Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюроларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлигига доир минимал талаблар тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 23 сентябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3679]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Кредит бюроларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлигига доир минимал талаблар тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Рақамли технологиялар вазирлиги ва Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой кейин кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМарказий банк раиси Т. ИШМЕТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 19 август,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20/2-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРақамли технологиялар вазири Ш. ШЕРМАТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 6 август
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСавдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 31 июль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДавлат хавфсизлик хизмати раиси Б. КУРБАНОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 30 июль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 19 августдаги 20/2-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюроларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлигига доир минимал талаблар тўғрисидаги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНИЗОМ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур Низом кредит бюроларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга доир минимал талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавторизация — маълум шахсга ёки шахслар гуруҳига муайян ҳаракатларни амалга ошириш ҳуқуқини бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаутентификация — фойдаланувчи, дастур, қурилма ёки маълумотларнинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш тартиб-таомили;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementидентификация — фойдаланувчиларнинг шахсини аниқлаш мақсадида уларга идентификатор (ноёб номлар) тайинлаш ёки тайинланган идентификаторларни (ноёб номлар) идентификаторлар рўйхати билан солиштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик калит — электрон рақамли имзони ҳисоблаш ёки текшириш, шунингдек шифрлаш ва дастлабки матнга ўгириш учун қўлланиладиган символлар кетма-кетлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги — ахборот соҳасида шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ҳимояланганлик ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкиберхавфсизлик — кибермаконда шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ташқи ва ички таҳдидлардан ҳимояланганлик ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит ахборотидан фойдаланувчи — кредит битими бўйича тегишинча кредитор, лизинг берувчи, гаровга олувчи ва суғурталовчи сифатида иштирок этувчи юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек қонунчиликка мувофиқ кредит ахборотидан фойдаланиш ваколатига эга бўлган юридик шахс.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш хизмати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Кредит бюроларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш мақсадида асосий вазифалари қуйидагилардан иборат бўлган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш хизмати (бундан буён матнда Хизмат деб юритилади) ташкил этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини ошириш, уни баҳолаш, шунингдек авариялар ва ходимлар йўл қўйган хатолар натижасида келиб чиқадиган йўқотишларни камайтириш ва содир этилишини олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот инфратузилмасининг яхлитлиги ва хавфсизлигини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверларда ва тармоқ қурилмалардаги дастурий таъминотларни муҳофаза қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбарча технологик жараёнларда ходимлар ҳаракати, шунингдек ахборот тизимларида амалга оширилган ҳаракатлар бўйича электрон баённомалар рўйхатини юритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларини бузиш ҳолатларини олдини олиш чораларини кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотларнинг учинчи шахсларга ошкор этилишини олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот-коммуникация технологиялари инфратузилмасида юзага келган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисалари, кибертаҳдидлар, киберҳужумлар аниқланган вақтда бу ҳақидаги маълумотларни зудлик билан Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) тақдим этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот-коммуникация технологиялари инфратузилмаси, ахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик ҳолатини мазкур Низом талаблари, ички қоида ва тартибларга мувофиқлигини бир йилда камида икки маротаба ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик таваккалчиликларини ҳисобга олган ҳолда ўрганиш ва ўрганиш натижаларини далолатнома билан расмийлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Хизматнинг вазифалари, ваколатлари ва мажбуриятлари кредит бюросининг ички ҳужжатлари билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари Хизматнинг вазифа ва мажбуриятларини тўлақонли бажариши учун зарур бўлган техник ресурслар билан таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Хизмат ходимларининг сони юклатилган вазифалар, ахборот тизимлари ва ресурслари сони ҳамда ахборот хавфсизлиги тизимларининг автоматлаштирилганлик даражасидан келиб чиқиб белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Хизмат ва ахборот технологиялари бўлинмалари кредит бюроси бошқарувининг турли аъзоларига бўйсуниши лозим, бунда Хизмат кредит бюросининг ижро этувчи органи раҳбарига (ёки бош директорга), ахборот технологиялари бўлинмаси эса бош директор ўринбосарига бўйсунади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Кредит бюролари тизимли равишда ҳар йили камида икки маротаба ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш соҳасига ихтисослаштирилган ўқув курсларида Хизмат ходимларининг малакасини оширишни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш қонунчиликда белгиланган талаблар ҳамда кредит бюроларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга оид ички ҳужжатлари асосида таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Кредит бюролари ахборот хавфсизлигига оид ички сиёсатни ишлаб чиқиши ва Марказий банк билан келишиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАхборот хавфсизлиги сиёсатида кредит бюросида мавжуд бўлган барча ахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талаблар белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга оид ички ҳужжатлар ҳамда уларда белгиланган талаблар кредит бюросининг ҳар бир ходимига таништирилиши ва ушбу талабларга ходимлар қатъий риоя қилишлари керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Ахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш билан боғлиқ мазкур Низомда белгиланган барча чора-тадбирлар амалга оширилганлиги ёзма ёки электрон шаклда ўз тасдиғига эга бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Кредит бюролари фаолиятида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини баҳолаш бўйича рейтинг ахборот тизими Марказий банк томонидан юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРейтинг ахборот тизимига кредит бюролари томонидан ўз вақтида ва тўғри (ҳаққоний) маълумотлар киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Тармоқда хавфсизликни таъминлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Кредит бюролари тармоқ ҳамда алоқа каналларини эҳтимоли мавжуд бўлган кибертаҳдидлар ва киберҳужумлардан ҳимоя қилиш учун қуйидаги чораларни кўриши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкомпьютер тармоқларини сегментлаш ҳамда янги авлод тармоқлараро экран қурилмаларидан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқ орқали қабул қилинган ва узатиладиган маълумотларга рухсатсиз киришни олдини олиш бўйича техник (криптографик ва бошқа) ва (ёки) ташкилий чоралар кўриш ҳамда тармоқ маълумотларини фильтрлашни таъминлаш (янги авлод тармоқлараро экран қурилмаларини қўллаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқ қурилмаларидаги ARP (Address Resolution Protocol) жадвалларини электрон архивлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИнтернет жаҳон ахборот тармоғи ресурсларидан ходимларнинг фойдаланишини прокси-сервер орқали амалга ошириш, иш фаолияти учун зарур бўлмаган веб-сайтларга киришни чегаралаш ва кирилган веб-сайтларни қайд этиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларини асосий ва захира алоқа каналлари билан таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверларда иш фаолияти учун зарур бўлмаган портларни ёпиш ва хизматларни тўхтатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимига кириш объектлари ва ресурсларининг ҳисобини юритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмасофавий хизмат кўрсатиш ва бошқа ахборот тизимларида мижозни идентификация ва аутентификация қилиш мақсадида қўлланиладиган (бир марталик ёки кўп марталик) паролларни ишлатиш тартибини белгилаш, тасдиқлаш кодларини қўллаш, бир марталик тасдиқлаш кодларини тизимга шифрланган ҳолда юбориш, коднинг фаол бўлиш вақти ва бошқаларни ёритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимига киришда қўлланилган қурилманинг идентификация маълумотларини (IP-манзил, MAC-манзил ва бошқа идентификаторлар) қайд этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтажовузларни аниқлаш ва олдини олиш тизимларини (IDS/IPS) қўллаш ҳамда базасини актуал ҳолатда бўлишини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Тармоқлараро экран қурилмаларининг созланишлари тасдиқланиши ва рухсат берилган ахборот алмашинуви протоколлари асосланган бўлиши лозим. Созланишларга киритиладиган ўзгартиришлар кредит бюроси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Асосий ва захира тармоқлараро экран қурилмаларининг созламалари бир хил бўлиши лозим. Кредит бюросида тармоқлараро экран қурилмаларининг ҳар бир созланишлари актуал ҳолда электрон архивда камида 1 йил мобайнида сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Тармоқлараро экран қурилмалари ва прокси-сервернинг электрон баённомалари Хизмат томонидан таҳлил қилинади ва ташқи ҳужумлар аниқланганида шу куннинг ўзида Марказий банкка хабар берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш чораларини кучайтириш мақсадида тармоқ протоколида (TCP/IP) тармоқ транзит пакетларининг IP манзилларини ўзгартириш имконини берувчи (NAT) протоколи қўлланилиши мумкин. Бунда тармоқ орқали барча уланишларнинг электрон журналлари асл IP манзиллар кўрсатилган ҳолда юритилиши ва белгиланган тартибда электрон архивга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Кредит бюролари ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича ички ҳужжатларида қуйидагиларни белгилашлари лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқни хавфсиз ва ишончли алоқа каналлари билан таъминлаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтизим иштирокчилари бўлган кредит ташкилотлари ва бошқа ташкилотлар ҳамда уларнинг ходимларини идентификация ва аутентификация қилиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимига кириш ва ундан чиқиш жараёни тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланувчини ахборот тизимига улашда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисалари, кибертаҳдидлар ҳамда киберҳужумлар билан боғлиқ таваккалчиликларни баҳолаш ва бошқариш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаваккалчиликларни бошқариш чоралари ва усуллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида фойдаланувчиларнинг ягона идентификаторини ҳосил қилиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқайд этиладиган ҳаракатлар рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотларни рўйхатга олиш ва сақлаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон архивни юритиш (ҳажми, сақлаш муддати, йўқ қилиш) тартиби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари ахборот тизимлари ва ресурсларини йилда камида бир маротаба инвентаризациядан ўтказиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Кредит бюроларида барча имтиёзли фойдаланувчиларнинг ҳаракатларини назорат қилиш ва текшириш имконини берувчи PAM (Priviliged Account Management) тизими жорий этилиши лозим. Бунда фойдаланувчиларнинг ҳаракатларини назорат қилиш Хизмат томонидан амалга оширилади. Ушбу ҳаракатлар фаол тизимда камида уч ой, электрон архивда эса бир йилгача сақланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Ахборот тизимларида маълумотларни ҳимоя қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Кредит бюролари кредит ахборотини шакллантириш, узатиш, сақлаш ва унга ишлов беришнинг барча босқичларида узлуксиз ҳимояни таъминлаш учун қуйидаги чораларни кўришлари шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementидентификация, аутентификация ва авторизация қилиш тизимини жорий этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтизимга рухсатсиз киришнинг олдини олиш усулларини (логин, парол, кўп факторли аутентификация ва бошқа) қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementидентификация маълумотларини қалбакилаштириш, уларни рухсатсиз ўзгартириш ҳамда учинчи шахсларга тақдим этишдан ҳимоялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит ахборотини узатишда унинг асл эгасига етказилишини таъминлаш ҳамда бошқа шахсларга жўнатилишининг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит ахборотини сақлашда уларни рухсатсиз кўчириш, ўзгартириш, ўчириш ҳамда учинчи шахсларга жўнатилишининг олдини олиш чораларини кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташқи сақловчига кўчирилган маълумотларни сейфда (темир шкафда) сақланишини таъминлаш ҳамда маълумотларни сақлаш учун масъул ходим (ходимлар) тайинлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларидаги дастурий таъминотларнинг назоратини ва ҳисобини юритиш ҳамда дастурий таъминот талқинларининг, аппарат-дастурий қурилмаларининг ва дастурий воситаларининг узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларининг актуал ҳолатда (охирги версияда) бўлишини таъминлаш, бунда дастурий таъминотнинг янги талқинини амалиётда ишлаб турган ахборот тизимининг иш фаолиятига салбий таъсир кўрсатмасдан тест-синов майдонларида текширувдан ўтказиш ва ижобий натижага эришилганидан сўнг амалиётга жорий этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит ахборотини узатиш, сақлаш жараёнларини электрон баённомаларда (log) автоматик тарзда шакллантириб бориш ва сақланишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХизматни ташкил этиш ҳамда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича амалга ошириладиган ишларни назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисоблаш тармоғининг хавфсизлиги ва криптографик муҳофазасини таъминлаш, компьютер вирусларидан ҳимоялаш, ахборот тизимларига киришни бошқариш, техник воситаларини созлаш ва бошқа чораларни қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашда ускуна, қурилма, аппарат-дастурий ва дастурий техник воситалар қўлланишини таъминлаш ҳамда уларни мунтазам такомиллаштириб бориш, фойдаланиш тартибларини белгилаш, техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ва бошқа ҳолатларда улардан рухсатсиз фойдаланишнинг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқўлланилаётган техник воситаларга барча телекоммуникация тармоқларидан рухсатсиз кириш, маълумотларни ўзгартириш, ўчириш ва кўчириб олишдан ҳимоялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборотларни чиқиб кетишини (йўқолишини) олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимига рухсатсиз кириш ёки киберхавфсизлик ҳодисалари содир бўлганда, таҳлил қилиш асосида ҳимоя тизимларини мустаҳкамлаб бориш чораларини кўриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКейинги таҳрирга қаранг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Кредит бюролари ахборот тизимларидан маълумотларнинг рухсатсиз узатилиши ва тарқалишидан ҳимоялаш бўйича DLP (Data Loss Prevention) тизими жорий этилиши шарт. Маълумотларни ҳимоя қилишда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳофазаланадиган маълумотларни рухсатсиз турли тармоқ каналлари орқали узатилиши, ҳисобга олинмаган ташқи ташувчига кўчирилиши, рухсатсиз чоп этилиши аниқланиши ва бу ҳақида кредит бюро раҳбариятига маълумот бериш ва келгусида шу каби салбий ҳолатлар бўлмаслигини олдини олиш чоралари кўрилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳофазаланадиган маълумотларни сервер ва компьютерларда сақланиши назорат қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Кредит бюролари дастурлар ва операцион тизимларга зарар келтирувчи зарарли кодлар (компьютер вируслари) ва уларнинг салбий таъсирини олдини олиш учун қуйидаги чораларни кўриши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисоблаш техникаси қурилмалари (серверлар, компьютерлар ва бошқалар), иш фаолиятига зарар етказувчи кодларни (компьютер вирусларини) аниқлаш ва уларнинг салбий таъсирини олдини олиш чораларини кўриши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида фақат лицензияланган антивирус дастуридан фойдаланиш, уларнинг русумлари ва базалари актуаллиги ҳамда янгиланиб борилишини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementантивирус дастурларининг ўрнатилиши ҳамда унинг ишлаши Хизмат томонидан назорат қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementантивирус дастурларининг автоматик тарзда ишлашини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқ орқали келган барча ахборотларни антивирус дастури орқали текшириши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementантивирус дастурининг созламалари бунга масъул бўлмаган кредит бюроси ходимлари томонидан ўзгартириш имконияти бўлмаслигини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкомпьютер вируси аниқланганда, ходимлар томонидан амалга ошириладиган ҳаракатлар тартиби белгиланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Кредит бюроларида антивирус дастурларини марказлашган ҳолда бошқариш тизими жорий этилиши, антивирус дастурининг базаси ҳар куни янгиланиб борилиши ва версияси актуал (маънан эскирмаган) бўлиши таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Антивирус дастурлари серверлар, компьютерлар ва бошқа барча антивирус дастурлари ўрнатилиши мумкин бўлган ҳисоблаш воситаларига ҳамда қурилмаларга ўрнатилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАнтивирус дастурлари Марказий банкнинг мониторинг тизимига уланиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Ахборот тизимларида ахборотни муҳофаза қилишнинг криптографик усуллари қўлланилишида қуйидагилар белгилаб олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик муҳофаза воситаларини автоматлаштирилган тизимларга боғлаш, ишга тушириш, ишлатиш ва фойдаланишдан чиқариш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик муҳофаза воситаларининг тўхтаб қолиши, ишдан чиқиши ва бошқа фавқулодда ҳолатларда уларни қайта тиклаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик муҳофаза дастурларига ва техник ҳужжатларига ўзгартиришлар киритиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик калитларни бошқариш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкриптографик калитларни ташувчи қурилмаларни қўллаш, сақлаш, ўзгартириш ва бошқалар бўйича ташкилий ҳамда техникавий усулларни қўллаш тартиби.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Кредит бюролари Марказий банк ва кредит ташкилотлари билан электрон ахборот алмашинувини Марказий банкнинг «Ахборотлаштириш бош маркази» давлат унитар корхонаси билан тузилган шартнома асосида банк телекоммуникация тармоғи орқали амалга оширади. Бунда, қуйидаги хавфсизлик чоралари кўрилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) кредит ахбороти билан ишлаш учун фақат тегишли рухсатга эга бўлган ходимлар қўйилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) фойдаланувчиларнинг тизимга кириши учун аутентификация қилиш логин ва парол ҳамда аппарат-дастурий воситалар (токен-махсус қурилма) ёрдамида амалга оширилиши. Бунда, парол 12 та белгидан кам бўлмаган рақам ва символлар комбинациясидан иборат бўлиши ҳамда парол ва логинларни муддати тугашига қараб ўзгартириш имконияти бўлиши лозим. Паролнинг амал қилиш муддати бир ойдан ошмаслиги лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) кредит ахбороти алмашинувида қатнашувчи ходимларнинг сервер ва компьютерлари телекоммуникация тармоқлари орқали ишлаши учун аппарат-дастурий воситалар билан жиҳозланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) ахборотларни қайта ишлаш, узатиш ва қабул қилиш учун ажратилган серверлар ва компьютерларга умумий локал тармоққа уланган бошқа компьютерлардан кириш имконияти бўлмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд) кредит бюроси томонидан узатиладиган ва қабул қилинадиган ҳар қандай ахборот электрон рақамли имзо билан тасдиқланиши ҳамда бажарилган ишлар бўйича маълумот автоматик равишда электрон журналга киритилиши. Бунда, электрон рақамли имзо ёпиқ калитининг эгаси қуйидагиларни амалга ошириши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан фойдаланиш устидан назоратни таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон рақамли имзо калити сертификатини берган электрон рақамли имзолар калитларини рўйхатга олиш марказига электрон рақамли имзонинг ёпиқ калитидан фойдаланиш режими бузилганлиги ёки бузилиши эҳтимоли борлиги тўғрисида хабар қилиши ва электрон рақамли имзо калити сертификатининг амал қилишини тўхтатиб туришни ёхуд мазкур сертификатни бекор қилишни талаб қилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўзи вакил бўлган юридик шахс қайта ташкил этилганда ва тугатилганда, бу ҳақда электрон рақамли имзо калити сертификатини берган электрон рақамли имзолар калитларини рўйхатга олиш марказига хабар қилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэ) электрон рақамли имзо очиқ калитининг фойдаланувчиси электрон рақамли имзонинг ҳақиқийлиги тасдиқланмаган ҳолларда электрон рақамли имзонинг ёпиқ калити эгасига хабар бериши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementж) кредит бюроларининг тизимларида кредит ахборотига тегишли бўлмаган ахборотларнинг узатилиши тақиқланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementз) электрон ахборот алмашинувида виртуал тармоқлар (VPN) асосида ташкил этилган ва ҳимояланган алоқа каналлари қўлланилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАхборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича қўшимча ахборотни муҳофаза қилиш воситалари қўлланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Мазкур Низомнинг 25-бандида кўрсатилганлардан ташқари тизим иштирокчилари кредит ахбороти алмашинуви учун умумий фойдаланишдаги телекоммуникация тармоқларидан тегишли шартномалар асосида фойдаланишлари мумкин. Бунда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланувчиларни тизимга киришида аутентификация қилиш логин ва парол (12 та белгидан кам бўлмаган рақам ва символлар комбинацияси) ёки аппарат-дастурий воситалар ёрдамида амалга оширилиши. Аутентификация натижаси уч марта нотўғри бўлган ҳолда, тизим беркитилиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит бюроларининг фойдаланувчилар, ахборотни етказиб берувчилар ва бошқа кредит бюролари билан электрон ахборот алмашинуви криптографик ҳимоялаш ва хавфсиз узатишни кўзда тутадиган протокол (ССЛ протокол) орқали амалга оширилиши. Бунда, виртуал хусусий тармоқлар (VPN) асосида ташкил этилган ва ҳимояланган алоқа каналлари қўлланилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверлар орқали узатиладиган ва қабул қилинадиган маълумотлар янгиланган базали антивирус дастури билан текширилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Кредит бюролари тизим иштирокчилари билан тузилган шартномаларда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда конфиденциал, жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича талабларни белгилаши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Кредит бюролари ахборотлаштириш объектларига рухсатсиз кириш ҳамда фойдаланишни чегаралаш мақсадида қуйидаги чораларни кўриши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборотлаштириш объектларига жисмонан таъсир этишни ҳамда техник жиҳозлар мавжуд бўлган бино ва хоналарга киришни назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementходимларнинг ахборотлаштириш объектларига киришини назорат қилиш ва маълумотларнинг рухсатсиз тарқалишидан ҳимоялаш тизимларини жорий қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверлар ва телекоммуникация қурилмалари жойлашган хоналарда ишлаш жараёнларини видеокузатув тизимлари ёрдамида назорат қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Кредит бюролари барча турдаги маълумотларни (шу жумладан, банк сирини ташкил этувчи, шахсга доир ва бошқа қонун билан муҳофаза қилинадиган маълумотларни) сақловчи ахборот тизимларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлигини таъминлашлари шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Кредит бюролари масофадан хизмат кўрсатувчи ахборот тизимларини амалиётга жорий этиш ҳамда уларга ўзгартириш киритишдан аввал қуйидагиларни таъминлашлари шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмасофавий ахборот тизимларининг барча функцияларини синов (тест) тарзида тўлиқ текширувдан ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмасофавий ахборот тизимларини техник топшириқлар, уларнинг техник топшириққа ва киберхавфсизлик талабларига мувофиқлиги юзасидан экспертизадан ўтказиш ҳамда уларнинг натижалари бўйича олинган экспертиза хулосаларини Марказий банкка тақдим этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдастурларни ишлатиш бўйича йўриқномаларни ишлаб чиқиш ва уларнинг актуаллигини таъминлаган ҳолда мижозларга тақдим этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаниқланган заифликларни бартараф этиш учун ўзгаришлар киритилишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмижозлар қўллаётган дастурларнинг актуаллигини назорат қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари масофавий ахборот тизимларининг янги талқинини (версиясини) жорий этганидан сўнг эски талқиндан (версиядан) фойдаланишни чеклаши ва янги талқинга (версияга) ўтиши (янгилаши) лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Кредит бюролари кредит ахборотидан фойдаланувчилар билан тузилган шартномаларда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича томонларнинг мажбуриятларини белгилаган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Кредит бюролари ахборотнинг конфиденциаллиги ва яхлитлигини, шу жумладан шахсга доир маълумотларни муҳофаза қилишда ҳамда хавфсизликни таъминлашда қуйидаги чораларни кўришлари лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимлари орқали ишлов бериладиган конфиденциал ва шахсга доир маълумотларнинг яхлитлиги ва дахлсизлигини таъминлаш ҳамда улардан фойдаланиш тартибини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички ҳужжатлар билан тартибга солинадиган ҳимояланадиган маълумотлар билан ишлашда хавфсизлик ва конфиденциалликни таъминлаш қоидалари ва талабларини ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал ва шахсга доир маълумотлар билан ишловчи ходимлар сонини имкон даражасида камайтириш, ходимлар билан конфиденциал ва шахсга доир маълумотлар ошкор этилишининг олдини олиш бўйича мажбуриятномалар (шартнома) тузиш ва ушбу маълумотлардан фойдаланиш ҳуқуқларини ходимларнинг лавозим мажбуриятларидан келиб чиқиб белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал маълумотлар рўйхатини юритиш бўйича комиссия таркибини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал маълумотлар рўйхати ва ҳажмини аниқлаш ҳамда тасдиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал маълумотлар билан ишлашга рухсат берилган ходимлар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборотлаштириш объектининг техник паспортини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал маълумотларни ташувчи воситаларни рўйхатга олиш, йўқ қилиш ҳамда ташқарига олиб чиқиш ва кириш журналларини юритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотлар яхлитлиги ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида электрон рақамли имзо калитларидан фойдаланиш ҳамда шифрланган маълумотларни сақлаш тартибини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал ва шахсга доир маълумотлар мавжуд бўлган ахборот ресурсларига киришда идентификация, аутентификация ва авторизация қилинишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал ва шахсга доир маълумотлар билан ишлаш ҳуқуқларининг рухсатсиз берилишини олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимлари фойдаланувчиларининг муҳофазаланган маълумотларига кириш, ишлов бериш, уларни сақлаш ҳамда тақдим этиш жараёнидаги амалга оширилган ҳаракатларни электрон баённомаларда қайд этиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташқи сақловчи қурилмалар ва техник воситаларнинг бинодан ташқарига олиб чиқилишини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотларни узатиш, сақлаш, ишлов бериш, ўчириш ҳамда рухсатсиз четга чиқиб кетишини олдини олиш чоралари таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Ахборот тизимлари ва ресурслари ҳамда мобил иловаларнинг дастур кодида мавжуд заифликлар дастурчилар ёрдамида ва (ёки) махсус дастурий таъминотда текширилиши, аниқланган заифликлар бартараф этилиши ҳамда ҳар бир текширув натижалари бўйича далолатнома расмийлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Маълумотлар базасини бошқариш тизими
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Кредит бюролари ахборот тизимининг маълумотлар базаси созланишларида хатоликларнинг олдини олиши ва тажовузкорнинг қуйидаги ҳаракатларини чеклашлари шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотлар базасига кириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотлар базасининг махсус интерфейсини қўллаш, буйруқлар киритиш ва дастурларни ишлатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementадминистратор ва фойдаланувчилар паролларини билиб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотлар базасининг тизим файлларига кириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарарли дастурлар ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсервернинг илова дастурларига эгалик қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотлар базаси ва серверга масофадан ҳужум қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари ахборот тизимининг маълумотлар базасига киритиладиган барча дастурий ўзгартиришларни ҳужжатлаштириши ва ўзгартиришларнинг ҳисобини юритиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Кредит бюролари ахборот тизимининг маълумотлар базасига киритилган дастурий ўзгартиришларни тестдан (синовдан) ўтказиш, ижобий натижага эришилганидан кейин базага киритиш ҳамда киритилган ўзгартиришларни ҳужжатлаштириш ва ҳисобини юритиш Хизмат томонидан ахборотлаштириш бўйича масъул ходим билан биргаликда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Маълумотлар базасида ўрнатилган сервернинг иш жараёни учун зарур бўлмаган хизматлар тўхтатилиши ва ахборот портлари ёпиб қўйилиши лозим. Ишлатиладиган ахборот портларининг рўйхати ва фойдаланиш мақсади кўрсатилган ҳолда кредит бюроси директори томонидан тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Маълумотлар базасининг администратори ва маълумотлар базасида ахборот хавфсизлигини таъминловчи ходимларнинг вазифа ва ваколатлари кредит бюросининг ички ҳужжатлари билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Маълумотлар базаси администраторининг пароли 12 та белгидан кам бўлмаслиги лозим, бунда паролнинг белгилари сифатида пастки ва юқори регистр ҳарфлари, рақамлар ва махсус белгилардан (@,#, $, &, % ва ҳ.к.) қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Ахборот тизимларида ваколатларни чеклаш ва рўйхатга олишда хавфсизликни таъминлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Кредит бюролари ахборот тизимларида ишлаш жараёнида, шу жумладан ишлаб чиқиш ва синовдан ўтказиш жараёнида ваколатларни чегаралаш учун қуйидаги чораларни кўришлари лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ишлаш ҳуқуқларини белгиловчи тартиб ва қоидаларни ишлаб чиқиш ва уларни лавозим йўриқномаларида акс эттириш ҳамда тегишли ҳужжатга (ариза, талабнома ёки бошқа шаклга) асосан тизимдан фойдаланиш тартибини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ишлаш ҳуқуқи берилган масъул ходимлар рўйхатини шакллантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ишлаш ҳуқуқларини белгилаш ва тақсимлаш билан боғлиқ ҳаракатларни рўйхатга олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ишлаш ҳуқуқлари мантиқан ва иш вазифасидан келиб чиқиб тўғри белгиланганлигини даврий (ҳар чоракда бир маротаба) текшириб туриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларининг ишлаши ва синовдан ўтказилиш даврида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда берилган ахборот тизимларида ишлаш ҳуқуқлари тўғрилигини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизими фойдаланувчилари ахборот тизими томонидан берилган ҳуқуқларни ўзгартириш имкониятига эга бўлмаслигини таъминлаш ҳамда бу ҳуқуқларни бегона шахсларга беришни чеклаш чораларини кўриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Кредит бюролари ўзларининг ахборот тизимларига ўзгартириш киритиш учун бошқа ташкилотларни жалб қилганда қуйидагиларни амалга оширишлари зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал ва шахсга доир маълумотларни ошкор этмаслик бўйича битим тузиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида муҳофаза қилинадиган маълумотлар билан ишлашни белгиланган тартибда рухсат бериш асосида амалга ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтегишли лицензия ва (ёки) бошқа рухсатномага эга бўлган (агар ушбу фаолият лицензия ёки тегишли рухсатнома асосида амалга оширилса) ташкилотларни жалб қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларини лойиҳалаш босқичида маълумотларнинг конфиденциаллигини таъминлаш чораларини ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўриладиган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича чоралар (амалга ошириладиган ишлар, ўрнатиладиган дастурлар, қурилмалар ва бошқалар) ва аниқ кўрсатилган техник топшириқни қабул қилиш (тест синовларини амалга ошириш режаси) ҳамда бошқа тегишли ҳужжатларни расмийлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдастурий таъминотни ишлаб чиққан ва унга ўзгартириш киритган (киритадиган) ташкилотлар рўйхатини тузиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларини ишлаб чиқиш ва жорий этишнинг тахминий муддатларини ҳамда шартларини белгилаб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжалб қилинган ташкилот ходимлари томонидан ахборот тизимларига киритиладиган ўзгартиришларнинг асослилигини, мавжуд техник топшириқларга мослигини, ахборот тизимига алоқадор бўлмаган дастурлар (тизим функциялари) киритилмаслиги ва тест синовлари натижаларининг ижобийлигини Хизмат ҳамда ахборотлаштириш бўйича масъул ходим томонидан назоратга олиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Ахборот тизимларига ўзгартириш киритган ташкилот ўз вазифасини амалга оширганидан сўнг ёки у билан тузилган шартнома муддати тугаганида, унга маълум бўлган барча конфиденциал маълумотлар (идентификатор, пароллар ва бошқалар) ҳамда тизимга кириш имкониятлари Хизмат томонидан ўзгартирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Ахборот тизимларига кириш ҳуқуқи мавжуд бўлган фойдаланувчиларни ҳар йили камида бир маротаба хатловдан (инвентаризациядан) ўтказиш ва ҳуқуқларини қайта кўриб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Ахборот тизимидан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларни олиш жараёнида аномал (фрод) ҳолатларни аниқлаш механизми жорий этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб Интернет тармоғидан фойдаланишда ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни таъминлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Кредит бюролари электрон почта тизими серверини ўзининг локал ҳисоблаш тармоғида яратади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари интернет тармоғи ва электрон почта тизимларидан фойдаланишда ахборот муҳофазасини таъминлаш, ходимларни тизимга киритиш, уларга чекловлар қўйиш, ходимлар ҳаракати ва тизим ахборот хавфсизлиги устидан назорат қилишни ўзининг ички ҳужжатларида белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Кредит бюролари томонидан конфиденциал ва шахсга доир маълумотлар рухсат берилган ахборот тизимлари орқали юборилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Файлларни узатиш протоколи (FTP) серверида ташкил қилинган умумий каталог орқали файл алмашинувини амалга ошириш ва банк сири маълумотларини тармоқда эркин ўқиш учун жойлаштириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Кредит бюролари томонидан интернет ва электрон почта орқали юборишга тайёрланган ёки қабул қилинган ҳар бир электрон маълумот антивирус дастури ёрдамида текширилиши шарт. Электрон почта орқали қабул қилинган маълумотлар зарар келтирмаслиги учун қумдонда (Sandbox тизими) текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Кредит бюролари ўзининг электрон почта тизими ҳамда интернет тармоғидан фойдаланиш тартибини ички ҳужжатлари билан белгилайди ҳамда электрон почта орқали юборилган ва қабул қилинган маълумотларни Хизмат томонидан назорат қилинишини таъминлайди. Бунда фақат рухсат берилган фойдаланувчилар интернет тармоғидан фойдаланиши ва интернет тармоғидан фойдаланишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш чоралари кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Интернет тармоғи ва банк телекоммуникация тармоғи алоҳида маршрутизатор (router) ва алоҳида тармоқлараро экран (firewall) қурилмалари орқали жисмонан уланиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Ахборот муҳофазасини кучайтириш мақсадида тармоқ протоколида (TCP/IP) тармоқ транзит пакетларининг IP манзилларини ўзгартириш имконини берувчи тармоқ адресларини ўзгартириш протоколи (NAT) қўлланилиши мумкин. Бунда тармоқ орқали барча уланишларнинг электрон журналлари асл IP манзиллар кўрсатилган ҳолда юритилиши ва белгиланган тартибда электрон архивга олиниши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Интернет тармоғидан фойдаланиш тартиби назоратга олинган бўлиши ва кредит бюроси ходимларининг интернет тармоғидан фойдаланишлари уларнинг лавозим йўриқномасига асосан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИнтернет тармоғидан фойдаланган ходимнинг логини, фойдаланиш вақти, ресурс номи ва бошқа маълумотлар акс эттирилган электрон баённомалар юритилиши керак. Хизмат ушбу электрон баённомаларни таҳлил қилиб боради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Интернет тармоғидан фойдаланишда ахборот муҳофазасини таъминлаш янги авлод тармоқлараро экран қурилмалари, прокси-сервер, антивирус, тажовузларни аниқлаш ва олдини олиш (IDS/IPS), anti-spam, anti-bot ва бошқа ахборот хавфсизлиги тизимларини қўллаш йўли билан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-боб. Ахборот тизимлари ва ресурслари мониторинги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Кредит бюролари конфиденциал маълумотлардан ва ўта муҳим мантиқий ҳамда жисмоний ресурслардан (ахборот тизимлари, маълумотлар базаларидан, ахборотни ҳимоя қилиш модулларидан) фойдаланиш мониторингини амалга оширади. Бунда мониторинг қилишда қуйидагилар белгиланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот инфратузилмасининг ахборотга ишлов бериш, уларни сақлаш ва тармоқда узатиш учун қўлланиладиган дастур ва қурилмалар ҳисобини юритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини таҳлил қилиш, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳолатини мониторинг қилиш ҳамда огоҳлантириш имконини берувчи SIEM (Security Information and Event Management) ёки бошқа тизимларни жорий қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлиги ҳолатини мониторинг қилишни амалга оширувчи тизим маълумотларини таҳлил қилиб бориш ва аниқланган ҳолатларни (тармоққа рухсатсиз кириш ва киришга уриниш, тизимдаги тўхталишлар, ахборот ресурсларининг етишмовчилиги, тармоқдаги узилишлар, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлигини таъминлашдаги чекланишлар ва бошқа ҳодисалар) бартараф этиш ва (ёки) уларнинг олдини олиш бўйича чоралар кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконфиденциал маълумотлардан ва ўта муҳим мантиқий ҳамда жисмоний ресурслардан (тармоқлар, ахборот тизимлари, маълумотлар базалари ва ахборотни ҳимоя қилиш модулларидан) рухсатсиз фойдаланишнинг олдини олиш бўйича чоралар кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланувчи операцияни амалга оширган сана (кун, ой, йил) ва вақт (соат, дақиқа, сония), унинг амалга оширган операцияси фойдаланувчига автоматлаштирилган тизимларда ҳамда ахборот дастурларида берилган идентификация рақами, тизимларга киришда мавжуд бўлган идентификация маълумотлари (IP-манзил, MAC-манзил ва бошқа), автоматлаштирилган тизимлар томонидан фойдаланувчига ҳуқуқ берилиши билан боғлиқ ҳаракатларни қайд этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳолатини мониторинг қилиш тизимларини Марказий банк «CERT-CBU» киберхавфсизлик марказининг мониторинг тизимига боғланишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот дастурлари ва автоматлаштирилган тизимлар ишлатилиши билан боғлиқ фойдаланувчиларнинг ҳаракатини (операция) қайд этиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-боб Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини бошқариш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Кредит бюролари ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ бўлган ҳодисаларни аниқлаш мақсадида қуйидаги ишларни ташкил этиши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқўлланилиши зарур бўлган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик бўйича ташкилий чораларни аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмавжуд техник қурилмаларни ишлатиш, созлаш ҳамда улардаги маълумотларни қайд этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисаларни аниқлаш чораларини кўриш ҳамда ушбу ҳолатлар кредит бюроси ходимлари томонидан аниқланганда Хизматни хабардор қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар юзага келганда, уларни бартараф этиш, юзага келиш сабабларини аниқлаш, таҳлил қилиш ҳамда аниқланган ҳодисалар юзага келмаслиги бўйича тегишли чоралар кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаниқланган ҳодисаларни рўйхатга олиб бориш (реестрини юритиш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаниқланган ҳодисалар тўғрисидаги маълумотларни сақлаш тартибини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашнинг бошқа чораларини кўриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар тўғрисида Марказий банкка зудлик билан ёзма ёки электрон шаклда хабар бериши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Кредит бюролари ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талабларнинг бузилиши билан боғлиқ ҳодисаларнинг олдини олиш мақсадида қуйидагиларни белгилаши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик таваккалчиликларини бошқариш тартиби ва уларни баҳолаш мезонлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимида нохуш ҳодисалар юзага келганда ўзаро ҳаракатланиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсодир бўлган нохуш ҳодисаларга нисбатан таъсир чораларини кўриш бўйича амалга ошириладиган ҳаракатлар рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишнинг узлуксизлигини таъминлаш, ахборотни қайта тиклаш ҳамда бошқа салбий ҳолатларни бартараф этиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementходимлар томонидан мавжуд ахборот тизимларида ишлашда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талаблари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюзага келган ҳодисаларнинг келиб чиқиш омилларини аниқлаш мақсадида тармоқ қурилмалари ва ахборот тизимларининг электрон баённомаларини расмийлаштириш, йиғиш, таҳлил қилиш ҳамда уларга асосан тегишли кўрсатмалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ аниқланган ҳодисалар сабабларини таҳлил қилиш ҳамда уларга таъсир кўрсатиш натижаларини баҳолаш лозим. Бунда аниқланган ҳодисалар сабабларини таҳлил қилиш ҳамда уларга таъсир кўрсатиш натижаларини баҳолаш тизими қуйидагиларни ўз ичига олиши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаниқланган ҳодисаларга нисбатан таъсир чоралари кўрилгандан кейин ушбу ҳодисаларнинг келиб чиқиш сабабларини Хизмат томонидан тегишли бўлинмалар билан биргаликда таҳлил қилиш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимларининг тегишли электрон баённомаларини ўрганиш ҳамда аниқланган ҳодисанинг юзага келишига сабабчи бўлган ходимлардан тушунтиришлар олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳодисаларнинг келиб чиқиш сабабларига ойдинлик киритиб, бундай ҳолатлар юзага келмаслиги ёки юзага келганда унинг зарар келтириш имкониятларини камайтириш чораларини кўриш (шу жумладан, тегишли мутахассисларни жалб қилган ҳолда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳодисаларнинг салбий таъсир кўрсатиш даражасига қараб таснифлаш ва баҳолаш мезонига асосан уларни баҳолаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАхборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ аниқланган ҳодисаларга нисбатан кўрилган таъсир чоралари, уларни баҳолаш натижалари ва бошқа қўшимча маълумотлар чоп этилиши ҳамда алоҳида йиғмажилдда сақланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-боб. Ахборот тизимининг узлуксиз ишлашини йўлга қўйиш ва электрон архив юритиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Ахборот тизимларининг узлуксиз ишлаши ва барқарорлигини таъминлаш мақсадида қуйидаги чоралар кўрилиши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий ахборот тизимлари ишдан чиққан ҳолатларда хизматлардан фойдаланишни камида 99,9 фоиз даражада таъминлай олиш имкониятига эга захира сервер қувватларига эга бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementреал вақт режимида маълумотларни қайта ишловчи ахборот инфратузилмасида камида 30 фоизгача захира жой бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизими билан боғлиқ тармоқ ва бошқа қурилмалар носоз ҳолатга келганда, уни иш жараёнига келтириш ва узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоперацион тизим, дастурий таъминотлар, ахборот тизимларининг дастурлари, маълумотлар (маълумотлар базаси, созламалари, электрон баённомалар) нусхаларини захирага (backup) олиш ва электрон архивда сақлаш ҳамда уларни қайта тиклаш тартибини (механизмини) ишлаб чиқиш, уларнинг ҳисобини юритиш ва назоратини олиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзахира тикланиш режаси, техник қурилма ва ускуналарга эга бўлиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаълумотларнинг захирага олинган (backup) нусхаларини техник носозликларда ва фавқулодда вазиятларда қайта тиклаш режасини ишлаб чиқиш ва даврий (бир йилда бир маротаба) равишда ахборот тизимини қайта тиклаб текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзахира нусхаларини сақлаш муддати, тартиби ва захирадан ечиш қоидаларига риоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдастурларга ўзгартириш киритишни синов (тест) учун мўлжалланган серверларда текшириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтизимдаги қурилма ва ускуналарнинг ишлашини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот тизимининг узлуксизлигига салбий таъсир этиши мумкин бўлган ҳолатларни олдини олиш ва ахборот муҳофазасини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдизел электр станцияси ва (ёки) бошқа электр таъминоти узлуксизлигини таъминлаш воситаларидан (UPS ва бошқалар) фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишлов берилган маълумотларни сақлаш ва уларнинг электрон архивда юритилишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмижозларнинг ҳаракатига тегишли бўлган маълумотларни камида беш йил сақланишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон архив юритишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашга доир талабларга риоя этилиши бўйича ишчи гуруҳ тузган ҳолда бир йилда камида икки маротаба текшириш ва натижалари тўғрисида Марказий банкка маълумот бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementахборот узатиш захира тармоқларига эга бўлиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Кредит бюролари асосий ахборот тизимлари жойлашган жойдан 50 километрдан кам бўлмаган масофада жойлашган ҳудудлардаги шаҳар марказларида захира ахборот тизимларини ташкил этиши лозим. Бунда асосий ва захира ахборот тизимлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ташкил этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАхборот тизимларидаги маълумотлар (электрон баённомалар ва ҳ.к) электрон архивларда камида икки нусхада (хусусан, асосий ва захира ахборот тизимларининг ҳар бирида битта нусхадан) сақланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Кредит бюроси ўз фаолияти давомида шаклланадиган барча ахборот ва ҳужжатларни рақамли шаклда тартибли равишда сақлаш мақсадида электрон архив тизимини ташкил этиши ва юритиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭлектрон архивда қуйидаги маълумотлар мажбурий равишда сақланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланувчиларнинг тизимга кириш ва чиқиш журналлари (баённомалари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёзувлар устида амалга оширилган ҳаракатлар (яратиш, ўзгартириш, ўчириш) бўйича баённомалар (логлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит тарихига оид барча кирувчи ва чиқувчи сўровлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкредит тарихини тузатиш ёки рад этиш бўйича ариза ва қарорлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектрон почта орқали қабул қилинган ва юборилган ҳужжатлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementARP (Address Resolution Protocol) жадваллари, тизим хатоликлари ва рухсатсиз кириш уринишлари ҳақида техник баённомалар (loglar);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзахиралаш ва тиклаш бўйича амалиётлар журнали.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Захира нусхаларни сақлаш, юритиш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ талаблар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) захира нусхаларни сақлаш муддати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтизим конфигурацияси, электрон баённомалар ва лог файллар — бир йил;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмолиявий ва мижозларга оид операцион маълумотлар — беш йил;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички хизматлар фаолиятига тегишли жорий маълумотлар — олти ойни ташкил этади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) захира нусхаларини тиклаш ва ўчириш фақат ваколатга эга бўлган масъул ходимлар томонидан амалга оширилиши лозим. Бунда, барча ҳаракатлар расмийлаштирилиши ва электрон баённомалар (лог)да қайд этилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementс) сақлаш муддати якунига етган захира нусхалар уларнинг махфийлик даражаси ва ахборот хавфсизлиги талаблари инобатга олинган ҳолда қайта тиклаб бўлмайдиган қилиб йўқ қилинади. Бунда, барча жараёнлар электрон баённомалар (log)да қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Кредит бюроларининг фаолияти тугатилганда, улардаги мавжуд электрон архивнинг ахборот ресурслари қонунчиликда белгиланган тартибда тегишли давлат ёки нодавлат архивларига топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКредит бюролари қайта ташкил этилганда, уларнинг электрон архив маълумотлари тегишли давлат архивлари билан келишилган ҳолда мазкур ташкилотнинг ҳуқуқий ворислари электрон архивига топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-боб. Сервер хоналарининг хавфсизлик талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Кредит бюролари ҳудудидаги сервер хонасида бюронинг ахборот тизимлари, маълумотлар базаси, веб-серверлари ва бошқа серверлар жойлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар серверлар Ўзбекистон ҳудудида жойлашган ҳамда банк телекоммуникация тармоғига уланган маълумотларни қайта ишлаш марказларида жойлаштирилса, маълумотларни қайта ишлаш марказлари сервер жойлашган хоналарнинг хавфсизлигини халқаро талаблар доирасида таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Кредит бюролари сервер хонанинг кафолатли электр таъминоти тизимини жорий этиши лозим, бунда турли электр подстанциялардан электр таъминотининг иккита киришлари ва битта автоматик тарзда ишга тушувчи дизел электр станцияси мавжуд бўлиши керак. Электр энергиясининг барча учта манбаи электр таъминотининг асосий (захира) фидерига автоматик тарзда қайта уланиши таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Электр таъминоти линияларининг, автоматик дизел электр станцияси ва унинг захираси автоматик киришининг параметрлари ускуна ва сервер хонаси тизимларининг истеъмол қилинадиган умумий қувватидан келиб чиқиб аниқланиши ва қувват бўйича захиранинг камида 10 фоизини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Кредит бюролари узлуксиз ишлаши учун камида бир суткага етадиган ёқилғи захирасига эга бўлган дизел электр станцияси билан таъминланиши лозим, бунда кредит бюросида электр қуввати бўлмаганда дизел электр станцияси автоматик равишда ишга тушиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Кредит бюролари сервер хонасини узлуксиз электр таъминоти манбаи (UPS) билан жиҳозлашлари лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда электр таъминоти манбаи (UPS) қуввати барча таъминланадиган ускуна ва келажакдаги эҳтиёж учун захира ҳисобга олинган ҳолда жорий қилинган бўлиши керак. Электр таъминоти манбаи (UPS) орқали автоном ишлаш вақтини аниқлашда эҳтиёжлар, шунингдек захира линияларга ёки автоматик дизел электр станциясига ўтиш ва қайта ўтиш учун керак бўладиган вақт ҳисобга олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Сервер хонасига кириш фақат тасдиқланган рўйхатга мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСервер хонасига киришга рухсат берилган ходимлар рўйхатида бўлмаган шахслар сервер хонасига кириш зарурати пайдо бўлган ҳолларда уларнинг кириши асосланган ҳолда талабнома билан расмийлаштирилиши лозим. Ушбу талабнома ахборот технологиялари бўлинмаси раҳбари томонидан кўриб чиқилиши ва имзоланиши, шунингдек Хизмат раҳбари билан келишилиши зарур. Сервер хонасига кириш сервер администратори кузатуви остида амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Сервер хонасига ходимлар киришни назорат қилиш тизими орқали назоратдан ўтган ҳолда (биометрик ёки бошқа усуллардан) кириши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Сервер хонасига ахборот тизимларига хизмат кўрсатувчи ташкилотлар ходимлари киритилганда, бу ҳақда рўйхатга олиш журналига сервер хоналарига кириш ва чиқиш санаси, вақти, амалга оширилган ишлар номи, бажарувчининг фамилияси, исми, лавозими, ташкилот номи ёзилиши ҳамда ушбу ходимнинг имзоси қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Сервер хонаси қуйидаги жиҳозланиш талабларига жавоб бериши шарт:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмустаҳкам деворлар ва ишончли тўсиқларга эга бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementишончли (кодли) қулфлар ўрнатилган мустаҳкам эшиклар билан жиҳозланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдеразалар хонага киришдан ҳимоя қилиш воситаларига эга бўлиши, шунингдек бегона шахсларнинг кўз ёки махсус қурилмалар билан кузатишидан ҳимоя қилувчи дераза пардалари, қўриқлаш ва огоҳлантириш қурилмалари билан жиҳозланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Сервер хонасига ўрнатилган видеокузатув тизими қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверлар билан бевосита жисмоний контактлар ёзиб борилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementузлуксиз видеокузатув амалга оширилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсерверларнинг (сервер шкафларининг) олди ва орқа тарафини кеча-ю кундуз назорат қилиш имконияти бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвидеокамераларнинг тасвирга олиш имкониятлари технологик қурилмаларга хизмат кўрсатаётган ходимларнинг юзларини ишонч билан фарқлашига етарли бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Сервер хонасининг видеокузатув қурилмалари маълумотлари ахборот тизими локал тармоқлардан ажратилган ва ташқи таъсирлардан ҳимоя қилинган бўлиши ҳамда электр таъминоти узилган вақтдан бошлаб 12 соат ичида энергияга боғлиқ бўлмаган ҳолда автоном равишда ишлаш имкониятига эга бўлиши, шунингдек видеоархив 2 ойдан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Сервер хонасининг видеоархив маълумотларини юритиш ва ундан фойдаланиш Хизмат томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Сервер хонаси ёнғинга қарши қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Совитиш ва вентиляция қуйи тизимига қўйиладиган асосий талаблар қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) сервер хонасида қуйидаги иқлим шароитларига риоя қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхонадаги ҳаво ҳарорати: 18 — 24°C;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳароратнинг йўл қўйиладиган оғишлари: ± 2°C;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳавонинг нисбий намлиги 40 — 50 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲавони совитиш тизимининг ҳақиқий совитиш қуввати сервер хонасида жойлашган барча ускуналар ва тизимларнинг умумий иссиқлик чиқаришидан ортиқ бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) сервер хонасининг ҳавосини совитиш тизими 100 фоиз захиралашдан фойдаланган ҳолда бажарилади (ҳар бири мустақил равишда хонанинг ҳаво режимини таъминлай оладиган иккита мустақил кондиционер).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Кредит бюроларининг бинолари ҳимоя қилинишида улар зарурий ускуналар, ташкилий-техник воситалар билан жиҳозланиши ва тегишли дастурий таъминотлардан фойдаланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-боб. Кредит ахбороти фойдаланувчиларига қўйиладиган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Кредит ахборотидан фойдаланувчилар кредит бюроларининг ахборот тизимларига рухсат этилмаган ҳолда кириш, кредит ахборотини йўқ қилиб юбориш, ўзгартириш, ундан бошқа шахслар фойдаланиши ёки уни ошкор этилишини олдини олиш учун ташкилий ва техник чоралар кўриши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Кредит бюролари кредит ахборотидан фойдаланувчилар учун ахборот тизимида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талабларни белгилаши ҳамда ижросини назорат ва мониторинг қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМониторинг натижасида салбий ҳолатлар аниқланганда, ушбу фойдаланувчига нисбатан чоралар кўради, жумладан уни ахборот тизимига киришини чеклайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13-боб. Якуний қоида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.09.2025 й., 10/25/3679/0865-сон; 03.08.2026 й., 10/26/3914/0809-сон)