кир ювиш, душ, ванна	— 98,4 л/сутка
кунлик туалет (ювиниш, оёқни ювиш)	— 28 л/сутка
овқат тайёрлаш ва ичимлик сифатида фойдаланиш	— 10 л/сутка
пол ювиш ва намиқтириб артиш	— 12 л/сутка
унитазларни ювиш	— 32 л/сутка
идиш-товоқ ювиш	— 10 л/сутка
ҳисобга олинмаган сарфлар	— 19,6 л/сутка
сантехника асбобларида исроф бўлиш	— 60 л/сутка
Жами:	— 270 л/сутка

Истеъмол қилинадиган сув миқдори Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланган сув истеъмол қилиш нормалари бўйича, квартира сув ўлчагичлари мавжуд бўлган тақдирда эса уларнинг кўрсаткичлари бўйича аниқланади.

Ўзбекистон Республикаси уй-жой фондида 1995 йил 1 январдаги ҳолатига кўра аҳолининг хўжалик-ичимлик сув эҳтиёжлари учун сув истеъмол қилишнинг мавжуд нормативлари (Уй-жой-коммунал хўжалиги министрлиги билан келишган ҳолда ЎзССР Давлат нарх комитетининг 1979 йил 29 мартдаги 68/15-сон қарори билан тасдиқланган)
	Турар жойларнинг санитария- техник жиҳозланганлик даражаси	1 сутка 1 киши ҳисобига умумий сув сарфи нормаси (л/сутка)	Бир ойда бир киши ҳисобига сув истеъмол қилиш нормативи (куб м/ой)
	1	2	3
1.	Водопровод, канализация ўтказилган, ваннали, марказий иссиқ сув таъминотига уланган турар жойлар	270	8,2
2.	Канализация ўтказилган уйларда ички водопровод ва раковина (мойка)ли	117	3,5
3.	Ўшанинг ўзи, раковина ва унитазли	147	4,4
4.	Ўшанинг ўзи, раковина, ванна (ҳаммом) ёки душли, маҳаллий сув иситиш приборлари бўлган турар жойлар	203	6,1
5.	Ўшанинг ўзи, раковина, унитаз, ванна (ҳаммом) ёки душли, маҳаллий сув иситиш приборлари бўлган турар жойлар	233	7,0
6.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган, канализация ўтказилган, юз-қўл ювгич, мойка, кирхонаси бўлган ётоқхоналарда (йўлакли тизим)	140	4,2
7.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган, канализация ўтказилган, юз-қўл ювгич, мойка, умумий душли ётоқхоналарда (секциялар)	230	6,9
8.	Ҳовлидаги колонка (крандан сув олинадиган уйлар	77	2,3
9.	Ўшанинг ўзи, ювиладиган ҳожатхонали	127	3,8
10.	Ички водопроводли, раковинали, мойкали уйлар	100	3,0
11.	Ўшанинг ўзи, унитазли	150	4,5
12.	Маҳаллий сув иситиш приборлари бўлган ички водопроводли, раковина, мойка, ванна (ҳаммом) ёки душли уйлар	177	5,3
13.	Ўшанинг ўзи, унитазли	227	6,9

**Сув ажратишнинг мавжуд нормалари**
	Турар жойларнииг санитария- техник жиҳозланганлик даражаси	1 сутка 1 киши ҳисобига умумий сув сарфи нормаси (л/сутка)	Бир ойда бир киши ҳисобига сув истеъмол қилиш нормативи (куб м/ой)
1		2	3
1.	Марказий иссиқ сув тармоғига уланган ички киришли, раковина, унитаз, ванна, души бор бўлган, канализация ўтказилган уйларда	350	10,64
2.	Ички водопровод ва раковина (мойка) бор бўлган, канализация ўтказилган уйларда	117	3,5
3.	Ўшанинг ўзи, раковина ва унитазли	147	4,4
4.	Ўшанинг ўзи, раковина, ванна (ҳаммом) ёки душли, маҳаллий сув иситиш приборлари бўлган турар жойлар	203	6,1
5.	Ўшанинг ўзи, раковина, унитаз, ванна (ҳаммом) ёки душли, маҳаллий сув иситиш приборлари бўлган	233	7,0
6.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган, канализация ўтказилган, юз-қўл ювгич, мойка, кирхонаси бўлган ётоқхоналарда (йўлакли тизим)	182	5,53
7.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган, канализация ўтказилган, юз-қўл ювгич, мойка, умумий душли ётоқхоналарда (секцияли)	299	9,09

III. Иссиқлик таъминоти

1. Иссиқликдан фойдаланиш нормативи ободонлаштирилган уй-жой фондини иситиш ва иссиқ сув билан таъминлаш учун зарур бўлган иссиқлик энергияси миқдоридан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

Норматив Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланади.

2. Иссиқликдан фойдаланишнинг норматив миқдори уй ичидаги одам яшайдиган ва қўшимча ҳар хил хоналарнинг ҳар жиҳатдан қулай бўлишини таъминлайдиган нормал ҳароратли бўлишини таъминлаши керак.

3. Иситиш:

Эҳтиёжнинг энг кам (Q йил) нормативи амалдаги (ҳисоблаб чиқилган) йиллик иссиқлик энергияси сарфини турар жой бинолари умумий майдонини иситишга бўлиш (Q йил) йўли билан аниқланади:

Q йил =	Q йил	1 кв. М. Га Г кал/йил,
	S умумий

бунда: S умумий турар жой биноларининг умумий майдони.

Иссиқликдан фойдаланишнинг энг кам нормативи даражаси жойларнинг ўзида белгиланади.

Ҳисоб-китоб марказий иситиш хизмати учун аҳоли билан ҳисоб-китобларда белгиланган тартиб ҳисобга олинган ҳолда бир тилдаги бинолар гуруҳи ёки умуман шаҳар бўйича амалга оширилади.

4. Иссиқ сув таъминоти:

Аҳолининг хўжалик ва санитария-гигиена эҳтиёжларига иссиқ сув тайёрлаш учун талаб қилинадиган иссиқлик энергиясининг энг кам нормативи бир ойда бир киши ҳисобига иссиқ сув истеъмол қилишнинг шаклланган нормаларига мувофиқ белгиланади.

IV. Газ таъминоти

1. Уй-жойларда газдан асосий фойдаланиш — овқат тайёрлаш (газ плиталари), иссиқ сув таъминоти (газ колонкалари) ва якка тартибдаги газли иситгичлар ёрдамида иситиш.

2. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1993 йил 25 майдаги 249-сон қарорига мувофиқ газ истеъмол қилиш нормаси истеъмол қилиш хусусиятига боғлиқ равишда қуйидагичани ташкил этади:

	Газ приборларининг турлари ва сарфланадиган газнинг вазифаси	Ўлчов бирлиги	Газ сарфи нормаси, ойига куб. м
1.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган уйларда овқат тайёрланадиган рўзғор газ плитаси	1 киши	9,0
2.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланмаган уйларда овқат тайёрланадиган рўзғор газ плитаси	1 киши	12,5
3.	Марказий иссиқ сув таъминотига уланган ёки иссиқ сув билан вақти-вақти билан таъминланадиган уйларда иссиқ сув билан таъминлаш учун газли сув иситгич	1 киши	9,0
4.	Иситиш мавсумининг беш ойи ҳисобидан, календарь йил давомида иситгич газ приборининг туридан қатъи назар, уйлар якка тартибда иситилган шароитда газдан бир меъёрда фойдаланиш
	а) Қорақалпоғистон Республикасида ва Хоразм вилоятида	1 кв. м иситиладиган майдон ҳисобига	6,0
	б) Тошкент шаҳрида ва бошқа вилоятларда	»—»	5,5
5.	Дағал хашак ва илдизмевалиларни ивитиш, шунингдек сувни чанқоқни қондириш ва санитария мақсадларида иситиш ҳисобга олинган ҳолда уй ҳайвонлари учун озуқа тайёрлаш	1 бош мол ҳисобига:
		от	5,6
		қорамол, шу жумладан
		сигир	23,7
		чўчқа	12,5
		қўй (эчки)	2,2
6.	Иссиқхоналар ва оранжереяларни автоном сув иситгичлар, буғ қозонхоналари воситасида иситиш	Кеча-кундуз ишлайдиган газ қурилманинг ёнадиган—энг юқори — бўйича қуввати
7.	Якка тартибдаги меҳнат фаолиятида фойдаланиладиган тандирлар, овқат пишириладиган қозонлар	Газ ёнадиг ан қурил манинг энг юқори қуввати ва шартнома билан белгиланган иш режаси бўйича

V. Электр таъминоти

1. Уй-жой фондида электр энергиясини истеъмол қилишнинг асосий турлари қуйидагилар ҳисобланади:

турар жой биноларини ёритиш;

майда маиший ва кичик моторли нагрузкалар;

овқат тайёрлаш;

турар жойларда ҳавони кондиционерлаштириш.

2. Уй-жойларни, квартираларни ёритиш.

Турар жойларда, квартираларда уй-жойлар ва қўшимча жойларни ёритишга электр энергиясининг йиллик сарфи оила ҳисобига (компенсациялар учун) қуйидагиларга боғлиқ бўлади:

1 кв. м. майдонда нур манбаининг қувватига;

бир йилда чироқларнинг ёниб туриш соатлари миқдорига;

улар ишининг бир вақтдалиги коэффициентига.

3. Майда маиший ва майда моторли нагрузка.

Истеъмолнинг ушбу тури бўйича электр энергиясининг йиллик сарфи рўзғор электр приборлари ва маданий-ахборот мақсадидаги приборларнинг бир оила ҳисобига энг кам зарур ўртача йиллик миқдоридан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

4. Электр энергиясидан имтиёзли тариф бўйича фойдаланадиган аҳоли учун уни истеъмол қилиш нормаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил
30 июлдаги 271-сонли қарорига
2-ИЛОВА

Коммунал хизматлар учун иқтисодий асосланган ставкалар ва тарифларни ҳисоблаш

МЕТОДИКАСИ

I. Умумий қоидалар

1. Ушбу методика коммунал хизматлар учун иқтисодий асосланган ставкалар ва тарифларни ҳисоблашнинг норматив-методик асоси ҳисобланади.

2. Иқтисодий асосланган ставка ва тарифлар коммунал хизматлар кўрсатиш ва уларни амалга ошириш харажатларининг ҳамда ушбу хизматларни кўрсатувчи корхоналар иши рентабеллигининг асосий кўрсаткичлари ҳисобланади.

3. Иқтисодий асосланган ставка ва тарифларни ҳисоблашнинг асосий мақсадлари:

кўрсатилган хизматга унинг қийматига қараб ҳақ тўлашга ўтиш;

кўрсатиладиган коммунал хизматларни товар сифатида баҳолаш имконияти;

хизматларни тақсимлаш ва уларга ҳақ тўлашда фуқароларни ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаш.

4. Ўтиш даврида қуйидаги тарифлар гуруҳларини белгилаш амалиёти сақланиб қолади:

коммунал корхоналар бошқа корхона ва ташкилотларга хизматлар кўрсатганда қўлланадиган шартномавий (эркин) тарифлар;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланадиган аҳоли учун коммунал хизматларнинг ставка ва тарифлари.

5. Иқтисодий асосланган тариф қуйидагилардан ташкил топади:

коммунал хизматларнинг Норматив харажатлардан келиб чиққан ҳолда белгиланадиган таннархи;

корхоналарнинг бир маромда фаолият кўрсатиши учун шароитлар яратишга зарур бўладиган фойда.

Коммунал хизматлар таннархи материаллар, электр энергияси, ёқилғи ва ресурсларнинг бошқа турлари баҳоси ва тарифларига, меҳнатга ҳақ тўлаш шартларига боғлиқ бўлади.

6. Қуйидагилар иқтисодий асосланган тариф ва ставкаларни аниқлаш учун бошланғич маълумотлар ҳисобланади:

истеъмолчига кўрсатиладиган иш ва хизматлар рўйхати;

материал, меҳнат ва молиявий харажатлар нормативлари, шунингдек коммунал хизматлардан фойдаланиш нормативлари;

бухгалтерия ҳисоботлари.

Нормативлар бўлмаганда ёки улар мавжуд шарт-шароитларга мувофиқ келмаганда хизматлар таннархи ҳақиқий харажатлар бўйича ҳисоблаб чиқилади ва у хизматлардан фойдаланувчилар билан келишиб олиниши керак.

II. Коммунал хизматлар таннархини ҳисоблаш методикаси

7. Сув, иссиқлик, электр энергияси ва газ таъминоти, канализация тармоғи бўлмаган уй-жой фондида суюқ ифлосликларни ташиб кетиш бўйича таннарх харажатларининг асосий моддалари қуйидагилар ҳисобланади:

материаллар;

ёқилғи;

электр энергияси;

меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари;

ижтимоий суғуртага ажратмалар;

амортизация (эскириш);

тузатиш ва техник хизмат кўрсатиш;

авария-тиклаш ишларини амалга ошириш;

бошқа бевосита харажатлар;

тармоқ харажатлари.

8. Хизматлар таннархини аниқлашда харажатлар таркибига аҳолига хизматларни кўрсатиш ва сотишни таъминлайдиган ишларнинг бутун технология циклига қилинган харажатларни киритиш зарур.

Масалан: сув таъминоти хизматлари таннархига сув чиқариш иншоотларига, насос станцияларига, тозалаш иншоотларига, муҳандислик тармоқларига, шу жумладан уй ичидаги тармоқларга хизмат кўрсатиш ва уларни тузатиш бўйича харажатлар киради.

9. Хизматлар таннархи хизматларнинг материал манбаи бирлиги ҳисобига аниқланади:

сув таъминоти бўйича — куб м;

канализация бўйича — куб м;

иссиқлик таъминоти бўйича — Гкал;

электр таъминоти бўйича — кВт с;

газ таъминоти бўйича — куб м.

Коммунал хизматлар таннархига киритиладиган харажатлар таркиби, уларнинг тавсифи ва мазмуни Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва «Ўзистиқболстат» давлат қўмитаси билан келишилган ҳолда Коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги томонидан белгиланади.

Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил
30 июлдаги 271-сон қарорига
3-ИЛОВА

Уй-жой-коммунал хизматлар тўлови юзасидан фуқароларга компенсациялар бериш учун уй-жой умумий майдони нормаси тўғрисида

НИЗОМ

Ушбу Низом уй-жойнинг сифати ва ижтимоий ҳолатига қараб уй-жой-коммунал хизматлар тўлови юзасидан компенсациялар бериш учун уй-жой умумий майдони нормаларини ҳисоблаш тартибини белгилайди.

Уй-жой умумий майдони нормаси — бу бир киши ҳисобига тўғри келадиган уй-жой майдони миқдоридир. Шунга кўра фуқароларнинг алоҳида тоифаларига коммунал хизматлар ва хизмат кўрсатиш, уй-жойни тузатишга оид харажатлар тўлови юзасидан компенсациялар берилади.

Уй-жой умумий майдонининг нормаси оила таркиби ва санитария-гигиена нормалари ҳисобга олинган ҳолда ушбу ҳудуддаги аҳолининг уй-жой билан таъминланганлик даражаси миқдорида белгиланади.

Уй-жой умумий майдони нормаси миқдорини белгилашда алоҳида ҳолатларни ҳисобга олиш зарур. Масалан, пенсионерлар, ногиронлар ҳисобланадиган ёлғиз фуқаролар ва қўшимча майдонлардан фойдаланиш ҳуқуқини берадиган касалликка чалинган бошқа шахслар учун, уларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади, умумий майдоннинг нормаси амалда эгаллаб турилган бир хонали квартира майдони миқдоригача кўпайтирилиши мумкин.

Маҳаллий ҳокимият органларининг қарорига кўра уй-жойнинг умумий майдони нормаси бошқа хил мезонлардан келиб чиққан ҳолда белгиланиши мумкин.

Уй-жой умумий майдони нормаси Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланади ва вақти-вақти билан қайта кўриб чиқилади.

Бир кишига тўғри келадиган умумий майдоннинг квадрат метрлар ҳисобидаги уй-жой умумий майдони нормаси коммунал хизматларнинг алоҳида турларидан фойдаланиш нормативларини ҳисоб-китоб қилиш учун асос ҳисобланади.

Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил
30 июлдаги 271-сон қарорига
4-ИЛОВА

Аҳолига кўрсатиладиган коммунал хизматлар тарифларидан фарқларни бюджетдан қоплаш

ТАРТИБИ

Умумий қоидалар

1. Мазкур тартиб белгилаб қўйилган тарифлар бўйича республика ҳудудида аҳолига кўрсатилаётган, улар учун тўловлар коммунал корхоналарнинг ҳақиқий харажатларини қопламайдиган асосий коммунал хизматлар (газ, иссиқлик ва электр энергияси, ичимлик сув ва канализация) учун ишлаб чиқилган.

Коммунал корхоналарнинг аҳолига газ, иссиқлик ва электр энергияси, ичимлик сув етказиб бериш ва канализация хизматларини кўрсатишдан кўрган зарарлари (хизматлар харажатларининг олинган даромадлардан ортиб кетиши) бошқа истеъмолчилар (халқ хўжалиги тармоқларига кўрсатиладиган хизматлар учун эркин тарифларни белгилаш йўли билан улар олаётган даромадлар ҳисобига қопланади.

2. Аҳолига кўрсатилаётган коммунал хизматлар қўшилган қиймат солиғи тўлашдан озод қилинган.

Харажатларнинг фуқаролар маблағлари билан қопланмайдиган қисмини қоплаш тартиби

3. Қуйидагилар Қорақалпоғистон Республикаси бюджети, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетлари маблағлари ҳисобидан қопланади:

вилоят ҳудудий-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш бирлашмалари иссиқлик таъминоти корхоналари томонидан аҳолига марказий иситиш ва иссиқ сув таъминоти учун бериладиган иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқ;

маҳаллий ҳокимият органларининг хусусийлаштирилган ва хусусийлаштирилмаган уй-жой фондига хизмат кўрсатиш ва сақлаш харажатларининг бир қисми.

4. Қорақалпоғистон Республикаси Коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш бирлашмалари корхоналари томонидан аҳолига марказий иситиш ва иссиқ сув таъминоти учун бериладиган иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқларни қоплаш қуйидаги тартибда амалга оширилади:

а) бюджетдан қоплаш мазкур энергия корхонанинг ўзи томонидан ишлаб чиқарилганлиги ёки четдан эркин бериладиган нархларда сотиб олинганлигидан қатъи назар, амалга оширилади;

б) фуқаролар маблағлари билан қопланмайдиган, бюджетдан қопланадиган тарифлардаги фарқлар таркибига қуйидагилар киради:

истеъмолчиларга бериладиган иссиқлик энергияси учун шартнома тарифи ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1994 йил 7 февралдаги 54-сон қарори билан белгиланган миқдорларда тасдиқланган белгилаб қўйилган тариф ўртасидаги фарқ;

аҳоли истеъмол қиладиган кимёвий тозаланган сув ҳажмининг таннархи;

иссиқлик таъминоти корхоналарининг республика қонунчилигига мувофиқ фуқаролар айрим тоифаларига коммунал хизматлар тўловлари бўйича берилган имтиёзлардан кўрадиган зарарлари;

в) вилоят ҳудудий-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш бирлашмалари тасарруфида бўлмаган корхоналар ва ташкилотлар аҳолига иссиқлик энергиясини белгилаб қўйилган тарифлар бўйича беришдан кўрган зарарларини асосий фаолият натижаларига киритадилар.

5. Маҳаллий ҳокимият органларининг хусусийлаштирилган ва хусусийлаштирилмаган уй-жой фондига хизмат кўрсатиш ва уларни сақлаш учун харажатлар улуши қуйидаги тартибда қопланади:

а) квартира эгалари ва квартирани ижарага олувчиларнинг уй-жой фондига техник хизмат кўрсатиш ва уни тузатиш харажатларининг қопланиши лозим бўлган умумий суммасини аниқлашда қуйидагилар ҳисобга олинади:

турар жой уйларидаги турар жой ҳисобланмайдиган жойларни ижарага беришдан ижарачилардан олинадиган шу уйлардан фойдаланиш ва уларни тузатиш харажатларини қоплашга йўналтириладиган йиғимлар. Бунда мазкур харажатларни қоплашга йўналтириладиган йиғим суммаси турар жой ташкилотлари томонидан ижарачилар эгаллаб турган умумий майдонга қараб аниқланади;

уй ичидаги муҳандислик коммуникацияларини сақлаш ва тузатиш харажатларининг коммунал корхоналар томонидан қопланган суммалари;

б) уй-жой фондининг мукаммаллиги ва ободонлаштирилганлигига қараб, шунингдек, техник хизмат кўрсатиш ва уни тузатиш бўйича контракт (шартномага кўра амалга ошириладиган ишлар рўйхатидан келиб чиқиб Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари умумий майдоннинг бир квадрат метри учун тўловнинг аниқ ставкаларини белгилайдилар;

в) ушбу хизматлар бўйича фуқароларнинг алоҳида тоифаларига имтиёзлар бериш билан боғлиқ бўлган харажатлар ҳам бюджет маблағлари ҳисобидан қопланади.

6. Ўз балансларида ўзларига қарашли уй-жой фонди бўлган вазирликлар, идоралар, бирлашмалар ва корхоналар томонидан хизмат кўрсатиладиган квартира эгалари ва ижарачиларнинг турар жой квартиралари бўйича уларни сақлашга оид харажатлар улуши уларнинг молиявий ресурслари ҳисобига қопланади.

Қоплаш суммаларини маблағ билан таъминлаш ва ҳисоботда акс эттириш тартиби

7. Харажатларни қоплаш учун молия органлари йилнинг жорий чораги учун аниқланган прогноз бюджетида назарда тутилган маблағлар суммасидан учдан бир қисмини аванс тариқасида шу ойнинг 15-кунидан кечиктирмай коммунал корхоналарга ўтказадилар.

8. Иссиқлик таъминоти корхоналари ва коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотлари йилнинг ҳар чорагида йилнинг ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 20-кунигача аҳолига берилган иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқларни ва квартира эгалари ҳамда квартира ижарачилари уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва сақлаш харажатлари улушларини қоплаш учун зарур бўлган бюджет маблағларига бўлган эҳтиёж ҳисоб-китобларини тегишли молия органларига тақдим этадилар (ҳисоб-китоб шакллари илова қилинади).

Ҳисоб-китобларда бюджет маблағларидан фойдаланиш тўғрисидаги кўрсаткичлар йил бошидан ўсувчи якунда кўрсатилади.

9. Коммунал корхоналар тақдим этган ҳисоб-китоблар асосида молия органлари 5 кун мобайнида, илгари ўтказилган авансларни назарда тутган ҳолда, бюджет маблағларига бўлган ҳақиқий эҳтиёжни аниқлайдилар.

Ўтказилган аванс ҳисоб-китобга кўра аниқланган ҳақиқий эҳтиёждан ортиқ бўлган тақдирда, ортиқча ўтказилган сумма харажатларни бўлажак маблағ билан таъминлаш ҳисобига ўтказилади, ва аксинча, харажатларнинг аванс билан қопланмаган қисми бюджетдан қопланади.

10. Аҳолига кўрсатилаётган коммунал хизматлар харажатларининг аҳоли томонидан қопланмайдиган, бюджетдан тўланиши лозим бўлган қисми бухгалтерия ҳисоботида 3-графа 036-қатор бўйича ёзиладиган 2-сон «молиявий натижалар ва улардан фойдаланиш тўғрисида ҳисобот» шаклида:

коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларида «Квартира эгалари ва квартира ижарачиларининг турар жойга хизмат кўрсатиш ва уни сақлаш харажатларини бюджетдан қоплаш»;

вилоят ҳудудий-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш бирлашмалари иссиқлик таъминоти корхоналарида «Аҳоли томонидан иситиш ва иссиқ сув таъминоти мақсадларида фойдаланилган иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқни қоплаш»да акс эттирилади.

11. Коммунал-уй-жойдан фойдаланиш корхоналари бюджетдан юқорида кўрсатиб ўтилган мақсадларда олинган суммаларни 51-«Ҳисоб-китоб счёти» счёти дебети ва 68-Бюджет билан ҳисоб-китоблар» счётининг кредити бўйича алоҳида қуйидаги:

коммунал-уй-жойдан фойдаланиш корхоналарида «Квартира эгалари ва квартира ижарачиларининг турар жойга хизмат кўрсатиш ва уни сақлаш харажатлари қисмини бюджетдан қоплаш»;

Бюджетдан қопланиши лозим бўлган компенсация суммалари худди мана шу субсчётда 68-«Бюджет билан ҳисоб-китоблар» счёти дебети ва 46-«Маҳсулотни сотиш» счёти кредити бўйича акс эттирилади.

12. Аҳолига кўрсатилган коммунал хизматлар харажатларини бюджетдан қоплаш учун тақдим этилган ҳисоб-китобларнинг тўғрилиги учун коммунал корхона раҳбари ва бош бухгалтери шахсан жавоб берадилар.

13. Молия органлари йилига камида бир марта иссиқлик таъминоти корхоналарида ва уй-жой ташкилотларида иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқни ҳамда квартира эгалари ва квартира ижарачиларининг турар жойга хизмат кўрсатиш ва сақлаш харажатлари улушини қоплаш учун бюджетдан ажратилган маблағлардан мақсадли ва самарали фойдаланганликни ҳужжатли текширишни амалга оширадилар.

14. Қорақалпоғистон Республикаси Коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш бирлашмалари юқорида кўрсатиб ўтилган мақсадларга йўналтириладиган бюджет маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланилиши устидан назоратни амалга оширадилар.

15. Қоидаларни бузиш, бюджет маблағларидан бошқа мақсадларда фойдаланиш ҳолатлари аниқланган тақдирда молия органлари, вилоят ҳудудий-коммунал хизмат кўрсатиш бирлашмалари уларни бартараф этиш ва нотўғри фойдаланилган маблағларни бюджетга қайтариш юзасидан шошилинч чора-тадбирлар кўришга мажбурдирлар.

Бунда бошқа мақсадларда фойдаланилган қоплаш ва компенсация суммалари молия органлари томонидан муқаррар тартибда ундириб олинади ва айни бир вақтда маблағлардан бошқа мақсадларда фойдаланишга йўл қўйган корхонага худди шу суммада жарима солинади. Жарима корхонанинг молиявий ҳолатидан қатъи назар, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар тўлангандан сўнг корхона ихтиёрида қоладиган маблағлардан ундирилади.

**199 йил ____________________________________ да**
^{(йил чораги, ярим йиллик, 9 ой, йил)}
аҳоли фойдаланадиган иссиқлик энергияси тарифларидаги фарқни бюджетдан қоплаш
ҲИСОБ-КИТОБИ
		Ўлчов бирлиги	Йилнинг 1 чораги (1-ярим йиллик, 9 ой, йил) кўрсаткичлари
1.	Жами иссиқлик энергияси
	шу жумладан:	Гкал
	а) ишлаб чиқарилган иссиқлик энергияси	Гкал
	б) четдан олинган иссиқлик энергия	Гкал
2.	Берилган иссиқлик энергияси ҳаммаси,
	шу жумладан:
	а) аҳолига	Гкал
	б) бошқа истеъмолчиларга	Гкал
3.	Фойдаланилган иссиқлик энергияси учун тўлов тақдим этилган (ҚҚСсиз) — ҳаммаси,	минг сўм
	шу жумладан:
	а) аҳолига	минг сўм
	б) бошқа истеъмолчиларга	минг сўм
4.	Қуйидагиларга бериладиган 1 Гкал иссиқлик энергияси учун шаклланган ўртача тариф:	сўм
	а) аҳолига (3а-банд : 2а-банд)	сўм
	б) бошқа истеъмолчиларга
	(3б-банд: 2б-банд)	сўм
5.	Тарифлардаги фарқ
	(4б-банд 4а-банд)	сўм
6.	Аҳоли фойдаланадиган иссиқлик энергияси бўйича тарифлардаги қопланадиган фарқ суммаси (2а-банд х5-банд)	минг сўм
7.	Бюджетдан қопланиши лозим	минг сўм
	(6-банд 9-банд)
8.	Амалда қоплангани	минг сўм
9.	Натижа. Қуйидагилар амалга оширилиши керак:
	қўшимча ўтказиш	минг сўм
	бюджетга қайтариш ёки бўлажак харажатларни қоплашга ўтказиш	минг сўм

	Раҳбар
	Бош бухгалтер

**199 йил___________________________________________ даги**
^{(1 апрель, 1 июль, 1 октябрь ва 1 январь)}
ҳолатга кўра уй-жой фондига хизмат кўрсатиш ва уни сақлаш харажатларини бюджетдан қоплаш
ҲИСОБ-КИТОБИ
		Ўлчов бирлиги	Йилнинг биринчи чораги (биринчи ярим йиллик, 9 ой, йил) учун
1.	Тузилган шартномалар (контрактларга мувофиқ турар жой уйларининг ва бошқа хоналарнинг умумий майдони хизмат кўрсатиш учун қабул қилинди— жами	минг кв, м
	улардан:
	а) квартира эгалари ва квартирани ижарага олганларга тегишли	—»—
	б) ташкилотлар, муассасалар ва бошқа юридик шахслар томонидан ижарага олганларга тегишли	—»—
2.	Турар жойга хизмат кўрсатиш ва уни сақлаш ҳаражатлари	минг сўм
3.	Умумий майдоннинг бир кв. метри учун харажатлар (1-банд)	минг сўм
4.	Ижарачилар ва бошқа юридик шахслар томонидан қопланадиган харажатлар (1-банд Х 3-банд)	минг сўм
5.	Турар жой ташкилотлари ҳаражатларини қоплаш учун белгиланган тартибда йўналтириладиган бошқа даромад манбалари	минг сўм
6.	Уй эгалари ва квартира ижарачиларининг уй-жойларига хизмат кўрсатиш ва сақлаш харажатлари (2-банд— 4-банд—5-банд)	минг сўм
7.	Уй эгалари ва квартира ижарачилари томонидан тўланади	минг сўм
8.	Бюджетдан қопланиши лозим — жами (8а-банд+8б-банд), улардан:	—»—
	а) уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва сақлаш (6-банд Х № *) : 100	минг сўм
	б) фуқароларнинг алоҳида тоифаларига берилган имтиёзларни қоплаш суммаси	—»—
9.	Амалда қоплангани	—»—
10.	Қуйидагилар амалга оширилиши керак:
	— қўшимча равишда қоплаш	—»—
	— бўлажак харажатлар ҳисобига ўтказиш	—»—

	Раҳбар
	Бош бухгалтер

*№ — бюджетдаи қоплаш улушлари. (1995 йил — 50; 1996 — 40; 1997 — 30; 1998 — 20; 1999 — 10; 2000 — 0)

**199 йил __________________________________________да**
^{(йилнинг 1 чораги, ярим йиллиги, 9 ойлиги, йил)}Фуқароларнинг алоҳида тоифаларига имтиёзлар берилиши муносабати билан турар жой ташкилотларининг камаядиган даромадларини қоплаш
ҲИСОБ-КИТОБИ
Квартиралар сони	Умумий майдон	1 кв. м. фойдали майдонга хизмат кўрсатиш тарифи	Алоҳида фуқароларга қўлланиладиган имтиёзли тарифи	Сумма минг сўм
Хизмат кўрсатишга қабул қилинган имтиёзли майдон	х	х	х	х
100 фоиз
50 фоиз
30 фоиз
Жами қопланиши лозим

Раҳбар
Бош бухгалтер

Вазирлар Маҳкамасининг 1996 йил
30 июлдаги 271-сон қарорига
5-ИЛОВА

Коммунал хизматларни сотишдан даромад оладиган корхоналар томонидан коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларига бинолар ичидаги водопровод, канализация, иссиқлик ва электр таъминоти тармоқлари ҳамда қурилмаларига техник хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш

ТАРТИБИ

I. Умумий қоидалар

1. Коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларининг турар жойга эгаликнинг мулкчилик шаклларидан қатъи назар, бинолар ичидаги водопровод, канализация, иссиқлик ва электр таъминоти тармоқлари ҳамда қурилмаларига техник хизмат кўрсатиш харажатлари қопланиши лозим бўлиб, улар қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) ишчиларга иш ҳақи тўловлари сарфи, шу жумладан мукофотлар;

б) меҳнат ҳақи фондидан ижтимоий суғурта фондига, касаба уюшмалари Федерацияси Кенгашига, иш билан таъминлаш фондига, маҳаллий бюджетга тегишли давлат бошқарув органлари белгилаган ставкалардаги ажратмалар;

в) материаллар ва эҳтиёт қисмларга қилинган сарфлар;

г) махсус кийим-бош, асбоблар ва инвентарнинг эскириши, шунингдек меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик техникаси бўйича харажатлар.

2. Тармоқларга техник хизмат кўрсатиш бўйича қопланиши лозим бўлган харажатлар тегишли тармоқлар ва қурилмалар билан жиҳозланган 1 кв. м турар жой майдони ҳисобидан келиб чиққан ҳолда аниқланади.

II. Уй ичидаги тармоқларга техник хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш миқдорини аниқлаш

3. Уй ичидаги тармоқларга (газ таъминоти тармоқларидан ташқари) техник хизмат кўрсатиш бўйича харажатларни қоплаш миқдори 1991 йил декабрь ойидаги нархлардаги қоплаш миқдори базис қийматини уй ичидаги тармоқларни жорий тузатиш ишларининг қимматлашиш коэффициентига кўпайтириб аниқланади.

4. Ҳар бир квадрат метр турар жой майдонига 1991 йил декабрь ойидаги нархларда қоплаш миқдорининг базис қиймати:

1) водопровод-канализация хўжаликлари бошқармалари учун коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларига:

а) водопровод, канализация, ванна (ёки душ) ва иссиқ сув таъминоти билан жиҳозланган квартираларда ойига 6,0 тийинни, шу жумладан 0,4 тийин иссиқ сув билан таъминловчи ташкилот томонидан қопланади;

б) марказий иссиқ сув таъминоти бўлмаган водопровод, канализация, ванна (душ) билан жиҳозланган квартираларда ойига 6,0 тийинни;

в) ванна (ёки душ) бўлмаган водопровод ва канализация билан жиҳозланган квартираларда ойига 5,0 тийинни;

г) канализация бўлмаган (ёки маҳаллий канализацияли) водопроводли квартираларда ойига 2,0 тийинни;

2) электр таъминоти ташкилотлари учун уй ичидаги ва электр тармоқларидан фойдаланиш харажатларини коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларига қоплашга:

а) электр симлари кўринмайдиган қилиб ўтказилган уйларда ойига 0,7 тийинни;

б) электр симлари кўринадиган қилиб ўтказилган уйларда ойига 0,5 тийинни;

3) иссиқлик таъминоти ташкилотлари учун коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларига марказий иситишнинг уй ичидаги тармоқларидан фойдаланиш харажатларини қоплаш турар жой майдонининг ҳар бир квадрат метрига ойига 1,9 тийинни ёки йилига 23,0 тийинни ташкил этади.

5. Уй ичидаги муҳандислик тармоқлари ва асбоб-ускуналарни жорий тузатиш ишларининг қимматлашиш коэффициенти коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилоти томонидан уй ичи тармоқлари ва асбоб-ускуналарига техник хизмат кўрсатиш шартномаларини тузиш вақтида қурилиш материалларининг шаклланган нархлари, иш ҳақи ва бошқа харажатлардан келиб чиқиб аниқланади.

6. Ҳисоб-китоб вақтида қоплаш миқдори шаклланган нархлар ва корхоналарнинг харажатларини ҳисобга олиб амалга оширилади. Уй ичи тармоқлари ва қурилмаларига техник хизмат кўрсатганлик учун қоплаш миқдорининг ҳажми Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари қарори билан тасдиқланади ҳамда йил давомида инфляциянинг, иш ҳақи, қурилиш материаллари, асбоб-ускуналар ва ёнилғи-энергетика ресурслари қийматининг ўсишини ҳисобга олиб қайта кўриб чиқилади.

7. Харажатларни қоплаш суммаларини ҳисоблашда фақат хизматларнинг мазкур тури билан таъминланган турар жой майдони эътиборга олинади.

III. Харажатларни қоплаш

8. Уй ичи тармоқларига техник хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш водопровод, иссиқлик таъминоти, электр таъминоти ва бошқа корхоналар томонидан коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотларига уй хўжалиги эҳтиёжларида фойдаланилган сув, канализация, иссиқлик энергияси, электр энергияси учун тақдим этиладиган счётларни ҳисоблаш (қопланадиган суммалар алоҳида сатр билан кўрсатилади) ёки коммунал хизмат кўрсатувчи коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилотлари ва корхоналарига тўлов талабнома-топшириқларини тақдим этиш йўли билан амалга оширилади.

9. 8-бандда кўрсатилган ҳисоблаш ёки тўлов талабнома-топшириғи бўйича тўлов ўз вақтида амалга оширилмаган ҳолларда корхона тўлов муддатини ўтказиб юборганлик учун шартномада белгиланган пеняни, қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда эса жаримани ҳам тўлайди.

IV. Пудрат-коммунал-уй-жойдан фойдаланиш ташкилоти томонидан бажариладиган уй ичи муҳандислик тармоқлари, коммуникациялари ва асбоб-ускуналарни жорий тузатиш ишлари асосий турларининг рўйхати

10. Марказий иситиш.

Уй ичидаги тармоқлар (магистрал, тиргак (стояк)лар, шохобчаларга, турар жойни бошқариш узели асбобларига техник хизмат кўрсатилиши керак.

Жорий тузатиш ишларига тармоқлар ва асбоб-ускуналар профилактикаси ҳамда мавжуд тармоқ ва асбоб-ускуналарнинг 20 фоизгачасини қисман алмаштириш:

қувурлар, тиргак ва бошқариш арматураларининг айрим қисмларини, умумий фойдаланиш жойларидаги иситиш асбоблари секцияларини алмаштириш;

қувурлар, асбоблар, кенгайтириш баклари, пантузларни ўраш;

бузилган иссиқлик изоляциясини тиклаш;

иситиш тизимларини гидравлик синаш ва ювиш;

иситиш асбобларини ювиш (тиргак бўйича);

иситиш тизимларини тартибга солиш ва созлаш;

кам қувватли айрим электр мотор ёки насосларни алмаштириш киради.

11. Иссиқ ва совуқ сув таъминоти, канализация.