishi bilan belgilanadi:
Texnik reglamentga 2-ilovada keltirilgan gigenik xavfsizlik talablari;
bolalar oʻyinchoqlarini tadqiq qilish (sinovdan oʻtkazish) usullari va qoidalari, oʻlchash, shu bilan birga Texnik reglament talablarini qoʻllash va bajarish hamda mahsulotning muvofiqligini baholash (tasdiqlash) uchun zarur boʻlgan namunalarni tanlash qoidalari texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda keltirilgan.
68. Bolalar oʻyinchoqlarini savdoga chiqarish oldidan Texnik reglamentning xavfsizlik talablariga muvofiqligi tasdiqlanishi kerak.
69. Bolalar oʻyinchoqlarining muvofiqligini tasdiqlash ularni sertifikatlashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
70. Bolalar oʻyinchoqlariga tegishli hujjatlar toʻplami ishlab chiqaruvchilar tomonidan bolalar oʻyinchoqlarining ishlab chiqarilishi toʻxtatilgan (bekor qilingan) kundan, bolalar oʻyinchoqlarini import qiluvchilar tomonidan oxirgi mahsulot sotilgan kundan boshlab kamida 10 yil davomida saqlanishi kerak.
Keyingi tahrirga qarang.
5-bob. Oʻtish davri
71. Texnik reglament amalga kiritilgan paytdan boshlab, Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalda boʻlgan va bolalar oʻyinchogʻi mahsulotlariga xavfsizlik talablarini belgilaydigan, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar Texnik reglamentga muvofiqlashtirilguniga qadar Texnik reglamentga zid boʻlmagan qismlari yuzasidan qoʻllaniladi.
6-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilishi boʻyicha davlat nazorati
72. Texnik reglament talablariga rioya qilish boʻyicha davlat nazoratini Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va uning hududiy organlari, shuningdek, boshqa maxsus vakolatli davlat organlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradi.
Keyingi tahrirga qarang.
73. Texnik reglament talablariga muvofiq boʻlmagan bolalar oʻyinchogʻi mahsulotlarining muomalaga chiqarilishining oldini olish davlat nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli organlar tomonidan konun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
7-bob. Texnik reglament talablari buzilganligi uchun javobgarlik
74. Texnik reglament talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
Keyingi tahrirga qarang.
Umumiy texnik reglamentga
1-ilova
1-ilova
Keyingi tahrirga qarang.
Bolalar oʻyinchogʻi deb qaralmaydigan mahsulotlar
ROʻYXATI
1. Archa oʻyinchoqlari, sunʼiy archalar va ularga tegishli elektr girlyandlar.
2. 18 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallanmagan, kolleksiya uchun toʻplangan masshtabli modellar.
3. Bolalarning oʻyin maydonlari jihozlari.
4. Sport inventarlari, shu jumladan suv ostida qoʻllaniladiganlari ham.
5. 18 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallanmagan folklyor va dekorativ oʻyinchoqlar.
6. Jamoat joylarida umumiy foydalanishga moʻljallangan “professional” oʻyinchoqlar.
7. Oʻyin avtomatlari.
8. 500 dan ziyod detallardan iborat boʻlgan murakkab bosh qotirmalar.
9. Pnevmatik qurol.
10. Otuvchi qurilmalar va katapultlar.
11. Metall uchli otiluvchi snaryadlar.
12. Oʻyinchoqlarni tarmoqdan taʼminlovchi transformatorlar, akkumulyatorlarning zaryadlovchi qurilmalari, oʻyinchoqlar bilan birga yetkaziluvchilar ham.
13. Kattalar nazoratida oʻquv jarayonida foydalaniladigan, qizdiruvchi elementlari boʻlgan buyumlar.
14. 18 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan ichki yonuv dvigatelli transport vositalari.
15. Bugʻ dvigatelli oʻyinchoq mashinalar.
16. Umumiy foydalaniladigan yoʻllarda harakatlanishga moʻljallangan velosipedlar.
17. Nominal kuchlanishi 24 V dan yuqori kuchlanishda ishlaydigan oʻyinlar va oʻyinchoqlar.
18. Oʻqotar qurollarning aniq nusxalari.
19. Bolalar uchun bijuteriyalar.
20. Suzish uchun moslamalar (masalan, qoʻlga kiyiladigan dam berilgan manjetlar).
21. Himoya vositalari (suzish uchun koʻzoynaklar, quyoshdan himoyalovchi koʻzoynaklar, velosipedchining va skeytbordchining shlemlari).
22. Rezina shnur yordamida uchiriladigan oʻyinchoqlar.
23. Tortilmagan holatida uzunligi 1 200 mm dan oshadigan kamonlar.
24. Lateks, rezina va silikonli elastomerdan bolalar uchun tayyorlangan sanitar-gigiyenik buyumlar.
Keyingi tahrirga qarang.
Umumiy texnik reglamentga
2-ILOVA
2-ILOVA
Keyingi tahrirga qarang.
Bolalar oʻyinchoqlarining gigiyenik xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar
1. Bolalar oʻyinchoqlarining gigiyenik xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar quyidagilardan iborat:
organoleptik koʻrsatkichlar (hidi, yoqimsiz taʼmi);
fizik omillar (tovush darajasi, elektro statik maydon kuchlanganligining darajasi, elektr magnit maydon kuchlanganligining darajasi, radiochastota diapazoni, elektr magnit maydon kuchlanganligi darajasi, infraqizil nurlanish integral oqimining intensivlik darajasi, mahalliy titrash darajasi, tabiiy radionuklidlarning aktivligi solishtirma samaradorligi);
sanitar-kimyoviy koʻrsatkichlar (namuna muhitida zararli kimyoviy moddalar tarqalishi, matriallar kimyovi tarkibini aniqlash bilan bogʻliq boʻlgan roʻyxat va bolalar oʻyinchogʻidan ajralib chiqadigan zararli kimyoviy moddalar meʼyori);
toksikologik-gigiyenik koʻrsatkichlar (shilliq qatlamda qichishish hosil qilishi, toksiklik koʻrsatkichi);
bundan tashqari, bolalar oʻyinchoqlari tarkibida boʻlishi taqiqlangan va konsentratsiyasi bolalar oʻyinchogʻida yoki uning tarkibiy qismlarida 100 mg/kg dan oshsa, bolalar oʻyinchoqlarining tamgʻalarida koʻrsatilishi lozim boʻlgan allergiya chaqiruvchi aromatizatorlar roʻyxati;
mikrobiologik koʻrsatkichlar.
Agar bolalar oʻyinchogʻi gigenik xavfsizlikka tekshirilayotganida nazorat qilinadigan birorta koʻrsatkichi mos kelmasligi tasdiqlangan taqdirda, bolalar oʻyinchogʻi boʻyicha bundan keyingi har qanday tadqiqotlar toʻxtatiladi.
2. Organoleptik koʻrsatkichlar:
tabiiy sharoitda va suvli muhitda bolalar oʻyinchogʻi hidi intensivligi:
1 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan oʻyinchoqlarda 1 balldan oshmasligi kerak;
1 yoshdan katta boʻlgan bolalar uchun bu koʻrsatkich 2 balldan oshmasligi kerak;
suvli muhitda hidining namunaviy intensivligi 3 yoshdan katta bolalar uchun bolalar oʻyinchoqlarida 2 balldan oshmasligi kerak;
3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan oʻyinchoqlarda va ogʻiz boʻshligʻi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqada boʻluvchi bolalar oʻyinchoqlarida hosil boʻladigan yoqimsiz taʼmning intensivligi 1 balldan oshmasligi kerak.
3. Fizik omillar:
a) ovoz chiqaruvchi bolalar oʻyinchoqlarining tovushlari ekvivalentlik darajasi (sport oʻyinlari modellaridan tashqari) quyidagi qiymatlarga teng boʻlishi talab etiladi:
3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — 60 dBA (dBA — akustik detsibel);
3 yoshdan 6 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — 65 dBA dan yuqori boʻlmasligi kerak;
6 yoshdan katta bolalar uchun — 70 dBA dan yuqori boʻlmasligi kerak;
b) impulsli tovush chiqaruvchi bolalar oʻyinchoqlaridan boshqa ochiq havoda oʻynaladigan bolalar oʻyinchoqlari tovushining ekvivalentlik darajasi 75 dBA dan yuqori boʻlmasligi kerak;
v) bolalar oʻyinchoqlari tovushining eng yuqori darajasi quyida keltirilgan koʻrsatkichlarga muvofiq boʻlishi kerak:
3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — 70 dBA dan yuqori boʻlmasligi;
3 yoshdan 6 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — 75 dBA dan yuqori boʻlmasligi;
6 yoshdan katta bolalar uchun — 80 dBA dan yuqori boʻlmasligi;
ochiq havoda oʻynaladigan bolalar oʻyinchoqlari tovushning eng yuqori darajasi 85 dBA dan yuqori boʻlmasligi kerak;
impulsli tovush chiqaruvchi bolalar oʻyinchoqlarining eng yuqori tovush chiqarish darajasi 90 dBA dan oshmasligi kerak;
g) bolalar oʻyinchoqlari yuzasidagi elektr statik maydon kuchlanganligi darajasi 15 kV/m dan oshmasligi kerak;
d) radio boshqaruvli, elektron va elektrotexnik bolalar oʻyinchoqlari tarqatadigan elektr magnit maydonlarining kuchlanganlik darajasi, chastota oraligʻi:
0,3 kHz dan 300 kHz gacha oraliqda oʻzgarganda 25 V/m dan;
0,3 MHz dan 3 MHz gacha oraliqda oʻzgarganda 15 V/m dan;
3 MHz dan 30 MHz gacha oraliqda oʻzgarganda 10 V/m dan;
30 MHz dan 300 MHz gacha oraliqda oʻzgarganda 3V/m dan;
0,3 dan 300 GHz gacha oraliqda oʻzgarganda 10 µW/cm2 dan oshmasligi kerak.
e) bolalar oʻyinchogʻida sanoat chastotali (50 Hz) elektr toki hosil qiladigan maydonning kuchlanganlik darajasi 0,5 kV/m dan oshmasligi kerak;
yo) infraqizil nurlanish integral oqimining intensivlik darajasi 100 W/m2 dan oshmasligi kerak;
j) tebranish manbaiga ega boʻlgan oʻyinchoqlarda oʻrtacha geometrik oktavalar oraligʻidagi 8 Hz va 16 Hz chastotalar uchun mahalliy tebranish darajasi 63 dB dan oshmasligi kerak, 69 dB boʻlganda — 31,5 Hz, 75 dB boʻlganda — 63 Hz, 81 dB boʻlganda — 125 Hz, 87 dB boʻlganda — 250 Hz, 93 dB boʻlganda — 500 Hz, 99 dB boʻlganda — 1000 Hz chastotalarga ega boʻladi. Tebranish tezlanishining toʻgʻrilangan darajasi 66 dB dan oshmasligi kerak;
z) tabiiy materiallardagi tabiiy radionuklidlarning va bolalarning ijodiy oʻyinlarining jamlanmalari tarkibiga kiruvchi, ulardan tayyorlangan mahsulotlarning solishtirma samaradorlik darajasi 370 Bq/kg dan oshmasligi kerak.
4. Sanitar-kimyoviy koʻrsatkichlar:
a) bolalar oʻyinchoqlarida namunali (suvli, havoli) muhitda zararli kimyoviy moddalarning tarqalish darajasi 1a-jadvalda va namunaviy muhitda 1b-jadvalda keltirilgan meʼyorlardan oshib ketmasligi zarur;
1a-jadval
Namunali (suvli, havoli) muhitda zararli kimyoviy moddalarning tarqalish darajasi
|
Materiallar, mahsulotlarning nomlanishi |
Aniqlanadigan zararli moddaning nomlanishi |
Tarqalish darajasi | |
|
Suvli muhit (mg/dm3), yuqori boʻlmagan |
Havoli muhit (mg/m3), yuqori boʻlmagan | ||
|
Akrilonitril butadiyenstirolli plastiklar |
α-metilstirol |
0,1 |
0,04 |
|
akrilonitril |
0,02 |
0,03 | |
|
benzaldegid |
0,003 |
0,04 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
ksilollar (izomerlari qorishmasi) |
0,05 |
0,2 | |
|
stirol |
0,01 |
0,002 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
etilbenzol |
0,01 |
0,02 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Stirolning sopolimerlari va prostirol |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzaldegid |
0,003 |
0,04 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
butadiyen |
0,05 |
1,0 | |
|
ksilollar (izomerlar qorishmasi) |
0,05 |
0,2 | |
|
kumol (izopropilbenzol) |
0,1 |
0,014 | |
|
metilmetakrilat |
0,25 |
0,01 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
stirol |
0,01 |
0,002 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
etilbenzol |
0,01 |
0,02 | |
|
Poliolefinlar asosidagi xom ashyo |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
geksan |
0,1 |
— | |
|
geksen |
— |
0,085 | |
|
geptan |
0,1 |
— | |
|
gepten |
— |
0,065 | |
|
izopropil spirti |
0,1 |
0,6 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
izobutil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
propil spirti |
0,1 |
0,3 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
etilatsetat |
0,1 |
0,1 | |
|
Vinilatsetat asosidagi polimerlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
vinilatsetat |
0,2 |
0,15 | |
|
geksan |
0,1 |
— | |
|
geptan |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Polivinilxloridlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
vinilxlorid |
0,01 |
0,01 | |
|
dibutilftalat** |
ruxsat etilmaydi |
ruxsat etilmaydi | |
|
dimetilftalat |
0,3 |
0,007 | |
|
dioktilftalat |
2,0 |
0,02 | |
|
dietilftalat |
3,0 |
0,01 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
izobutil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
zopropil spirti |
0,1 |
0,6 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
propil spirti |
0,1 |
0,3 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarningumumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
qalay |
2,0 |
— | |
|
Poliuretanlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
butilatsetat |
0,1 |
0,1 | |
|
izopropil spirti |
0,1 |
0,6 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
propil spirti |
0,1 |
0,3 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
etilatsetat |
0,1 |
0,1 | |
|
etilenglikol |
1,0 |
1,0 | |
|
Poliamidlar |
benzol |
0,01 |
0,1 |
|
geksametilendiamin |
0,01 |
0,001 | |
|
e-kaprolaktam |
0,5 |
0,06 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarningumumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
Poliakrilat |
akrilonitril |
0,02 |
0,03 |
|
geksan |
0,1 |
— | |
|
geptan |
0,1 |
— | |
|
metilmetakrilat |
0,25 |
0,01 | |
|
Poliefirlar asosidagi xom ashyolar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
Atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
metilatsetat |
0,1 |
0,07 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
propil spirti |
0,1 |
0,3 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Tereftal kislota asosidagi polietilen tereflat va sopolimerlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
dimetiltereftalat |
1,5 |
0,01 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
izobutil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
etilenglikol |
1,0 |
1,0 | |
|
Polikarbonat |
difinelolpropan |
0,01 |
0,04 |
|
metilenxlorid |
7,5 |
— | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
xlorbenzol |
0,02 |
0,1 | |
|
Fenoplastlar vaaminoplastlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Epoksid smolalar asosidagi polmerxom ashyolar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
epixlorgidrin |
0,1 |
0,2 | |
|
Parafinlar va mumlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzapiren** |
ruxsat etilmaydi |
ruxsat etilmaydi | |
|
geksan |
0,1 |
— | |
|
geptan |
0,1 |
— | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Rezinalateksli kompozitsiyalar |
agidol 2 |
2,0 |
— |
|
agidol 40 |
1,0 |
— | |
|
akrilonitril |
0,02 |
0,03 | |
|
altaks |
0,4 |
— | |
|
atsetofenon |
0,1 |
0,003 | |
|
benzapiren** |
ruxsat etilmaydi |
ruxsat etilmaydi | |
|
vulkatsit (etilfenilditiokarbamat sink) |
1,0 |
— | |
|
dimetilditiokarbamat sink (simat) |
0,6 |
— | |
|
dietilditiokarbamat sink (etilsimat) |
0,5 |
— | |
|
agidol 2 |
2,0 |
— | |
|
agidol 40 |
1,0 |
— | |
|
akrilonitril |
0,02 |
0,03 | |
|
altaks |
0,4 |
— | |
|
atsetofenon |
0,1 |
0,003 | |
|
kaptaks(2merkaptobenztiazol) |
0,4 |
— | |
|
stirol (vinilbenzol) |
0,01 |
0,002 | |
|
sulfenamid S (siklogeksil-2-benztiazolsulfenamid) |
0,4 |
— | |
|
tiuram D (tetrametiltiuram disulfid) |
0,5 |
— | |
|
tiuram E(tetraetiltiuram disulfid) |
0,5 |
— | |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
Silikonlar |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Qogʻoz, karton |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
butilatsetat |
0,1 |
0,1 | |
|
ksilollar (izomerlar qorishmasi) |
0,05 |
0,2 | |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
izobutil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
izopropil spirti |
0,1 |
0,6 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
etilatsetat |
0,1 |
0,1 | |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
Yogʻoch |
atsetaldegid |
0,2 |
0,01 |
|
butil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
izobutil spirti |
0,5 |
0,1 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
izopropil spirti |
0,1 |
0,6 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Sopol, oyna |
aluminiy |
0,5 |
— |
|
bor |
0,5 |
— | |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
titan |
0,1 |
— | |
|
Sunʼiy moʻyna, toʻqimachilik materiallari |
akrilonitril |
0,02 |
0,03 |
|
atseton |
0,1 |
0,35 | |
|
benzol |
0,01 |
0,1 | |
|
vinilatsetat |
0,2 |
0,15 | |
|
metil spirti |
0,2 |
0,5 | |
|
toluol |
0,5 |
0,6 | |
|
fenol*** |
0,05 |
0,003 | |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
50 mkg/g |
0,003* | |
|
Boʻyoqlar, qalamlar, flomasterlar, guash, plastilin va shunga oʻxshash mahsulotlar |
fenol*** |
0,05 |
0,003 |
|
fenollarning umumiy yigʻindisi*** |
0,1 |
— | |
|
formaldegid |
0,1 |
0,003* | |
|
Poʻlat |
temir |
0,3 |
— |
|
marganets |
0,1 |
— | |
|
xrom (Cr 3+) |
jamlangan |
— | |
|
xrom (Cr 6+) |
0,100 |
— | |
|
nikel |
0,1 |
— | |
|
mis |
1,0 |
— | |
|
Qalayli bronza |
mis |
1,0 |
— |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
nikel |
0,1 |
— | |
|
qalay |
2,0 |
— | |
|
qoʻrgʻoshin |
0,03 |
— | |
|
Aluminiy qotishmalari |
aluminiy |
0,5 |
— |
|
marganets |
0,1 |
— | |
|
temir |
0,3 |
— | |
|
mis |
1,0 |
— | |
|
rux |
1,0 |
— | |
|
Qoʻrgʻoshin-kumushli qotishmalar |
qoʻrgʻoshin |
0,03 |
— |
|
kadmiy |
0,001 |
— | |
|
kumush |
0,05 |
— | |
* Meʼyorlar atrof-muhit havosi fonining ifloslanishini hisobga olinmagan holat uchun keltirilgan.
** Sanitar-kimyoviy koʻrsatkichlar, nazorat uchun qoʻllaniladigan oʻlchashlar metodikasiga koʻra, keltirilgan zaharli moddalarning pastki chegarasidagi meʼyoriy qiymatidan koʻp boʻlishiga ruxsat etilmaydi.
*** Oʻzaro bir-birini almashtiruvchi koʻrsatkichlar.
1b-jadval
Namunali muhitda zararli kimyoviy moddalarning tarqalish darajasi
|
Material, mahsulotning nomlanishi |
Aniqlanadigan zararli moddalarning nomlanishi |
Ruxsat etilgan tarqalish darajasi (namunaviy muhit (mg/dm3) gacha) |
|
1. Akrilonitril butadiyenstirolli plastiklar. 2. Stirolning sopolimerlari va prostirol. 3. Poliolefinlar asosidagi materiallar. 4. Vinilatsetat asosidagi polimerlar. 5. Polivinilxloridlar. 6. Poliuretanlar. 7. Poliamidlar. 8. Poliakrilat. 9. Poliefirlar asosidagi materiallar. 10. Tereftalli kislotalar asosidagi polietilen tereftalat va sopolimerlar. 12. Polikarbonat. 13. Fenoplastlar va aminoplastlar. 14. Epoksid smolalar asosidagi polmer. 15. Materiallari. 16. Parafinlar va mumlar. 17. Rezina-lateksli kompozitsiyalar (qoʻrgʻoshin bundan mustasno). 18. Silikonlar. 19. Qogʻoz va karton. 20. Yogʻoch. 21. Sopol va oyna. 22. Sunʼiy moʻyna va toʻqimachilik materiallari. 23. Boʻyoqlar, qalamlar, flomasterlar. 24. Guash, plastilin va shunga oʻxshash mahsulotlar. |
qoʻrgoshin |
90 |
|
simob |
25 (har kilogramda) | |
|
simob |
60 (har qanday oʻyinchoq materiallarida) | |
|
kadmiy |
50 (har kilogramda) | |
|
kadmiy |
75 (har qanday oʻyinchoq materiallarida) | |
|
xrom |
25 (har kilogramda) | |
|
xrom |
60 (har qanday oʻyinchoq materiallarida) | |
|
mishyak |
25 | |
|
bariy |
250 (har kilogramda) | |
|
bariy |
1000 (har qanday oʻyinchoq materiallarida) |
Eslatma.
Distillangan suv, sanitar-kimyoviy tadqiqotlarni olib borish uchun majburiy namunaviy muhit hisoblanadi.
Uch yoshdan katta boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan yumshoq va yogʻoch oʻyinchoqlar, qoʻgʻirchoqlarning kiyimlari, bolalarni harakatlantirish uchun va ichiga sigʻdiruvchi yoki koʻtaruvchi katta oʻlchamdagi oʻyinchoqlarda zaharli moddalarning tarqalish darajasi havoli (ochiq) namunaviy muhitda aniqlanadi.
b) Namunaviy muhitda (tuzli kislotada), bolalar oʻyinchogʻining materiallaridan ajralib chiqadigan zararli moddalar 1-v jadvalda keltirilgan meʼyorlardan oshib ketmasligi kerak;
1v-jadval
Bolalar oʻyinchogʻining materiallaridan ajralib chiqadigan zararli moddalar meʼyorlari roʻyxati
|
Aniqlanadigan zararli kimyoviy moddalarning nomlanishi |
Tarqalish darajasi | |
|
Bolalar oʻyinchogʻining 1 kg tashkil etuvchi har qanday materiallaridan ajralib chiqadigan zararli moddalar miqdori, mg |
Bolalar oʻyinchogʻining 1 kg ni tashkil etuvchi massasidan va barmoq bilan surtiladigan boʻyoqlaridan ajralib chiqadigan zararli moddalar miqdori, mg | |
|
surma |
60 |
60 |
|
qoʻrgʻoshin |
90 |
90 |
|
simob |
60 |
25 |
|
kadmiy |
75 |
50 |
|
xrom |
60 |
25 |
|
mishyak |
25 |
25 |
|
bariy |
1000 |
250 |
|
selen |
500 |
500 |
5. Toksikologik-gigiyenik koʻrsatkichlar:
uch yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan, shuningdek, funksional xususiyatidan kelib chiqqan holda, bola ogʻiz boʻshligʻi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqada boʻladigan bolalar oʻyinchoqlari bola ogʻiz boʻshligʻi shilliq pardasiga yalligʻlantiruvchi taʼsir koʻrsatmasligi kerak;
bolalar oʻyinchoqlarida suvli muhitda (distirlangan muhitda) aniqlanadigan mahalliy teri qichishish koʻrsatkichlari kuzatilmasligi yoki toksiklik koʻrsatkichi suvli muhitda — 70 foizdan 120 foizgacha, havoli muhitda — 80 foizdan 120 foizgacha boʻlishi kerak;
6. Bolalar oʻyinchoqlarida 2-jadvalda keltirilgan allergiya chaqiruvchi aromatizatorlar boʻlishi taqiqlanadi.
2-jadval
Bolalar oʻyinchoqlarida boʻlishi taqiqlangan allergiya chaqiruvchi aromatizatorlar roʻyxati
|
Nomlanishi |
CAS raqami |
|
qora andiz moyi |
9767635-2 |
|
allilizotiotsianat |
57-06-7 |
|
benzil sianiti |
140-29-4 |
|
4-tretbutilfenol |
98-54-4 |
|
mari efir moyi |
8006-993 |
|
siklamenol |
4756-198 7 |
|
dietilmaleat |
141-05-9 |
|
digidrokumarin |
119-84-6 |
|
2,4-digidroksi-3-metilbenzaldegid |
6248-200 |
|
3,7-dimetil-2-okten-1-ol (6,7-digidrogeraniol) |
4060748-5 |
|
4,6-dimetil-8-tretbutilkumarin |
1787434-9 |
|
dimetilsitrakonat |
617-54-9 |
|
7,11-dimetil-4,6,10-dodekatriyen-3-on |
2665196-7 |
|
6,10-dimetil-3,5,9-undekatriyen-2-on |
141-10-6 |
|
difenilamin |
122-39-4 |
|
etilakrilat |
140-88-5 |
|
oddiy anjir bargi |
6891652-9 |
|
trans-2-geptenal |
1882955-5 |
|
trans-2-geksenaldietilatsetal |
6774630-9 |
|
trans-2-geksenaldimetilatsetal |
1831883-7 |
|
gidroabietanol |
1339393-6 |
|
4-etoksifenol |
622-62-8 |
|
6-izopropildekagidronaftalin-2-ol |
3413199-2 |
|
7-metoksikumarin |
531-59-9 |
|
4-metoksifenol |
150-76-5 |
|
4-(p-metoksifenil)-3-buten-2-on |
943-88-4 |
|
1-(p-metoksifenil)-1-penten-3-on |
104-27-8 |
|
metil-trans-2-butenoat |
623-43-8 |
|
6-metilkumarin |
92-48-8 |
|
7-metilkumarin |
2445-832 |
|
5-metil-2,3-geksandion |
1370686-0 |
|
kostus ildizi moyi |
8023-88-9 |
|
7-etoksi-4-metilkumarin |
87-05-8 |
|
geksagidrokumarin |
700-82-3 |
|
tozalanmagan peruan balzam (myroxylon pereirae (royle) klotzsch) |
8007-00-9 |
|
2-pentilidensiklogeksanon |
2567740-1 |
|
3,6,10-trimetil-3,5,9-undekatriyen-2-on |
1117-415 |
|
tizmagul verbena moyi |
8024-12-2 |
|
4-tretbutil-3-metoksi-2,6-dinitrotoluol |
83-66-9 |
|
4-fenil-3-buten-2-on |
122-57-6 |
|
amilsinnamal |
122-40-7 |
|
2-pentil-3-fenilprop-2-yen-1-ol |
101-85-9 |
|
benzil spirti |
100-51-6 |
|
benzilsalitsilat |
118-58-1 |
|
stiron (3-fenil-2-propen-1-ol) |
104-54-1 |
|
sinnamal |
104-55-2 |
|
sitral |
5392-405 |
|
kumarin |
91-64-5 |
|
evgenol |
97-53-0 |
|
geraniol |
106-24-1 |
|
gidroksitsitronellal |
107-75-5 |
|
gidroksimetilpentilsiklogeksenkarboksialdegid |
31906-04-4 |
|
izoevgenol |
97-54-1 |
|
evernia prunastri |
90028-68-5 |
|
pseudevernia furfuracea |
90028-67-4 |
Bundan tashqari, 3-jadvalda keltirilgan allergiya chaqiruvchi aromatizatorlarning konsentratsiyasi oʻyinchoqda yoki uning tarkibiy qismlarida 100 mg/kg dan oshsa, ularning nomlari bolalar oʻyinchoqlari tamgʻalarida koʻrsatilishi lozim.
3-jadval
Konsentratsiyasi bolalar oʻyinchogʻida yoki uning tarkibiy qismlarida 100 mg/kg dan oshsa, bolalar oʻyinchoqlarining tamgʻalarida koʻrsatilishi lozim boʻlgan allergiya chaqiruvchi aromatizatorlar roʻyxati
|
Nomlanishi |
CAS raqami |
|
Arpabodiyon spirti |
105-13-5 |
|
Benzilbenzoat |
120-51-4 |
|
Benzilsinnamat |
103-41-3 |
|
Sitronellol |
106-22-9 |
|
Farnezol |
4602-84-0 |
|
Geksilsinnamal |
101-86-0 |
|
Lilial |
80-54-6 |
|
d-limonen |
5989-27-5 |
|
Linalool |
78-70-6 |
|
Metilgeptinkarbonat |
111-12-6 |
|
3-metil-4-(2.6,6-trimetil-2-siklogeksen 1-il)-3-buten-2-on |
127-51-5 |
7. Bir yoshgacha bolalarga moʻljallangan oʻyinchoqlarni tashkil qiluvchi massasida va barmoqlar bilan surtiluvchi boʻyoqlar tarkibida mikrobiologik koʻrsatkichlar 4-jadvalda keltirilgan meʼyorlarga muvofiq boʻlishi kerak.
4-jadval
Oʻyinchoqlarning mikorobiologik koʻrsatkichlari
|
Oʻyinchoqlarning nomlanishi |
Mikroorganizmlarning umumiy soni (mezofillar, aeroblarva fakultativ anaeroblar), KOYE* |
Xamirturushlar, xamirturushga oʻxshash, zamburugʻlar, oʻyinchoqlarning (1 sm2, 1 sm3) |
Enterobakteriyalar oilasidagi bakteriyalar, oʻyinchoqlarning 1 g ida (1 sm2, 1 sm3) |
Patogen stafilokokklar, oʻyinchoqlarning (1 sm2, 1 sm3) |
Psevdomonas aeroginoza oʻyinchoqlarning |
|
1 yoshgacha boʻlgan bolalarga moʻljallangan ichi toʻldirilgan oʻyinchoqlarni tashkil qiluvchi massasida va barmoqlar bilan surtiluvchi boʻyoqlarda |
102gacha |
mavjud emas |
mavjud emas |
mavjud emas |
mavjud emas |
* Bakteriyalar zanjirini shakillantirish birligi.
Umumiy texnik reglamentiga
3-ILOVA
3-ILOVA
Keyingi tahrirga qarang.
Xavflilik darajasi yuqori boʻlgan bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanish xavflari va ularning meʼyorlari haqidagi axborotlarga qoʻyiladigan talablar
Bolalar uchun va (yoki) ularga qarab turuvchi shahslar uchun eng koʻp xavf tugʻdiruvchi bolalar oʻyinchoqlari, ulardan foydalanishda yuzaga keladigan xavflar va ularni bartaraf etish choralari haqida axborotlar bilan taʼminlanishi kerak.
1. Uch yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallanmagan bolalar oʻyinchoqlariga yosh guruhi koʻrsatilgan, taqiqlovchi shartli grafik belgi qoʻyilgan boʻlishi kerak. 1-rasmda shartli grafik belgining tasviri keltirilgan.
Shartli grafik belgi quyidagi elementlardan tashkil topgan boʻladi:
aylana va ichida kesishuvchi qizil yoki qora rangli chiziq;
aylana foni — oq rangda;
bolalar oʻyinchogʻining yosh guruhiga moʻljallanmaganligi matni qora siyohda yozilgan va bolaning yuz konturi qora rangda chizilgan boʻladi. Shartli grafik belgining minimal diametri 10 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
2. Osma argʻimchoqlar, sirpanib uchiladigan yasama tepalik xalqalar, trapetsiyalardan foydalanish hujjatlari.
Arqonlar va shunga oʻxshash bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanish hujjatlarida tarkibiy qismlarini toʻgʻri yigʻilishiga qoʻyiladigan talablarning bajarilishi ularning notoʻgʻri yigʻilishida yuzaga keladigan xavfning oshishiga va texnik xizmat koʻrsatishning buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan holatlar koʻrsatiladi.
3. Funksional bolalar oʻyinchoqlarida yoki uning qadoqlovchi qismida “Diqqat! Bevosita faqat kattalar nazorati ostida foydalanilsin!” degan ogohlantiruvchi yozuv boʻlishi kerak.
Foydalanish hujjatlarida ogohlantiruvchi choralar va koʻrsatmalar boʻlishi shart, ularning bajarilmasligi bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanuvchilarni xavf ostida qoldiradi.
Foydalanish hujjatlarida bolalar oʻyinchoqlarini bolalar qoʻli yetmaydigan joylarda saqlash haqida koʻrsatma boʻlishi shart.
4. Kimyoviy bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi hujjatlarda xavfli moddalar va reaktivlarning mavjudligi va ularning isteʼmolchi tomonidan qoʻllanilishi xavfidan kelib chiqqan holda, xavfsizlik choralarini koʻrish toʻgʻrisida koʻrsatmalar berilishi kerak. Foydalanish hujjatlarida birinchi tibbiy yordam koʻrsatish toʻgʻrisida axborot berilishi, shuningdek, qanday yoshdagi bolalarga moʻljallanganligi toʻgʻrisidagi koʻrsatma ham boʻlishi kerak.
Kimyoviy bolalar oʻyinchogʻining qadoqlovchi qismida “Diqqat! Faqat yoshdan katta boʻlgan bolalar uchun! Bevosita kattalar nazorati ostida foydalanilsin!” deb yozib qoʻyiladi. Bolaning yoshini ishlab chiqaruvchi koʻrsatadi.
5. Oziq-ovqat mahsuloti qadoqlangan idishga bolalar oʻyinchogʻi joylashtirilgan boʻlsa, u holda qadoqlangan idishga “Ichida oʻyinchoq bor” degan ogohlantiruvchi yozuv yozib qoʻyilgan boʻlishi shart.
6. Rolikli konkilar va skeytbordlar bolalar oʻyinchoqlari sifatida sotuvga chiqarilganida, ularda “Diqqat! Himoya vositalarini kiyib olish tavsiya etiladi!” degan ogohlantiruvchi yorligʻi boʻlishi kerak.
7. Bunday bolalar oʻyinchoqlaridan foydalanish uchun maʼlum koʻnikmalarga ega boʻlish talab etiladi. Foydalanish hujjatlarida yiqilishi yoki urilib ketishi natijasida jarohat olishdan saqlanish maqsadida bolalar oʻyinchogʻidan ehtiyotkorlik bilan foydalanish toʻgʻrisida, shuningdek, himoya vositalaridan (himoya shlemlaridan, qoʻlqoplardan, tizza himoyalagichlaridan, tirsaklarni himoyalovchi qalqonchalardan va boshqalar.) foydalanish boʻyicha koʻrsatmalar boʻlishi talab etiladi.
8. Suv oʻyinlari uchun foydalaniladigan bolalar oʻyinchoqlarida “Diqqat! Sayoz suv havzalarida faqat kattalar nazorati ostida foydalaniladi!” degan yozuv matni qoʻyilishi shart.
Keyingi tahrirga qarang.
