Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 9-iyulda qabul qilingan
Senat tomonidan 2024-yil 10-iyulda ma’qullangan
Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
energiyani tejash va energiya samaradorligi ko‘rsatkichlari — yuridik va jismoniy shaxslarning energiyani tejash va energiya samaradorligiga doir tadbirlarni amalga oshirish chog‘idagi faoliyati natijalarini tavsiflovchi ko‘rsatkichlar;
ochiqlik;
asbob-anjomlar, uskunalar, mahsulotlar, mashinalar va texnologiyalarning energetik xususiyatlariga doir eng kam va eng ko‘p talablarni belgilaydi;
Sinovlar, o‘lchovlar va sertifikatlashtirishga doir ishlar belgilangan tartibda O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi tomonidan akkreditatsiya qilingan muassasalar tomonidan amalga oshiriladi.
yoqilg‘i-energetika resurslaridan samarali foydalanilishini yo‘lga qo‘yish hamda yoqilg‘i-energetika resurslarini iste’mol qilishning maqbul yo‘llari va usullarini belgilash;
energetika xizmatlari bozorini rivojlantirish, mazkur yo‘nalishda davlat-xususiy sheriklik asosida xususiy sektorning ishtirokini yanada kengaytirish;
yoqilg‘i-energetika resurslarini iste’mol qilish normalarini ishlab chiqish va qayta ko‘rib chiqish tartibini belgilaydi;
energiya samaradorligi sertifikatlarini (oq sertifikatlarni) joriy etish tartibini belgilaydi.
energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi maqsadli ko‘rsatkichlarni hisob-kitob qilish uslubiyotini ishlab chiqadi;
yoqilg‘i-energetika resurslari iste’molchilari tomonidan energiyani tejaydigan texnologiyalardan va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishning afzalliklari to‘g‘risida jamoatchilikni xabardor qiladi hamda tushuntirish ishlarini tashkil etadi.
tovarlar (ishlar, xizmatlar), binolar va inshootlarning energiya samaradorligi va energiyani tejash, shuningdek energiyadan oqilona foydalanish normalariga hamda uning sifat ko‘rsatkichlariga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;
energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish masalalarini ommaviy axborot vositalari yordamida keng targ‘ib etadi.
energiya servis kompaniyalarini moliyalashtirish va rivojlantirishga ko‘maklashishni.
shartnomaning moliyaviy shartlari;
energiya servis shartnomasini amalga oshirish natijasida tejalgan yoqilg‘i-energetika resurslarining miqdoridan kelib chiqib, energiya servis xizmati uchun mukofot pullarini to‘lash.
energetika menejmenti sohasidagi xodimlarni (energetika menejerlarini) o‘qitish va ularni attestatsiyadan o‘tkazish ishlarini tashkil etadi.
monitoring tizimini joriy etish va uni takomillashtirishga;
Maxsus vakolatli davlat organi energiya auditorlari va energetika menejerlariga sertifikatlashtirish imtihonlariga tayyorgarlik ko‘rish bo‘yicha o‘quv dasturlarini ishlab chiqadi va belgilangan tartibda e’lon qiladi.
Navbatdan tashqari energiya auditi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga muvofiq o‘tkaziladi.
Ixtiyoriy energiya auditi Davlat energetika reyestriga kiritilmagan iste’molchilarda energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish maqsadida o‘tkaziladi.
ichki energiya auditini o‘tkazish va uning natijalarini ko‘rib chiqish uchun malakali mutaxassislarni jalb etish;
energiya auditi natijalari bo‘yicha tuzilgan energetika pasportlarining Davlat energetika reyestriga kiritilishini ta’minlaydi.
O‘zenergoinspeksiyaning hududiy boshqarmalari energiya auditorlari tashkilotlaridan energetika pasportlari to‘g‘risidagi axborotni energiya auditidan ixtiyoriy ravishda o‘tkazilgan iste’molchilarning roziligi bilan olishga haqli.
Energetika ekspertizasi yoqilg‘i-energetika resurslarini qazib olish, ishlab chiqarish, qayta ishlash, tashish, saqlash, yetkazib berish (taqsimlash, sotish) va iste’mol qilish bilan bog‘liq texnologik jarayonlarda foydalaniladigan asbob-uskunalar va qurilmalarning energiya samaradorligini baholash uchun o‘tkaziladi.
yoqilg‘i-energetika resurslarini shartnomada belgilangan normalardan ortiq iste’mol qilganlik uchun qo‘shimcha to‘lovlardan olingan tushumlar;
energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi xalqaro standartlarni qo‘llash;
xalqaro standartlarga muvofiq energetika menejmenti tizimini bosqichma-bosqich joriy etish;
ko‘p kvartirali uylarni va yashash uchun mo‘ljallanmagan joylarni isitish (sovitish) tizimlarida energiya sarfi shaffofligini ta’minlash maqsadida hisob-kitobni har bir iste’molchiga alohida o‘rnatilgan hisoblagichlar orqali amalga oshirish;
quyosh suv isitkichlaridan, energiya sarflanishi jihatidan samarador qurilish materiallari va konstruksiyalardan foydalanish;
ekspluatatsiya muddati ikki yildan oshmagan vaqtinchalik imoratlar, energiya samaradorligi past bo‘lgan sanoat obyektlari, yashash uchun mo‘ljallanmagan qishloq xo‘jaligi binolari.
respublikada elektromobillar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish va uni rivojlantirish choralarini ko‘rish;
yoqilg‘i-energetika resurslarini iste’mol qiladigan maishiy texnika asbob-anjomlarini belgilangan tartibda sertifikatlashtirish;
issiqlik ta’minoti tarmoqlarida, shuningdek binolar va inshootlarda issiqlik himoya qilinishini yaxshilash;
iste’molchilarda issiqlik energiyasi (issiq suv) sarfini o‘lchash asboblarini to‘liq o‘rnatish;
xalqaro moliya institutlarining hamda xorijiy va mahalliy investorlarning mablag‘larini jalb etish;
mavjud binolar va inshootlarni mukammal ta’mirlashda ularni yangi binolar va inshootlarga nisbatan qo‘llaniladigan talablarga muvofiq markazlashtirilgan issiqlik ta’minoti tizimidan ajratish.
energiya auditi natijalari bo‘yicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;
energiya auditi natijalari bo‘yicha tashkiliy-texnik tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;
integratsiyalashgan axborot-tahlil tizimi ma’lumotlari asosida iqtisodiyot tarmoqlari hamda faoliyat turlari bo‘yicha energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish yuzasidan muntazam monitoring olib borish;
maxsus vakolatli davlat organi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan birgalikda energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirishga doir maqsadli ko‘rsatkichlarni (indikatorlarni) sohalar bo‘yicha shakllantirish;
Normativ darajadan yuqori bo‘lgan energetika resurslarini talab qiladigan hamda hisobga olish, nazorat qilish va tartibga solish qurilmalari rejalashtirilmagan sanoat, jamoat hamda turar joy binolarini qurish loyihalarini tasdiqlashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Yoqilg‘i-energetika resurslari iste’moli normalarini belgilashning yagona uslubiy va tashkiliy prinsiplarini ishlab chiqish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
yoqilg‘i-energetika resurslaridan samarali foydalanish, mehnat jamoalarining energiyani tejash va energiya samaradorligini oshirishga qiziqishini kuchaytirish choralarini ko‘rish;
energetika pasportlarida mavjud bo‘lgan axborotga ishlov berish, uni qayta ishlash tizimlashtirish va tahlil qilish jarayonida olingan ma’lumotlarni;
energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirishga doir normativ huquqiy hujjatlarni;
Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi davlat axborot tizimiga kiritilgan ma’lumotlar maxsus vakolatli davlat organining Internet jahon axborot tarmog‘idagi rasmiy veb-saytiga majburiy tartibda joylashtiriladi hamda har chorakda bir marta O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibga muvofiq yangilanadi.
energiya iste’molchilarini yetkazib beriladigan energiyadan, shu jumladan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan oqilona foydalanganda rag‘batlantirilishi to‘g‘risida xabardor qilish dasturini ishlab chiqish;
Ishlab chiqaruvchi, yetkazib beruvchi hamda sotuvchilar tomonidan sifati belgilangan talablarga muvofiq bo‘lmagan neft, gaz kondensati, neft mahsulotlari va suyultirilgan uglevodorod gazini realizatsiya qilish — sifati belgilangan talablarga javob bermaydigan realizatsiya qilingan tovar qiymatining ellik foizi miqdorida jarima solishga sabab bo‘ladi.
Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi davlat nazorati organlarining tegishli ruxsatnomasi va xulosasisiz tabiiy gazdan foydalanish qurilmalarida sinov-sozlash ishlarini amalga oshirish — ishlarni amalga oshirgan yuridik shaxslarga ishga tushirish-sozlash ishlari hisoblangan hajmining o‘n foizi miqdorida jarima solishga hamda barcha ishlarni to‘xtatib, iste’molchini (qurilmani) gaz tarmog‘idan uzishga sabab bo‘ladi.
Yoqilg‘i-energetika resurslari iste’molchilari tomonidan elektr yoritgichlardan qonunchilikda belgilangan normalardan ortiqcha, ishlab chiqarish zaruriyati bo‘lmagan holda foydalanish, shuningdek hududlarni kunning yorug‘ davri davomida maqsadsiz yoritish — normadan ortiqcha yoki kunning yorug‘ davrida foydalanilgan elektr energiyasi qiymatining ellik foizi miqdorida jarima solishga sabab bo‘ladi.
Yoqilg‘i-energetika resurslari iste’molchilari tomonidan issiqlikdan foydalanuvchi uskunalardan va issiqlik tarmoqlaridan texnik jihatdan foydalanish qoidalarida belgilangan talablarga javob bermaydigan texnik holatda foydalanish — mazkur uskuna tomonidan iste’mol qilinadigan, uzatiladigan yoki o‘zgartiriladigan issiqlik energiyasining o‘rtacha oylik miqdori qiymatining besh foizi miqdorida jarima solishga sabab bo‘ladi.
Energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasidagi davlat nazorati organlarining vakolatli shaxslari tomonidan ushbu moddaning ikkinchi qismiga muvofiq tuzilgan dalolatnoma hamda ushbu shaxslarning harakatlari (harakatsizligi) ustidan belgilangan tartibda yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Agar energiyani tejash, undan oqilona foydalanish va energiya samaradorligini oshirish sohasida birinchi marta huquqbuzarlik sodir etgan xo‘jalik yurituvchi subyekt yo‘l qo‘yilgan huquqbuzarlikni ixtiyoriy ravishda bartaraf etgan va yetkazilgan zararning o‘rnini to‘liq qoplagan bo‘lsa, moliyaviy sanksiya qo‘llanilmaydi.
energiyadan oqilona foydalanish sohasidagi xalqaro loyihalarda ishtirok etish;
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;