Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш ва уни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2007 йил 19 сентябрдаги ПФ-3923-сон Фармонини бажариш юзасидан ҳамда ҳудудий соғлиқни сақлаш муассасаларининг ташкилий тузилмасини такомиллаштириш, аҳолига, айниқса қишлоқ жойларда яшовчи аҳолига тиббий ёрдам кўрсатиш самарадорлиги ва сифатини ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази тўғрисидаги Низом ва унинг тузилмаси 1 ва 1а-иловаларга мувофиқ;

Вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази тўғрисидаги Низом ва унинг тузилмаси 2 ва 2а-иловаларга мувофиқ;

Вилоят тиббий диагностика маркази тўғрисидаги Низом ва унинг тузилмаси 3 ва 3а-иловаларга мувофиқ;

Туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаси тўғрисидаги Низом ва унинг тузилмаси 4 ва 4а-иловаларга мувофиқ;

2. Қуйидаги тартиб белгилансин, унга кўра:

Вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг фаолияти аралаш тарзда — Давлат бюджети маблағлари, ўз даромадлари ва жалб қилинадиган манбалар (грантлар, ҳомийлик маблағлари ва бошқалар) ҳисобига молиялаштирилади;

Вилоят тиббий диагностика марказининг фаолияти пулли консультация-диагностика хизматлари кўрсатишдан олинадиган ўз даромадлари ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига молиялаштирилади;

Вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази, туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаси ва қишлоқ врачлик пунктларининг фаолияти Давлат бюджети маблағлари ҳисобига молиялаштирилади.

Бунда бюджет маблағлари марказларга белгиланган тартибда ажратилади, вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказларининг аҳолининг имтиёзга эга бўлган тоифаларига тиббий ёрдам кўрсатиш, марказларни асбоб-ускуналар ва техника билан жиҳозлаш, шунингдек бюджет маблағлари ҳисобига мукаммал таъмирлаш харажатларига ҳақ тўлаш эса Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг Ғазначилиги ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.

3. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари бир ой муддатда вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказларини, вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказларини, вилоят тиббий диагностика марказларини, туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаларини ва қишлоқ врачлик пунктларини ташкил этиш бўйича ташкилий, молиявий ва бошқа тадбирлар бажарилишини таъминласинлар.

4. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

марказлар фаолияти мониторингини тизимли асосда олиб борсин ва мавжуд муаммоларни тезкорлик билан ҳал этсин;

тармоқни ривожлантириш республика дастурларида вилоят кўп тармоқли тиббиёт ва диагностика марказларининг фаолиятини ташкил этиш ва уларни моддий-техник жиҳатдан жиҳозлаш, марказларни ривожлантиришга инвестициялар, грантлар ва молиялаштиришнинг қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбаларини жалб этиш чора-тадбирларини устувор асосда назарда тутсин;

марказлар фаолияти аниқ мувофиқлаштирилишини ва улар томонидан диагностика ва беморларни даволашнинг ягона стандартларига риоя қилиниши, даволаш-профилактика муассасалари амалиётига замонавий тиббиёт технологиялари, бошқаришнинг иқтисодий методлари, аҳолига тиббий хизмат кўрсатишнинг илғор ташкилий шакллари ва усуллари жорий этилиши устидан назоратни таъминласин.

Амалга оширилаётган ишлар тўғрисида ҳар чоракда, чоракдан кейинги ойнинг 10-кунигача Вазирлар Маҳкамасига ахборот берилсин.

5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Р.С. Қосимов зиммасига юклансин.

1. Ушбу Низом вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази фаолиятини ташкил этиш ва молиялаштириш тартибини белгилайди.

Вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (кейинги ўринларда Марказ деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш ва уни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2007 йил 19 сентябрдаги ПФ-3923-сон Фармонига мувофиқ фаолият кўрсатиб турган вилоят касалхоналари ва айрим ихтисослаштирилган тиббиёт муассасалари базасида ташкил этилади ҳамда аҳолига юқори малакали ихтисослаштирилган стационар, амбулатория консультатив-диагностика тиббиёт хизмати кўрсатувчи даволаш-профилактика муассасаси ҳисобланади.

2. Марказ давлат муассасаси шаклида ташкил этилади, мустақил юридик шахс ҳисобланади, мустақил балансга, банкларда ҳисоб рақамларига, ўз номи ёзилган муҳрга, шунингдек ўзининг фаолияти учун зарур бўлган бошқа атрибутларга эга бўлади.

Марказ тиббиёт ва фармацевтика кадрларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш учун клиник, ўқув базаси ҳисобланади.

3. Марказ ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига ва бошқа қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига, бошқа қонун ҳужжатларига, шунингдек ушбу Низомга амал қилади.

4. Марказ фаолиятнинг барча соҳаларидаги ўз муносабатларини Марказнинг мақсади ва фаолиятига мувофиқ юридик ва жисмоний шахслар билан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилган шартномалар асосида амалга оширади.

5. Ушбу Низом Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказига ҳам татбиқ этилади.

6. Қуйидагилар марказни ташкил этиш ва унинг фаолияти мақсади ҳисобланади:

аҳолининг касалликларнинг асосий йўналишлари (режали хирургия, терапия, кардиология, оториноларингология ва бошқалар) бўйича ихтисослаштирилган, юқори технологияли диагностика, даволаш ва профилактика тиббий ёрдами кўрсатишга бўлган эҳтиёжини қондириш;

вилоят тиббиёт муассасаларида тиббий хизматлар кўрсатишнинг замонавий методлари ва технологиялари жорий этилишини методик таъминлаш.

7. Қуйидагилар Марказнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

беморларни текшириш, уларга юқори малакали тиббий-консультатив ёрдам кўрсатиш;

беморларга Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган клиник стандартларга мувофиқ юқори малакали ихтисослаштирилган стационар ёрдам кўрсатиш;

туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмалари мутахассисларига консультатив ва ташкилий-методик ёрдам кўрсатиш;

маъмурий ҳудуд даволаш-профилактика муассасалари амалиётига замонавий тиббий технологияларни ва бошқаришнинг иқтисодий методларини жорий этиш;

тиббиёт ходимларини ва фармацевтика кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишда қатнашиш;

тиббиёт муассасаларида даволаш-профилактика жараёни сифатини экспертизадан ўтказиш;

аҳолининг умумий касалланиши ва ўлимини, меҳнатга қобилиятини йўқотган ҳолда касалланишини, ногиронлигини ўрганиш;

тиббий ёрдамни ривожлантириш мақсадли дастурларини шартнома асосида ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

8. Белгиланган мақсадларга эришиш ва юкланган вазифаларни бажариш учун Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўзининг балансига берилган давлат мулкидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш;

асосий воситаларни ижарага олиш ёки ижарага бериш, кредитларни, қарз маблағларни, грантларни ва бошқа молиявий ёрдамни жалб қилиш;

бюджет маблағлари ва пулли тиббий хизматлар кўрсатишдан олинган даромадлар доирасида Марказ ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш миқдорларини мустақил равишда белгилаш;

илмий тадқиқотлар ўтказишга Давлат бюджетидан грантлар олиш учун танловларда қатнашиш;

хўжалик фаолиятини амалга ошириш жараёнида яратилган интеллектуал мулк объектларига муаллифлик ҳуқуқларини олиш ва улардан фойдаланиш;

қонун ҳужжатларига ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ хорижий юридик шахслар билан илмий ва илмий-техникавий ҳамкорликни амалга ошириш;

қонун ҳужжатларига, Марказ фаолияти мақсадларига ва фаолияти предметига зид бўлмаган фаолиятнинг бошқа турларини амалга ошириш.

9. Марказ кўрсатиладиган пулли тиббий хизматларнинг, амалга ошириладиган ишларнинг барча турларига тарифлар ва нархларни мустақил равишда, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва тегишли молия органлари билан келишган ҳолда белгилашга ҳақли.

10. Марказ:

аҳолига юқори малакали ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиши:

текин асосда — давлат томонидан қўллаб-қувватлашга муҳтож, имтиёзга эга бўлган шахсларга (ушбу Низомга илова), шунингдек амбулатория ёрдами кўрсатиши;

пулли асосда (қонунда белгиланган ҳолларда — текин асосда) — Ўзбекистон Республикаси фуқароларига (мазкур банднинг учинчи хатбошида кўрсатилган шахслардан ташқари), шунингдек хорижий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга юқори малакали ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиши;

диагностика ва даволашнинг тасдиқланган стандартларига мувофиқ тиббий ёрдам кўрсатилишини таъминлаши;

мунтазам равишда Марказ ходимларини ҳамда вилоят даволаш-профилактика муассасалари тиббиёт ходимларини қайта тайёрлаши ва уларнинг малакасини ошириши;

илғор тиббиёт муассасаларининг иш тажрибасини ўрганиши, умумлаштириши ва оммалаштириши;

Марказ ходимларига қонун ҳужжатларида назарда тутилган меҳнатни ташкил этиш ва унга ҳақ тўлаш, техника хавфсизлиги, ижтимоий таъминот ва муайян ижтимоий муҳофаза шартларини кафолатлаши;

Марказнинг моддий-техника базасини замонавий тиббиёт техникаси ва технологиялари билан мустаҳкамлаши ва ривожлантириши;

мол-мулкдан белгиланган мақсадларда фойдаланиши, уларнинг сақланишини таъминлаши;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бухгалтерия ва статистика ҳисобини, ҳисоботни юритиши шарт.

11. Марказнинг тузилмаси илова қилинади*.

12. Марказга раҳбарликни тегишли маъмурий ҳудуд ҳокимининг тақдимномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган бош врач амалга оширади.

13. Бош врач ўринбосарларга эга бўлади. Марказ бош врачининг ўринбосарлари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири билан келишган ҳолда Марказ бош врачи томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади.

14. Марказ бош врачи белгиланган тартибда Марказ фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади, ишларни ташкиллаштиради, Марказ номидан ишончномасиз иш кўради, барча ташкилотларда унинг манфаатларини ифодалайди, Марказ мол-мулкини тасарруф этади, шартномалар, шу жумладан меҳнат шартномалари тузади, ишончномалар беради, банкларда ҳисоб рақамлари очади, молиявий маблағларни тасарруф этиш ҳуқуқидан фойдаланади, штатларни тасдиқлайди, буйруқлар чиқаради ва Марказ фаолиятининг натижалари учун шахсан жавоб беради.

15. Марказ бош врачи бўлмаган ҳолларда унинг вазифаларини соғлиқни сақлашни бошқариш ҳудудий органи билан келишган ҳолда унинг ўринбосарларидан бири бажаради.

16. Марказнинг молиявий-хўжалик фаолияти қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

17. Марказ фаолиятининг мақсадларига мувофиқ ўз мол-мулкига эгалик қилади, улардан фойдаланади ва уларни тасарруф этади, бунда бюджет маблағлари ва бюджетдан ташқари маблағлардан самарали фойдаланилишини таъминлайди.

18. Марказнинг мол-мулки асосий воситалар, шунингдек бошқа моддий бойликлар ва молиявий ресурслардан иборат бўлади.

19. Марказ вақтинча фойдаланилмаётган биноларни шартнома асосида, тушган маблағлардан Марказни ривожлантириш учун фойдаланган ҳолда ижарага бериш, шунингдек асбоб-ускуналарни ва мол-мулкни қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда балансдан чиқариш ҳуқуқига эга.

20. Давлат бюджети маблағлари, бюджетдан ташқари маблағлар ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар Марказни молиялаштириш манбалари ҳисобланади.

21. Марказни молиялаштириш аралаш тарзда — Давлат бюджети маблағлари (тасдиқланган харажатлар сметасига мувофиқ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда) Марказнинг ўз даромадлари ва жалб қилинадиган манбалар (грантлар, ҳомийлик маблағлари ва бошқалар) ҳисобига амалга оширилади.

Бунда бюджет маблағлари Марказга белгиланган тартибда ажратилади, аҳолининг имтиёзга эга бўлган тоифаларига тиббий ёрдам кўрсатиш, марказларни асбоб-ускуналар ва техника билан жиҳозлаш, шунингдек бюджет маблағлари ҳисобига мукаммал таъмирлаш харажатларига ҳақ тўлаш эса Ғазначиликнинг ҳудудий бўлинмалари орқали амалга оширилади.

22. Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботини юритади, уларни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигига Давлат статистика қўмитасига тақдим этади, ҳужжатларнинг сақланиши ва келишилган рўйхат бўйича уларнинг давлат томонидан сақлашга берилиши учун жавоб беради.

23. Марказнинг молия-хўжалик фаолиятини назорат қилиш ва текшириш соғлиқни сақлаш, солиқ ва молия органлари, улар ваколатлари доирасида бошқа давлат органлари, шунингдек аудиторлик ташкилотлари томонидан, улар билан тузилган шартномалар асосида қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

24. Марказ давлат тасарруфидан чиқарилмайди ва хусусийлаштирилмайди.

25. Марказни қайта ташкил этиш ва тугатиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

1. Ғирт етимлар.

2. I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар.

3. Болаликдан ногиронлиги бўлган шахслар.

4. 1941 — 1945 йиллардаги уруш оқибатида ногиронлиги бўлган шахслар ва уруш қатнашчилари, шунингдек, уларга тенглаштирилган шахслар.

5. 1941—1945 йиллардаги уруш даврида меҳнат фронти қатнашчилари.

6. Ёшига кўра ишламаётган пенсионерлар.

7. Чернобиль АЭСдаги аварияни бартараф этишда қатнашиш натижасида ногиронлиги бўлган шахслар.

8. Байналмилал жангчилар.

9. «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ахборот тизими орқали кам таъминланган деб эътироф этилган оилаларнинг аъзолари.

10. Ижтимоий аҳамиятга эга касалликларга чалинган шахслар.

11. Чақирув комиссиялари йўлланмалари бўйича 15—17 ёшдаги ўсмирлар ва чақириқ ёшидаги (18—27 ёшар) шахслар.

1. Ушбу Низом вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази фаолиятини ташкил этиш ва молиялаштириш тартибини белгилайди.

Вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази (кейинги ўринларда Марказ деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш ва уни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2007 йил 19 сентябрдаги ПФ-3923-сон Фармонига мувофиқ фаолият кўрсатиб турган вилоят болалар касалхоналари базасида ташкил этилади ҳамда болаларга юқори малакали ихтисослаштирилган стационар, амбулатория консультатив-диагностика хизмати кўрсатувчи даволаш-профилактика муассасаси ҳисобланади.

2. Марказ давлат муассасаси шаклида ташкил этилади, мустақил юридик шахс ҳисобланади, мустақил балансга, банкларда ҳисоб рақамларига, ўз номи ёзилган муҳрга, шунингдек ўзининг фаолияти учун зарур бўлган бошқа атрибутларга эга бўлади.

Марказ тиббиёт ва фармацевтика кадрларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш учун клиник, ўқув базаси ҳисобланади.

3. Марказ ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорлари ва бошқа қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига, бошқа қонун ҳужжатларига, шунингдек ушбу Низомга амал қилади.

4. Марказ фаолиятнинг барча соҳаларидаги ўз муносабатларини Марказнинг мақсади ва фаолиятига мувофиқ юридик ва жисмоний шахслар билан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилган шартномалар асосида амалга оширади.

5. Ушбу Низом Қорақалпоғистон Республикаси болалар кўп тармоқли тиббиёт марказига ҳам татбиқ этилади.

6. Қуйидагилар марказни ташкил этиш ва унинг фаолияти мақсади ҳисобланади:

болаларнинг касалликларнинг асосий йўналишлари (режали хирургия, педиатрия, кардиоревматология, отоларингология ва бошқалар) бўйича ихтисослаштирилган, юқори технологияли диагностика, даволаш ва профилактика тиббий ёрдами кўрсатишга бўлган эҳтиёжини қондириш;

вилоят болалар тиббиёт муассасаларида тиббий хизматлар кўрсатишнинг замонавий методлари ва технологиялари жорий этилишини методик таъминлаш.

7. Қуйидагилар Марказнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

болаларни текшириш, уларга юқори малакали тиббий-консультатив ёрдам кўрсатиш;

болаларга Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган стандартларга мувофиқ юқори малакали ихтисослаштирилган стационар ёрдам кўрсатиш;

туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмалари мутахассисларига консультатив ва ташкилий-методик ёрдам кўрсатиш;

маъмурий ҳудуд даволаш-профилактика муассасалари амалиётига замонавий тиббий технологияларни ва бошқаришнинг иқтисодий методларини жорий этиш;

тиббиёт ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишда қатнашиш;

тиббиёт муассасаларида даволаш-профилактика жараёни сифатини экспертизадан ўтказиш;

аҳолининг умумий касалланиши ва ўлимини, меҳнатга қобилиятини йўқотган ҳолда касалланишини, ногиронлигини ўрганиш;

тиббий ёрдамни ривожлантириш мақсадли дастурларини шартнома асосида ишлаб чиқиш ва бажариш.

8. Белгиланган мақсадларга эришиш ва юкланган вазифаларни бажариш учун Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўзининг балансига берилган давлат мулкидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш;

асосий воситаларни ижарага олиш ёки ижарага бериш, кредитларни, қарз маблағларни, грантларни ва бошқа молиявий ёрдамни жалб қилиш;

бюджет маблағлари ва пулли тиббий хизматлар кўрсатишдан олинган даромадлар доирасида Марказ ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш миқдорларини қонун ҳужжатларига мувофиқ мустақил равишда белгилаш;

болалар касалликлари бўйича илмий тадқиқотлар ўтказишга Давлат бюджетидан грантлар олиш учун танловларда қатнашиш;

хўжалик фаолиятини амалга ошириш жараёнида яратилган интеллектуал мулк объектларига муаллифлик ҳуқуқларини олиш ва улардан фойдаланиш;

қонун ҳужжатларига ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ хорижий юридик шахслар билан илмий ва илмий-техникавий ҳамкорликни амалга ошириш;

қонун ҳужжатларига, Марказ мақсадларига ва фаолияти предметига зид бўлмаган фаолиятнинг бошқа турларини амалга ошириш.

9. Марказ кўрсатиладиган пулли тиббий хизматларнинг, амалга ошириладиган ишларнинг барча турларига тарифлар ва нархларни мустақил равишда, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва тегишли молия органлари билан келишган ҳолда белгилашга ҳақли.

10. Марказ:

текин асосда — болаларга юқори малакали ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиши;

пулли асосда (қонунда белгиланган ҳолларда — текин асосда) — хорижий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга юқори малакали ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиши;

диагностика ва даволашнинг тасдиқланган стандартларига мувофиқ тиббий ёрдам кўрсатилишини таъминлаши;

Марказ ходимларини ҳамда вилоят даволаш-профилактика муассасалари тиббиёт ходимларини мунтазам равишда қайта тайёрлаши ва уларнинг малакасини ошириши;

илғор тиббиёт муассасаларининг иш тажрибасини ўрганиши, умумлаштириши ва оммалаштириши;

Марказ ходимларига қонун ҳужжатларида назарда тутилган меҳнатни ташкил этиш ва унга ҳақ тўлаш, техника хавфсизлиги, ижтимоий таъминот ва муайян ижтимоий муҳофаза шартларини кафолатлаши;

Марказнинг моддий-техника базасини замонавий тиббиёт техникаси ва технологиялари билан мустаҳкамлаши ва ривожлантириши;

мол-мулкдан белгиланган мақсадларда фойдаланиши, уларнинг сақланишини таъминлаши;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бухгалтерия ва статистика ҳисобини, ҳисоботни юритиши шарт.

11. Марказнинг тузилмаси илова қилинади*.

12. Марказга раҳбарликни тегишли маъмурий ҳудуд ҳокимининг тақдимномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган бош врач амалга оширади.

13. Бош врач ўринбосарларга эга бўлади. Марказ бош врачининг ўринбосарлари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири билан келишган ҳолда Марказ бош врачи томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади.

14. Марказ бош врачи белгиланган тартибда Марказ фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади, ишларни ташкиллаштиради, Марказ номидан ишончномасиз иш кўради, барча ташкилотларда унинг манфаатларини ифодалайди, Марказ мол-мулкини тасарруф этади, шартномалар, шу жумладан меҳнат шартномалари тузади, ишончномалар беради, банкларда ҳисоб рақамлари очади, молиявий маблағларни тасарруф этиш ҳуқуқидан фойдаланади, штатларни тасдиқлайди, буйруқлар чиқаради ва Марказ фаолиятининг натижалари учун шахсан жавоб беради.

15. Марказ бош врачи бўлмаган ҳолларда унинг вазифаларини соғлиқни сақлашни бошқариш ҳудудий органи билан келишган ҳолда унинг ўринбосарларидан бири бажаради.

16. Марказнинг молия-хўжалик фаолияти қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

17. Марказ фаолиятининг мақсадларига мувофиқ ўз мол-мулкига эгалик қилади, улардан фойдаланади ва уларни тасарруф этади, бунда бюджет маблағлари ва бюджетдан ташқари маблағлардан самарали фойдаланилишини таъминлайди.

18. Марказнинг мол-мулки асосий воситалар, шунингдек бошқа моддий бойликлар ва молиявий ресурслардан иборат бўлади.

19. Марказ вақтинча фойдаланилмаётган биноларни шартнома асосида, тушган маблағлардан Марказни ривожлантириш учун фойдаланган ҳолда ижарага бериш, шунингдек асбоб-ускуналарни ва мол-мулкни қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда балансдан чиқариш ҳуқуқига эга.

20. Давлат бюджети маблағлари, бюджетдан ташқари маблағлар ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар Марказни молиялаштириш манбалари ҳисобланади.

21. Марказни молиялаштириш тасдиқланган харажатлар сметасига мувофиқ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда Давлат бюджети маблағлари ҳисобига, унинг харажатларига ҳақ тўлаш эса Ғазначиликнинг ҳудудий бўлинмалари орқали амалга оширилади.

22. Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботини юритади, уларни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигига ҳамда Давлат статистика қўмитасига тақдим этади, ҳужжатларнинг сақланиши ва келишилган рўйхат бўйича уларнинг давлат томонидан сақлашга берилиши учун жавоб беради.

23. Марказнинг молия-хўжалик фаолиятини назорат қилиш ва текшириш соғлиқни сақлаш, солиқ ва молия органлари, ўз ваколатлари доирасида бошқа давлат органлари, шунингдек аудиторлик ташкилотлари томонидан, улар билан тузилган шартномалар асосида қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

24. Марказ давлат тасарруфидан чиқарилмайди ва хусусийлаштирилмайди.

25. Марказни қайта ташкил этиш ва тугатиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

1. Ушбу Низом вилоят тиббий диагностика маркази фаолиятини ташкил этиш ва молиялаштириш тартибини белгилайди.

Вилоят тиббий диагностика маркази (кейинги ўринларда Марказ деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш ва уни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2007 йил 19 сентябрдаги ПФ-3923-сон Фармонига мувофиқ, фаолият кўрсатиб турган вилоят диагностика маркази базасида ташкил этилади ҳамда аҳолига консультатив-диагностика хизмати кўрсатувчи даволаш-профилактика муассасаси ҳисобланади.

2. Марказ давлат муассасаси шаклида ташкил этилади, мустақил юридик шахс ҳисобланади, мустақил балансга, банкларда ҳисоб рақамларига, ўз номи ёзилган гербли муҳрга, шунингдек ўзининг фаолияти учун зарур бўлган бошқа атрибутларга эга бўлади.

Марказ тиббиёт кадрларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш учун клиник, ўқув базаси ҳисобланади.

3. Марказ ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорлари ва бошқа қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига, бошқа қонун ҳужжатларига, шунингдек ушбу Низомга амал қилади.

4. Марказ фаолиятнинг барча соҳаларидаги ўз муносабатларини Марказнинг мақсадлари ва фаолияти вазифаларига мувофиқ юридик ва жисмоний шахслар билан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилган шартномалар асосида амалга оширади.

5. Ушбу Низом Қорақалпоғистон Республикаси тиббий диагностика марказига ҳам татбиқ этилади.

6. Қуйидагилар Марказни ташкил этиш ва унинг фаолияти мақсади ҳисобланади:

касалликларни ўз вақтида аниқлаш ва уларнинг олдини олиш;

замонавий юқори технологияли тиббий диагностика асбоб-ускуналаридан фойдаланган ҳолда аҳолига қулай консультатив-диагностика хизмати кўрсатиш.

7. Қуйидагилар Марказнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

касалларни тадқиқотларнинг замонавий, юқори технологияли асбобли ва лаборатория методлари ёрдамида текшириш;

тадқиқотлар ва комплекс диагностика хулосалари натижаларини бериш;

даволаш-диагностика жараёнининг узлуксизлигини таъминлаш мақсадида вилоят даволаш-профилактика муассасалари билан ўзаро ҳамкорлик қилиш;

маъмурий ҳудуд диагностика хизматлари фаолиятига ташкилий-методик раҳбарлик қилиш;

маҳаллий шарт-шароитлардан келиб чиққан ҳолда диагностика тадқиқотлари соҳасида замонавий методологияларни жорий этиш;

барча даражалардаги диагностика хизматларининг моддий-техника салоҳиятини ривожлантириш, уларга ўзлаштирилган ва диагностика марказида жорий этилган тиббиёт технологияларини бериш;

тиббиёт ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишда қатнашиш;

қонун ҳужжатларида тақиқланмаган ҳамда Марказ мақсадларига ва фаолияти предметига жавоб берадиган фаолиятнинг бошқа турларини амалга ошириш.

8. Марказ аҳолига консультатив ва даволаш-диагностика хизматларини тўлов асосида кўрсатади.

9. Белгиланган мақсадларга эришиш ва юкланган вазифаларни бажариш учун Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўзининг балансига берилган давлат мулкидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш;

асосий воситаларни ижарага олиш ёки ижарага бериш, кредитларни, қарз маблағларини, грантларни ва бошқа молиявий ёрдамни жалб қилиш;

бюджет маблағлари ва пулли тиббий хизматлар кўрсатишдан олинган даромадлар доирасида Марказ ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш миқдорларини мустақил равишда белгилаш;

илмий тадқиқотлар ўтказишга давлат бюджетидан грантлар олиш учун танловларда қатнашиш;

хўжалик фаолиятини амалга ошириш жараёнида яратилган интеллектуал мулк объектларига муаллифлик ҳуқуқларини олиш ва улардан фойдаланиш;

қонун ҳужжатларига ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ хорижий юридик шахслар билан илмий ва илмий-техникавий ҳамкорликни амалга ошириш;

қонун ҳужжатларига, Марказ мақсадларига ва фаолияти предметига зид бўлмаган фаолиятнинг бошқа турларини амалга ошириш.

10. Марказ кўрсатиладиган пулли тиббий хизматларнинг, амалга ошириладиган ишларнинг барча турларига тарифлар ва нархларни мустақил равишда, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва тегишли молия органлари билан келишган ҳолда белгилашга ҳақли.

11. Марказ:

аҳолига юқори малакали ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиши;

аҳолига диагностика ва даволашнинг тасдиқланган стандартларига мувофиқ консультатив-диагностика ва даволаш ёрдами кўрсатилишини таъминлаши;

Марказ ходимларини мунтазам равишда қайта тайёрлаши ва уларнинг малакасини ошириши;

ўз фаолияти соҳаси бўйича илғор иш тажрибани ўрганиши, умумлаштириши ва оммалаштириши;

Марказ ходимларига қонун ҳужжатларида назарда тутилган меҳнатни ташкил этиш ва унга ҳақ тўлаш, техника хавфсизлиги, ижтимоий таъминот ва муайян ижтимоий муҳофаза шартларини кафолатлаши;

Марказнинг моддий-техника базасини замонавий тиббиёт техникаси ва технологиялари билан мустаҳкамлаши ва ривожлантириши;

мол-мулкдан белгиланган мақсадларда фойдаланиши, уларнинг сақланишини таъминлаши;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бухгалтерия ва статистика ҳисобини, ҳисоботни юритиши шарт.

12. Марказнинг тузилмаси илова қилинади*.

13. Марказга раҳбарликни тегишли маъмурий ҳудуд ҳокимининг тақдимномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган директор амалга оширади.

14. Директор ўринбосарларга эга бўлади. Марказ директорининг ўринбосарлари соғлиқни сақлаш ҳудудий органи билан келишган ҳолда Марказ директори томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади.

15. Марказ директори белгиланган тартибда Марказ фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади, ишларни ташкил этади, Марказ номидан ишончномасиз иш кўради, барча ташкилотларда унинг манфаатларини ифодалайди, Марказ мол-мулкини тасарруф этади, шартномалар, шу жумладан меҳнат шартномалари тузади, ишончномалар беради, банкларда ҳисоб рақамлари очади, молиявий маблағларни тасарруф этиш ҳуқуқидан фойдаланади, штатларни тасдиқлайди, буйруқлар чиқаради ва Марказ фаолиятининг натижалари учун шахсан жавоб беради.

16. Марказ директори бўлмаган ҳолларда унинг вазифаларини соғлиқни сақлаш ҳудудий бошқармаси билан келишган ҳолда унинг ўринбосарлардан бири бажаради.

17. Марказнинг молия-хўжалик фаолияти қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

18. Марказ фаолият мақсадларига мувофиқ ўз мол-мулкига эгалик қилади, улардан фойдаланади ва уларни тасарруф этади, бунда бюджет маблағлари ва бюджетдан ташқари маблағлардан самарали фойдаланилишини таъминлайди.

19. Марказнинг мол-мулки асосий воситалар, шунингдек бошқа моддий бойликлар ва молиявий ресурслардан иборат бўлади.

20. Марказ вақтинча фойдаланилмаётган биноларни шартнома асосида, тушган маблағлардан Марказни ривожлантириш учун фойдаланган ҳолда ижарага бериш, шунингдек асбоб-ускуналарни ва мол-мулкни қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда балансдан чиқариш ҳуқуқига эга.

21. Пулли консультация-диагностика хизматлари кўрсатишдан олинадиган тушумлар, корхоналарнинг, нодавлат жамоат ташкилотларининг хайрия ва ихтиёрий бадаллари ҳамда қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар Марказнинг даромад манбалари ҳисобланади.

22. Марказ қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботини юритади, уларни Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигига ва Давлат статистика қўмитасига тақдим этади, ҳужжатларнинг сақланиши ва келишилган рўйхат бўйича уларнинг давлат томонидан сақлашга берилиши учун жавоб беради.

23. Марказнинг молия-хўжалик фаолиятини назорат қилиш ва текшириш соғлиқни сақлаш, солиқ ва молия органлари, ўз ваколатлари доирасида бошқа давлат органлари, шунингдек аудиторлик ташкилотлари томонидан, улар билан тузилган шартномалар асосида қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

24. Марказни қайта ташкил этиш ва тугатиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

1. Ушбу Низом туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаси фаолиятини ташкил этиш ва молиялаштириш тартибини белгилайди.

Туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмаси (кейинги ўринларда Бирлашма деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш ва уни ривожлантириш Давлат дастурини амалга оширишнинг асосий йўналишлари тўғрисида» 2007 йил 19 сентябрдаги ПФ-3923-сон Фармонига мувофиқ марказий туман (шаҳар) касалхонаси, кўп тармоқли марказий туман поликлиникаси (Тошкент шаҳрида) негизида ташкил этилади.

2. Бирлашма ўз фаолиятида икки томонлама — тегишли ҳудуд ҳокимлигига ва соғлиқни сақлашни бошқариш ҳудудий органига бўйсунади.

3. Бирлашма давлат муассасаси шаклида ташкил этилади, мустақил юридик шахс ҳисобланади, мустақил балансга, банкларда ҳисоб рақамларига, ўз номи ёзилган гербли муҳрга, шунингдек ўз фаолияти учун зарур бўлган бошқа атрибутларга эга бўлади.

Бирлашма тиббиёт кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича клиник ўқув базаси ҳисобланади.

4. Бирлашма ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига ва бошқа қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг буйруқлари ва фармойишларига, бошқа қонун ҳужжатларига ҳамда ушбу Низомга амал қилади.

5. Қуйидагилар Бирлашмани ташкил этиш ва фаолиятининг мақсади ҳисобланади:

ягона ташкилий-методик раҳбарликни ва аҳолига кўрсатилаётган тиббий хизматлар сифатини назорат қилишни таъминлайдиган соғлиқни сақлаш бирламчи бўғинининг замонавий ташкилий тузилмасини яратиш;

даволаш-профилактика, санитария-маърифий тадбирларни реабилитация қилувчи тиббий хизматларни амалга оширишда қишлоқ врачлик пунктларига, оилавий поликлиникаларга ва бошқа тиббиёт муассасаларига методологик ёрдам кўрсатишнинг сифат жиҳатидан янги даражасини ташкил этиш.

6. Бирлашманинг асосий вазифалари:

аҳолига сифатли дастлабки амбулатория-поликлиника ёрдами кўрсатиш;

дастлабки шошилинч, кечиктириб бўлмайдиган тиббий ёрдам кўрсатишни, беморларни стационар даволашни, шунингдек қишлоқ врачлик пунктларига, оилавий поликлиникаларга, туман (шаҳар)нинг бошқа тиббиёт муассасаларига ташкилий-методик раҳбарликни амалга ошириш;

касалликларнинг, энг аввало, юқумли ва вирусли касалликларнинг олдини олиш бўйича профилактика ишларини ҳамда таъсирчан чора-тадбирларни амалга ошириш;

самарали санитария-эпидемиология назоратини таъминлаш;

беморларга тиббий ёрдам кўрсатишда диагностика ва даволаш стандартларини жорий этиш, шунингдек туман (шаҳар) тиббиёт муассасалари томонидан уларга риоя этилишини назорат қилиш;

аҳоли ўртасида оилада тиббий маданиятни ошириш ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ишларини ташкил этиш;

тиббиёт кадрларини жой-жойига қўйиш, улардан оқилона фойдаланиш, уларнинг малакасини ошириш ҳамда уларни тарбиялаш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

туман (шаҳар) соғлиқни сақлаш муассасаларини прогнозлаштириш, молиялаштириш ва уларнинг моддий-техника таъминотини ташкил қилиш.

7. Бирлашма белгиланган мақсадларга эришиш ва зиммасига юкланган вазифаларни бажариш учун қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўзининг балансига берилган давлат мулкидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш;

асосий воситаларни ижарага олиш ёки ижарага бериш, грантларни ва бошқа молиявий ёрдамни жалб этиш;

бюджетдан ажратиладиган маблағлар доирасида Бирлашма ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ҳамда уларни моддий рағбатлантириш миқдорларини мустақил равишда белгилаш;

қонун ҳужжатларига, Бирлашма фаолиятининг мақсадлари ва предметига зид бўлмаган бошқа иш турларини амалга ошириш.

8. Бирлашма:

аҳолига бепул асосда юқори малакали консультация ҳамда даволаш-профилактик тиббий ёрдам кўрсатиши;

беморларни замонавий талаблардаги сифат ва стандартлар даражасида диагностика қилиши ҳамда даволашни таъминлаши ва ривожлантириши;

Бирлашма ходимларини мунтазам равишда қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни амалга ошириши;

Бирлашма ходимлари учун меҳнатни ташкил этиш ва унга ҳақ тўлашнинг қонун ҳужжатларида белгиланган шартларини кафолатлаши, техника хавфсизлигини, ижтимоий таъминотни ва муайян ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаши;

Бирлашманинг моддий-техника базасини замонавий тиббиёт техникаси ва технологиялари билан мустаҳкамлаши ва ривожлантириши;

мол-мулкдан мақсадли фойдаланиши, унинг сақланишини таъминлаши;

қонун ҳужжатларига мувофиқ бухгалтерия ҳисобини ва статистик ҳисобни ҳамда ҳисоботларни юритиши шарт.

9. Бирлашма тузилмаси илова қилинади*.

10. Қуйидагилар Бирлашманинг асосий таркибий бўлинмалари ҳисобланади:

туманлар (шаҳарлар)да — шошилинч тиббий ёрдам бўлимига эга бўлган марказий туман (шаҳар) касалхонаси, кўп тармоқли марказий туман (шаҳар) поликлиникаси, қишлоқ врачлик пунктлари, оилавий поликлиникалар (шаҳарларда), диспансерлар, акушерлик комплекслари, ихтисослаштирилган касалхоналар, хусусий тиббиёт муассасалари;

Тошкент шаҳрида — кўп тармоқли марказий туман поликлиникаси, оилавий поликлиникалар, диспансерлар (бемор ўринлари фондисиз), чақалоқлар уйлари, хусусий тиббиёт муассасалари.

11. Бирлашмага раҳбарликни тегишли вилоят ёки Тошкент шаҳар ҳокимининг тақдимига биноан Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимдан озод қилинадиган Бирлашма бошлиғи — марказий туман (шаҳар) касалхонаси бош врачи, Тошкент шаҳрида эса — Бирлашма бошлиғи амалга оширади.

12. Туманлар (шаҳарлар)даги Бирлашма бошлиғи кўп тармоқли марказий туман (шаҳар) поликлиникаси мудири — амбулатория-поликлиника ёрдами бўйича ўринбосарга эга бўлади. Бирлашма бошлиғининг ўринбосари Қорақалпоғистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазири, вилоятлар ва Тошкент шаҳар соғлиқни сақлаш бошқармалари бошлиқлари билан келишган ҳолда Бирлашма бошлиғи томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади.

13. Бирлашма бошлиғи белгиланган тартибда Бирлашма фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади, ишларни ташкил қилади, Бирлашма номидан ишончномасиз иш олиб боради, барча ташкилотларда унинг манфаатларини ифодалайди, Бирлашма мол-мулкини тасарруф этади, шартномалар, шу жумладан меҳнат шартномалари тузади, ишончномалар беради, банкларда ҳисоб рақамлари очади, молиявий маблағларни тасарруф этиш ҳуқуқидан фойдаланади, штатларни тасдиқлайди, буйруқлар чиқаради ҳамда Бирлашма фаолияти натижалари учун шахсан жавоб беради.

14. Бирлашма бошлиғи бўлмаганда унинг вазифасини ўринбосар бажаради.

15. Бирлашманинг молия-хўжалик фаолияти қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

16. Бирлашма ўз мол-мулкига эгалик қилади, ундан фаолияти мақсадларига мувофиқ фойдаланади ва уни тасарруф этади, шу билан бирга бюджет маблағлари ҳамда бюджетдан ташқари маблағлардан самарали фойдаланилишини таъминлайди.

17. Бирлашма мол-мулки асосий фондлардан, шунингдек бошқа моддий бойликлардан ва молиявий ресурслардан иборат бўлади.

18. Бирлашма вақтинча фойдаланилмаётган хоналарни, улардан аҳолига тиббий ёрдам ва хизматлар кўрсатиш учун фойдаланиш мақсадида, шартнома асосида ижарага бериш, шунингдек асбоб-ускуналар ва мол-мулкни амалдаги қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда балансдан чиқариш ҳуқуқига эга.

19. Давлат бюджети маблағлари, хайрия эҳсонлари ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар Бирлашмани молиялаштириш манбалари ҳисобланади.

20. Бирлашма харажатларини молиялаштириш (тўлаш) белгиланган тартибда тасдиқланган харажатлар сметаларига мувофиқ амалга оширилади.

21. Бирлашманинг молия-хўжалик фаолиятини назорат қилиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

22. Бирлашмани қайта ташкил этиш ва тугатиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.