1.03.00.00.00 Fuqarolik qonunchiligi / 03.11.00.00 Majburiyatlarning alohida turlari / 03.11.22.00 Sugʻurta / 03.11.22.01 Umumiy qoidalar;
2.07.00.00.00 Moliya va kredit toʻgʻrisidagi qonunchilik. Bank faoliyati / 07.29.00.00 Buxgalteriya hisobi. Moliyaviy hisobot / 07.29.01.00 Umumiy qoidalar;
3.21.00.00.00 Oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha kompleks tusdagi hujjatlar / 21.04.00.00 Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar]
[TSZ:
1.Moliya / Buxgalteriya hisobi;
2.Moliya / Sugʻurta]
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining
buyrugʻi
“Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyruqqa oʻzgartirishlar kiritish haqida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2017-yil 10-oktabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 1813-2]
Oʻzbekiston Respublikasining “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 18-martdagi PQ-2847-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman:
1. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2008-yil 5-maydagi 47-son “Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1813, 2008-yil 22-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 20-21-son, 193 modda) ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.
2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Vazir B. XODJAYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 18-sentabr,
131-son
Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2017-yil 18-sentabrdagi 131-son buyrugʻiga ILOVA
“Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyruqqa kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Buyruq muqaddimasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi, “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 10-apreldagi PQ-618-son “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada isloh qilish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi va 2017-yil 18-martdagi PQ-2847-son “Moliya organlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq buyuraman:”.
0112, 0212, 0299, 0300, 0310, 0860, 0920, 4810, 7910, 9550, 010-satrlardagi va izohdagi “Uzoq muddatli ijara”, “uzoq muddatli ijara” va “uzoq muddatli ijaradan” degan soʻzlar tegishlicha “Moliyaviy ijara”, “moliyaviy ijara” va “moliyaviy ijaradan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4820, 6910, 9350, 001-satrlardagi “Qisqa muddatli ijara”, “qisqa muddatli ijara”, “Qisqa muddatli ijaradan” va “Qisqa muddatli ijaraga” degan soʻzlar tegishlicha “Operativ ijara”, “operativ ijara”, “Operativ ijaradan” va “Operativ ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-pozitsiyadagi “(qisqa muddatli)” degan soʻzlar “(operativ)” degan soʻz bilan almashtirilsin;
7 va 8-pozitsiyalaridagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-pozitsiyadagi “uzoq muddatli ijaraga” degan soʻzlar “moliyaviy ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
35-banddagi, 295-bandning ikkinchi xatboshisidagi, 430-bandning oltinchi xatboshisidagi, 440-band jadvalining 5-pozitsiyasidagi, 474-bandning birinchi xatboshisidagi va VI boʻlim 1-paragrafining nomidagi “qisqa muddatli ijara”, “Qisqa muddatli ijaraga”, “Qisqa muddatli ijaradan”, “Qisqa muddatli ijara” va “qisqa muddatli ijaraga” degan soʻzlar tegishlicha “operativ ijara”, “Operativ ijaraga”, “Operativ ijaradan”, “Operativ ijara” va “operativ ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“36. Ijara hisobi Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (6-sonli BHMS) “Ijara hisobi”ga (roʻyxat raqami 1946, 2009-yil 24-aprel) muvofiq amalga oshiriladi.
37. Sugʻurtalovchiga moliyaviy ijara shartlari asosida kelib tushgan asosiy vositalar 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining debeti va 6950 “Moliyaviy majburiyatlar — joriy qismi” hamda 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotining kreditida aks ettiriladi.”;
38-banddagi “Uzoq muddatga ijaraga” degan soʻzlar “Moliyaviy ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“40. Moliyaviy ijara shartnomasining shartlariga muvofiq (yoki ijaraga beruvchi va ijarachining qoʻshimcha kelishuvi asosida) ijaraga olingan asosiy vositalar ijarachi korxonaning mulkiga oʻtishi, hisobda asosiy vositalarni hisobga oluvchi (0100) schyotlarning tegishli schyotlari debeti va 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining kreditida tegishli asosiy vositalar turlari boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi. Bir vaqtning oʻzida ushbu obyekt boʻyicha 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” schyotida hisoblab borilgan eskirish summasi tegishli asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi schyotlarga (0200) oʻtkaziladi.
Agar moliyaviy ijara shartnomasining tugashi bilan asosiy vosita obyektlari ijaraga beruvchiga qaytarilsa, u holda hisobda 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” schyotining debeti va 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
Agar ijaraga olingan asosiy vositalar moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugashiga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilsa, u holda hisobda 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining krediti va 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” (hisoblangan eskirish summasiga), 6950 “Moliyaviy majburiyatlar — joriy qismi”, 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” (ijara toʻlovlarining qoldiq summasiga) schyotlarining debeti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob asosiy vositalarning turlari va alohida inventar obyektlari boʻyicha yuritiladi.
41. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni hisobga oluvchi schyotlar (0300)ning bogʻlanishi
T/r
Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni
Schyotlarning
bogʻlanishi
Debet
Kredit
1.
Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha asosiy vositalarning kelib tushishi
0310
6950
7910
2.
Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning xususiy asosiy vositalar tarkibiga oʻtkazilishi.
Bir vaqtning oʻzida eskirish summasining oʻtkazilishi
0110 — 0190
0299
0310
0211 –0290
3.
Moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugaguniga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilgan obyektga hisoblangan eskirish summasi
0299
0310
4.
Moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugaguniga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilgan obyektlar boʻyicha moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha toʻlanmay qolgan qoldiqning:
joriy qismiga
uzoq muddatli qismiga
6950
7910
0310
0310
5.
Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni qayta baholash:
“79. 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti ijaraga beruvchi sugʻurtalovchida mulkning moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha muomalalarni hisobga olishda foydalaniladi.
Asosiy vosita obyektlarini moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berishda ijaraga beruvchi obyektlarning qiymatini umumiy tartibda hisobdan chiqaradi. Bunda moliyaviy ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining qiymati ijarachi va ijaraga beruvchi bilan kelishilgan bahoda uzoq muddatli qismi 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining debetiga, joriy qismi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining debetiga va debitorlik qarzining jami summasi 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” schyotining kreditiga oʻtkaziladi.
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” schyoti boʻyicha kreditdagi saldo (ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi tomonidan kelishilgan bahodagi qiymati bilan bu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farq) kechiktirilgan foyda sifatida 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” schyotiga uzoq muddatli qismi va 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” schyotiga joriy qismi hisobdan chiqariladi.
Ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi kelishgan bahodagi qiymati bilan ushbu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farqning tegishli qismi ijara haqi kelib tushganda 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” schyotidan 9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar” schyotining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hisobot yilining oxirida ijaraga beruvchi joriy yilda kelib tushadigan summalarni 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining kreditidan 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining debetiga oʻtkazadi. Ijara haqining kelib tushishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlarning debeti va 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining kreditida aks ettiriladi.
Agar asosiy vositalar obyekti ijara muddatining tugashiga qadar ijarachining mulkiga oʻtsa, u holda sotib olish bahosi toʻlangan ijara haqini chegirib tashlagan holda yuqorida koʻrib oʻtilgan ijara haqining kelib tushishini aks ettirish tartibida sotib olish vaqtida aks ettiriladi.
0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir ijara shartnomasi boʻyicha yuritiladi.”;
“170. 4220 “Xizmat safarlariga berilgan boʻnaklar” schyotida sugʻurtalovchi xodimlariga xizmat safarlari uchun berilgan boʻnaklar hisobga olinadi. Xorijga xizmat safariga yuborilayotgan xodimga Vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlar xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi tashqarisiga xizmat safariga yuborilganda xizmat safari xarajatlari uchun mablagʻlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2730, 2015-yil 19-noyabr) muvofiq chet el valyutasida boʻnak beriladi. Ushbu valyutadagi boʻnak berilgan kundagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy kursi boʻyicha soʻmga aylantiriladi va soʻmda hisobga olinadi. Xizmat safarlari uchun berilgan va sarflangan chet el valyutasining hisobi alohida yuritiladi.”;
“194. 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotida shartnomaga muvofiq moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlarining joriy qismi hisobga olinadi. Ijara toʻlovlari joriy qismining kelib tushishi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
195. 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotida shartnomaga muvofiq ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlari hisobga olinadi. Ijara toʻlovlari hisoblanganda 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” schyoti bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Ijara toʻlovlarining kelib tushishi 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.”;
199-bandning “d” kichik bandidagi “xoʻjalik sudi” degan soʻzlar “iqtisodiy sud” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“296. 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyotida sugʻurtalovchining operativ ijara boʻyicha ijaraga beruvchi oldidagi majburiyati aks ettiriladi. Hisoblangan ijara summasi 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyotining kredit tomonida, ijaraga beruvchiga toʻlangan summa esa ushbu schyotning debet tomonida aks ettiriladi.
6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir operativ ijara shartnomasi boʻyicha alohida yuritiladi.”;
“342. 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotida ijaraga olingan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi bilan hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Sugʻurtalovchiga kelib tushgan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi oldidagi qarzlar 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyoti bilan bogʻlangan holda 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotining kreditida hisobga olinadi.”;
“Sugʻurta zaxiralaridagi qayta sugʻurtalovchilarning ulushlari hisobot davri oxirida sugʻurta zaxiralarini muvofiq ravishda hisoblashda, Sugʻurtalovchilarning sugʻurta zaxiralari toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1882, 2008-yil 15-dekabr) muvofiq hisoblanadi.”;
380-band jadvalining 1 va 2-pozitsiyalari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“
1.
Rezerv kapitali hajmining mulk qiymatini qayta baholash natijasida koʻpayishi:
8510
a) asosiy vositalar;
0110 — 0199
b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar;
0310
v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar;
0710 — 0720
g) tugallanmagan qurilish;
0810
d) uzoq muddatli investitsiyalar
0610 — 0690
2.
Mulkning qiymatini oʻtgan qayta baholash qiymatining oshirilgan miqdorigacha kamaytirilishi natijasida zaxira kapitalining kamayishi:
”;
a) asosiy vositalar;
8510
0110 — 0199
b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar;
“435. Mulkni operativ ijaraga berishdan daromadlar 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” schyotining kreditida 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.”;
“476. 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyoti sugʻurtalovchi tomonidan operativ ijaraga olingan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun moʻljallangan.
Ijaraga olingan asosiy vositalar 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyotida shartnomada koʻrsatilgan bahoda yuritiladi.
001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob ijaraga beruvchilar boʻyicha va har bir ijaraga olingan asosiy vositalar obyektlari (ijaraga beruvchining inventar raqamlari) boʻyicha yuritiladi.”;
“485. 010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyoti moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga berilgan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun moʻljallangan.
010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyotidan moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar ijara muddatining tugashida egasiga qaytarilganda yoki boshqa sabablarga koʻra qaytarib olingan yoki shartnoma muddati tugagandan keyin ijarachi sotib olgan vaqtdan boshlab hisobdan chiqariladi.
010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar boʻyicha alohida asosiy vositalarning hisob inventar kartochkalari boʻyicha yuritiladi.”.
(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 11.10.2017-y., 10/17/1813-2/0088-son)
