LexUZ sharhiMustaqillik yillarida taʼlim sohasida yoshlarga zamonaviy bilimlarni berish, ularning intellektual salohiyatini oshirish va jahon hamjamiyatida munosib oʻrin egallashiga qaratilgan tub oʻzgarishlar va islohotlar amalga oshirildi.
Xususan, umumiy oʻrta taʼlim sifatini tubdan oshirish, intellektual, estetik va jismoniy barkamol avlodni shakllantirishni hamda yoshlarga taʼlim berishni yangi sifat darajasiga koʻtarish, shu jumladan, chet tillari, informatika hamda matematika, fizika, kimyo, biologiya kabi muhim va talab yuqori boʻlgan boshqa fanlarni chuqurlashtirib oʻrgatish 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasining asosiy maqsadlaridan biri sifatida belgilangan.
Xorijiy tajribalar davlat va nodavlat taʼlim muassasalari oʻrtasida sogʻlom raqobat fuqarolarning sifatli taʼlim olishga boʻlgan huquqini roʻyobga chiqarishga xizmat qilishini koʻrsatmoqda.
Shuning uchun ham bir qator rivojlangan xorijiy mamlakatlarda nodavlat taʼlim sektorining umumiy oʻrta taʼlimdagi ulushi salmoqli boʻlib, Germaniyada 12 foizni, Fransiyada 17 foizni, AQSHda 18 foizni, Buyuk Britaniyada 20 foizni, Ispaniya, Irlandiya va Gollandiyada 30 foizni tashkil etadi.
Hozirgi kunda respublikada 43 ta nodavlat umumiy oʻrta taʼlim maktabi tegishli litsenziyaga ega boʻlib, xalq taʼlimi tizimidagi 9680 ta maktabga nisbatan ularning ulushi 0,4 foizni tashkil etadi. Nodavlat umumiy oʻrta taʼlim maktablarining aksariyat qismi (27 ta) Toshkent shahrida joylashgan, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Buxoro, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy, Sirdaryo, Surxondaryo va Toshkent viloyatlarida birorta nodavlat maktabi tashkil etilmagan.
Faoliyat koʻrsatayotgan nodavlat taʼlim muassasalaridan 20 tasi boshlangʻich taʼlim (1 — 4-sinflar), qolgan 23 tasi umumiy oʻrta taʼlim (1 — 9-sinflar) bosqichlariga moʻljallangan, ulardagi 330 ta sinfda 6 mingga yaqin oʻquvchilar taʼlim-tarbiya oladi (davlat maktablari kontingentiga nisbatan 0,12 foiz).
YUNESKO va “DGP Research & Consulting” konsalting tashkiloti hamkorligida jalb etilgan xorijiy ekspertlar guruhi tomonidan milliy taʼlim tizimini kompleks oʻrganish boʻyicha oʻtkazilgan tahlillarda taʼlim sifatini yaxshilashda raqobat muhitini shakllantirish, bunda xususiy taʼlim sektorini rivojlantirishga ustuvor yoʻnalish sifatida eʼtibor qaratish zarurligi alohida taʼkidlab oʻtilgan.
Mavjud muammolarni amaliy bartaraf qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori bilan nodavlat taʼlim muassasalariga uzoq muddatli imtiyozli kreditlar ajratish va avval ajratilgan kreditlar muddatini uzaytirish, taʼlim hamda unga tegishli xizmatlar boʻyicha barcha soliq turlari toʻlovlaridan 2021-yilgacha ozod etish, fanlarni chet tilida chuqurlashtirib oʻqitish va bu orqali taʼlim sifatini oshirish maqsadida taʼlim jarayoniga xorijlik oʻqituvchi hamda mutaxassislarni keng jalb qilish nazarda tutilgan.
Oʻz navbatida, nodavlat taʼlim muassasalariga taklif etilayotgan xorijlik oʻqituvchi va mutaxassislarga viza berish, aviatransport, turarjoy, mehnatiga munosib haq toʻlash hamda soliqlardan ozod qilish kabi masalalar ham oʻz yechimini topgan.
Shuningdek, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarning qobiliyatli va iqtidorli farzandlarini tanlov asosida muassasadagi jami oʻquvchilar umumiy sonining 10 foizidan kam boʻlmagan holda taʼlim xizmatlarini koʻrsatish evaziga -kelib tushgan daromadlar hisobidan bepul (grant asosida) oʻqitish belgilangan.
Bundan tashqari, qarorda oʻrnatilgan tartibda akkreditatsiyadan oʻtkazilgan nodavlat taʼlim muassasalari bitiruvchilariga davlat namunasidagi taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat berish huquqi nazarda tutilgan.
Yuqorida koʻrsatilgan vazifalarni amalga oshirish yuzasidan tegishli vazirlik hamda idoralarga nodavlat taʼlim muassasalari faoliyatini yanada rivojlantirish, qulay shart-sharoitlar yaratish boʻyicha tegishli tartib va meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga oʻzgartirishlar kiritish topshiriqlari berilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorining qabul qilinishi xalq taʼlimi tizimida sogʻlom raqobat muhitini yaratish, nodavlat taʼlim muassasalari faoliyatini rivojlantirish, xorijiy oʻqituvchilarni jalb etish yoʻli bilan aniq hamda tabiiy fanlar, chet tillarni chuqurlashtirib oʻqitishga, bu esa, oʻz navbatida, yoshlarning dunyo mehnat bozorida raqobatdosh va yuqori malakali mutaxassis kadr sifatida jahon hamjamiyatida mamlakatimiz nufuzini oshirishiga, barkamol inson boʻlib shakllanishiga xizmat qiladi.
Qaror nodavlat taʼlim muassasalari sektori kengayishi, respublikaning har bir tuman va shahridagi fuqarolar taʼlim xizmatlaridan foydalanishda tanlovga ega boʻlishi, yoshlarga munosib taʼlim-tarbiya berish kabi vazifalarni oʻz zimmasiga oladigan malakali xususiy tadbirkorlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydi.
