Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBuyrugʻi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 7-fevralda hisobga olindi, hisob raqami 334]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. SHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Madaniy meros agentligi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVazir Sh. XIDOYATOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementToshkent sh.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025-yil 10-yanvar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-3-son
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKelishildi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEkologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024-yil 25-dekabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMadaniy meros agentligi direktori B. ABDIKARIMOV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024-yil 18-dekabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024-yil 17-dekabr
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 10-yanvardagi 01/2-3-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSHNQ 2.08.12-24 “ Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) moddiy madaniy meros obyektlaridan foydalanish, ularning tarixiy-madaniy ahamiyatini saqlash, konservatsiya qilish, taʼmirlash hamda restavratsiya qilishga oid talablarni belgilaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ushbu SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar qoʻllanilgan:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSHNQ 3.01.02-23 “Qurilishda xavfsizlik texnikasi”;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 8735-88 Qurilish ishlarida qoʻllaniladigan qum. Sinov usullari (rasmiy manba: Pesok dlya stroitelnix rabot. Metodi ispitaniy);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 31108-2020 Umumiy qurilish ishlari uchun sement. Texnik shartlar (rasmiy manba: Sementi obshestroitelnie. Texnicheskiye usloviya);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 30515-2013 Sementlar. Umumiy texnik talablar (rasmiy manba: Sementi. Obshiye texnicheskiye usloviya);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 23732-2011 Beton va qurilish qorishmalarida qoʻllaniladigan suv. Texnik shartlar (rasmiy manba: Voda dlya betonov i stroitelnix rastvorov. Texnicheskiye usloviya);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 22690-2015 Betonlar. Nodestruktiv nazorat mexanik usullarda mustahkamlikni aniqlash (rasmiy manba: Betoni. Opredeleniye prochnosti mexanicheskimi metodami nerazrushayushego kontrolya);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGOST 31937-2011 Bino va inshootlar. Texnik holatni tekshirish va monitoring qilish qoidalari. (rasmiy manba: Zdaniya i soorujeniya. Pravila obsledovaniya i monitoringa texnicheskogo sostoyaniya).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-bob. Atamalar va taʼriflar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektlari — tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan ansambllar, diqqatga sazovor joylar va yodgorliklar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgermetik — suv oʻtkazmaydigan qoplama uchun foydalaniladigan material;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementefloressensiya — tosh-gʻisht devorlarning yuzasiga tuz chiqishi natijasida oq dogʻlar hosil boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboʻyoqning kukunlashishi — boʻyoq tarkibidagi qatronning asta-sekin parchalanishi natijasida yuzaga keladigan jarayon;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsochsimon mayda yoriqlar toʻri — boʻyalgan yuzadagi soch qalinligidagi bir-biriga ulanib ketgan mayda yoriqlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-bob. Umumiy qoidalar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Moddiy madaniy meros obyektlarining jismoniy yemirilishi (shikastlanishi) jarayonlarini toʻxtatishda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektining muhofaza hududini ifloslantirish va tebranish manbalarini kamaytirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkonstruksiyalarni tabiiy taʼsirlardan himoyalash, ularni zaiflashtiruvchi, suvning kapillyar harakati va ichiga suv oʻtishiga olib keluvchi nuqsonlarni bartaraf etish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementrestavratsiya ishlarida yaroqli boʻlmagan va zararli hisoblangan materiallardan foydalanmaslik.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Moddiy madaniy meros obyektdan foydalanishda uning tarixiy ahamiyatini oʻzgartirmasligi yoki jismoniy holatini yomonlashtirmasligi uchun quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektni texnik, sanitariya hamda yongʻinga qarshi talablarga muvofiq holatda saqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyekti hududi holatini yomonlashuviga yoʻl qoʻymaslik.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementModdiy madaniy meros obyektini muhofazalash elementini oʻzgartiruvchi yoki uning butunligini taʼminlovchi sharoitlarni yomonlashuviga olib keluvchi ishlarni bajarmaslik lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementModdiy madaniy meros obyektini muhofazalash elementi aniq boʻlmasa, obyektning tashqi koʻrinishini, hajmiy-rejaviy yechimlari, interyerini oʻzgartiradigan ishlarni bajarmaslik zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Moddiy madaniy meros obyekti joylashgan yer maydoni, suv obyekti yoki uning qismidan foydalanishda maxsus texnik shartlar ishlab chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Moddiy madaniy meros obyektlaridan quyidagi maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementportlovchi va yongʻinga xavfli materiallarni, obyektning interyeri, fasadi, hududi hamda suv obyektlarini ifloslantiruvchi buyum va moddalarni ishlab chiqarish, shuningdek ularni saqlash omborlari sifatida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektining konstruksiyalariga dinamik va tebratuvchi taʼsir koʻrsatuvchi jihozlar (ushbu jihozlarning quvvatidan qatʼiy nazar) qoʻllaniladigan ishlab chiqarish obyektlari sifatida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektlari uchun noqulay boʻlgan harorat-namlik holati va kimyoviy faol moddalarni qoʻllash bilan bogʻliq boʻlgan ishlab chiqarish va laboratoriya obyektlari sifatida.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Moddiy madaniy meros obyektining jismoniy holatini yomonlashtirish va uning muhofazalash elementini oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzalarini tozalashga qoʻyiladigan talablar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashdan oldin tozalash maqsadi (moddiy madaniy meros obyekti koʻrinishini yaxshilash, yemirilishini sekinlashtirish, yuzani tozalash) belgilanib olinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini unga shikast yetkazuvchi moddalardan tozalashda ularning kelib chiqish manbaini (qurum, qorakuya, tutun, mogʻor) aniqlash va asl materialni shikastlamasdan tozalash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda uning tarixiy koʻrinishi inobatga olish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementModdiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasining boʻyoq bilan qoplanish sababi (taʼmirlanganda boshlangʻich yuzaga moslash, notoʻgʻri taʼmirlangan choklarni qoplash, yumshoq gʻishtlarni himoyalash, yemirilgan yuzalarni berkitish) aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Boʻyoqning vazifasi moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini uzoq muddat saqlash boʻlsa, uni qoldirish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar eski boʻyoq qatlamlari koʻpayib ketgan boʻlsa, yangi boʻyoq moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasiga yaxshi birikishini taʼminlash maqsadida eski boʻyoq qatlamlari olinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Tozalash ishlari moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht va boshqa materiallariga yemiruvchi taʼsir koʻrsatishi sababli tozalash boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishda moddiy madaniy meros obyekti konstruksiyasi inobatga olinishi, tosh-gʻisht material turi toʻgʻri aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalash ishlari boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqishdan oldin ushbu yuzalarni tozalash boʻyicha ilgari bajarilgan ishlar va qoʻllanilgan moddalar (bu haqida maʼlumot mavjud boʻlsa) oʻrganilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Tozalash ishlarini bajarishda bir necha tozalovchi moddalar sinovdan oʻtkazilishi, ilgari qoʻllangan moddalarni eritadigan vosita aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Tozalash usullari va materiallarini qoʻllashdan oldin turli vositalar oldindan sinov tariqasida material namunasida qoʻllanilishi va tozalovchi modda toʻgʻri tanlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzasidagi dogʻlarni suv yordamida ketkazishning imkoni boʻlsa, suv bilan tozalash usullari (ivitish, bosim ostida suv purkash, neytral yuvuvchi modda qoʻshilgan suv bilan tozalash, bosim ostidagi bugʻ bilan tozalash) qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Suvli usulda tozalash ishlari yakunlanganidan keyin moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasidan koʻchgan kir zarrachalarni yuvib tushirish uchun yuzani suv bilan yuvish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Ohaktosh va marmar yuzalarni tozalashda ularga suv sepib ivitilishi hamda suv bilan tozalash va yuvish kerak zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini suv bilan tozalashda sepiladigan suv bosimi kamida 700 kPa boʻlishi, bunda yuzadagi kirlar tozalanmasa, suv bosimini 3000 kPa gacha koʻtarib borishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYuzani ishqalash uchun tabiiy yoki sunʼiy junli choʻtka qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda metall choʻtkadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Notekis (gʻadir-budir, oʻyma naqshli) yuzalarni tozalashni yengillashtirish uchun suvga yuvish vositalarini (maxsus ionli vositalar) qoʻshib tabiiy yoki sunʼiy junli choʻtkalar bilan ishqalash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Yuvish vositalari yordamida tozalanganidan soʻng moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi suv bilan yuvilishi zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Kislotalar zarar yetkazishi mumkin boʻlgan toshlar, oʻyma naqshli tosh yuzalari hamda ichki tosh yuzalarini bugʻli (issiq suv bilan) usulda tozalash kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Moddiy madaniy meros obyektini suv bilan yuvishdan oldin moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht choklari tekshirilishi va uning ichiga suv oʻtmasligi taʼminlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini yuvish uchun qoʻllaniladigan suvda metall va mis boʻlsa, suvga xelat yoki metal ionlarini faolsizlantiruvchi boshqa moddalar qoʻshilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Havo harorati 1°C dan past boʻlganda suvli usulda tozalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunda, suv bilan tozalash usuli sovuq tushishidan kamida bir hafta oldin bajarilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini yuqori bosimli suv bilan yuvishda suv bilan yuvish usuli avval namunada sinab koʻrilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Kimyoviy tozalash usulida kislotalar, ishqorlar va organik birikmalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKislotalarga sezuvchan boʻlgan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi uchun kislotalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKislotalarga sezuvchan boʻlgan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini boʻyoqlardan tozalash uchun organik erituvchi asosidagi ishqorlar va boshqa kimyoviy moddalar qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Ishqorli va kislotali moddalar bilan tozalashda moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi avval namlantirilishi soʻng kimyoviy tozalovchi modda past bosimda yuzaga sepilishi yoki junli choʻtka bilan surilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTozalovchi moddani suv bilan yuvib tashlashgacha boʻlgan vaqt, shuningdek (agar kimyoviy modda bir necha marta surib yuvilishi lozim boʻlsa) kimyoviy moddani necha marta surib yuvilishi va konsentratsiyasi sinovlar yordamida aniqlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKimyoviy modda yuvib tashlanganidan keyin yuza pH-tasmalar bilan tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Kislotali moddalar kislota zarar yetkazmaydigan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi (granit, qumtoshlar, slanets, sirlanmagan gʻisht va sopol, quyma tosh va beton) uchun qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Kimyoviy yuvuvchi moddalar hoʻl yuzaga surilishi, kislota taʼsir qiladigan vaqt oʻtganidan soʻng suv bilan yuvib tashlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Kislotalar zarar yetkazishi mumkin boʻlgan yuzalarni (ohaktosh, sayqallangan va sayqallanmagan marmar, kalsiyli qumtosh, sirlangan gʻisht va sirlangan sopol hamda sayqallangan granit) tozalashda ishqorli moddalar qoʻllanilishi zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIshqorli moddalarni kislotaga sezuvchan boʻlmagan yuzalar uchun ham qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ular avval sinab koʻrilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasidan boʻyoq va boshqa qoplamalar, shuningdek dogʻlar va graffiti rasmlarni samarali ravishda olib tashlash uchun boʻyoq ketkizuvchi ishqorli vositalar, boʻyoq ketkizuvchi organik eritmali vositalar va boshqa turdagi boʻyoq ketkizuvchi vositalardan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBuning uchun tosh-gʻisht yuzaga boʻyoq ketkizuvchi vosita jun choʻtka, valik yordamida surilishi yoki sepilishi va suv bilan yuvilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Kimyoviy tozalash usullarida suvdan foydalanish talab etilganligi sababli, ushbu usullar sovuq havoda qoʻllanilmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKimyoviy tozalash usullari 4ºC dan past boʻlgan haroratda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Kislotali va ishqorli tozalash usullarining atrof-muhitga taʼsiri yuqori boʻlsa, ulardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Kislota taʼsirida shikastlanadigan moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda kislotalardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Abraziv yoki mexanik tozalash usullari (qum purkagich, shlifovkalovchi uskunalar) tosh-gʻisht yuzalarga jismoniy va estetik jihatdan shikast yetkazishi sababli, ularni moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Kukun koʻrinishida maydalangan yongʻoq poʻchoqlaridan bronza haykallarni, alyumin oksidli mikroabraziv zarrachalar yordamida oʻyma naqshli tosh yuzalarni tozalashda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Moddiy madaniy meros obyektlarida surtma (mastika) va asfaltli qoplamalarni koʻchirish uchun muz parchalari yoki granulalangan quruq muz (karbon dioksid yoki CO2) li abraziv tozalash usulidan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini grinder yoki qumqogʻoz bilan tozalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzaga singib ketgan graffiti va dogʻlarni boʻktirish (suyuq holatdagi tozalovchi moddaga boʻktirilgan mato, kaolin kukuni, maydalangan qogʻoz yoki qogʻoz sochiqni tozalanadigan yuzaga maʼlum muddatga yopishtirib qoʻyish) usulida tozalash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasi zarar yetkazmaydigan usulni tanlash uchun bir nechta tozalash usullari va materiallar sinab koʻrilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Tozalash usulini tanlashdan oldin yuzaning talab etilgan tozalik darajasini aniqlash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalash usullarini qoʻllashdan oldin ular obyektning koʻzga tushmaydigan qismlarida sinab koʻrilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Tozalash usuli har bir material uchun alohida sinalishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Tozalash usullarining natijalari tozalangan yuza toʻliq quriganidan keyin tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Sinovlar natijasida bitta moddiy madaniy meros obyektining oʻzida bir nechta tozalash usullari qoʻllanilishi imkoniyati mavjud boʻlsa, ulardan eng samaralisi tanlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi tosh-gʻisht yuzasini tozalashning har bir usullarini atrof-muhitga taʼsir koʻrsatishi (daraxtlar, oʻtlar va boshqa oʻsimliklar hamda tuproqqa boʻlgan zararli taʼsiri) oʻrganilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Ishqor va kislota asosli tozalovchi moddalar yomgʻir suv drenajlariga oqizilishidan oldin ular zararsizlantirilishi (neytrallashtirilishi) kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllanilgan, biroq qoʻllanilganidan keyin zararsizlantirish (neytrallashtirish) imkoni boʻlmagan tozalovchi moddalar (tarkibida erituvchilar boʻlgan moddalar) maxsus transport yoki boshqa vositalar yordamida chiqarib tashlanishi (utilizatsiya) qilinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Kimyoviy moddalarni ushlab qolib gruntga tushishini oldini oluvchi choralar koʻrilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Qoʻrgʻoshinli boʻyoqlarni olib tashlashda inson sogʻligʻi uchun xavfsiz tozalash va chiqarib tashlash (utilizatsiya) usullaridan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Moddiy madaniy meros obyektining tosh-gʻisht yuzasini tozalashda qoʻllaniladigan moddalar tosh-gʻisht boʻlmagan yuzalarga (masalan, shisha, metall va yogʻoch) zarar yetkazishiga yoʻl qoʻyilmasligi, bunda deraza va eshiklar hamda ushbu moddalarga chidamli boʻlmagan materiallardan ishlangan boshqa yuzalar plastik, polietilen bilan qoplanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Tozalovchi kimyoviy moddalar shamol bilan boshqa hududlarga tarqalishini oldini oluvchi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Moddiy madaniy meros obyektini kimyoviy moddalar bilan tozalashda uning yonidan oʻtuvchi piyodalarga sachrashini yoki ventilyatsiya tizimi orqali havo bilan moddiy madaniy meros obyekti ichiga kirib, undagi insonlarga zarar yetkazilishini oldini olish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Moddiy madaniy meros obyekti ichida ortiqcha namlik yuzaga kelishini oldini olish uchun tosh-gʻisht yuzalarni suv yuqmaydigan qoplamalar bilan qoplashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Moddiy madaniy meros obyekti yetarlicha pishirilmagan va gʻovakligi yuqori boʻlgan gʻishtdan qurilgan boʻlsa, gʻishtni himoyalovchi suv yuqmaydigan qoplamalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Suv oʻtkazmaydigan qoplamalar moddiy madaniy meros obyektining faqat yer osti konstruksiyalarida (masalan, poydevor) qoʻllanilishi, bunda ularni moddiy madaniy meros obyektining yer usti qismlarida qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-bob. Tosh-gʻisht materiallardan barpo etilgan moddiy madaniy meros obyektlarining choklarini taʼmirlashga qoʻyiladigan
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Tosh-gʻisht devorlardagi choklarni taʼmirlashdan oldin chok qorishmasining yemirilishi, yoriqlarning hosil boʻlishi, gʻisht yoki toshlarning boʻshab qolishi, devorning nam tortishi aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Choklarni taʼmirlashda ularda yuzaga kelgan muammoning asl sababi aniqlanishi (tomdan yoki tarnovlardan suv oʻtishi, obyektning notekis choʻkishi, gruntdan namlikning kapillyar koʻtarilishi yoki ekstremal ob-havo taʼsiri) va bartaraf etilishi zarur.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy koʻrinishini saqlash uchun choklarni taʼmirlashdan oldin ularning devorlarini qurishda ishlatilgan gʻisht, tosh yoki sopol hamda foydalanilgan qurilish usullari oʻrganilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunda, choklarni taʼmirlashda qoʻllaniladigan qorishmaning nisbiy mustahkamligi va suv oʻtkazuvchanligi toʻgʻrisidagi maʼlumot, koʻz bilan (vizual) tahlil orqali esa yangi qorishmani yaratish va uni qoʻllash usullari boʻyicha maʼlumot olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Tosh-gʻisht materiallardan barpo etilgan moddiy madaniy meros obyektlarida choklarni taʼmirlash uchun qorishmada qoʻllaniladigan qum GOST 8735-88 hamda GOST 30515-2013 larga muvofiq boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Qorishma uchun sement GOST 31108-2020 ga muvofiq boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Efloressensiya yuzaga kelmasligi uchun sement tarkibidagi ishqorlar miqdori 0,60 foizdan oshmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Qorishma uchun qoʻllaniladigan suv GOST 23732-2011 ga muvofiq boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Moddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan asl qorishmaning aniq fizik va kimyoviy xossalarini aniqlash zarur boʻlmagan hollarda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi qorishma asl qorishma rangi, tuzilmasi va naqshi bilan oʻxshash boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi qorishmadagi qum asl qorishmadagi qumga mos kelishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi qorishmaning tosh-gʻisht materiallarnikiga nisbatan bugʻ oʻtkazuvchanligi yuqoriroq va siqilishga boʻlgan mustahkamligi pastroq boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi qorishmaning bugʻ oʻtkazuvchanligi asl qorishmanikiga teng boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi qorishmaning siqilishga boʻlgan mustahkamligi asl qorishmanikiga nisbatan pastroq yoki unga teng boʻlishi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi tosh-gʻisht ohaktoshli qorishmalardan terilgan boʻlsa, bunday choklarni taʼmirlashda sementli qorishmadan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Moddiy madaniy meros obyektlarining tosh-gʻisht devorlaridagi choklarni taʼmirlashda ohaktoshli qorishmadan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Qorishmada ishlatiladigan suvning tarkibida kislotalar, ishqorlar va boshqa erigan organik materiallar boʻlmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Qorishmaning qotish davrida muzlashini oldini olish uchun muzlamaydigan vositadan (antifriz) foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Muzlamaydigan vositani (antifriz) qoʻllash oʻrniga qorishmaga qoʻshiladigan qum va suvni qizitib ishlatish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Moddiy madaniy meros obyektlarining taʼmirlash ishlari iliq ob-havo sharoitlarida (8°C dan 38°C gacha boʻlgan haroratda) amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Issiq havoda qorishma tez qurib qolmasligi uchun choklarni taʼmirlash ishlari quyosh nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri tushmaydigan joylarda olib borilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar quyosh nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri tushmaydigan joylar mavjud boʻlmasa, quyoshdan toʻsuvchi moslamalar oʻrnatilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Yangi qorishma yaxshi yopishishi uchun eski chok mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 1-rasmiga muvofiq chokning kamida 2 — 2,5 barobar eniga teng boʻlgan chuqurlikkacha olib tashlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementGʻishtli devor choklarida eski chokni 1,5 — 2,5 cm chuqurlikkacha olib tashlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKeng chokli toshli devorlarda ushbu chuqurlik 5 — 10 cm gacha oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar belgilangan chuqurlikda olingan choklardan keyin ham qorishma boʻlaklari boʻlsa, ular ham olib tashlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Eski chokni olib tashlash vaqtida tosh-gʻisht materialning qirralari shikastlanmasligini (oʻpirilmasligi) taʼminlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Ohaktosh qorishmali choklarni elektr arralar yordamida olish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBuning oʻrniga tosh-gʻisht materialning shikastlanishini minimallashtirish maqsadida iskana bilan qoʻlda (yoki kichik pnevmatik iskanalar yordamida) tozalash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Sement qorishmali choklarni tozalashda elektr arralardan foydalanishga yoʻl qoʻyilishi, bunda gorizontal choklarning markazi elektr arra bilan kesib chiqilishi va chokning chetlari hamda vertikal choklar qoʻlda iskana bilan tozalanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Tozalangan choklarni qorishma bilan toʻldirishdan oldin ularni bosimli suv bilan yuvib tashlash kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar choklar oʻta suv shimuvchan ohaktoshdan boʻlsa, ularni bosimsiz suv bilan yuvish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Qorishma tarkibi toʻgʻri oʻlchanishi va aralashtirilishi, bunda ular quruq holatda hajm boʻyicha oʻlchanishi, suv qoʻshishdan oldin yaxshi aralashtirilishi, aralashmaga avval suvning yarmi qoʻshilishi va aralashtirilishi, qolgan yarmi esa qorishmani aralashtirib turib oz-ozdan qoʻshib borilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Qorishma tayyor boʻlganidan soʻng u 30 min ichida ishlatilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUshbu vaqt oʻtganidan keyin qurigan qorishmani suv qoʻshib “tiklash”ga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element81. Qorishma tozalangan chokka qatlamlab (0,5-0,6 cm li qatlamlar bilan) oʻrnatilishi, navbatdagi qatlam oʻrnatilishidan oldin, oldingi qatlam zichlanilishi va barmoq bilan bosganda iz qoladigan darajada qotishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element82. Oxirgi qatlam quyilganidan keyin u barmoq bilan bosganda iz qoladigan darajada qotganidan soʻng, unga mavjud choklarga oʻxshash ishlov berib chiqilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element83. Agar gʻisht yoki tosh qirralari yemirilgan boʻlsa chokni mazkur SHNQning 1-ilovasidagi 2-rasmiga muvofiq yuzaga nisbatan botiqroq qilib toʻldirish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element84. Choklar yangi qorishma bilan toʻldirilganidan soʻng ularni tez qotishini oldini olish uchun ikki kun davomida vaqti-vaqti bilan (mahalliy sharoitlarga bogʻliq holda avval har soatda, keyin har 3-4 h da) namlab turilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element85. Choklar qorishma bilan toʻldirilganidan soʻng uch kun davomida devor kanopli mato bilan yopib qoʻyilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKanop oʻrniga plastik plyonka qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, u devorga tegmaydigan qilib yopilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element86. Choklarni taʼmirlashda tosh-gʻisht materialga tekkan qorishma 1-2 h oʻtgach tabiiy sochdan tayyorlangan yoki neylon choʻtka bilan tozalanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAgar qorishma tosh-gʻisht yuzada qotib qolgan boʻlsa, uni yogʻoch yoki zarur boʻlsa iskana bilan tozalash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element87. Choklarni taʼmirlash ishlaridan soʻng tosh-gʻisht yuzalarni chok qorishmasi toʻliq qotganidan soʻng amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element88. Choklar xizmat qilish muddati kamida 30 yilga moʻljallab taʼmirlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi beton konstruksiyalarni saqlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Beton materiallarni saqlash boʻyicha ishlarni rejalashtirish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element89. Moddiy madaniy meros obyektlarining beton elementlarini taʼmirlash hamda almashtirish usullarini ishlab chiqishda quyidagilar inobatga olinishi lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektining ahamiyati uning meʼmoriy yoki muhandislik loyihasi uchun muhimligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbeton elementlarning yemirilish sabablari.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element90. Mavjud yemirilishlarning sabablarini va konstruksiyaning boshqa turdagi yemirilishlarga moyilligini aniqlash uchun moddiy madaniy meros obyektlarning qurilish usullari (sement xossalari, qorishma loyihasi, qurilmaning vazifasi, oʻrnatish usuli, yigʻma yoki monolit beton) hamda betonda ilgari amalga oshirilgan taʼmirlash ishlari oʻrganilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element91. Moddiy madaniy meros obyekti elementlari yuqori darajada yemirilgan boʻlsa yoki yemirilishi davom etadigan boʻlsa, ularni almashtirish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element92. Moddiy madaniy meros obyektining beton elementlarini oʻrganish, koʻz orqali (vizual) kuzatish va tekshirish uchun betonni ochish va laboratoriya izlanishlari orqali maʼlumotlarni yigʻish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Beton holatini aniqlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element93. Beton konstruksiyalarning eskirish va yemirilish darajasi, turi va shakli avval beton holatini koʻz bilan (vizual) tekshirish orqali aniqlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element94. Betonning holatini tekshirish koʻz bilan (vizual) umumiy tekshiruvdan boshlanishi, bunda tekshiruv GOST 31937-2011 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element95. Yopiq holatlarni baholash uchun naturada buzmasdan bajariladigan bir nechta sinov usullaridan biri tanlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBuzmasdan bajariladigan sinov ishlari GOST 22690-2015 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBetonning qatlamlab yemirilish joylarini aniqlash uchun asosiy usul sifatida qoʻl boltachasi bilan (gorizontal yuzalar uchun zanjir bilan) urib chiqish usulidan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunda, zamonaviy usullardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element96. Beton holatini baholash uchun material tarkibi va yemirilish sabablarini aniqlash, bunda laboratoriyada sinash uchun namunalar olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBetondagi xlor, sulfat miqdori va ishqor darajasini aniqlash, yemiruvchi toʻldiruvchilarni topish hamda karbonatsiyalanish chuqurligini aniqlash uchun laboratoriya sinovlari kimyoviy tahlilni ham oʻz ichiga olishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMavjud betonning mustahkamligini baholash va taʼmirlash ishlari uchun maʼlumot olish maqsadida siqilishga boʻlgan mustahkamlikni aniqlash boʻyicha sinovlar bajarilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element97. Beton konstruksiyalarni taʼmirlashda qoʻllaniladigan beton qorishmasini tayyorlash uchun laboratoriya sinovlari orqali asl betonning tarkibi va toʻldiruvchilari hamda turli yemirilish mexanizmlari muzlash va erish davrlari, ishqor va toʻldiruvchilarning oʻzaro reaksiyaga kirishuvi yoki sulfat taʼsiri boʻyicha maʼlumot olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Beton konstruksiyalarni tozalash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element98. Beton konstruksiyalarni tozalashdan oldin ularni tozalash zarurati va tozalashdan maqsad (betonning koʻrinishini yaxshilash, siklik parvarishlash chorasi sifatida yoki taʼmirlashga tayyorlash) aniqlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBetonni tozalash unga shikast yetkazmasdan amalga oshirilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element99. Betonni tozalashda uchta asosiy usullardan biri (suv bilan tozalash usuli, yuzaga abraziv ishlov berish va yuzaga kimyoviy ishlov berish) qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMustahkam betondan kirlarni tozalashda 1,4 MPa va undan past bosimli suvdan yoki bugʻdan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element100. Moʻrt va yemirilgan yuzalarni tozalashda yuzaga shikast yetkazmaydigan usullar qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element101. Dogʻlarni va kuchli kirlangan betonni tozalashda suv va bugʻli usullar samara bermaganda, past bosim (0,25 — 0,50 MPa) bilan mayda zarrachalardan (dolomit ohaktosh kukuni) foydalangan holda yuzalarga mikroabraziv ishlov berishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPast bosimlar (0,25 — 0,50 MPa)da uzatilgan mayda zarrachalardan buzilishi, mikroabraziv ishlov berishda tuzilmasi va yuzasining nur qaytarish qobiliyatiga taʼsir etganda betonlarni tozalashda mikroabaziv ishlov berish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element102. Beton tusini oʻzgartirmasligini, surtmani (mastika) yuvib tashlamasligini, toʻldiruvchilarni yemirmasligini inobatga olgan holda kimyoviy ishlov berish usullarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element103. Har qanday tozalash usuli konstruksiyaga qoʻllanilishidan oldin namunada sinab koʻrilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBetonning eskirishi oʻziga xos tarzda binoning tarixiyligini ifodalaydigan va uning kirlanishi kuchli yoki zararli boʻlmagan hollarda, bino tozalanishsiz qoldirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Parvarishlash va taʼmirlash usullari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element104. Betonni parvarishlash va zarur boʻlgan taʼmirlash ishlarini aniqlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBeton konstruksiyalarni parvarishlashda obyektning quyidagi qismlarida germetiklardan foydalanish lozim:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderaza va eshik perimetrlarida;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbeton bilan boshqa materiallar tutashgan joylarda;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdevorga yoki tomga oʻrnatilgan elementlarda (chiroqlar, tashqi quvur elementlarida).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNamlik oʻtkazmaslik va havo oʻtishini kamaytirish uchun yoriqlar va choklarni yopishda elastik germetiklar qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element105. Betonni taʼmirlash ishlarini aniqlashda quyidagi ishlar amalga oshirilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzichlagich choklar, deformatsiya choklari va himoya qoplamalarini oʻrganish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyoriqlar va qatlamlab yemirilishlar kabi buzilishlarning rivojlanishiga olib keladigan sabablarni oʻrganish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element106. Moddiy madaniy meros obyekti fasadidagi yoriqlarni taʼmirlash uchun germetikdan foydalanilganda, germetik qoʻllanilganidan keyingi koʻrinishi inobatga olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTaʼmirlash izini yopish uchun germetik yuzasiga qum sepilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element107. Germetik materiallarning yemirilish alomatlari aniqlanganda ular almashtirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUretan va poliuretan germetiklar beton konstruksiyalar, yoʻl qoplamalari va piyodalar yoʻlaklaridagi choklar va yoriqlarni yopishda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementZichlagichlar har 10 yilda almashtirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element108. Harakatlanishi taʼminlanishi talab etiladigan beton konstruksiyalar uchun silikon germetiklar qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSilikon germetiklar har 20 yilda almashtirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element109. Germetik qoʻllaniladigan yuzalarga tutash boʻlgan materiallarni dogʻlaydigan va gʻovakli betonlarni shikastlaydigan, shuningdek oʻziga chang va kir tortuvchi germetiklarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element110. Taʼmirlashda qoʻllanilgan materialning yakuniy koʻrinishi asl betonga oʻxshash boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Beton yuzasini taʼmirlashga tayyorlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element111. Toʻldiruvchisigacha ochilib qolgan betonni yoki maxsus tuzilmali beton yuzani taʼmirlashda asl beton va yangi material orasidagi chokni yopish uchun betonni qoʻlda chopish usulidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element112. Yemirilgan va mustahkam boʻlmagan betonni pnevmatik yoki qoʻl asboblari yordamida olib tashlashga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTaʼmirlanadigan beton yuzasi va ochilib qolgan armatura tozalanishi, bunda qum yoki havo purkagichli tozalash faqat taʼmirlanadigan joyga qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUshbu ishni bajarishda tutash boʻlgan mavjud beton yuzalar himoyalanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementChang chiqishi cheklangan joylarda qum purkagich oʻrniga kichik pnevmatik uskuna va sim choʻtka qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element113. Betondagi mavjud armatura yemirilgan boʻlsa yoki taʼmirlanadigan joylarda armatura boʻlmasa, yangi armatura oʻrnatilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOchilgan mavjud armatura va boshqa poʻlat elementlar tozalanishi, gruntovkalanishi hamda korroziyadan himoyalovchi qoplama bilan boʻyalishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementUlanadigan material mavjud betonga mexanik bogʻlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBetonni taʼmirlashda qoʻllaniladigan armaturalash materiallari sifatida yumshoq poʻlat, epoksid qoplamali poʻlat yoki legirlangan poʻlatdan foydalanilishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-§. Qoliplar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element114. Betondan boʻlgan bezak elementlarini tiklash hamda yogʻochga oʻxshash yuzalarni yasash uchun maxsus qoliplardan foydalanish kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementModdiy madaniy meros obyekti fasadi boʻylab quyidagilarni qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtakrorlanuvchi beton bezaklar uchun — qayta qoʻllaniluvchi qoliplar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtoʻliq buzilib ketgan yoki takrorlanmaydigan meʼmoriy qismlar uchun — yigʻma beton elementlar.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBezak beton uchun qoliplarni tayyorlash quyidagi bosqichlarda amalga oshirilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmavjud beton quymasini olish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgipsdan ushbu qismning quymasini tayyorlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgipsdan tayyorlangan quymadan qolip yoki maketni tayyorlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyangi beton elementni quyish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element115. Qolipni mayda bezakli beton elementidan yechishdan oldin beton shikastlanmaydigan darajada, shuningdek ishlov bersa boʻladigan darajada qotgan boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-§. Taʼmirlash uchun materiallarni va qorishma tarkibini tanlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element116. Taʼmirlash uchun mos boʻlgan materiallarni va qorishma tarkibini tanlashda sinov ishlari bajarilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementMateriallarni tanlashda talab etilayotgan taʼmir ishining turi inobatga olinishi hamda materiallar mavjud boʻlgan betonning xossalariga mos kelishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSiqilishga boʻlgan mustahkamligi va suv oʻtkazmaslik xossalari yuqori boʻlgan va mustahkamligi past boʻlgan betonga mos kelmaydigan materiallar betonni taʼmirlashda qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element117. Betonni taʼmirlash uchun yarim tayyor materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBeton qorishmasiga qoʻshiladigan va qorishmasining koʻrinishini oʻzgartiradigan qoʻshimchalar, jumladan polimer modifikatsiyalovchi materiallardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-§. Beton elementlarni taʼmirlash usullari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element118. Asl materialni saqlab qolish imkoni boʻlmasa, yangi oʻrnatiladigan material asl materialga vizual jihatdan mos kelishi, shuningdek uning siqilishga boʻlgan mustahkamligi, suv oʻtkazmasligi va beton qorishmasi uchun muhim boʻlgan boshqa xossalari asl materialnikiga oʻxshash boʻlishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element119. Mavjud boʻlgan betonning koʻrinishiga oʻxshatish uchun taʼmirlashda qoʻllaniladigan beton qorishmasining tarkibi toʻgʻri ishlab chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element120. Asl betonning turli xossalariga mos keluvchi betonni tanlash uchun turli sinov namunalari tayyorlanishi, bunda ushbu aralashmalarni tayyorlashda mavjud betondagi toʻldiruvchilar va sementning turi va rangi inobatga olinishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTaʼmirlashda qoʻllaniladigan betonni asl betonga oʻxshatish uchun turli qoliplar va yuzaga ishlov berish usullari sinab koʻrilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDastlabki sinovlar avval qurilish maydonida (konstruksiyaning oʻzida emas) bajarilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEng yaxshi natija bergan qorishma tarkiblari sinov sifatida konstruksiyaning bir qismiga qoʻllanilishi va qotganidan soʻng tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element121. Beton mustahkamroq boʻlishi uchun suvoq belchasi bilan oʻrnatiladigan beton oʻrniga qolip bilan quyiladigan beton qoʻllanilishi kerak (beton qolip bilan quyilganda yirik toʻldiruvchilar qoʻshiladi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element122. Keng yoriqlarda tarkibida qum boʻlgan qorishmadan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQumsiz qorishmalar ingichka yoriqlarda qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKattalashib ketmaydigan mayda yoriqlar taʼmirlanmasdan qoldirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element123. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi betonning koʻzga tashlanadigan joylarida epoksid bilan taʼmirlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYoriqlar hosil boʻlishi mumkin boʻlgan beton konstruksiyaning butunligini tiklash talab etilsa, epoksid inyeksiyasidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBunday taʼmirlashni bajarish uchun avval devorning ikki tarafidagi yoriqlar epoksid, poliesitr, mum, tasma yoki suyuq sement qorishma bilan yopilishi va betonda drel bilan ochilgan teshiklar orqali epoksid inyeksiya qilinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYoriqlardagi epoksid qotganidan soʻng, devor yuzasidagi germetiklovchi material olib tashlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element124. Konstruktiv choklar (yuklar taʼsir etganda yoki ular olinganda harakatlanuvchi choklar) hamda harorat choklari (harorat oʻzgarganida harakatlanuvchi choklar) ularning harakatni taʼminlaydigan qilib taʼmirlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKonstruktiv choklarni chok chetlariga yopishadigan va chok harakatlanganida siqilib kengayadigan germetik bilan toʻldirish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKonstruktiv chokni tozalash va suv oʻtkazmaslikni taʼminlash uchun ularda elastomer germetik oʻrnatilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-§. Shikastlangan beton elementlarni yangisiga almashtirish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element125. Moddiy madaniy meros obyektidagi beton elementlar taʼmirlab boʻlmaydigan holatda shikastlangan yoki yemirilgan boʻlsa, ushbu elementlarni quyma elementlar bilan almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element126. Almashtiriladigan element mavjud elementga mos boʻlishini taʼminlash uchun beton qorishmasi toʻgʻri tanlanishi, element oʻrnatilishi va ishlov berilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-§. Betonni himoyalash usullari
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element127. Quyidagi holatlarda qoplamalar va betonga singuvchi germetiklardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementular betonda qoʻllanilgan boʻlsa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbeton elementlarni himoyalashni boshqa usullarini qoʻllashning imkoni boʻlmasa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element128. Moddiy madaniy meros obyektining tom qismi, terassalari, balkonlari, yer osti qismlari va boshqa koʻrinmaydigan qismlarini himoyalashda suv oʻtkazmaydigan qoplamalar qoʻllanilishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element129. Betonni himoyalash usulini tanlashdan oldin, betonning yemirilishiga olib keluvchi sharoitlar va atrof-muhit omillari oʻrganilib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining fasadlarida mavjud materiallarni oʻrnini bosuvchi materiallardan foydalanish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element130. Quyidagi holatlarda moddiy madaniy meros obyektlarida mavjud materiallarning oʻrnini bosuvchi materiallarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan material mavjud boʻlmasa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmaterialni tayyorlashda qoʻllaniladigan tarixiy usullar mavjud boʻlmasa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementalmashtiriladigan element obyektning tarixiyligini belgilab berishda ikkilamchi ahamiyatga ega boʻlsa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektiga qoʻshimcha element qoʻshiladigan boʻlsa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektining yoʻqolgan elementi qayta tiklanishi boʻlsa;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhayot xavfsizligi, zilzilabardoshlilik hamda nogironligi boʻlgan shaxslar uchun sharoitlarni yaratish berish nuqtai nazaridan obyektning foydalanish xossalari oshirilishi talab etilsa.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element131. Moddiy madaniy meros obyektida asl material oʻrniga qoʻllaniladigan material quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementvizual koʻrinishi asl materialnikiga oʻxshash boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfizik xossalari asl materialnikiga yaqin boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxizmat qilish muddati davomida asosiy foydalanish talablarga muvofiq boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementvaqt oʻtib talab etilgan xossalarining yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan darajada oʻzgarmasligi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtabiiy ofatlarga chidamliligi yuqori boʻlishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementuning ishlab chiqarilishi va undan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlarning atrof-muhitga boʻlgan zararli taʼsiri yoʻl qoʻyiladigan darajalardan oshmasligi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element132. Asl material oʻrniga qoʻllaniladigan materialning fizik xossalari va vizual koʻrinishi asl materialnikiga mos boʻlmasa, u moddiy madaniy meros obyektining muhim (tarixiy ahamiyatini belgilovchi) elementlaridagi materiallarini almashtirishda qoʻllanilmasligi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element133. Moddiy madaniy meros obyektidagi turli elementlar va ulardagi materiallar oʻrniga qoʻllaniladigan materiallar mazkur SHNQning 2-ilovasiga muvofiq tanlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini yaxshilash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element134. Moddiy madaniy meros obyektida energiya samaradorlikni oshirish boʻyicha chora-tadbirlarni tatbiq qilishdan oldin, ularning energiya samaradorligiga taʼsir koʻrsatuvchi elementlari (ochib-yopiladigan derazalar, ichki hovlilar, zenit fonarlari, shift oynalari, tom ventilyatorlari, gumbazlar va tabiiy ventilyatsiya hamda tabiiy yorugʻlikni taʼminlovchi boshqa elementlar) tekshirib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element135. Moddiy madaniy meros obyektini energiya samaradorlik jihatidan yaxshilash chora-tadbirlarining ichidan eng samaralisi va obyektning tarixiy tusiga eng kam taʼsir koʻrsatadiganlari qoʻllanilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element136. Moddiy madaniy meros obyektining yirik elementlarining tarixiy koʻrinishini buzilishiga olib keluvchi chora-tadbirlarni (devor izolyatsiyasini oshirish uchun mavjud saydingni yangi sayding bilan almashtirish, taʼmirlash imkoni boʻlgan derazalarni yangisiga almashtirish) qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element137. Moddiy madaniy meros obyektini isitish va sovitishga ketadigan energiyani kamaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementfoydalanilmaydigan xonalarni butunlay yopib tashlash va undagi haroratni binoga zarar yetkazmaydigan darajaga moslashtirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsovitilishi/isitilishi zarur boʻlmagan xonalarni sovitish/isitish tizimidan uzish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderazalar orqali issiqlik kirishi va chiqishini oldini olish uchun izolyatsiyalovchi ekranlar va pardalardan foydalanish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxonalar harorati va ventilyatsiyasini boshqarishda ochib-yopiluvchi derazalar, deraza eshiklari, soyabonlardan maqsadli foydalanish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtabiiy yorugʻlikdan foydalanish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementled lampalarni oʻrnatish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyorugʻlik va lokal ventilyatsiya (masalan, yuvinish xonasidagi ventilyatsiya) uchun harakat sensorlarini oʻrnatish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmexanik jihozlarni tozalash va ularga xizmat koʻrsatish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element138. Moddiy madaniy meros obyektining energiya isteʼmolini minimallashtirishda jihoz va uskunalarni yangilashga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element139. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini oshirishda quyidagi ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyiladi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementisitish tizimining unumdorligini oshirishga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhavoni sovitish tizimining unumdorligini oshirishga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsuv isitgichni almashtirishga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmaishiy jihozlarni yangilashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementobyektning havo oʻtadigan joylarini taʼmirlashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementobyektning chordoq qismini izolyatsiyalashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderazalarga qoʻshimcha qishki rama oʻrnatishga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyer toʻla va pol osti joylarini izolyatsiyalashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhavo kanallari va quvurlarni izolyatsiyalashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementeshiklarni zichlashga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderazalarda soyabonlar oʻrnatishga.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element140. Moddiy madaniy meros obyektlarining energiya samaradorlik koʻrsatkichlarini oshirishda quyidagi ishlarni bajarishga yoʻl qoʻyilmaydi:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementobyektga kirish joyini ichki vestibyul bilan ajratish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderazalarni almashtirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyogʻoch devorlarga izolyatsiya oʻrnatish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtosh-gʻisht devorlarga izolyatsiya oʻrnatish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtomlarni quyosh nurini qaytaruvchi material bilan qoplash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element“yashil” (oʻsimlikli) tom oʻrnatish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element141. Moddiy madaniy meros obyektiga havo kirib chiqishini kamaytirish uchun quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtashqi devorlarning ustki va ostki choklarini, qavatlar orqali oʻtuvchi kommunikatsiya quvurlarini yoki shaxtalarning chetlarini germetik bilan yopish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementeshik va derazalarga zichlagich tasmalarni oʻrnatish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdevor osti, deraza va eshiklar atrofidagi yoriqlarni yopish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchordoq va devor oraligʻini zichlash.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element142. Moddiy madaniy meros obyektining energiya isteʼmolini kamaytirishda tom yoki chordoq orqali energiya yoʻqotilishini kamaytirish (izolyatsiyalash orqali) kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOldingi tahrirga qarang.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element143. Foydalanilmaydigan chordoqlarni izolyatsiyalashda bazalt, shisha tolali izolyatsiya yoki poliuretan plitkalardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
(143-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2026-yil 13-maydagi 01/2-21-sonli buyrugʻi (hisob raqami 404, 02.06.2026-y.) tahririda)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSepiladigan poliuretan koʻpikdan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element144. Chordoqlarni izolyatsiyalashda bugʻ oʻtkazmaydigan plyonkalardan foydalanmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element145. Moddiy madaniy meros obyektining chordoq qismida mexanik jihozlar oʻrnatilmagan boʻlsa, chordoq tom qismini izolyatsiyalash kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementChordoqda mexanik jihozlar boʻlmasa uning pol qismi izolyatsiyalanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element146. Infraqizil nurlanishni kamaytirish uchun chordoqda nurlanishni qaytaruvchi plyonkalardan foydalanish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element147. Derazalarga ichki tomondan oʻrnatiladigan qoʻshimcha qishki ramalarda zichlagich boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIsitilmaydigan mavsumlarda qoʻshimcha qishki ramalar yechib qoʻyilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element148. Moddiy madaniy meros obyektining yer toʻla qismi foydalanilmaydigan boʻlsa, yer toʻla ustidagi orayopma izolyatsiyalanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYer toʻla foydalaniladigan boʻlsa, uning ustidagi orayopmani izolyatsiyalashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element149. Havosi moʻtadillashtirilmaydigan xonalardagi issiq suv quvurlari va suv isitgichlar izolyatsiyalanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSovuq iqlimli hududlarda barcha suv quvurlari izolyatsiyalanishi (quvurlarning muzlashini oldini olish uchun) kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element150. Tarixiy yogʻoch eshiklarni energiya samarador eshiklar bilan almashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element151. Eshikning energiya samaradorligini oshirish uchun eshiklarga zichlagich oʻrnatish lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element152. Tashqari tarafdan qoʻshimcha qishki eshik oʻrnatiladigan boʻlsa, u toʻliq shaffof oynali boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element153. Turar joy sifatida foydalaniladigan moddiy madaniy meros obyektlarida qoʻshimcha qishki eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementOfis yoki sanoat obyektlaridagi koʻp foydalaniladigan asosiy eshiklarda qoʻshimcha qishki eshiklarni oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element154. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi eshik va derazalarda soyabonlar, ekranlar yoki deraza eshiklari oʻrnatilishiga yoʻl qoʻyiladi, bunda ular obyektga mos boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarining seysmik mustahkamligini oshirish
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element155. Moddiy madaniy meros obyektining seysmik mustahkamligini oshirish va seysmik jihatdan kamchiliklarini kamaytirishda quyidagi shartlar bajarilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementobyektdagi asl materiallarni saqlab qolish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementobyektning asosiy tarixiy elementlardagi oʻzgartirishlarni minimallashtirish.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element156. Moddiy madaniy meros obyektining seysmik mustahkamligini oshirishda obyektning tarixiy ahamiyatini saqlash boʻyicha quyidagi talablar bajarilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkonstruktiv va nokonstruktiv tarixiy elementlar va materiallar saqlab qolish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtarixiy elementlar va materiallar taʼmirlanmaydigan darajada shikastlangan boʻlsa, ularni oʻxshash yoki asl materialning oʻrnini bosuvchi material bilan almashtirish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementseysmik mustahkamligini oshirish boʻyicha yangi tizimlar moddiy madaniy meros obyektining mavjud konstruktiv tizimi bilan mos ravishda ishlashi va ularning butunligiga taʼsir koʻrsatmasligini taʼminlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementseysmik mustahkamligini oshirish boʻyicha yangi tizimlarni obyektning tarixiy elementlari va materiallariga shikast yetkazmasligini (oʻrnatish vaqtida) taʼminlash.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element157. Seysmik hududlarda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlarining seysmik mustahkamligi tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element158. Seysmik mustahkamlikni tekshirishda konstruktiv elementlardagi (ustunlar, toʻsinlar, orayopmalar) hamda nokonstruktiv elementlardagi (yuk koʻtarmaydigan devorlar, pardadevorlar, oynavand qismlar, dudburonlar, shiftlar va boshqa meʼmoriy elementlar, shuningdek obyekt tizimlari va jihozlari) kamchiliklar aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element159. Ehtimoliy seysmik xavfni aniqlashda quyidagi omillar inobatga olinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyekti konstruksiyasining turi va obyektning holati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzilzila natijasida hududda yuzaga keluvchi xavflar (yerning yorilishi, grunt quyqalanishi, yer koʻchkilari, tutash boʻlgan bino va inshootlarning obyektga urilishi, hududda joylashgan toʻgʻon buzilishidan yuzaga keladigan suv toshqini).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element160. Materiallarning chirishi, korroziyaga uchrashi yoki namlik sababli yemirilishidan moddiy madaniy meros obyektining mustahkamligi pasayishini oldini olish uchun obyektda muntazam ravishda quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtomlarni, tarnovlarni va poydevorlarni namlik oʻtkazmasligini, pardevorlar va dudburonlardagi metall mahkamlagichlarni korroziyaga uchramaganligini tekshirish, taʼmirlash ishlarini bajarish hamda metall elementlarni boʻyalgan holatda saqlash;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyogʻoch elementlarni tekshirish va yogʻochlarga xavfli boʻlgan hasharotlarning paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchiqib ketish zinalarini mustahkamligini tekshirish va favqulodda vaziyatda qulab ketishini oldini oluvchi choralarni koʻrish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtosh-gʻisht devorlarni yemirilgan joylarini va choklarini oʻz vaqtida taʼmirlash.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-bob. Moddiy madaniy meros obyektlarida ortiqcha namlikni bartaraf etish boʻyicha talablar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element161. Moddiy madaniy meros obyektlarida ortiqcha namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishdan oldin obyekt toʻliq tekshirib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element162. Namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar obyektning tarixiyligini ifodalovchi elementlariga shikast yetkazmasligi taʼminlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element163. Tarixiy obyektga shikast yetkazuvchi namlik manbalarini topish, ularni toʻgʻrilash va nazorat qilish uchun namlik manbasining obyektga taʼsiri oʻrganilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element164. Namlikdan yuzaga kelgan muammolarini bartaraf etuvchi mexanik tizimlarni oʻrnatishdan oldin namlikni keltirib chiqaruvchi manbalarni jihozlarsiz bartaraf etish yoʻllari oʻrganib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element165. Namlik bilan bogʻliq boʻlgan muammolarni bartaraf etishda quyidagilar inobatga olishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektida qoʻllanilgan materiallarning turi va qurilish tizimlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyekti tomining turi va hududdagi drenaj tizimlari hamda ular orqali oʻtadigan suv sarfi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementgrunt turi, grunt namligi, moddiy madaniy meros obyekti yaqinida mavjud boʻlgan yer usti va yer osti suv oqimi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektining foydalanish maqsadi va uning natijasida hosil boʻluvchi namlik miqdori;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmateriallarning holati va oʻziga suv tortish darajasi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementisitish, ventilyatsiya, sovitish, namlantirish/quritish tizimlari hamda suv va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimlarining turi va holati;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementquyosh nuri tushishi, shamol oqimi, yomgʻir, harorat va nisbiy namlikning (ichki va tashqi) kunlik va mavsumiy oʻzgarishi, shuningdek yer osti suv sathlarining mavsumiy oʻzgarishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqurilish hududidagi noodatiy sharoitlar yoki notekisliklar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmoddiy madaniy meros obyektiga sizib kiruvchi havo miqdori hamda tutash boʻlgan landshaft va oʻsimlik ekishda foydalanilgan material.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element166. Gruntni kovlash ishlarini bajarishda hududdagi tarixiy-madaniy landshaft yoki arxeologik manbalar boʻyicha maʼlumot olinishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element167. Yaqqol koʻzga koʻrinuvchi kamchiliklar (masalan, yorilgan quvurlar, toʻlib qolgan tarnovlar yoki devordagi yoriqlar) bartaraf etilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element168. Yaqqol koʻzga koʻrinmaydigan murakkab muammolarni bartaraf etish uchun muammoning turiga koʻra obyektda bir necha oydan bir yilgacha boʻlgan muddat davomida oʻrganish ishlari bajarilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element169. Namlikdan shikastlangan joylarni aniqlash va namlik manbasini topish uchun quyidagi belgilarga inobatga olinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementturib qolgan suv, mogʻorlanish;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnam dogʻlar, yemirilgan yuzalar, shoʻrlangan yuzalar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementboʻyoq va shuvoqning koʻchishi, gulqogʻozning ajralishi, yuzalarda namlikdan hosil boʻlgan pufakchalar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnamlik yuqori boʻlgan yoki shamollatilmaydigan joylarda namlik va mogʻorlash hidi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmetall elementlarda zanglash va korroziya alomatlari;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementyogʻoch elementlarning deformatsiyalanishi, yorilishi va chirishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtosh-gʻisht yuzalardagi shuvoqning koʻchishi, yorilishi, choklardagi qorishmaning yemirilishi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtom qismidagi shikastlanishlar;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementderaza va devorlardagi kondensatsiya;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementchordoqdagi namlik.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi suvoqli qoplamalarni saqlash va taʼmirlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element170. Suvoqli qoplamani taʼmirlashdan oldin uning yemirilish sababi (tomdan, deraza va eshiklardan yoki gruntdan obyekt konstruksiyasiga suv sizib kirishi, grunt choʻkishi, eshik ramasining choʻkishi, oʻsimlik oʻsib chiqishi, obyekt ichidagi ortiqcha namlik) aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element171. Suvoqli qoplamaning yemirilish sababi aniqlanganidan soʻng uni taʼmirlashdan oldin yemirilish sabablarini bartaraf etish boʻyicha taʼmirlash ishlari bajarilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element172. Suvoqli qoplamani taʼmirlash boʻyicha ishlarni boshlashdan oldin uning yemirilish darajasi oʻrganilishi va qancha qismi almashtirilishi yoki taʼmirlanishi lozimligi aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element173. Moddiy madaniy meros obyektidagi suvoqli qoplamaning umumiy holatini aniqlash uchun obyekt toʻliq tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKoʻz bilan (vizual) koʻrinmaydigan taʼmirtalab joylar yogʻoch yoki akril boltacha bilan urib chiqilib, suvoq ostidagi boʻshliqlar aniqlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element174. Suvoqning tarkibini va proporsiyalarini aniqlash uchun mavjud suvoq materiali oʻrganilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element175. Yangi suvoq tarkibi eski suvoq tarkibiga toʻliq mos boʻlishi talab etilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element176. Mayda yoriqlarni suyuq qorishma bilan yopib chiqishga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element177. Yirik yoriqlarni taʼmirlash uchun ular avval ochib tozalanishi va taʼmirlashga tayyorlanishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element178. Moddiy madaniy meros obyektidagi eski suvoqli qoplamani saqlab qolish uchun uni toʻliq almashtirish oʻrniga faqatgina shikastlangan joylarini taʼmirlash lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuvoqlangan yuzada shikastlangan joylar koʻp boʻlsa, yamalgan joylar estetik jihatdan yaxshi koʻrinish bermasligini inobatga olib bunday yuzalardagi suvoq toʻliq almashtirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element179. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi suvoqli yuzalarni taʼmirlashda yuza yangi suvoq bilan qoplanishidan oldin yemirilgan, yorilgan, yopishmagan suvoq olib tashlanishi, qattiq choʻtka bilan tozalanishi, oʻsimliklar, boʻyoqlar va kirlardan tozalanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element180. Yangi suvoqli qoplama mavjud suvoqli qoplamaga oʻxshash boʻlishi (rangi va tuzilmasi bilan) hamda mustahkam boʻlishini taʼminlash uchun sinov namunalari kamida bir yil davomida kuzatilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuvoqli qoplama qatlamlari soni va qalinligi mavjud suvoq qoplamanikiga mos boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element181. Suvoq qoplanadigan yuza yetarlicha namlantirilishi, ostki dagʻal qatlam (6 — 9 mm) oʻrnatilishi va ikkinchi qatlam yaxshi birikishi uchun taroq bilan qirib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBirinchi va ikkinchi qatlamlarning umumiy qalinligi 16 mm dan oshmasligi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYakuniy qatlam yaxshi yopishishi uchun ikkinchi qatlam mixli yogʻoch bilan qirib chiqilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYakuniy qatlamning qalinligi 6 mm boʻlishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementYakuniy qatlam mavjud suvoqli qoplamaga mos keladigan qilib ishlov berilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementHar bir qatlamni oʻrnatish orasidagi vaqt havo haroratiga bogʻliq holda 24 — 72 h tashkil etishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element182. Suvoq uchun ishlatiladigan qorishmani tayyorlashda quyidagilarga amal qilinishi kerak:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqorishma 1,5 — 2 h ga yetadigan miqdorda tayyorlanishi va ortib qolgan suvoq qorishmasi ishlatilmasligiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqorishmaning rangi oʻzgarib ketishini, yoriqlar hosil boʻlishini va yaxshi yopishmasligini oldini olish uchun suvoq qorishmasi ortiqcha aralashtirib yuborilmasligiga (suv qoʻshilganidan soʻng qorishma 10 — 15 min qoʻlda aralashtirilishi yoki 3-4 min qurilish mikserda aralashtirilishi);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqorishma suvni oʻziga tortib olib yoriq hosil boʻlmasligi uchun suvoq bilan qoplanadigan yuza oldin namlanishiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsuvoq tez qurib yoriqlar hosil boʻlmasligi uchun suvoq qilingan yuza 48 — 72 h (havoning issiqligiga bogʻliq holda) davomida quyosh nuridan himoyalanishi yoki muntazam ravishda namlantirib turilishiga;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementsuvoqni taʼmirlash ishlari sovuq havoda (4-5°C dan past boʻlgan haroratda) bajarilmasligiga.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-bob. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi boʻyalgan yogʻoch elementlarni taʼmirlash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element183. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi yogʻoch elementlarning boʻyoq qoplamalarini taʼmirlash SHNQ 3.01.02-23 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element184. Moddiy madaniy meros obyektlaridagi yogʻoch elementlarning boʻyoq qoplamasini taʼmirlash uchun ularning yoshi, meʼmoriy usuli, tarixiy ahamiyati hamda yogʻochning mustahkamligi oʻrganilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element185. Yogʻoch elementdagi boʻyoq qoplamani toʻliq koʻchirishga (yogʻochni tozalash, yengil qirish va qumqogʻoz bilan ishqalash bundan mustasno) faqatgina mutlaq zarur boʻlgan va asoslangan holatlarda (yogʻochda koʻp miqdorda yoriqlar boʻlsa, boʻyoq qoplama yogʻoch koʻrinadigan darajada ajralib koʻchgan boʻlsa va boshqalar) yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element186. Tashqi yogʻoch elementlarda boʻyoqning yemirilish belgilari (boʻyoqning kukunlanishi, pufakchalar hosil boʻlishi, qatlamlab koʻchishi yoki yorilishi) boʻlmasa, boʻyoqni koʻchirish va qayta boʻyashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element187. Boʻyoq qoplamani taʼmirlashdan oldin boʻyalgan yuza yogʻoch ekanligi (suvoq, metall yoki boshqa material emasligi) tekshirilishi, shuningdek yogʻoch material chirimaganligi tekshirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNamlik oʻtishi natijasida yogʻochning chirigan qismlari mavjud boʻlsa, boʻyashdan oldin ular taʼmirlanishi va almashtirilishi kerak.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element188. Boʻyoq qoplangan yuzalarda mayda nuqsonlar boʻlsa yoki kir yigʻilgan boʻlsa, boʻyoqni olib tashlamaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBoʻyoqning ustki qatlamlari koʻchgan boʻlsa, boʻyoqni qisman olib tashlashga yoʻl qoʻyiladi.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBoʻyoq qatlamlari koʻp miqdorda koʻchgan boʻlsa, boʻyoq toʻliq koʻchirib tashlanishi lozim.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTosh-gʻisht devorlardagi toʻgʻri va notoʻgʻri bajarilgan choklarning koʻrinishi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-rasm. Taʼmirlash uchun toʻgʻri va notoʻgʻri tayyorlangan choklarni taqqoslash
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-rasm. Toʻliq toʻldirilgan va chuqurlashtirilgan choklarni vizual koʻrinishlarini taqqoslash (toʻliq toʻldirilgan choklar, ularning asl qalinligini oʻzgartiradi va devorning asl koʻrinishini oʻzgartiradi).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSHNQ 2.08.12-24 “Moddiy madaniy meros obyektlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementModdiy madaniy meros obyektining turli qismlari va ulardagi materiallarning oʻrniga qoʻllanilish uchun yoʻl qoʻyiladigan materiallar
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDevorlar (tosh-gʻisht, sopol) | Meʼmoriy metallar, quyma va bolgʻalangan temir, poʻlat, presslangan metall | Sayding (tashqi qoplama), yogʻoch, asbest | Tom, yogʻoch, cherepitsa, slanets tosh, plitka | Terrasa, yogʻoch | Molding, yogʻoch | |
Alyumin | ● | ● | ● | ● | ||
Quyma tosh va yigʻma beton | ● | ● | ||||
Tolali kuchaytirilgan beton | ● | |||||
Shisha tolali kuchaytirilgan beton | ● | ● | ||||
Tolali sement | ● | ● | ● | |||
Mineral/polimer kompozit | ● | ● | ● | ● | ||
Sellyuloza tola/polimer kompozit | ● | ● | ● | ● | ||
Kompozit boʻlmagan polimerlar | ● | ● | ● | |||
Uyali polivinilxlorid (PVX) | ● | ● | ● |