OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI VAZIRLAR MAHKAMASI HUZURIDAGI “OʻZARXIV” AGENTLIGI BOSH DIREKTORINING
buyrugʻi
HUJJATLARNING QIMMATLILIGINI ANIQLASH EKSPERTIZASINI OʻTKAZISH TARTIBI TOʻGʻRISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH HAQIDA
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2012-yil 29-martda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 2347]
Oʻzbekiston Respublikasining “Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 24-25-son, 192-modda) va Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 3-fevraldagi 49-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 5-son, 53-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman:
1. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Ushbu buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.
Bosh direktor A. ABDULLAYEV
Toshkent sh.,
2012-yil 14-fevral,
10-son
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi bosh direktorining 2012-yil 14-fevraldagi 10-son buyrugʻiga ILOVA
Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi
NIZOM
Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Arxiv ishi toʻgʻrisida”gi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2010-yil, 24-25-son, 192-modda) muvofiq hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibini belgilaydi.
I bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom yuridik shaxslarga (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) hamda shaxsiy arxiv hujjatlarini shakllantiradigan jismoniy shaxslarga tatbiq etiladi.
2. Mazkur Nizomda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:
dublet hujjat — hujjatning koʻpaytirilgan nusxasi yoki bir qancha nusxalari. Dublet hujjatlar bir tashkilotning yoki uning tarkibiy tuzilmalaridagi arxiv fondida boʻlishi mumkin;
hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi — hujjatlarni saqlash uchun tanlab olish maqsadida hujjatlar yoki arxiv hujjatlarining qimmatliligini belgilash boʻyicha amalga oshiriladigan ishlar majmui;
Ekspert komissiyasi (bundan buyon matnda EK deb yuritiladi) — tashkilotlarda hujjatlarni, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish, shuningdek ularni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash boʻyicha ishlarni tashkil qilish va olib borish uchun tuziladigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
Markaziy ekspert komissiyasi (bundan buyon matnda MEK deb yuritiladi) — vazirlik, davlat qoʻmitasi, idora va yuridik shaxslar birlashmalarida hujjatlarning, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish va hujjatlarni arxiv saqloviga topshirishga tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni olib boruvchi, shuningdek tashkilotlarning tarkibiy boʻlinmalari va unga idoraviy mansub tashkilotlarning EKlari faoliyatini boshqarish va muvofiqlashtirishni amalga oshirish uchun tuziladigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
Ekspert-tekshirish komissiyasi (bundan buyon matnda ETK deb yuritiladi) — hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning ilmiy-uslubiy va amaliy masalalarini koʻrib chiqish, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarni arxivda saqlashga topshirish uchun tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni olib boruvchi, shuningdek davlat arxivlarining jamlash manbaiga kiritilgan tashkilotlar EK va MEKlarining faoliyatini tashkiliy-uslubiy jihatdan boshqarishni amalga oshirish uchun arxiv ishi hududiy boshqarmalarida tuziladigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
Ekspert-tekshirish uslubiy komissiyasi (bundan buyon matnda ETUK deb yuritiladi) — hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning ilmiy-uslubiy va amaliy masalalarini koʻrib chiqish, shu jumladan boshqaruv (ish yuritish), ilmiy-texnika va boshqa maxsus hujjatlarni arxivda saqlashga topshirish uchun tayyorlash boʻyicha uslubiy va amaliy ishlarni olib boruvchi, shuningdek tashkilotlarning EK va MEKlarining faoliyatini tashkiliy-uslubiy jihatdan boshqarishni amalga oshiruvchi markaziy davlat arxivlarida tuziladigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
Markaziy ekspert-tekshirish komissiyasi (bundan buyon matnda METK deb yuritiladi) — uslubiy va amaliy ishlarni olib borish uchun, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Milliy arxiv fondi hujjatlarini doimiy saqlash huquqiga ega boʻlgan vazirlik va idoralarning MEKlariga rahbarlik qilish va ularning faoliyatini muvofiqlashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Oʻzarxiv” agentligi (bundan buyon matnda “Oʻzarxiv” agentligi deb yuritiladi) qoshida ish olib boradigan doimiy faoliyat koʻrsatuvchi komissiya;
Milliy arxiv fondi (bundan buyon matnda MAF deb yuritiladi) — Oʻzbekiston xalqining moddiy va maʼnaviy hayotini aks ettirgan, tarixiy, ilmiy, ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan arxiv hujjatlarining tarixan tarkib topgan va doimo boyitib boriladigan majmui;
hujjatlarni saqlash muddatlari koʻrsatilgan namunaviy roʻyxat (bundan buyon matnda hujjatlarning namunaviy roʻyxati deb yuritiladi) — “Oʻzarxiv” agentligi tomonidan ishlab chiqiladigan va tasdiqlanadigan, tarmoq roʻyxatlarini ishlab chiqish uchun asos boʻlib xizmat qiluvchi, hujjatlarning saqlash muddatlari koʻrsatilgan namunaviy roʻyxat;
hujjatlarni saqlash muddatlari koʻrsatilgan tarmoq roʻyxati (bundan buyon matnda hujjatlarning tarmoq roʻyxati deb yuritiladi) — hujjatlarning namunaviy roʻyxati asosida tarmoq boshqaruv organlari tomonidan ishlab chiqiladigan hujjatlarning saqlash muddatlari koʻrsatilgan roʻyxat;
shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar — xodimning ish beruvchi bilan mehnatga oid munosabatlarini aks ettiruvchi arxiv hujjatlari.
II bob. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning asosiy maqsad va vazifalari
3. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:
hujjatlarning ilmiy-tarixiy, amaliy va boshqa arxiv ahamiyatidan kelib chiqib ularning saqlash muddatlarini aniqlash;
hujjatlarni notoʻgʻri va asossiz yoʻq qilish holatlarini bartaraf etish.
4. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
ilmiy-tarixiy, amaliy va boshqa arxiv ahamiyatiga ega boʻlgan hujjatlarni ularning qimmatliligi mezonlaridan kelib chiqib aniqlash va tanlab olish;
yetishmaydigan materiallar oʻrnini toʻldirish yoʻli bilan arxiv fondlari tarkibining toʻliqligiga erishish;
hujjatlarning jismoniy holatiga baho berish.
III bob. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning asosiy bosqichlari
5. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
ish yuritish jarayonida;
hujjatlarni idoraviy saqlash jarayonida;
arxivda.
6. Ish yuritish jarayonida hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish hujjatlarning yigʻmajildlari nomenklaturasini tuzish, hujjatlar yigʻmajildlarini shakllantirish va ularni idoraviy saqlashga tayyorlash jarayonida amalga oshiriladi.
7. Hujjatlarni idoraviy saqlash jarayonida hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish hujjatlarning yigʻmajildlarini tartibga solish va arxivda saqlashga topshirish uchun tayyorlash jarayonida amalga oshiriladi.
8. Arxivda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
egasiz hujjatlar arxivga tartibga solinmagan holda saqlash uchun olinganda;
arxiv roʻyxatlarini takomillashtirish va qayta ishlash jarayonida.
IV bob. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish mezonlari
9. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish hujjatlarning kelib chiqishi, mazmuni va tashqi oʻziga xosliklarining tegishli mezonlarini kompleks qoʻllash yoʻli bilan tarixiylik, tizimlilik va butlilik tamoyillari asosida amalga oshiriladi.
10. Hujjatlarning kelib chiqishi mezonlariga quyidagilar kiradi:
hujjatli fond tashkil etuvchining (faoliyatida hujjatli fond hosil boʻladigan yuridik shaxs) va u tomonidan bajariladigan vazifalarning ahamiyati;
hujjatlarning muallifliligi, ularning tuzilgan vaqti va joyi.
12. Hujjatlarning tashqi oʻziga xosligi mezonlariga quyidagilar kiradi:
qayd etish shakli va mazmunini yetkazish (hujjatning tashqi koʻrinishi, koʻrsatma, qayd yozuvi va belgilarning mavjudliligi);
hujjatlarni tasdiqlash va rasmiylashtirish (badiiy, paleografik, tilga oid va boshqa xususiyatlar);
hujjatlarning jismoniy holati va moddiy asosining xususiyatlari.
V bob. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish jarayoni va uning natijalarini rasmiylashtirish
13. MAF tarkibiga kiruvchi hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tashkilotlarning EK (MEK) bilan tegishli ETK (ETUK)ning ilmiy-uslubiy rahbarligi ostida amalga oshiriladi.
MAF tarkibiga kiruvchi hujjatlarni aniqlash bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish METK yoki tegishli ETK (ETUK) tomonidan amalga oshiriladi.
14. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tashkilotning tarixini yoki arxiv hujjatlarini shakllantiradigan jismoniy shaxslarning tarjimai holini, ulardagi hujjatlarning tarkibi va mazmunini oʻrganishdan boshlanadi.
Katta hajmdagi, murakkab va bir turdagi arxiv fondlarining hujjatlari bilan ishlash uchun ishchi yoʻriqnoma hamda doimiy va vaqtinchalik saqlanishi lozim boʻlgan hujjatlarning taxminiy roʻyxati tuziladi.
Har bir yigʻmajildni betma-bet koʻzdan kechirish orqali unda dublet yoki yaroqsiz hujjatlarning mavjudligi aniqlanadi va ushbu hujjatlarning nusxalari saqlash uchun qaysi yigʻmajildda qoldirilishi belgilanadi.
15. Arxiv fondlarini oʻrganish hujjatlarning quyidagi guruhlarini aniqlashga yordam beradi:
16. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish jarayonida asosiy eʼtibor tashkilotlarning ilmiy-tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan hujjatlarini aniqlash va tanlab olishga qaratiladi.
17. Zarurat tugʻilganda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish uchun boshqa tashkilotlarning mutaxassislarini jalb qilish mumkin.
18. Yigʻmajilddagi hujjatlarning koʻp qismi vaqtincha saqlash muddatidagi hujjatlar boʻlganida, shuningdek hujjatlar yigʻmajildiga 250 tadan koʻp varaq kiritilgan yoki hujjatlar yigʻmajildining eni 4 santimetrdan ortiq boʻlgan hollarda tikilgan hujjatlar yigʻmajildi soʻkiladi va qayta rasmiylashtiriladi.
19. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish vaqtida ularni saqlash muddatlarini aniqlash uchun hujjatlarning namunaviy va tarmoq roʻyxatidan, shuningdek tashkilotlarning tasdiqlangan yigʻmajildlar roʻyxatidan foydalaniladi.
20. Hujjatlarning namunaviy va tarmoq roʻyxatlariga kiritilmagan hujjatlarni saqlanish muddatlari tashkilotlarning tegishli davlat arxivlari ETK (ETUK) yoki METK bilan kelishilgan EK (MEK) qarori bilan belgilanadi.
21. Axboroti takrorlanadigan, shuningdek dublet hujjatlarni yoʻq qilishga ajratib olish faqatgina ularni saqlash uchun olib qoʻyilgan hujjatlar bilan solishtirilganidan keyin amalga oshiriladi.
Hujjatlarning asl nusxalaridan tashqari, alohida qimmatli va noyob hujjatlarning dubletlari, shuningdek matnida qayd yozuvi, koʻrsatma, belgilar va tuzatishlari mavjud boʻlgan hamda tez-tez ishlatiladigan hujjatlarning nusxalari ham saqlash uchun qoldirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
22. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish natijasida quyidagilar tuziladi:
doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxati (1, 1a va 1b-ilovalarga muvofiq);
alohida qimmatli va noyob hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxati (2, 2a va 2b-ilovalarga muvofiq);
saqlash muddati 10 yildan ortiq boʻlgan vaqtincha saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxati (3, 3a va 3b-ilovalarga muvofiq);
hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatlariga ilmiy-maʼlumotnoma apparati (yagona ilmiy-uslubiy asosda tuziladigan arxiv hujjatlarining tarkibi va mazmuni toʻgʻrisidagi oʻzaro bogʻliq va oʻzaro toʻldiruvchan arxiv maʼlumotnomalari majmui);
hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnoma (5, 5a va 5b-ilovalarga muvofiq).
23. Davlat arxivlarining jamlash manbalari hisoblangan tashkilotlarda tuzilgan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatlari dastlab tashkilotning EK (MEK) qarori bilan maʼqullangandan soʻng tegishli ETK (ETUK) hamda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
Davlat arxivlarining jamlash manbalari hisoblangan tashkilotlarda tuzilgan hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalar tashkilotning EK (MEK) qarori bilan maʼqullangandan soʻng tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
Davlat arxivlarining jamlash manbalari hisoblanmagan tashkilotlarda tuzilgan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatlari va hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalar tashkilotning EK (MEK) tomonidan maʼqullanadi hamda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
Davlat arxivlarida tuzilgan hujjatlar yigʻmajildlarining arxiv roʻyxatlari va hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalar tegishli ETK (ETUK) hamda arxiv muassasasining rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
24. Hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalar doimiy saqlanadigan hujjatlar yigʻmajildlarining roʻyxati EK (MEK) va ETK (ETUK) qarorlari asosida arxiv muassasasi yoki tashkilot rahbarlari tomonidan tasdiqlangandan, shuningdek shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlarning roʻyxati tegishli EK (MEK) qarorlari asosida (davlat arxivlarining jamlash manbalari hisoblangan yoki hisoblanmagan tashkilotlarda) maʼqullanib, tegishli ETK (ETUK) bilan (davlat arxivlarining jamlash manbalari hisoblangan tashkilotlarda) kelishilgandan hamda arxiv muassasasi yoki tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangandan soʻng kuchga kiradi.
25. Tashkilotning yoʻq qilishga ajratilgan barcha hujjatlariga bitta umumiy dalolatnoma tuziladi.
Bir nechta tarkibiy boʻlinmalar hujjatlarining yigʻmajildlari koʻrsatilgan dalolatnomalarda tegishli tarkibiy boʻlinmaning nomi uning hujjatlari guruhidan oldin alohida koʻrsatiladi.
Hujjatlarni yoʻq qilishga tanlab olingan bir turdagi hujjatlar yigʻmajildlarining sarlavhalari dalolatnomaga umumiy sarlavha ostida, mazkur guruhga kirgan hujjatlar yigʻmajildlarining miqdori koʻrsatilgan holda kiritiladi.
26. Hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomaga dalolatnoma tuzilayotgan yilning yanvar oyi holatiga saqlash muddati tugagan hujjatlar kiritiladi.
Faoliyatida MAF hujjatlari shakllanmaydigan tashkilotlar saqlash muddati tugagan hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarni tashkilotning tegishli davr uchun shaxsiy tarkib boʻyicha hujjatlar yigʻmajildlari arxiv roʻyxatlarining yillik boʻlinmalari shakllantirilgandan hamda ular tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangandan keyin tuzadi va mazkur dalolatnomaga kiritilgan hujjatlarni yoʻq qiladi.
27. Hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnoma tasdiqlanib, hujjatlardagi moddiy qimmatga ega boʻlgan filatelistik va boshqa kolleksion materiallar olib qoʻyilganidan keyin ular yoʻq qilishga topshiriladi va hisobdan chiqariladi.
Hujjatlarning yigʻmajildlarini davlat saqloviga topshirish, topshirish sanasi va topshirilayotgan hujjatlar yigʻmajildlari miqdori koʻrsatilgan qabul qilish-topshirish dalolatnomasini rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi.
28. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazishning yakuni quyidagilar hisoblanadi:
tuzilgan hujjatlar yigʻmajildlarining roʻyxatlari va hujjatlarni yoʻq qilishga ajratish toʻgʻrisidagi dalolatnomalarning EK (MEK), ETK (ETUK) va METK majlislarida bosqichma-bosqich koʻrib chiqilishi;
hujjatlar yigʻmajildlarining roʻyxatlariga ETK (ETUK) muhr (shtamp)larining qoʻyib chiqilishi.
29. Tashkilotda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ishlar idoraviy arxiv yoki davlat arxivlarining yillik rejasiga muvofiq oʻtkaziladi.
30. Tashkilotda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasi tashkilotlar yoki arxiv muassasalarining tegishli mutaxassislari tomonidan oʻtkaziladi.
Arxivlar mutaxassislari tomonidan tashkilotda hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish shartnoma asosida amalga oshiriladi.
VI bob. Yakuniy qoida
31. Hujjatlarning qimmatliligini aniqlash ekspertizasini oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor boʻlgan shaxslar belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
