01.01.2005 йилдаги 2.01.02-04-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитасининг қурилиш меъёрлари ва қоидалари, 01.01.2005 йилдаги 2.01.02-04-сон
Date of entry into force
02.02.2005
Ҳужжат 02.02.2005 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш меъёрлари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавсизлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. ҚЎЛЛАНИШ СОХАЛАРИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.1. Бу меъёрлар ва қоидалар бинолар, хоналар ва бошқа қурилган иншоатларини барпо этиш ва эксплуатация қилишининг барча жараёнларида, уларнинг эгалик шакли ва идоравий қарашлилигидан қатъий назар ёнғинга қарши умумий талабларини, шунингдек, биноларнинг ва уларнинг элемент ҳамда қисмларини, хоналарни, қурилиш конструкциялари ва материалларини ёнғин-техник таснифларини белгилаб беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.2. Бинолар, қурилиш конструкциялари, маҳсулот ва материалларнинг меъёрий ва техник ҳужжатларида ёнғин-техник тавсифлари мазкур меъёрда белгилангандай кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.3. Асосланган ҳолларда, конкрет объектлар бўйича қурилиш меъёр қоидаларидаги ёнғинга қарши талаблардан чекланишларга ва ёнғинга қарши меъёрлари бўлмаган алоҳида мураккаб ва махсус белгиланган ноёб биноларга ўзига хос ёнғинга қарши талабларни ўз ичига олган техник шартларни тузишга рухсат ЎзР Давархитектқурилиш қўмитаси томонидан, Ўзбекистон ИИВ ЁХББ билан келишилган ҳолда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.4. Мавжуд (ёки фойдаланилаётган) бинолар ёки алоҳида хоналарнинг вазифасини ва уларнинг ҳажмий-режавий конструктив ечимларини ўзгартиришда ушбу бино ёки хоналарнинг янги мақсадларини ҳисобга олган холда амалдаги меъёрлар қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.5. Қурилиш меъёрий ҳужжатлари тизимидаги ёнғинга қарши меъёр ва талаблар мазкур меъёр талабларига асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.6. Мазкур меъёрлар Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси томонидан тасдиқланган ёки келишилган ҚМҚ ва бошқа Давлат меъёрий ҳужжатларида баён этилганларга қўшилади ва аниқлик киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу меъёрий ҳужжатда РСТ Ўз.1.10-93 ва ГОСТ 12.1.033да келтирилган атамалар ва таърифлар қабул қилинган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.7. 5,6,7 бўлимлар махсус биноларга (ҳарбий мақсадлардаги портловчи модда ва портлатиш воситаларини ишлаб чиқариш ва сақлаш, тоғ қазилмалари ва метроларнинг ер ости иншоатлари) тааллуқли эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. МЕЪЁРИЙ ХОЛАТЛАР
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу меъёрий қоидаларда хар хил меъёрий ҳужжатларни қарши қуриш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 12.1.033-81 ССБТ «Ёнғин хавфсизлиги. Терминлар ва таърифлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 12.1.044-89 ССБТ «Модда ва ашёларни ёнғин-портлаш хавфи»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 3044-97 «Қурилиш материаллари. Аланга тарқалишини синаш усуллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.01.05-98 «Табиий ва сунъий ёритиш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.04.05-97 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
МСН 2.02.01-97 «Бинолар ва иншоатларнинг ёнғин хавфсизлиги»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
РСТ Ўз.30244-94 «Қурилиш конструкциялари. Ёнувчанликка синов усуллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
РСТ Ўз.30247.1-94 «Қурилиш конструкциялари. Оловга бардошликни синаш усуллари. Юк кўтарувчи ва тўсувчи конструкциялар».
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
РСТ Ўз.30247.2-94 «Қурилиш конструкциялари. Эшик ва дарвозалар оловга бардошликни синаш усуллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
РСТ Ўз.30402-96 «Қурилиш материаллари. Алангаланишини синаш усуллари».
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
РСТ Ўз.30247.0-94 «Қурилиш конструкциялари. Оловга бардошликни синаш усуллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. УМУМИЙ ҲОЛАТЛАР
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.1. Ёнғин ҳолатида биноларда қуйидаги конструктив, ҳажмий-режавий ва муҳандислик-техникавий ечимлар таъминланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғиннинг хавфли омиллари таъсири натижасида одамларнинг ҳаётига ва саломатлигига хавф туғилмасидан, уларни ёши ва жисмоний ҳолатидан қатъий назар ташқарига, бино атрофидаги ҳудудга (кейинчалик — «ташқарига») эвакуация қилиш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
одамларни қутқариш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғин ўчоғига ёнғин ўчириш бўлинмаларининг шахсий таркибини бориш ва ёнғин ўчириш воситаларини етказиб бериши, шунингдек одамларни ва моддий бойликларни қутқариш тадбирларини ўтказиш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
билвосита ва бевосита моддий зарарларни чеклаш, шу ҳисобда бинодаги мавжуд жиҳозлари ва бинонинг ўзини ҳам, бунда зарар миқдори, ёнғинга қарши тадбирлар, ёнғин хавфсизлик хизмати ва уни техник таъминланиш сарфини иқтисодий асосланган ҳолда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғинни ён атрофда жойлашган биноларга, шу жумладан, ёнаётган бино қулаган ҳолда ҳам тарқалмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.2. Қурилиш жараёнида таъминланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
амалдаги меъёрларга биноан ва белгиланган тартибда тасдиқланган лойиҳада, назарда тутилган ёнғин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қарши тадбирларнинг устувор бажарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилаётган ва ёрдамчи объектларни ёнғиндан сақлашда назарда тутилган хавфсизлиги қоидаларига риоя қилинган ҳолда қурилиш ва монтаж ишларини олиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғинга қарши кураш воситаларини мавжудлиги ва уларни соз холда тутиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш майдони ва қурилаётган объектлардан ёнғин вақтида одамларни хавфсиз эвакуация қилиб қутқариш, ҳамда моддий товар бойликларни сақлаш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.3. Фойдаланиш жараёнида кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинонинг ҳолати ва уни ёнғинга қарши ҳимоя воситалари лойиҳа ва техник ҳужжатлар талабларига мувофиқ ишчи ҳолатида бўлишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тасдиқланган ёнғин хавфсизлиги қоидаларини, белгиланган тартибда бажарилишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
конструкциявий, ҳажмий-режавий, муҳандислик техникавий ечимларни лойиҳасиз, ҳамда амалдаги меъёрларга биноан ишлаб чиқилмаган ва ўрнатилган тартибда лойиҳа ҳужжатлари тасдиқланмаган бўлса, ўзгартиришига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таъмирлаш ишлари олиб борилаётганда, амалдаги меъёрлар талабларига жавоб бермайдиган конструкциялар ва ашёлар қўлланишига йўл қўймаслик зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.4. Агар бино қурилишига, одамлар сони ёки ёнғин нагрузкаси бинода ёки унинг бирор бир қисмида чекланишлар ҳақида маълумотлар ўрнатилган бўлиши лозим, бино маъмурияти эса, ёнғинни олдини олиш ва ёнғин чоғида одамларни эвакуация қилиш бўйича махсус ташкилий тадбирлар ишлаб чиқиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.5. Биноларни ёнғинга қарши ҳимоялаш бўйича тадбирлар ўт ўчирувчи бўлинмаларининг техник жиҳозланганлиги ва уларнинг жойлашишини ҳисобга олган ҳолда назарда тутилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.6. Биноларнинг ёнғинга хавфлилигини таҳлил қилишда, ёнғиннинг хавфли омилларини олиши ва тарқалиши, одамлар эвакуацияси ва ёнғин билан курашнинг вақти томонларини нисбийлигига асосланган ҳисобий сценарийдан фойдаланиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3.8. Жанговар ҳисобда юқори босимли автонасос ва баландлиги камида 50 м.дан кам бўлмаган автонарвон (тирсакли кўтаргич) мавжуд ёнғин-қутқарув деполаридан, баландлиги 100 м.гача бўлган биноларни 2 км. дан кўп бўлмаган масофада, 100 м.дан юқори бўлган биноларни эса — 1 км.дан кўп бўлмаган масофада жойлаштирилган шароитда лойиҳалаштиришга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўрсатиб ўтилган масофаларга риоя қилишнинг имкони бўлмаса, лойиҳалаштирилаётган комплекс таркибида кам сонли ёнғин-қутқарув бўлинмасини ташкил этишни назарда тутиш лозим. Ушбу бўлинманинг шахсий таркиби сони, шунингдек ёнғин-қутқарув техникалари ва бошқа воситалар билан таъминлаш ФВВ билан келишилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. ЁНҒИН-ТЕХНИК ТАСНИФИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.1. Қурилиш ашёлари, қурилмалари, хоналар, бинолар, бино унсурлари ва қисмларини, ёнғин-техник таснифи, ёнғиннинг хавфли омилларини пайдо бўлишига имкон берувчи ва ёнғин хавфини орттирувчи хусусиятлар ва шу билан бирга, ёнғин содир бўлишига ва уни хавфли омилларини тарқалишига қаршилик кўрсатувчи хусусиятларга бўлиниши билан асосланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.2. Ёнғин-техникавий таснифи, қурилмаларга, хоналар, бинолар, бино унсурлари ва қисмларини, уларнинг ёнғин бардошлилиги ва (ёки) ёнғинга хавфлилигига боғлиқ равишда ёнғинга қарши ҳимоя бўйича зарур талабларни ўрнатиш учун белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш ашёлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.3. Қурилиш ашёлари фақат ёнғин хавфлилиги билан тавсифланади қурилиш ашёларининг ёнғинга хавфлилиги қуйидаги ёнғин-техникавий таснифлар билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнувчанлик, алангаланиш, юзи бўйича аланга тарқалиши, туташ қобилияти ва заҳарлилиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.4. Қурилиш ашёлари ёнмайдиган (ЁНМ) ва ёнувчан (ЁН) га бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнувчан бинокорлик ашёлари тўрт гуруҳга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ё1 (кучсиз ёнувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ё2 (мўътадил ёнувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ё3 (меъёрида ёнувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ё4 (кучли ёнувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнувчанлик ва бинокорлик ашёлари ёнувчанлик бўйича гуруҳлари Ўз РСТ 30244-94 билан ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнмайдиган бинокорлик ашёлари учун ёнғин хавфлилиги кўрсаткичлар аниқланмайди ва меъёрланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.5. Ёнувчан биноларнинг ашёлари алангаланиш бўйича уч гуруҳга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А1 (қийин алангаланувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А2 (мўътадил алангаланувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А3 (енгил алангаланувчан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинокорлик ашёлари алангаланувчанлик бўйича гуруҳлари Ўз РСТ 30402-96 бўйича ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.6. Ёнувчан биноларнинг ашёлари аланганинг юза сатҳида тарқалиши бўйича тўрт гуруҳга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
АТ1 (аланга тарқатмайдиган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
АТ2 (кучсиз аланга тарқатувчи);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
АТ3 (мўътадил аланга тарқатувчи);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
АТ4 (кучсиз аланга тарқатувчи);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинокорлик ашёлари аланга тарқалиши бўйича гуруҳлари том қатламлари сатҳи, поллар, шу жумладан ёпмалар учун ГОСТ 30444 бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бошқа бинокорлик ашёлари учун алангани юза бўйича тарқалиши гуруҳи аниқланмайди ва меъёрланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.7. Ёнувчан бинокорлик ашёлари туташ қобилияти бўйича уч гуруҳга бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Т1 (оз туташ қобилиятига эга бўлган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Т2 (мўътадил туташ қобилиятига эга бўлган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Т3 (юқори туташ қобилиятига эга бўлган).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.8. Ёнувчан бинокорлик ашёлари ёниш маҳсулотларининг заҳарлилиги бўйича тўрт гуруҳга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
З1 (кам хавфли);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
З2 (мўътадил хавфли);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
З3 (юқори хавфли);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
З4 (ўта хавфли).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинокорлик ашёлари ёниш маҳсулотлари заҳарлилиги бўйича гуруҳлари ГОСТ 12.1.044-89, бўйича ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш конструкциялари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.9. Қурилиш конструкциялари ёнғинга бардошлилик ва ёнғинга хавфлилиги билан тавсифланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга бардошлилик кўрсаткич бўлиб ёнғинга бардошлик чегараси ҳисобланади, конструкциянинг ёнғинга хавфлилигини унинг ёнғинга хавфлилик синфи тавсифлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.10. Қурилиш ашёлари, маҳсулот ва конструкцияларнинг ёнғинга бардошлик чегараси муайян қурилма учун меъёрланган бир ёки кетма-кет бир неча чегара ҳолатини белгиловчи аломатлари пайдо бўлиш вақти (дақиқада) билан ўрнатилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кўтариб туриш қобилиятини йўқотиши (R);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бутунликни йўқотиши (Е);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик ўтказмаслик қобилиятини йўқотиши (I).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш конструкцияларининг ёнғинга бардошлик чегараси ва уларнинг шартли белгилари Ўз РСТ 30247.0-94 бўйича ўрнатилади. Бунда деразалар ёнғинга бардошлик чегараси фақат Е аломатини бошланиш вақти бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.11. Ёнғинга хавфлилиги бўйича қурилиш ашёлари, маҳсулот ва конструкциялари тўрт синфга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К0 (ёнғинга хавфли бўлмаган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К1 (кам ёнғинга хавфли бўлган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К2 (мўътадил ёнғинга хавфли бўлган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
К3 (ёнғинга хавфли бўлган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш конструкцияларининг ёнғин хавфи бўйича синфи ГОСТ 30403 бўйича ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши тўсиқлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.12. Ёнғинга қарши тўсиқлар ёнғин ўчоғи мавжуд хонадан ёки отсекдан ёнғинни ва ёнғин маҳсулотларни бошқа хоналарга тарқалишини олдини олиш учун мўлжалланган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши тўсиқларга ёнғинга қарши деворлар, оралиқ тўсиқлар, қаватлар ва оралиқ ёпмалар киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.13. Ёнғинга қарши тўсиқлар ёнғинга бардошлик ва ёнғин хавфи билан тавсифланади, ёнғинга қарши тўсиқларнинг ёнғинга бардошлиги уларнинг унсурларини ёнғин бардошлилиги билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўсувчи қисм;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўсиқнинг турғунлигини таъминловчи қурилмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг таянадиган конструкциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
уларнинг ўзаро маҳкамлаш тугунлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёғинга қарши тўсиқнинг турғунлиги таъминловчи қурилмалар, улар таянадиган конструкциялар ва уларни ўзаро маҳкамлаш тугунларнинг ёнғинга бардошлик чегаралари R аломати бўйича ёнғинга қарши тўсиқнинг тўсувчи қисмига талаб этиладиган ёнғинга бардошлик чегарасидан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши тўсиқнинг ёнғин хавфи, унинг турғунлигини таъминловчи қурилмалар, улар таянадиган конструкциялар ва уларни ўзаро маҳкамлаш тугунларининг ёнғин хавфи билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.14. Ёнғинга қарши тўсиқлар уларни тўсувчи қисмлари ёнғинга бардошлилиги боғлиқ ҳолда турлари 1-жадвалга, ёнғинга қарши тўсиқлардаги бўшлиқларни тўлдириш 2-жадвалга, ёнғинга қарши тўсиқлардаги бўшлиқларда назарда тутиладиган тамбур-шлюзлар 3-жадвалга асосан бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тамбур-шлюзларнинг тўсиқлари ва том ёпмалари ёнғинга қарши бўлиши керак. 1 турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар КО синфли бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Алоҳида келишилган ҳолларда К1 синфли 2 — 4 турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар қўлланишига рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Ёнғинга қарши тўсиқ номи

Ёнғинга қарши тўсиқ тури

Ёнғинга қарши тўсиқ ёнғинбардошлик чегараси, кам эмас

Бўшлиқларни тўлдирувчилар тури, паст эмас

Тамбур-шлюз тури, кам эмас

Девор

1

RЕI 150

1

1

2

REI 45

2

2

Тўсиқ

1

ЕI 45

2

1

2

ЕI 15

3

2

Ора-ёпма

1

RЕI 150

1

1

2

RЕI 60

2

1

3

RЕI 45

2

1

4

RЕI 15

3

2

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Ёнғинга қарши тўсиқлардаги бўшлиқлар тўлдиргичлари номи

Ёнғинга қарши тўсиқдаги бўшлиқларни тўлдирувчилар тури

Ёнғин бардошлик чегараси, кам эмас

Эшиклар, дарвозалар

1

ЕI 60

Люклар

2

ЕI 30

Қопқоқлар

3

ЕI 15

Деразалар

1

ЕI 60

2

ЕI 30

3

ЕI 15

Пардалар

1

Е1 60

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Тамбур-шлюз тури

Тамбур — шлюзлар унсурлари турлари, паст эмас.

Тўсиқлар

Ора ёпмалар

Бўшлиқлар, тўлдиргичлар

1

2

1

2

1

4

3

3

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина ва зина катаклари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.15. Эвакуация мақсадида фойдаланиладиган зина ва зина катаклари, қуйидаги зиналар турига бўлинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-ички зина катакларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-ички, очиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-ташқи, очиқ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оддий зина катаклари турлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Л1 — ҳар бир қаватдаги ташқи деворда ойнавандли ёки очиқ туйнук билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Л2 — ойнаванд ёки очиқ туйнук орқали табиий ёритиладиган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тутун қопламайдиган зина катаклари турлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н1 — ташқи ҳаво зонаси орқали очиқ ўтиш имкони бўлган қаватдан зина катагига кириш, бунда ҳаво зонаси орқали утиш тутун қопламасига таъминланган бўлиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н2 — ёнғин вақтида ҳаво босими мавжуд зина катагига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н3 — қаватдан зина катагига ҳаво босими мавжуд тамбур-шлюз орқали кириш билан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.16. Ўт ўчириш ва қутқариш ишларини таъминлаш учун ёнғин зиналари турлари назарда тутилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
П1 — тип;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
П2 — қиялиги 6:1 дан кўп бўлмаган зинапоя.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино, ёнғин отсеклари, хоналар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.17. Бинолар, ҳамда биноларнинг Ёнғинга қарши деворлар билан ажратилган қисмлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғин отсеклари (кейинчалик, бинолар), ёнғин бардошлик даражаси, қурилмавий таснифи ва функциявий ёнғин хавфи бўйича бўлинади. Ёнғин отсекларига ажратиш учун 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг ёнғин бардошлик даражаси унинг қурилиш конструкцияларни ёнғин бардошлиги билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг конструктив ёнғин хавфлилик синфи қурилиш конструкцияларини ёнғиннинг тараққий этишида ва унинг хавфли омилларини пайдо бўлишида иштирок этиш даражаси билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино ва унинг қисмларини функционал ёнғин хавфлилик синфи, уларнинг бажарадиган вазифаси ва уларда жойлаштириладиган технологик жараёнларнинг хусусиятлари билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.18. Бинолар ва ёнғин отсеклари ёнғин бардошлик даражаси бўйича 4-жадвалга биноан бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Бинонинг ёнғин бардошлик даражаси

Бинокорлик қурилмаларини ёнғин бардошлик чегараси, кам бўлмаслик керак

Бинонинг юк кўтарувчи унсурлари

Ташқи деворлар

Қаватлар аро ораёпмалар

(шу жумладан чордоқ ва ертўла устидаги)

Чордоқсиз томёпмалар

Зина катаклари

Настиллар

(ш.ж. иситувчи қобиқ билан)

Ферма,

балкалар,

прогонлар

Ички деворлар

Зинапоя ва зина майдончалари

I

К120

ЕЗО

КЕ160

КЕЗО

КЗО

КЕ1 120

К60

II

К90

Е15

КЕ145

КЕ15

К15

КЕ190

К60

III

К45

Е15

КЕ145

КЕ15

К.15

КЕ160

К45

IV

К 15

Е15

К.Е115

К.Е15

К15

К.Е145

К15

V

Меъёрлаштирилмайди.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биноларнинг юк кўтарувчи унсурларига, ёнғин вақтида умумий турғунлигини ва геометрик ўзгармаслигини таъминлайдиган юк кўтарувчи деворлар, устунлар, боғланишлар, бикрлик диафрагмалари, ораёпма конструкциялари (равоқлар, фермалар, тўсинлар, плиталар) киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бўшлиқларни (эшиклар, дарвоза, дераза ва люклар) тўлдирувчиларининг ёнғин бардошлик чегараси меъёрланмайди, махсус эслатиб ўтилган ҳолатлар ва ёнғинга қарши тўсиқлардаги бўшлиқлар тўлдирувчилари бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жадвалда келтирилган R 15 (RE 15, REI 15) конструкцияларининг энг кичик ёнғин бардошлик чегараси талаб этиладиган ҳолларда, ҳақиқий ёнғин бардошлик чегарасидан қатъий назар ҳимояланган пўлат конструкцияларини қўллашга йўл қўйилади, фақат бинонинг юк кўтарувчи унсурларини ёнғин бардошлик чегараси, синов натижалари бўйича R 8 дан кам бўлмаслигини ташкил этган ҳоллар бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.19. Бино ва ёнғин отсеклари конструктив ёнғин хавфи бўйича 5 жадвалга биноан синфларга бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-жадвал

Бинокорлик қурилмаларнинг ёнғинга хавфлилиги, кам бўлмаган

Юк кўтарувчи ўзакли унсурлар

(устунлар ригеллар фермалар ва бошқалар).

Ташки деворлар ташқари томондан.

Деворлар, пойдевор, ораёпмалар ва чордоқсиз томёпмалар.

Зина катаклари деворлари ва ёнғинга қарши тўсиқ

Зинапоя ва зинапоялар майдончалар.

С 0

С 1

С 2

С 3

К 0

К 1

К 3

К 0

К 2

К 3

К 0

К 1

К 2

К 0

К 0

К 1

К 1

К 0

К 0

К 1

К 3

Меъёрланмайди.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биноларнинг тўсувчи қурилмаларидаги бўшлиқлар тўлдирувчилар (эшиклар, дарбозалар, деразалар ва люклар) ёнғин хавфи меъёрланмайди, махсус эслатиб ўтиладиган ҳоллар бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.20. Қурилиш амалиётига қурилиш конструкциясини татбиқ этиш чоғида, уларни ёнғинбардошлик даражаси аниқланмаган бўлса ёки ҳисоблаш йўли билан ёки стандарт оловли синов асосида аниқ ёнғин хавфлилик синфига киритиш имкони бўлмаса, бинонинг натуравий фрагментларини оловли синовдан ўтказиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Функционал ёнғин хавфи бўйича бинолар таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4.21. Бино ва бино қисми — хонасининг қисми ёки хона гуруҳлари функционал ёнғин хавфи бўйича бир бирига боғлиқ ҳолда ва уларни кўллаш усулига кўра ҳамда улардаги одамларни хавфсизлигига таҳдид солувчи ҳолатлар, яъни уларни ёшини, жисмоний ҳолатини, уйқу вақтидалигини асосий функционал контингент тури ва миқдорини ҳисобга олган ҳолда синфларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1. Одамларни доимий яшаши ва вақтинчалик (шу жумладан кечаю-кундуз) бўлиши учун (бу бинолар хоналаридан, одатда кечаю-кундуз фойдаланилади, булардаги одамлар контингенти турли ёшда ва жисмоний ҳолатда бўлишлари мумкин, бу биноларга ётоқхоналари бўлиши хос).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.1. Болалар мактабгача муассасалари, қариялар ва ногиронлар уйлари, касалхоналар, мактаб-интернатлар ётоқ бинолари ва болалар муассасалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.2. Меҳмонхоналар, ётоқхоналар, санаторий ва умумий турдаги дам олиш уйлари, кемпинглар, отеллар ва пансионатлар ётоқ корпуслари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.3. Кўп хонадонли яшаш жойлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.4. Бир хонадонли, шу жумладан бириктирилган яшаш жойлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 2. Томоша ва маданий-маърифий муассасалари (бу биноларда асосий хоналар, маълум вақт давомида ташриф қилувчиларининг оммавий келиб кетиши билан ўзига хос).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 2.1. Театрлар, кинотеатрлар, концерт заллар, клублар, истироҳат боғлари, спорт иншоатлари минбарлари билан, кутубхоналар ва бошқа муассасалар, ёпиқ биноларда ташриф буюрувчилар учун ҳисобли ўриндиқлар сони билан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 2.2. Музейлар, кўргазмалар, рақс заллари ва бошқа шунга ўхшаш ёпиқ хоналардаги муассасалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 2.3. Ф 2.1. да кўрсатилган муассасалар очиқ ҳавода.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 2.4. Ф 2.2. да кўрсатилган муассасалар очиқ ҳавода.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3. Аҳолига хизмат кўрсатиш корхоналари (бу корхоналарнинг хоналарида ишловчиларга караганда келувчилар сони кўплиги билан ўзига хос).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.1. Савдо корхоналари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.2. Умумий овқатланиш корхоналари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.3. Вокзаллар, аэропортлар,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.4. Шифохона ва амбулаториялар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.5. Маиший ва коммунал хизмат кўрсатиш корхоналари бинолари (почта, омонат кассалари, транспорт агентликлари, ҳуқуқий маслаҳатхоналари, нотариал идоралар, кир ювиш, тикув ательелари, пойафзал ва кийим таъмирлаш хоналари, кимёвий тозалаш, сартарошхона ва бошқа шунга ўхшаш, шу жумладан ретуал ва диний муассасалар)га ташриф этувчилар учун ўриндиқлар сони ҳисобланмаган ҳолда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 3.6. Томошабинлар учун минбарлар, маиший хоналар ва хаммоми мавжуд бўлмаган жисмоний тарбия ва соғломлаштириш муассасалари ҳамда спорт машғулотларини ўтказиш муассасалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 4. Ўқув юртлари, илмий ва лойиҳалаш ташкилотлари, бошқарув муассасалари (бу бинолар хоналари бир кеча-кундузнинг маълум вақт давомида фойдаланилади ва уларда, одатда, доимий равишда маҳаллий шароитларга кўниккан белгиланган ёшдаги ва жисмоний ҳолатдаги контингент одамлар бўлади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 4.1. Мактаблар, мактабгача ёшдаги муассасалар, махсус ўрта ўқув юртлар, коллежлар, лицейлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 4.2. Олий ўқув юртлари, малака ошириш муассасалари, мактабгача ёшдаги муассасалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 4.3. Бошқарув органлари муассасалари, лойиҳа-конструкторлик ташкилотлари. ахборот ва таҳририят нашр ташкилотлари, илмий-қидирув ташкилотлари, банклар, идоралар, офислар,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 4.4. Ёнғин ўчириш депоси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 5. Ишлаб чиқариш ва омборхона бинолари, иншоатлари ва хоналари (бу турдаги хоналар учун ишловчилар контингенти доимий равишда мавжудлиги билан тавсифланади, шу жумладан кеча-кундуз давомида).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 5.1. Ишлаб чиқариш бино ва корхоналари, ишлаб чиқариш ва лаборатория хоналари, устахоналар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 5.2. Омборхона бино ва иншоатлари, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишлари олиб борилмайдиган автомобилларнинг турар жойлари, архивлар, омборхона бинолари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 5.3. Қишлоқ хўжалик бинолари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфига эга ишлаб чиқариш ва омборхона бинолари, хоналари бунда улардаги мавжуд портлаш ва ёнғин хусусиятига эга моддалар ва ашёларнинг миқдоридан келиб чиқиб ҳамда уларда жойлашган ишлаб чиқариш хавфлиги уларда мавжуд портлашга хавфли хусусиятли моддаларнинг ва ашёларнинг технологик жараёнларни ҳисобга олган ҳолда НПБ 105-95 га асосан тоифаларга бўлинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф1, Ф2, Ф3, ва Ф4 таснифи биноларда жойлашган ишлаб чиқариш ва омбор хоналари, шу жумладан, лаборатория хоналари ва устахоналар Ф5 таснифига тааллуқлидир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. ЁНҒИНГА ОДАМЛАР ХАВФСИЗЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.1. Мазкур бўлим талаблари одамларни ўз вақтида ва узлуксиз эвакуация қилишга йўналтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғиннинг хавфли омиллари таъсирига йўлиқиши мумкин бўлган одамларни қутқаришга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
одамларни эвакуация йўлларида ёнғиннинг хавфли омиллари таъсиридан ҳимоялаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.2. Одамларни мустақил ташкиллаштирилган ҳолда ёнғинни хавфли омиллари мавжуд хонадан ташқарига чиқиш ҳаракати эвакуация жараёни ҳисобланади. Аҳолининг кам ҳаракатланиши гуруҳига кирувчи одамларнинг хизмат ҳам эвакуация ҳисобланади. Эвакуация — эвакуация чиқиш йўллари орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.3. Одамларга ёнғиннинг хавфли омиллари таъсир этганда ёки, шундай таъсир хавфи бевосита таҳдид солганда мажбурий ҳаракатланиши, қутқаришга киради. Қутқариш ишлари ҳам ёнғин ўчириш бўлинмалари ёрдамида ёки махсус ўргатилган ходимлар томонидан, шу жумладан, махсус қутқарув воситаларидан фойдаланилган холда эвакуация ва авария чиқишлари орқали мустақил амалга оширилади..
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.4. Одамларни эвакуация йўлларида ҳимоя қилиш ҳажмий-режавий, иқтисодий, конструктив, муҳандислик-техник ва ташкилий тадбирлар мажмуаси билан таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хона миқёсида эвакуация йўллари, шу хонадан эвакуация чиқиш йўллари орқали, уларда ёнғин ўчириш ва тутунга қарши ҳимоя воситалари ҳисобга олмаган ҳолда одамларни бехатар эвакуация қилиши таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хоналар ташқарисида эвакуация йўлларини ҳимояси одамларни бехатар эвакуация қилиш шароитидан келиб чиқиб, эвакуация йўлига чиқадиган хоналарнинг функционал ёнғин хавфи эвакуация қилинувчилар сони, бинонинг ёнғинбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфлик синфи, қаватдан ва бутун бинодан эвакуация чиқиш сонини ҳисобга олган ҳолда назарда тутиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хоналар ва хоналардан ташқаридаги эвакуация йўлларидаги конструкцияларнинг юза қатламлари учун қўлланиладиган (пардозлов ва қопламалар) қурилиш ашёларининг ёнғин хавфи, хона ва бинонинг функционал ёнғинга хавфи ва эвакуация йўлларини ҳимоялаш бўйича бошқа тадбирларни ҳисобга олган ҳолда чекланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.5. Қуйидаги 5.9. бандга мос келмаган одамларни қутқаришга мўлжалланган тадбирлар ва воситалар, ҳамда чиқишлар, барча хоналар ва бинолардан эвакуация жараёнини ташкил этишда ва лойиҳалашда эътиборга олинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.6. А ва Б тоифадаги Ф5 синфга мансуб хоналарни бир вақтни 50 дан ортиқ одам тўпланиши учун мўлжалланган хона остида, ҳамда ертўла ва цокол қаватларда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф1.1, Ф1.2, ва Ф1.3. синфга мансуб хоналарни ертўла ва цокол қаватларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.7. Биноларни тутунга қарши ҳимояси ҚМҚ 2.04.05-96 га биноан бажарилиши лозим. Бунда ёнғин вақтида тутунга қарши ҳимоя воситалари (тутун чиқариш қопқоқлари, тўсиқлар ҳаво босими ҳосил қилиш ва тутун тортиш вентиляторлари) сақлаш учун, автомат тарзда ишга тушиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинни билдирмоқ тартиби ҳозирги меъёрий ҳужжатлар талабларига қараб бажармоқлиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.8. Ёнғин вақтида одамлар хавфсизлиги таъминлаш бўйича тадбирларнинг самарадорлиги ҳисоблаш йўли билан баҳоланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эвакуация ва авария чиқиш йўллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.9. Чиқиш йўллари эвакуация йўли бўлиб ҳисобланади, агар улар олиб чиқса:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) 1 қават хонасидан ташқарига:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бевосита;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йўлак орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
вестибюл орқали (фойе);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зина катаги орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йўлак ва вестибюл (фойе) орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йўлак ва зина катаги орқали.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) биринчидан ташқари, исталган қаватдаги хонасидан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бевосита зина катагига ёки 3-турдаги зинага;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бевосита зина катагига ёки 3-турдаги зинага олиб чиқувчи йўлакка;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бевосита зина катагига ёки 3-турдаги зинага чиқиши бўлган хол (фойе)га.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) а) ва б) да кўрсатилган чиқиш йўли билан таъминланган, шу қаватдаги қўшни хонага (А ва Б тоифадаги Ф5 синфига мансуб хонадан ташқари) А ва Б тоифадаги хонага чиқиш, эвакуация ҳисобланишига йўл қўйилади, агар у юқорида эслатилган А ва Б тоифадаги хоналарга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган, доимий ишчи ўринларисиз техник хонадан олиб чиқса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ертўла ва цокол қаватдан эвакуация ҳисобланадиган чиқиш йўлларини, одатда, бинонинг умумий зина катакларидан алоҳида, бевосита ташқарига чиқиши назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ер тўладан эвакуацион чиқиш йўлларини умумий зина катаклари орқали, ташқарига алоҳида чиқиши йўли назарда тутилишига, агар зина катаги бошқа қисмлардан 1-турдаги ёнғинга қарши тўсиқ девор билан ажратилган бўлса:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В, Г ва Д тоифадаги хоналар жойлашган ертўла ва цокол қаватлардаги эвакуация жойлари, Ф5 синфига мансуб биноларнинг биринчи қаватида жойлашган Г, Д хоналарга ва вестибюл орқали назарда тутилган бўлса ва 6.29 талабномага риоя қилиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф2, Ф3 ва Ф4 синфига мансуб биноларнинг ертўла ва цокол қаватларида жойлашган фойе, ечиниш хоналари, чекиш хоналари ва санитария қисмларидан эвакуация чиқиш жойлари, алоҳида 2-турдаги зиналар бўйича биринчи қаватдаги вестибюл орқали назарда тутилган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хоналардан эвакуация чиқиш йўллари 2-турдаги зинага, йўлак орқали (фойе, вестибюл) бу зинага олиб борувчи бўлиши керак, лекин меъёрий ҳужжатларнинг талабларида кўрсатилган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинодан, ертўла ва цокол қаватдан бевосита ташқарига чиқиш жойини тамбур билан жиҳозлашга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.10. Эвакуация чиқиш йўллари бўлиб ҳисобланмайди, агар уларнинг бўшлиқларида сурилувчи ва кўтарилиб-тушувчи эшиклар ва темир йўл ҳаракатли таркиби учун дарвозалар, айланувчи эшиклар ва турникетлар ўрнатилган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир йўл ҳаракатли таркиб учун мўлжалланган дарвозалар ўзидаги отилувчи эшиклар эвакуация яқин йўллари ҳисобланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.11. Хоналардан, қаватлардан ва бинолардан эвакуация чиқиш йўлларини сони ва умумий кенглиги, улар орқали эвакуация қилиниши эҳтимоли бўлган одамларнинг максимал сонига ва одамлар мавжуд бўлиши мумкин бўлган (ишчи жойидан) энг яқин эвакуация чиқиш жойигача бўлган энг узоқ масофага боғлиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Турли функционал ёнғин хавфига эга ва ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилган бино қисмлари мустақил эвакуация чиқиш йўллари билан таъминланиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.12. Иккитадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўллари бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир вақтни ўзида 10 дан ортиқ одамни бўлиши мўлжалланган Ф1.1. синфга мансуб хоналардан, сменада ишловчиларни энг кўп сони 5 кишидан ортиқ бўлган А ва Б тоифадаги Ф5 синфга мансуб, В тоифадаги хонадан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25 кишидан кўп ёки майдони 1000 кв.м. ортиқ хонадан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир вақтни ўзида 6 тадан 15 та одам бўлишига мўлжалланган ертўла ва цокол қаватдаги хоналардан бунда иккитадан битта чиқиш 5.20 «д» банд талабига биноан назарда тутишга йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир вақтда 50 дан ортиқ одам бўлишига мўлжалланган хоналардан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
жиҳозларга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган Ф5 синфига мансуб хоналардаги очиқ жавонлар ва майдончалардан, бунда ярус пол майдони — 100 кв.м. дан ортиқ бўлганда — А ва Б тоифадаги хоналар учун ва 400 кв.м. ортиқ бўлганда — иккала тоифадаги хоналар учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Икки қаватда жойлашган Ф1.3. синфга мансуб хоналар (хонадонлар), юқори қават 15 м дан баланд жойлашганда, ҳар бир қаватдан эвакуация чиқиш жойига эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.13. Қаватлари камида икки эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф1.1; Ф1.2; Ф2.1; Ф2.2; Ф3; Ф4. синфга мансуб бинолар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қаватдаги квартиралар умумий майдонидан келиб чиқиб Ф1.3. синфга мансуб бинолар, секция турдаги бинолар учун секция қаватида — 500 кв.м. дан ортиқ бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А ва Б тоифаси мавжуд Ф5 синфига мансуб бинолар, бунда ишловчилар сони энг кўп сменада 5 тадан ортиқ одамни ташкил қилса, В тоифада 25 та одамни ташкил қилса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ертўла ва цокол қаватлари майдони 300 кв. м. дан ортиқ бўлганда, ёки бир вақтни ўзида 15 тадан ортиқ одам мавжуд бўлиши учун мўлжалланганда 2 тадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўлларига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 15 метрдан ортиқ бўлмаган Ф1.2; Ф 3 ва Ф 4.3. синфига мансуб ва майдони 300 кв. метрдан ортиқ бўлмаган, ҳамда одам сони 20 тадан ортиқ бўлмаган ҳамда зина катагига чиқувчи 2-турдаги эшик билан (2-жадвал бўйича) жиҳозлаган бино қаватларидан (ёки қаватнинг бошқа қисмидан ёнғинга қарши тўсиқ билан ажратилган қават қисмидан) битта эвакуация чиқиш йўли ўрнатишга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қўлланиш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Бинонинг баландлиги юқори қаватнинг жойлаштириш жойидан баландлиги деб, тепадаги техник қаватнинг ҳисобга олмаган ҳолатда ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Қаватнинг баландлиги ёнғин машиналар юрган юзидан ташқари девордаги деразанинг очиқ бўлган ҳолатдаги чегарасигача масофаси ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.14. Қават иккитадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш жойига эга бўлиши керак, агар қаватда 2 тадан кам бўлмаган эвакуация чиқиш йўлига эга бўлувчи хона жойлашган бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинодан эвакуация чиқиш жойлари ва йўлларнинг сони, бинонинг исталган қаватидаги эвакуация чиқиш жойлари сонидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.15. Икки ва ундан ортиқ эвакуация чиқиш йўллари мавжуд бўлса улар тарқатилган ҳолда жойланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Икки эвакуация чиқиш жойлари ўрнатилган бўлса, у ҳолда уларнинг ҳар бири хонада, қаватда ёки бинода мавжуд бўлган ҳамма одамларни хавфсиз эвакуация қилинишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Барча узоқ масофали эвакуация чиқиш жойларидан энг кичик «L» узунлиги пастда кўрсатилган тенгламалар ёрдамида топилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинонинг хона ичидан
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бино йўлакдан
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда: Р — хонанинг периметри (тўртта девор узунлигининг йиғиндиси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
n — эвакуация чиқиш жойларнинг сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
D — йўлак узунлиги, м.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккитадан ортиқ эвакуация чиқиш жойлари мавжуд бўлса, хонадаги, қаватдаги ёки бинодаги ҳамма одамларни бехатар эвакуация қилиш уларнинг ҳар биридан ташқари, ҳамма эвакуация чиқиш жойлари билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.16. Эвакуация чиқиш жойлари баландлиги 1.9 м дан, эни эса кам бўлмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.2 м дан — Ф1.1 синфга мансуб хонадан эвакуация қилинадиганлар сони 15 кишидан ортиқ бўлганда, бошқа вазифавий ёнғинга хавфли хона ва бинолардан, Ф1.3 синфга мансублари 50 кишидан ортиқ бўлганда бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0.8 м дан — бўлган ҳамма ҳолларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина катаклари ташқи тарафдаги эшиклари ва зина катакларидан вестибюлдан чиқувчи эшиклар эни ҳисоб бўйича, ёки зинапоя эни 5.29 бандда белгиланган зинапоя энидан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Барча ҳолатларда ҳам эвакуация чиқиш йўлларнинг эни шундай бўлиши керакки, очиқ жой ёки эшик орқали ўтувчи эвакуация йўлини геометриясини ҳисобга олган ҳолда, одам ётган замбилни бемалол олиб ўтиш мумкин бўлсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.17. Эвакуация чиқиш жойларидаги эшиклар ва эвакуация йўлидаги бошқа эшиклар бинодан чиқиш йўналиши бўйича очилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эшикларни очилиш йўналиши меъёрланмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) Ф1.3 ва Ф1.4 — синфга мансуб хоналар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бир вақтда 15 дан ортиқ киши тўпланмайдиган хоналар учун, А ва Б тоифадаги хоналар бундан мустасно;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) сатҳи 200 кв. м. дан ортиқ бўлмаган, доимий ишчи ўрни бўлмаган омборхоналар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) санитария қисмлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) 3-турдаги зина майдончасига чиқиш учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) шимолий қурилиш иқлимли минтақасида жойлашган бинолар ташқи эшиклари учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.18. Қаватлараро йўлаклардан, холлардан, фойелардан, вестибюллардан ва зина катакларидан эвакуация чиқиш йўллари эшиклари, уларни калитсиз эркин очилишига халақит берувчи тўсиқлар бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 15 м. дан ортиқ биноларда хоналардан ташқари бу эшиклар очилмаган ёки қалин ойнадан бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина катакларида эшиклар ўз-ўзидан ёпилиши учун мосламалар ва зичлагичларига эга бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташқарига ёки хоналарга олиб борадиган эшиклар зина катаклар томонидан ўз-ўзидан ёпиладиган ва зичлагичлар учун асбоблар бўлиши шарт эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Умумий йўлакларга олиб чиқувчи зина катаклари эшиклари, лифт холлари эшиклари, доимий ҳаво босими бўлган шлюз-тамбур эшиклари ўз ўзидан ёпилиши учун мосламалар ва зичлагичларга эга бўлиши лозим, ёнғин вақтида ҳаво босими бўлган тамбур-шлюз эшиклари ва мажбурий тутунга қарши ҳимояли хоналар эшиклари, эса уларни ўт тушган вақтда ёпилиши учун автоматикага эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.19. Эвакуация чиқиш жойлари, талабларга жавоб бермайдиган чиқишларга авариявий сифатида қаралиши мумкин ва ёнғин вақтида одамлар хавфсизлигини ошириш учун мўлжалланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўт тушган чоғда авария чиқиш жойлари эвакуация вақтида ҳисобга олинмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.20. Авария чиқиш жойларига киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) эшик ёки люк ўлчамлари ва зина бўлиши «д» банд бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) очиқ балконга ёки лоджияга эни 1.2 м дан кам бўлмаган, балкон ёнидан, дераза бўшлиғигача (ойнаванд эшик) туйнуксиз пойдеворли ёки ойнаванд бўшлиқлар ораси эни 1.6 м дан кам бўлмаган (лоджияга) чиқувчи чиқиш жойлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) эни 0.6 м дан кам бўлмаган Ф1.3. синфга мансуб бинонинг туташ бўлимига очиқ ўтиш жойига ёки ҳаво минтақаси орқали туташ ёнғин бўлинмасига олиб чиқиш жойи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) балкон ва лоджияларни қаватма-қават боғловчи ташқи зина билан жиҳозланган, балкон ва лоджияга чиқиш жойи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) пол сатҳи — 4,5 метрдан паст ва + 5.0 м дан баланд бўлмаган, ўлчамлари 0.75 х 1.5 м дан кам бўлмаган дераза ёки эшик орқали, ҳамда ўлчамлари 0,6х0,8 м дан кам бўлмаган люк орқали, бунда чиқиш хонадаги люкзина орқали, бевосита хонадан ташқарига чиқиш жойлари; бу зиналарнинг қиялиги меъёрланмайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) ўлчамлари ва зиналари I бўйича, дераза, эшик ёки люк орқали, ёнғинбардошлилиги I ва II даражали С0 ва С1 синфга мансуб бино томига чиқиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.21. Фақат муҳандислик тамоқлари ўтказиш учун мўлжалланган техник қаватлардан, ўлчамлари 0,75х1,5 м дан кам бўлмаган эшиклар орқали, ҳамда 0,6х0,8 м дан кам бўлмаган люклар орқали эвакуация чиқиш жойларисиз, авария чиқиш жойлари назарда тутилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник қават майдони 300 м2 гача бўлганда бир чиқиш жойи мўлжалланишига рухсат этилади, кейинги ҳар бир, тўла ёки тўлиқсиз 2000 м2 майдонга, яна камида бир чиқиш жойи кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник қаватларда эвакуация чиқиш жойлари 1,8 м дан кам бўлиши мумкин эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу чиқиш жойларини техник ертўлаларда, бинодан чиқиш жойларидан алоҳида бўлиши ва бевосита ташқарига олиб чиқиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эвакуация йўллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.22. Эвакуация йўллари ҚМҚ-2.01.05-98 талабларига мувофиқ ёритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.23. Хонанинг энг узоқ нуқтасидан, Ф5 синфга мансуб бинолар учун энг узоқда жойлашган иш ўрнидан, энг яқин эвакуация чиқиш жойигача йўл қўйиладиган эвакуация йўли ўқи бўйича ўлчанадиган чегаравий масофа бино ва хонанинг портлаш ёнғин хавфлилиги тоифаси вазифавий ёнғинга хавфлилиги, эвакуация қилинадиганлар сони, бинонинг қурилмавий ёнғинга хавфлилиги синфга мансублиги ва ёнғинбардошлик даражасига боғлиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-турдаги зина бўйича эвакуация йўлини узунлигини унинг учланган баландигача тенг қилиб олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.24. Эвакуация йўлларини 5.9-ни ҳисобга олган ҳолда назарда тутилиши лозим; улар тортлов эскалаторлар, ҳамда қуйидаги участкаларни ўз ичига олмаслиги керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лифт шахталаридан чиқиладиган йўлаклар орқали ёки лифт холлари ва лифт олдидан тамбурлар орқали, агар лифтлар шахталарини тўсиб турувчи қурилмалари, ёнғинга қарши тўсиқларга қўйиладиган талабларга жавоб бермаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
зина катаклари йўлакнинг бир қисми бўлганда, зина катаклари орқали ўтиш жойини ва хона орқали, унинг ичида 2-турдаги зина жойлаштирилган бўлса, лекин эвакуация жараёнга эга бўлмаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бир жойи бўйича, фойдаланиладиган том ёки махсус жиҳозланган том қисми бундан мустасно;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккидан ортиқ қаватли ярусли боғловчи ҳамда ертўла ва пойпеш қаватидан олиб борувчи 5.9 да кўрсатилган ҳолатлар бундан мустасно, 2-турдаги зиналар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.25. Ҳамма тоифадаги ёнғин-бардошлик ва қурилмавий ёнғинга хавфлилик синфига мансуб V даражали ёнғинбардош бинолардан ташқари, биноларда эвакуация йўлида қуйидагидан, ортиқ юқори ёнғинга хавфли ашёлар қўлланишига йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Г1, В1, Д2, Т2-синфи деворларини пардозлаш ва вестибюл, зина катаклари, лифт холлари осма шифтларини тўлдириш учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Г2, ДЗ, ТЗ — ёки Г2, ВЗ, Д2, Т2 — деворларни, шифтларни пардозлаш ва умумий йўлаклар, холлар ва фойелар осма шифтларини тўлдириш учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
В2, РП2, ДЗ, Т2 — умумий йўлакларда, холларда ва фойе поллари қопламаси учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Енгил алангаланадиган суюқликлар ишлаб чиқариладиган, қўлланадиган ёки сақланадиган А, Б ва В1 тоифадаги Ф5 синфга мансуб хоналарда полларни ёнмайдиган ашёлардан ёки Г1 ёнувчанлик гуруҳидаги ашёлардан тайёрланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хоналарда ва эвакуация йўлида осма шифтлар сирти ёнмайдиган ашёлардаги тайёрланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.26. Умумий йўлакларда, 5.9. бандда кўрсатилган бўйича, меъёрларда махсус эслаб ўтилган ҳоллар бундан мустасно, 2 метрдан паст баландликда деворлар сатҳида газ қувурлари ва ёнувчи суюқликлар қувур ўтказгичлари, шунингдек бириктирма шкафлар, коммуникация ва ёнғин жўмраклари учун шкафлардан ташқари, жиҳозлар жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60 метрдан ортиқ узунликдаги умумий йўлакларни 2-турдаги ёнғинга қарши узунлиги давлат меъёрий ҳужжатлари билан аниқланадиган, лекин 60 метрдан ошмайдиган пойдеворлар билан участкаларга бўлиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Хоналардан йўлак томонга очиладиган эшиклар учун эвакуация йўлларни эни йўлак энига қараганда камайтириш шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эшик энининг ярмига, эшиклар бир томондан жойлаштирилган бўлса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
эшиклар эни масофасига эга бўлса, эшиклар икки томонидан жойлаштирилган бўлса, лекин бу талабнома ҳар қаватли бўлган йўлаклар (холлар) Ф1.3. синфдаги биноларда бўлганда ва ҳар бир хонадан зина катагига чиқиш йўли бўлганда бу қоида бўлиши шарт эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.27. Эвакуация йўллари уфқий участкаларнинг соф баландлиги 2 метрдан кам бўлмаслиги лозим, эвакуация йўллари уфқий участкалари ва пандуслар эни кам бўлмаслиги лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1,2 м — Ф1 синфга мансуб хоналардан 15 дан кўп киши, бошқа синфга мансуб вазифавий ёнғинга хавфли хоналардан 50 дан ортиқ киши эвакуация қилиши мумкин бўлган умумий йўллар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
0,7 м — якка ишчи ўринларига жойлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1.0 м — ҳамма бошқа холларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Исталган вазиятда эвакуация йўлларини эни, унинг геометриясини ҳисобга олган ҳолда, одам ётган замбилни бемалол олиб ўтиш мумкин бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.28. Эвакуация йўлида полда 45 см дан кам бўлмаган баландлик ўзгаришига, эшик остоналари, бундан мустасно, йўл қўйилмайди. Баландлик ўзгарадиган жойда 3 тадан кам бўлмаган поғонали зина ёки қиялиги 16 дан ортиқ бўлмаган намдус назарда тутиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина баландлиги 15 см дан ортиқ бўлганда тутқичли тўсиқ кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эвакуация йўлларида айланма зиналар ва қўшимча зина олди пиллапоялари, ҳамда зина ва зина катагида турли эндаги ва баландликдаги поғоналар ўрнатишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина ва зина катаклари бўйича эвакуация
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.29. Эвакуация учун мўлжалланган зина, шу жумладан зина катаклари жойлашган зиналар эни ундан исталган эвакуация чиқиши жойи (эшик) энидан кам бўлмаслиги, лекин одатда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) 1,35 м дан — Ф1.1 синфга мансуб бино учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) 1,2 м дан — биринчи қаватдан ташқари, исталган қаватда мавжуд одамлар сони 200 кишидан кўп бўлган бинолар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) 0,7 м дан — якка иш жойларига олиб борувчи зиналар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) 0,9 м дан — қолган ҳамма ҳоллар учун кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.30. Эвакуация йўлларида зина қиялиги, одатда 1:1 дан ортиқ; поғона эни, одатда 25 см дан баландлиги эса 22 см дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Якка ишчи ўринларига ўтиш жойлари учун зиналар қиялиги 2% гача кўпайтириш мумкин. Эгри чизиқли тантанавор зиналар тор қисмида поғоналар энини 22 см гача, фақат умумий иш ўринлари 15 кишидан кам бўлган хоналар (А ва Б тоифадаги Ф5) синфга мансуб хоналардан ташқари) олиб борувчи зиналар поғоналари эни 12 см гача камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Учинчи турдаги зиналар одатда К1 синфга мансуб, ёнғинбардошлик чегараси RЕI-30 дан кам бўлмаган деворларнинг туйнуксиз (ёруғлик тушиш бўшлиқларисиз) қисмида ёнмайдиган ашёлардан тайёрланиши лозим. Бу этажлар эвакуация чиқиш жойлари сатҳидан 1,2 м баландликда тўсиқли майдонларга эга бўлиши ва даража бўшлиғидан 1 м дан кам бўлмаган масофада жойлашиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.31. 3ина майдонлари эни, зинапоя энидан кам бўлмаслиги, кенгайтирилган эшикли лифтларга чиқиш олдида — зинапоя эни ва лифт эшиги энининг ярми йиғиндисидан, аммо 1,6 м дан кам бўлмаслиги бўлиши шарт. Тўғри зинапояларда ора майдончалар эни 1 м дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина катагига чиқувчи эшиклар очиқ ҳолда зина майдонларини ва зина пояларни энини камайтирмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.32. Зина катакларида газ қувурлари ва ёнувчи суюқликлар қувур ўтказгичларини, тиркаш шкафларни, коммуникация ва ёнғин жўмраклари учун шкафлардан ташқари, электр кабеллари ва симлари (йўлаклар зина катакларни ёритиш учун электр ўтказгичлар бундан мустасно) исталган хоналарни жипслаштириб қуриш, юк лифтлари ва юк кўтаргичларидан чиқиш жойларини назарда тутиш, ҳамда девор сатҳида поғона ва зина майдончаси юзасидан 2,2 м гача баландликда, бўртиб чиқиб турувчи жиҳозлар жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 28 метрдаги бўлган биноларда одатий зина катакларида ахлат ўтказгичлар ва хоналарини ёритиш учун электр ўтказгичлар назарда тутишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оддий зина катакларнинг ҳажмида фақат сақлаш хоналарни жойлаштиришга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи ёки ертўла қаватнинг зина катагининг остида иситиш, сув ўлчагич, электр асбобларни текшириш учун хоналарни жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.33. Зина катакларидан тутун қопламайдиганларидан ташқари 1-қаватда пастга тушмайдиган иккидан кўп бўлмаган лифт жойлашишига рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тутун қопламайдиган зина катакларида биринчи қаватдан пастга тушмайдиган, лифт шахталарини тўсувчи қурилмалари ёнмайдиган ашёлардан бўлган, иккитадан кўп бўлмаган лифт жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинолар ташқарида жойлаштирилган лифт қудуқлари фақат ёнмайдиган конструкциялардан тўсувчи қурилмаларини ишлатиш мумкин ва уларнинг ёнғинга бардошлик чегараси меъёрий қоидаларга тенг бўлиши шарт эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тутун қопламайдиган зина катакларида фақат иситиш жиҳозлари жойлаштириш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.34. Зина катаклари бевосита ташқарига бино атрофидаги ҳудудга чиқиши керак. Зина катакларидан, шунингдек вестибюлга чиқиш мавжуд бўлса, у ҳолда вестибюл йўлаклари ва ёнидаги хоналардан 1-турдаги ёнғинга қарши пойдеворлар билан ажратилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккита зина катакларидан эвакуация чиқиш жойлар бўлганда ва улар умумий вестибюл томондан чиқиш жойи орқали бевосита ташқарига чиқиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н1-турдаги зина катаклари фақат, бевосита ташқарига чиқиш жойига эга бўлиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.35. Зина катаклари Л2 турдаги зиналардан катаклар бундан мустасно, одатда, ташқи деворда, ҳар бир қаватда юзаси 1.2 м2 дан кам бўлмаган ёриқлик тушувчи бўшлиқларига эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биноларда эвакуация учун мўлжалланган, 50% дан кўп бўлмаган ички зина катакларини ёруғлик тушувчи бўшлиқларсиз назарда тутилишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф2, Ф3 ва Ф4 синфга мансуб — Н2 тоифали ёки Н3 ёнғин чоғида ҳаво босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф5 синфга мансуб В тоифадаги баландлиги 28 м гача, Г ва Д тоифадагиларда бино баландлигидан қатъий назар, Н3 тоифадаги ёнғин чоғида ҳаво босими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Л2 турдаги зина катаклари томёпмада 4 м2 дан кам бўлмаган ёруғлик тушувчи бўшлиқларга, зинапоялар оралиғида эни 0,7 м дан кам бўлмаган масофага ёки бинонинг бор баландлиги бўйича шарқий кесимида юзаси 2 м2 дан кам бўлмаган ёруғлик шахтасига эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.36. Н2 ва Н3 туридаги зина катаклари тутунга қарши ҳимояси ҚМҚ 2.04.05-97 меъёрий ҳужжатларига биноан назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарур бўлса Н2 турдаги зина катакларини 1-турдаги туйнуксиз ёнғинга қарши пойдеворлар билан баландлиги бўйича қисмларга бўлиш лозим, бунда қисмларга ўзаро ўтиш жойлари зина катаги ҳажмидан ташқарида бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Н2 турдаги зина катакларида ойналар очилмайдиган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.37. Н1 турдаги тутун қопламайдиган зина катакларига ташқи ҳаво минтақаси орқали олиб берувчи ўтиш жойининг тутун қопламаслиги унинг қурилмавий ва ҳажмий-режавий ечимлари билан таъминланиши лозим: бу ўтиш жойлари очиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг ташқари девори бошқа деворгача тарқалиши 135 градусдан кам бўлган ҳолда, яқин турадиган ташқари деворгача горизонтал масофаси ички бурчаккача 4 м дан кам бўлиши мумкин эмас ва бу масофа ташқари деворнинг устун миқдоригача камайтириш мумкин, лекин бу талабнома 135 градусли ички бурчакларда жойлаштирилган ўтишларга ва деворнинг устуни 1,2 м дан кўп бўлмаган ҳолда ўтиши зарур эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зина катаклари эшик бўшлиғи ва энг яқиндаги дераза орасидаги эни — 2 м дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг ички бурчакларида жойлашмаслиги керак ва 1,2 м дан кам бўлмаган энга ва 1,2 м баландликдаги тўсиққа эга бўлиши лозим; ташқи ҳаво минтақасида эшиклар орасидаги девор эни 1,2 м дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.38. Л1 турдаги зина катаклари, баландлиги 28 м гача бўлган, ҳамма вазифавий ёнғинга хавфли синфга мансуб биноларда назарда тутилиши мумкин; бунда Ф5 синфга мансуб А ва Б тоифали биноларда, А ва Б тоифадаги хоналардаги қаватлар аро йўлакларга чиқиш жойлари доимий ҳаво босими танбур шлюз орқали кўзда тутилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.39. Л2 турдаги зина катаклари I, II ва III ўтга чидамлик даражали биноларда ва конструктив ёнғин хавфли синфлари С0, С1 бўлган ҳолатда ундан ташқари Ф1, Ф2, Ф3 ва Ф4 функционал ёнғин хавфли бўйича ва баландлиги 9 м дан ошмаган бўлса жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинда тепадаги ёруғлик тушунчаси автоматик равишда очиладиган бўлса, бинонинг баландлигини 12 м гача кўпайтириш мумкин, лекин бино Ф 1.3. синфида бўлиши шарт ва автоматик ёнғин сигнализацияси ёки ёнғин тўғрисида хабар берадиган асбобларнинг бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фақат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф2, Ф3, ва Ф4 синфдаги биноларда бу зиналар 50% кўп бўлиши мумкин эмас, қолганлардан ташқари деворларида ҳар бир қаватда ёритувчи ойналар бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф1.3. синфдаги секцияли биноларда ҳар 4 м. баландликда жойлаштирилган хонада 5.20. банд бўйича авария чиқиш жойи назарда тутилиши лозим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.40. Баландлиги 28 м дан ортиқроқ биноларда, ҳамда Ф5 синфга мансуб, А ва Б тоифадаги биноларда, одатда Н1 турдаги, тутун қопламайдиган зина катаклари назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.1, Ф 1.2 ,Ф 2, Ф 3 ва Ф 4 синфларга мансуб, йўлакли турли 50% ортиқ бўлмаган Н2 ёки Н3 турдаги зина катакларини назарда тутишга ва ёнғинда ҳавонинг босими бўлиши шарт;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф 1.3 синфдаги йўлак турдаги биноларда 50% кўп бўлмаган зина катаклари Н2 турдаги бўлиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф5 синфга мансуб А ва Б тоифадаги биноларда табиий ёруғлик ва доимий ҳаво босимли Н2 ва Н3 зина катакларини назарда тутишга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф5 синфга мансуб, В тоифадаги биноларда Н2 ёки Н3 ёнғин чоғида ҳаво босими зина катакларини назарда тутишга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф5 синфга мансуб Г ва Д тоифадаги биноларда Н2 ёки Н3 ёнғин чоғида ҳаво босимли зина катаклари, ҳамда Л1 турдаги зина катакларини, уларни баландлиги бўйича ҳар 20 метрда ёнғинга қарши туйнуксиз пойдеворлар билан бўлинган ва зина катагининг бир қисмидан бошқасига, зина катаги ҳажмидаги ташқарида ўтиш жойи билан назарда тутишга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.41. Тутун қопламайдиган чина катакли биноларда умумий йўлакларни, вестибюлларни, холлар ва фойеларни тутунга қарши ҳимоясини назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.42. I ва II даражали ёнғинбардош СО синфга мансуб биноларда, вестибюлдан иккинчи қаватгача 6.30 талабларини ҳисобга олган ҳолда, иккинчи турдаги зиналар назарда тутишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.43. Баландлиги 28 м дан ортиқ бўлмаган, қурилмавий ёнғин хавфлилиги Ф1.2, Ф2, Ф3, Ф4 синфларга мансуб, I ва II ёнғинбардошлилик тоифасига ва СО қурилмавий ёнғин хавфлилиги синфга мансуб меъёрлар билан талаб этиладиган эвакуация зина катаклари мавжуд ва 6.31. талаблари риоя этилган биноларда 2 дан ортиқ қаватни бирлаштирувчи, 2 турга мансуб зиналар қўлланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5.44. Эскалаторни 2-турдаги зиналар учун ўрнатилган талабларга мувофиқ назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6 ЁНҒИН ТАРҚАЛИШИНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.1. Ёнғин тарқалишининг олдини олишда ёниш майдони, кучайиши (жадаллашуви) ни ва давомийлигини чекловчи тадбирлар орқали эришилади. Уларга қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғиннинг хавфли омилларини хона, хоналараро, турли вазифавий ёнғин хавфлилигига мансуб хоналар гуруҳи, қаватлар ва секциялар, ёнғинли бўлинмалар, ҳамда бинолар аро бўйлаб тарқалишига тўсқинлик қилувчи қурилмавий ва ҳажмий-режавий ечимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинолар қурилмалари шу жумладан том, тарзлар ва пардозлаш ва қопламалари, хоналар ва эвакуация йўллари, юза қатламларида фойдаланиладиган қурилиш материалларининг ёнғинга хавфлилигини чеклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хона ва биноларнинг технологик портлаш ёнғинга хавфлилиги пасайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бирламчи, шу жумладан автоматик ва ташиб келтирувчи ўт ўчириш воситаларни мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сигнализация ва ёнғин ҳақида хабар бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғинда эвакуация тартибини бошқарма қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.2. Биноларнинг ўт ўчириш қайси бўлган қисмлари (техник хоналар ва қаватлар, ертўла ва сопол қаватлар ва биноларнинг бошқа қисмлари)ни ёпиш майдони, жадаллашуви ва давомийлигини чеклашга қаратилган қўшимча воситалар билан жиҳозланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.3. Ёнғин тарқалишини олдини олишга қаратилган тадбирлар самарадорлигини ёнғин бевосита ва билвосита зарарини чеклаш бўйича 4 бўлим талаблари асосидаги техник-иқтисодий ҳисоблар бўйича ҳисоблашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.4. Турли вазифавий ёнғинга хавфлилик синфига мансуб, бино қисмлари ва хоналар ўзаро бир биридан меъёрланган ёнғинбардошлик чегарали ва қурилмавий ёнғинга хавфлилик синфига мансуб тўсувчи қурилмалар ёки ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай тўсувчи қурилмаларга ва ёнғинга қарши тўсиқлар турига, хоналарнинг вазифавий ёнғинга хавфлилиги, ёнғин юкининг катталиги, бинонинг ёнғинбардошлик даражаси ва қурилмавий ёнғин хавфлилиги синфига мансублиги ҳисобга олинган ҳолда талаблар қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.5. Бинода ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилган турли вазифавий ёнғинга хавфлилигига эга қисмлар бўлса, бу қисмларнинг ҳар бири вазифавий ёнғин хавфига мувофиқ келувчи бинога қўйиладиган ёнғинга қарши, талабларга жавоб бериши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг ёнғинга қарши ҳимоя тизимини танлашда, бутунлай бинонинг вазифавий ёнғинга хавфлилиги, бино қисмларининг турли вазифавий ёнғин хавфлилигида юқори бўлиши мумкинлигини олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.6. Ф 5 синфларга мансуб биноларга А ва Б тоифадаги хоналар бу технологик талаблар билан йўл қўйилса, ташқи девор олдида, кўп қаватли биноларда эса, юқори қаватларда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.7. Ёритувчи ва пойпеш қаватларда ёнувчан газ ва суюқликлар ҳамда енгил алангаланувчи ашёлар, махсус эслатиб ўтиладиган ҳоллар бундан мустасно, ишлатиладиган ёки сақланадиган хоналар жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.8. Бинокорлик қурилмалари ёнғинни хуфия тарқалишига имкон бермаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.9. Бинокорлик қурилмалари маҳкамланиш тугунлари ёнғинбардошлиги, қурилманинг талаб этиладиган ўз ёнғинбардошлигидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.10. Зал хоналарида полнинг нишаблигини ташкил этувчи қурилмалар 4 ва 5 жадвалларда қаватлараро ораёпмалар учун ўрнатилган талабларга мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.11. Меъёрланган ёнғинбардошлик ва ёнғинга хавфли тўсувчи қурилмаларни кабеллар ва қувур ўтказгичлар кесиб ўтиш тугунлари қурилмаларнинг ёнғин техникавий талаб этиладиган кўрсаткичларини пасайтирмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.12. Қурилмаларнинг очиқ сатҳига суркалган махсус ёнғин ҳимоя қоплама ва шимдиргичлар, қурилмаларни пардозлашга қўйиладиган талабларга мувофиқ бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу қопламалар ва шимдиргичлар техникавий ҳужжатларида уларнинг ўзгариш даврийлиги ёки фойдаланиш шароитидан келиб чиқиб қайта тикланиши кўрсатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Уларни даврий ўзгартириш ёки қайта тиклаш имкониятини истисно этувчи жойларда махсус ёнғин ҳимоя қопламалари ва шимдиргичлар қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.13. Ашёларнинг ёнғинга хавфлилигини камайтириш учун қўлланиладиган ёнғинга қарши воситаларни самарадорлиги 4-бўлимда бинокорлик қурилмаларини ёнғин-бардошлилик чегарасини аниқлаш учун ўрнатиладиган синов воситасида баҳоланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилмаларни ёнғинга хавфлилигини кўтариш учун қўлланиладиган ёнғинга қарши воситаларни самарадорлиги 4-бўлимда қурилиш қурилмаларини ёнғин бардошлик чегарасини аниқлаш учун ўрнатилган синов воситаси баҳоланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Металл қурилмаларнинг юк кўтариш қобилияти аниқланаётганда ёнғинга қарши ҳимоя воситалари, ҳисобга олинмайдиган самарадорлигини статик юксиз 1,7 м дан кам бўлмаган ўлчовдаги баландликкача кичрайтирилган устунлар моделларини ёки 2,8 м. дан кам бўлмаган оралиқдаги тўсинлар моделларини таққослаш синовлари йўли билан баҳолашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.14. Томёпма ва ораёпмалар ёнғинбардошлилик чегарасини ошириш учун қўлланиладиган осма шифтлар ёнғинга хавфлилиги бўйича бу томёпма ва ораёпмаларга қўйиладиган талабларга мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Осма шифтли хоналардаги ёнғинга қарши пойдеворлар уларнинг юқорисидаги бўшлиқни бўлиб туриши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Осма шифтлар юқорисидаги бўшлиқда ёнувчан газлар, чанг ҳаво аралашмаси, суюқликлар ва ашёлар ташишга мўлжалланган каналлар ва қувур ўтказгичлар ўрнатилишига йўл қўйилмайди. А ва Б тоифадаги хоналарда осма шифтлар назарда тутишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши тўсиқлар томёпма ва ораёпмалар бўлган хоналарда уларнинг орасидаги бўш жойи бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.15. Ёнғинга қарши тўсиқлар бинонинг тўсиб турувчи деворлар билан туташув жойида, шу жумладан, бинонинг шакли ўзгарадиган жойда, бу тўсиқлардан четлаб ўтиб, ёнғин тарқалмаслигини таъминловчи тадбирлар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.16. Биноларни ёнғин бўлимларига ажратувчи, ёнғинга қарши деворлар, бинонинг бор бўйича кўтарилиши ва ёнғин ўчоғи томонида бино қурилмаси қулаб тушган чоғида, ёнма-ён жойлашган ёнғин бўлинмасига ёнғин тарқалмаслигини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.17. Ёнғинга қарши деворлар пойдеворга ёки пойдевор тўсинларга тарқалиши, бинонинг бор бўйича кўтарилиши, ҳамма қурилмалар ва қаватларни кесиб ўтиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши деворлар таянчга ўрнатилган бўлса, таянч конструкцияларнинг ёнғинбардошлик чегараси деворларнинг ёнғинбардошлик чегарасидан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши деворлар бино ва иншоотнинг ёнмайдиган ашёлардан тайёрлаб, сўнг қурилмасига бевосита ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.18. Ёнғинга қарши деворлар томдан ташқарида кўтариб туриши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60 см. дан кам бўлмаган масофага, агар чордоқли ёки чордоқсиз томёпмаларининг бирон бир унсури ёнувчан ашёлардан тайёрланган бўлса Г3, Г4 гуруҳлар бўйича, том бундан мустасно;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30 см. дан кам бўлмаган масофага, агар чордоқли ёки чордоқсиз томёпма унсурлари қалин ёнувчан ашёлардан тайёрланган бўлса Г1, Г2 гуруҳлар бўйича, том бундан мустасно. Агар чордоқли ёки чордоқсиз томёпма ҳамма унсурлари ёнмайдиган ашёлардан (НГ) тайёрланган бўлса, ёнғинга қарши девор томдан кўтарилиб турмаслиги мумкин, том бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.19. Ташки деворлари ёнувчан ёки қийин ёнувчан ашёлардан Г3, Г4 гуруҳлар орқали фойдаланиб бунёд этилган бинолар ёнғинга қарши деворлари бу деворларни кесиб ўтиши ҳамда деворнинг ташқи сатҳидан 30 см. дан кам бўлмаган масофада бўртиб чиқиб туриши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ташқи деворлари ёнмайдиган ашёлардан тасмасимон қилиб барпо этилса, ёнғинга қарши деворлар ойналарни бўлиб туриши лозим. Бунда ёнғинга қарши девор, девор сатҳидан ташқарига бўртиб чиқмаслиги мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.191. Биноларнинг фасадлари, хоналари ва эвакуация йўлларида қуйидаги ёнувчанлик даражасига эга қурилиш материалларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
YO2-YO4 — баландлиги 28 м гача бўлган биноларнинг фасадларини пардозлаш ва қоплашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
YO-YO4 — баландлиги 28 м ва ундан юқори бўлган биноларнинг фасадларини пардозлаш ва қоплашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
YO1-YO4 — баландлигидан қатъий назар таълим ва тиббиёт ташкилотлари объектларининг фасадларини пардозлаш ҳамда қоплашда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
YO1-YO4 — барча биноларнинг (функционал вазифасидан қатъи назар) эвакуация йўллари, вестибюллари, зинапоя катаклари, лифт холлари, умумий йўлаклари, заллари ва фойелари ҳамда ертўла ва ярим ертўла (сокол) қаватлари хоналари, спорт иншоотлари трибуна остидаги хоналарнинг деворлари ва шифтларини пардозлашда, шунингдек осма шифтларини ўрнатишда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.20. Бинони ёнғин қисмларига ажратилишида, баландроқ ва кенгроқ бўлган қисм девор ёнғинга қарши бўлиши лозим. Ёнғинга қарши девор қисмида ёнғинбардошлиги меъёрлаштирилмайдиган дераза, эшик ва дарвозалар ўрнатилишига йўл қўйилади, туташган қисмларининг томидан тиклик бўйича 8 м. дан кам бўлмаган ва девордан уфқ бўйича 4 м. дан кам бўлмаган масофада.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.21. Ёнғинга қарши деворларда шамоллатиш ва тутун ўтказиш каналлари ўрнатишга йўл қўйилади, қачонки улар ўрнатилган жойида ёнғинга қарши девор каналининг ҳар қайси томонида ёнғинбардошлик чегараси деворнинг меъёрлаштирилган қийматидан кам бўлмаган ҳолатда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.22. Ёнғинга қарши девор ёки ёнғинга қарши тўсиқларни бинонинг бир қисми бошқаси билан бурчак остида тутатиш жойида ўрнатишда, ташқи деворларда жойлашган бўшлиқлар энг яхши қирралари орасидаги масофа уфқ бўйича 4 метрдан кам бўлмасин, ёнғинга қарши толнинг деворга ёки тўсиққа бурчак остида туташувчи девор, гулқош ва чизиқлари 4 м. узунликда ёнмайдиган ашёлардан тайёрланиши зарур. Кўрсатилган бўшлиқлар орасидаги масофа 4 м. бўлганда, ёнғинга қарши 2-турдаги эшик ёки дераза билан тўлдириши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.23. Ёнғин чоғида ёнғинга қарши тўсиқлардаги бўшлиқлар (дарчалар), одатда, ёпиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши деворларда деразалар очилмайдиган бўлиши керак. Эшиклар, дарвозалар, люклар, қопқоқчалар ўз-ўзидан ёпилиб қолиши учун мосламаларга ва зичлагичларга эга бўлиши керак. Очиқ ҳолда фойдаланилиши мумкин бўлган эшиклар, дарвозалар, люклар, қопқоқчалар ёнғинда уларни автоматик ёниб қолишини таъминлайдигани билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.24. Ёнғинга қарши тўсиқларда, лифт шахталари бундан мустасно, дарчалар умумий майдони улар майдонининг 25% дан ошмаслиги керак. Ёнғинга қарши тўсиқлар дарчалари тўлдиргичлари 4.14. талабларига ва мазкур бўлим талабларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
А ва Б тоифадаги бошқа тоифадаги хоналардан, йўлаклардан, зина катакларидан лифт хоналаридан ажратиб турувчи ёнғинга қарши тўсиқларда, меъёрий ҳужжатларига мувофиқ доимий ҳаво босими тамбур-шлюзлар ўрнатишга йўл қўйилмайди. Икки ва кўпроқ сонли хоналарга умумий тамбур-шлюз кўйилиши мумкин эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.25. А ва Б тоифадаги хоналарни бошқа хоналардан ёки эшиклар, дарвозалар, люклар ва қопқоқчалардан ажратиб турувчи ёнувчан қарши тўсиқларда тамбур-шлюз ўрнатиш имкони бўлмаса ва тоифадаги хоналарни бошқа хоналардан ажратиб турувчи ёнғинга қарши тўсиқларда, қўшни қаватларга ва хоналарга ёнғинни тарқалишини ва ёнувчан газлар, енгил алангаланувчи буғлар ва ёнувчан суюқликлар, чанглар, толаларни ўтиб портлаш хавфини келтириб чиқаришга қодир йўналиши олдини олиш бўйича мажмуавий тадбирлар назарда тутилиши лозим. Бу тадбирлар самарадорлиги асосланган бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғинга қарши эшик ёки дарвозалар билан ёпиб бўлмайдиган В, Г ва Д тоифадаги ёнма-ён хоналар билан алоқа қилиш учун, ёнғинга қарши тўсиқ бўшлиқ-дарчаларида автоматик ўт-ўчириш воситалари билан жиҳозланган очиқ тамбурлар назарда тутишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу тамбурларнинг тўсиб турувчи қурилмалари ёнғинга қарши бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.26. Ёнғинга қарши тўсиқлар дарчалари тўлдиргичлари, одатда, ёнмайдиган ашёлардан тайёрланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Эшиклар, дарвозалар, люклар ва қопқоқчаларни 4 мм дан кам бўлмаган қалинликда ёнмайдиган ашёлар билан ҳимояланган, ёниш гуруҳи Г3 дан кам бўлмаган ашёлар қўллаш билан тайёрлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнувчан газлар, суюқлар ва ашёлар қўлланилмайдиган ва сақламайдиган ҳамда ёнувчан чанглар пайдо бўлувчи жараёнлар билан алоқадор бўлмаган хоналар томонидаги ёнғинга қарши тўсиқлардаги тамбур-шлюз, эшиклари, эшиклар дарвозалар ва люклар қалинлиги 4 мм дан кам бўлмаган ва бўшлиқсиз ёниш гуруҳи Г3 ашёлардан тайёрланишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.27. 1-тоифадаги ёнғинга қарши деворлар ва ораёпмаларни, ёнувчан газлар, чанг-ҳаво аралашмаси, суюқликлар, мода ва ашёларни ташиш учун каналлар. шахталар ва қувур ўтказгичларни ўтишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқорида кўрсатилганлардан фарқланувчи муҳитни ташиш учун каналлар, шахталар ва қувур ўтказгичлар бундай ёнғинга қарши тўсиқларни кесиб ўтиш жойида, каналлар, шахталар ва қувур ўтказгичлар бўйича ёниш маҳсулотларини тарқалишини бартараф этувчи автоматик мосламалар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.28. Лифт шахталари (5.33 да кўрсатилганлардан ташқари) ва лифтларнинг машина бўлинмалари хоналари (томда жойлашганларидан ташқари), хамда коммуникациялар ўтказиш учун каналлар, шахталар, тахмончалар тўсувчи қурилмалари 1-турдаги ёнғинга қарши пойдеворлар ва 3-турдаги ораёпмаларга қўйиладиган талаблар мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқорида кўрсатилган лифт шахталари тўсиқларда ёнғинга қарши эшиклар ўрнатиш имконияти бўлмаса, 1-турдаги ёнғинга қарши пойдеворли ва 3-турдаги ораёпмали тамбурлар ёки холлар ёки ёнғин чоғида лифт шахталари эшикларни автоматик равишда ёниб қуювчи экран назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай жараёнлар ёнмайдиган ашёлардан тайёрланиши ва уларнинг ёнғинбардошлик чегараси ЕI 45 дан кам бўлмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чиқиш жойида ёнғин чоғида ҳаво босими тамбур-шлюзга эга бўлмаган, тутун қопламайдиган зина катакли биноларда тахталарида автоматик тутунга қарши ҳимоя назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ахлат ўтказгичлар тақаси ёнмайдиган ашёлардан тайёрланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.29. Технология талаблари бўйича биноларда ҳамма синфлар ичида, лекин Ф1.3. — да эмас, ертўла ва цокол қаватлар биринчи қават билан алоқа бўлганда зиналар ўрнатиши шарт. Бу зиналар эвакуация вақтида ҳисобга олиш керак эмас, фақат 5.9. да кўрсатилган бўлмаса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу зиналар ёнғинга қарши тўсиқлар 1-турдаги ва тамбур-шлюз ёрдамида ажратилиши лозим. Агар цокол ва ертўла хоналарда ёнғинга хавфли моддалар ёки ашёлар сақланадиган бўлса, тамбур-шлюзда керакли ҳаво босими бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ф5 синфдаги биноларда зиналар ертўладаги ёки цокол хоналардан Г ва Д категорияли бўлган ҳолда, тепадаги кўрсатилган ажратиш тўсиқлар ишлатиши зарур эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.30. Вестибюлдан иккинчи қаватга олиб борувчи 2-турдаги зина ўрнатилса, вестибюл йўлаклардан ва ёнма-ён хоналардан 1-турдаги ёнғинга қарши пойдеворлар билан ажратилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.31. 5.43-да тутилган 2-турдаги зина жойлашган хона, унга туташувчи йўлаклардан ва бошқа хоналардан 1-турдаги ёнғинга қарши пойдевор билан ажратилиши лозим. Иккинчи турдаги зина жойлашган вақтда ёнғинга қарши пойдевор билан ажрамаслигига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинода бутунлай автоматик ўт ўчириш ўрнатилса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бинонинг баландлиги 9 метрдан ва қаватнинг майдони 300 кв.м. дан кўп бўлмаган ҳолда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.32. Ертўла ва цокол қаватда лифт рўпарасида ёнғин чоғида ҳаво босими 1-турдаги тамбур-шлюз ўрнатиши назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар цокол ва ертўла хоналарда ёнғинга хавфли моддалар ёки ашёлар сақланадиган бўлса, тамбур-шлюзда ёнғин пайдо бўлганда керакли ҳаво босими бўлиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.33. Бино ва ёнғин бўлинмаларини ўлчамларини, ҳамда бинолар орасидаги масофани тўплашда, уларнинг ёнғинга бардошлигидан, қурилмавий ва вазифавий ёнғинга хавфлилигидан келиб чиқади, ёнғин юки қатталигидан, ҳамда ёнғинга қарши қўлланилаётган ҳимоя воситаларини самарадорлигини, ўт ўчириш хизмати қарши қўлланилаётган ҳимоя воситаларини самарадорлигини, ўт ўчириш хизмати мавжудлиги ва олислигини уларнинг қуролланганлигини, ёнғиннинг эҳтимоли иқтисодий ва экологик оқибатларини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.34. Фойдаланиш жараёнида ёнғинга қарши ҳимоя муҳандислик воситаларнинг ишга яроқлилиги таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6.35. Автоматик ўт ўчиришни ва ёнғин сигнализациясини давлат меъёрий ҳужжатларига мувофиқ равишда назарда тутиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. ЎТ ЎЧИРИШ ВА ҚУТҚАРУВ ИШЛАРИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.1. Эҳтимолли ёнғинни ўчириш ва қутқарув ишларини олиб бориш, қурилмавий, ҳажмий-режавий, муҳандислик-техникавий ва ташкилий тадбирлар орқали таъминланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Уларга куйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) вазифавий ўтиш йўллари ва олиб келувчи йўллар билан бирга ўт ўчириш техникаси ўтиши учун ва олиб келувчи йўллар ёки махсус йўллар жиҳозланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ташқи ёнғин зиналари жиҳозланиши ва ўт ўчириш бўлинмалари ходимларини ва ўт ўчириш техникасини бино қаватларига ва томига олиб чиқишининг бошқа усуллари билан таъминлаш, шу жумладан ўт ўчириш бўлинмаларини ташиш режасига эга портлар ўрнатилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёнғинга қарши сув ўтказгичлар, шу жумладан хўжалик сув ўтказгичлари билан бирга ёки махсусини ўрнатиш, зарур бўлса қувурлардан ва ёнғин сиғимлари (резервуарлар) ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) бино ичида, ўт ўчириш бўлинмалари ўтиш йўлини тутунга қарши ҳимоялаш керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) зарур ҳолларда биноларни одамларни якка ёки оммавий тартибда қутқариш воситалари билан жиҳозлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) аҳоли яшаш манзилгоҳи ёки объект ҳудудида уларнинг ҳаракат доирасида жойлашган объектдаги ўт ўчириш шароитига мувофиқ ёнғин техникаси билан таъминланган зарур сонига эга шахсий ёнғиндан сақлаш бўлинмасини жойлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу тадбирларни танлаш биноларнинг ёнғинга бардошлик даражаси қурилмавий ва вазифавий ёнғин хавфсизлиги синфига мансублигига боғлиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.2. Асосий ва махсус ўт ўчириш маҳсулотлари учун ўтиш йўлларини, давлат меъёрий ҳужжатлари талабларига мувофиқ равишда назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.3. Том карнизи ёки ташқи девор тепасигача (пойдевор), баландлиги 10 м. ва ортиқ учун томга зина катакларидан бевосита ёки чордоқ орқали иситилувчи ундан мустасно, ҳамда 3 турдаги зиналар бўйича ёки ташқи ўт ўчириш зиналари бўйича чиқиш жойлари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Томга чиқиш жойлари сони ва уларнинг жойланишини бинонинг вазифавий ёнғинга хавфлилиги ва ўлчамларидан келиб чиқиб назарда тутилиш лозим, лекин 1 чиқиш жойидан кам эмас:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чордоқли томёпмавий бино узунлиги ҳар бир тўлиқ ва нотўлиқ 100 м., чордоқсиз томёпмавий Ф1, Ф2, Ф3 ва Ф4 синфга мансуб бинолар учун, бино томининг ҳар бир тўлиқ ва нотўлиқ 1000 кв.м майдонига 1 дан кам бўлмаган чиқиш жойи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ёнғинга қарши зиналар бўйича 200 м дан сўнг Ф5 синфга мансуб бинолар айланаси бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Назарда тутилишига йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
агар бинонинг эни 150 м. дан ошмаса бош тарзига қарама-қарши томонда ёнғинга қарши сув ўтказгич линияси мавжуд бўлса бинонинг бош тарзида ўт ўчириш зиналарни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
том ёпмаси 100 м. дан ёпмайдиган бир қаватли бинолар томига чиқиш жойини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.4. Бино чордоқларида томга ўлчамлари 0,6х0,8 м. дан кам бўлмаган эшиклар, люклар ёки деразалар орқали доимий зиналар билан жиҳозланган жойлари назарда тутилиши лозим, лекин Ф1.4. синфидаги бинолардан ташқари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Том ёки чордоққа зина катакларидан чиқиш жойлари, чиқиш олдида майдончаси бор, зинапоялар бўйича, ўлчамлари 0,75х1,5 м. дан кам бўлмаган 2 турдаги ёнғинга қарши эшиклар орқали назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Баландлиги 15 м. гача бўлган Ф1, Ф2, Ф3 ва Ф4 синфга мансуб биноларда чордоқ ёки томга зина катакларида 0,6х0,8 м. ўлчамли 2 турдаги ёнғинга қарши ток орқали, маҳкамланган пўлат нарвонлар бўйича чиқиш жойлари жиҳозланишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.5. Техник қаватларда, шу жумладан техник тоқ хоналарда ва техник чордоқларда ўтиш жойлари баландлиги 1,8 м дан кам бўлмаслиги, чордоқларда бутун бино бўйлаб — 1,6 м. дан кам бўлмаслиги лозим. Бу ўтиш жойлари эни 1,2 м. дан кам бўлмаслиги керак. Айрим буюклардан ортиқ бўлмаган масофада ўтиш баландлигини 1,2 м. гача энини эса 0,3 м гача камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.6. Мансубдорли биноларда тўсиб турувчи қурилмаларда чордоқлар бўшлиғи назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.7. Томнинг баландлиги 1 м. дан ортиқ ўзгариш жойида (шу жумладан томга нур-аэрацион фонарларни кўтариш учун) одатда ёнғин зиналари кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Том баландлиги 10 м. дан ортиқ ўзгарса агар томнинг ҳар бир 100 кв.м. дан ортиқ майдон участкаси 7.3. талабларига жавоб берадиган томга хусусий чиқиш жойига эга бўлса, ёки 7.3 бўйича аниқланадиган томнинг пастки участкаси 10 м. дан ошмаса, ёнғин зиналари назарда тутилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.8. 10 м. дан то 20 м. гача баландликка кўтарилиши учун ва томнинг баландлиги 1 м. дан то 20 м. гача ўзгариш жойида П1 турдаги ёнғин зиналари 20 м. дан баландроққа кўтариш учун ва баландлик 20 м. дан ортиқ ўзгарувчи жойларда П2 турдаги зиналар кўлланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёнғин зиналари ёнмайдиган ашёлардан тайёрланиши, деразадан 1 м. дан якинроқка жойлашмаслиги ва улардан ўт ўчирувчи бўлинмалар фойдаланишга ҳисобланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.9. Зинапоялар орасида ва зинапоя тўсиғи тутгичлари орасида, режада соф этиш 75 мм. дан кам бўлмаган тирқиш қолдирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.10. Баландлиги 5 м. дан ортиқ Ф1.1. синфга мансуб биноларнинг ҳар бир ёнғин бўлинмасида баландлиги 28 м. дан ортиқ ҳамма вазифани ёнғинга хавфлилик синфига мансуб биноларда, тўсувчи қурилмалари RЕI120 ёнғинга бардошлик чегарасига эга ёнғинга қарши тўсиқлар талабларига жавоб берувчи, Е60 ёнғин бардошлик чегарасига эга ёнғинга қарши эшикли шахталарда жойлашган «ўт ўчириш бўлинмаларни ташиши» режимига эга лифтлар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.11. Том нишоблиги 12% гача бўлган, баландлиги пештоққача ёки ташқи девор юқорисига 10 дан ортиқ биноларда, ҳамда том нишоббошлиги 12% дан ортиқ, баландлиги пештоққача 7 м. дан ортиқ биноларда ГОСТ 257722 га мувофиқ томда мувофиқ тўсиқ назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бино баландлигидан қатъий назар, шу стандарт талабларига мувофиқ, фойдаланиладиган иссиқ томларда, балконларда, лоджияларда ташқи галереяларда, очиқ ташқи зиналарда, зинапояларда ва майдончаларда тўсиқ назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.12. Ўт ўчириш депосини, давлат меъёрий ҳужжатлари тартибларига мувофиқ ҳудудларда жойлаштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.13. Ўт ўчириш сув ўтказгичини ва бошқа доимий ўт ўчириш воситаларини биноларнинг ёнғин бардошлик даражаси, қурилмавий ва вазифавий ёнғинга хавфлигидан, вақтинчалик ёнғин юкини катталиги ва ёнғин портлаш хавфлигидан келиб чиқиб назарда тутиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7.14. Биноларнинг ёнғинга қарши сув таъминоти тизимига ўт ўчирувчи бўлинмалар ва уларнинг жиҳозлари учун доимий етишиш имконияти таъминланган бўлиши лозим.