Ushbu Qonunning maqsadi suvga doir munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning asosiy vazifalari aholi va iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlari uchun suvlardan oqilona foydalanishni taʼminlash, suvlarni bulgʻanish, ifloslanish va kamayib ketishdan saqlash, suvlarning zararli taʼsirining oldini olish hamda ularni bartaraf etish, suv obyektlarining holatini yaxshilashdan, shuningdek suvga doir munosabatlar sohasida korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermer, dehqon xoʻjaliklari hamda fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishdan iboratdir.

Oʻzbekiston Respublikasida suvga doir munosabatlar ushbu Qonun hamda unga muvofiq chiqariladigan suv toʻgʻrisidagi boshqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasida suvga doir munosabatlar, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

yer osti suvlari — yer sathidan pastda yer qobigʻining togʻ jinslari qatlamlarida joylashgan suvlar;

yer usti suvlari — yer qobigʻining ustida joylashgan suvlar;

melioratsiya obyektlari — kollektor-drenaj va yer usti tashlama suvlarini toʻplash hamda ularni sugʻoriladigan yerlardan tashqariga chiqarib tashlashga koʻmaklashadigan, kollektorlarni va kollektor-drenaj tarmogʻini, vertikal drenaj quduqlarini, melioratsiya nasos stansiyalarini (agregatlarini) va kuzatuv tarmogʻini oʻz ichiga oladigan suv xoʻjaligi obyektlari;

suvlar — suv obyektlarida toʻplangan barcha suvlar majmui;

suv isteʼmoli (suvni isteʼmol qilish) — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan oʻz ehtiyojlarini qondirish uchun suv resurslaridan ularni suv obyektidan belgilangan tartibda olgan holda foydalanish;

suv isteʼmolchilari uyushmasi — yuridik shaxs boʻlgan suv isteʼmolchilari tomonidan suvga doir munosabatlar sohasidagi oʻz faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish uchun ixtiyoriy asosda tashkil etiladigan nodavlat notijorat tashkiloti;

suv isteʼmolchisi — oʻz ehtiyojlarini qondirish uchun suv obyektidan suv resurslarini belgilangan tartibda oluvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

suv obyekti — suvlar doimiy ravishda yoki vaqtincha toʻplanadigan va suv rejimining oʻziga xos shakllari va belgilari boʻlgan tabiiy (jilgʻalar, soylar, daryolar va boshqalar) hamda sunʼiy (ochiq va yopiq kanallar, shuningdek kollektor-drenaj tarmoqlari) suv oqimlari, tabiiy (koʻllar, dengizlar, yer osti suvli qatlamlari) va sunʼiy (suv omborlari, sel suvlari toʻplanadigan joylar, hovuzlar va boshqalar) suv havzalari, shuningdek buloqlar va boshqa obyektlar;

suv obyektlarini muhofaza qilish — suv obyektlarini saqlash va tiklashga qaratilgan tadbirlar tizimi;

suv rejimi — suv obyektlari va tuproq-gruntda suv sathi, tezligi, sarfi va hajmining vaqt boʻyicha oʻzgarishi;

suv resurslari — foydalaniladigan yoki foydalanilishi lozim boʻlgan suv obyektlari suvlari;

suv xoʻjaligi — iqtisodiyotning suv resurslarini va suv obyektlarini oʻrganish, hisobga olish, boshqarish, ulardan foydalanish, ularni muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsiriga qarshi kurashishni qamrab oluvchi tarmogʻi;

suv xoʻjaligi obyekti — suv resurslarini toʻplash, boshqarish, yetkazib berish, ulardan foydalanish, ularni isteʼmol qilish, ajratib berish va muhofaza qilish maqsadida suv xoʻjaligi faoliyati amalga oshiriladigan suv obyekti;

suvdan foydalanish — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan suv resurslarini suv obyektidan olmagan holda ulardan oʻz ehtiyojlari uchun foydalanish;

suvdan foydalanuvchi — suv resurslarini suv obyektidan olmagan holda ulardan oʻz ehtiyojlari uchun foydalanuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;

suvlarning zararli taʼsiri — suv toshishi, suv bosishi, zax bosishi va suvlarning oʻzga taʼsirlari natijasida ayrim tabiiy-xoʻjalik obyektlari va hududlarning yuvilishi, buzilishi, loyqa choʻkishi, botqoqlanishi, shoʻrlanishi va boshqa salbiy hodisalar;

transchegaraviy suv obyektlari — ikki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib oʻtadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan suv obyektlari;

transchegaraviy suvlar — ikki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib oʻtadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan har qanday yer usti yoki yer osti suvlari”;

Suv Oʻzbekiston Respublikasining davlat mulki — umummilliy boylik hisoblanadi, suvdan oqilona foydalanish lozim boʻlib, u davlat tomonidan qoʻriqlanadi.

Yagona davlat suv fondi:

jilgʻalar, soylar, daryolar, suv omborlari, koʻllar, dengizlardan, kanallar, kollektor-drenaj tarmoqlari, buloqlar, hovuzlarning suvlari va boshqa yer usti suvlaridan;

yer osti suvlari, qor zaxiralari va muzliklardan iboratdir.

Transchegaraviy suv obyektlarining (Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon daryolari, Orol dengizi va boshqa transchegaraviy suv obyektlarining) suvlaridan foydalanish huquqi Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi tasarrufiga quyidagilar kiradi, chunonchi:

suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunlarni qabul qilish, ularga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish;

suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilishga oid davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini belgilash hamda suv xoʻjaligiga oid strategik davlat dasturlarini qabul qilish;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining tasarrufiga kiradigan boshqa masalalarni hal etish.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi tasarrufiga quyidagilar kiradi, chunonchi:

suv resurslaridan kompleks va oqilona foydalanish, ularni boshqarish va muhofaza qilish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish;

suv resurslaridan kompleks va oqilona foydalanish, ularni boshqarish va muhofaza qilish, shuningdek suvlarning zararli taʼsirining oldini olish hamda ularni bartaraf etish sohasida vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar, boshqa yuridik shaxslarning faoliyatini muvofiqlashtirish;

suv fondini hosil qilish va undan foydalanish tartibini, suvdan foydalanish, suv isteʼmoli meʼyorlarini va suv obyektidan suv olish limitlarini (bundan buyon matnda suv olish limitlari deb yuritiladi) tasdiqlash tartibini belgilash;

suvlarning davlat tomonidan hisobga olib borilishini hamda suvdan foydalanishni nazorat qilish va ularni muhofaza etishni taʼminlash, davlat suv kadastri va suv monitoringini yuritish;

yirik avariyalar, falokatlar, ekologiya tangligi va suvlarning zararli taʼsiri oldini olish hamda ularga barham berish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqish;

suv resurslaridan foydalanganlik uchun haq toʻlash, suv obyektlarini bulgʻatganlik va quritib qoʻyganlik uchun haq undirish tartibini belgilash;

davlatlararo munosabatlarni rivojlantirish;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa chora-tadbirlarni amalga oshirish.

Mahalliy davlat hokimiyati organlarining suvga doir munosabatlarni tartibga solish sohasidagi tasarrufiga quyidagilar kiradi, chunonchi:

oʻz hududidagi suv resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilishning asosiy yoʻnalishlarini belgilash;

suv resurslaridan foydalanishni tartibga solish va ularni muhofaza qilish sohasida qonuniylik hamda huquq-tartibotni taʼminlash;

suv obyektlari holatini hisobga olib borish va ularga baho berish, suvlardan foydalanilishi va ularning muhofaza qilinishi, belgilangan suv olish limitlariga rioya etilishi, suvdan foydalanuvchilarning suvdan foydalanish hisobini yuritishlari ustidan nazorat qilib borish;

suv obyektlarini saqlash va ularning holatini yaxshilash, suvlarning zararli taʼsir koʻrsatishini, shuningdek bulgʻanishini oldini olish va uni bartaraf etish hamda avariyalar, toshqin, sel va tabiiy ofatlar natijasida vayron boʻlgan obyektlarni tiklash yuzasidan tadbirlar oʻtkazish;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa masalalarni tartibga solish.

Suvdan foydalanish sohasida davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek suvdan foydalanishni bevosita yoki havza (hududiy) boshqarmalari orqali tartibga soluvchi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organlari hamda boshqa davlat organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi (yer usti suvlari), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi (yer osti suvlari) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (yer osti issiq suvlari va mineral suvlar) oʻz vakolatlari doirasida suvdan foydalanishni tartibga solish sohasida maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organlari hisoblanadi.

Suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratining vazifasi suvdan foydalanish borasida belgilab qoʻyilgan tartibga barcha vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermer va dehqon xoʻjaliklari va fuqarolar rioya qilishlari, suvni muhofaza qilish, suvning zararli taʼsirining oldini olish va bartaraf qilish vazifalarini, suvni hisobga olish qoidalarini, shuningdek suv toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilab berilgan boshqa qoidalarni bajarishlarini taʼminlashdir.

Suvdan foydalanish va uni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini mahalliy davlat hokimiyati organlari, Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiradilar. Suvdan foydalanish ustidan idoraviy nazoratni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi organlari amalga oshiradilar.

Suv isteʼmolchilari uyushmalari, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari oʻz ustavlariga muvofiq hamda fuqarolar suvlardan va suv obyektlaridan oqilona foydalanish, ularni muhofaza qilish boʻyicha tadbirlarni amalga oshirishda davlat organlariga koʻmaklashadi. Davlat organlari bu tadbirlarni oʻtkazishda suv isteʼmolchilari uyushmalari, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlarining, shuningdek fuqarolarning takliflarini hisobga olishi mumkin.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi korxonalar, inshootlarni hamda boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash, tiklash va ishga tushirishda, yangi texnologik jarayonlarni joriy etishda aholining sogʻligʻini saqlash va ichimlik suviga boʻlgan ehtiyojlarini hamda maishiy ehtiyojlarini birinchi navbatda qondirish talablariga rioya etgan holda suvdan oqilona foydalanish, shuningdek kollektor-drenaj suvlarini va oqindi suvlarni chiqarib yuborishning qulay rejimi taʼminlanishi lozim. Bunda suv obyektlaridan olinadigan va shu obyektlarga qaytariladigan suvni hisobga olishni, suvlarni bulgʻanish, ifloslanish va kamayib ketishdan saqlashni, suvlarning zararli taʼsirining oldini olishni, yerlarning suv bosishini imkon qadar kamaytirishni, yerlarni shoʻrlanishdan, zax bosishdan yoki qaqrab qolishdan muhofaza qilishni, shuningdek qulay tabiiy sharoitlar va landshaftlarni saqlab qolishni taʼminlovchi tadbirlar nazarda tutiladi.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi korxonalar, inshootlarni hamda boshqa obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari suv obyektlaridan dam olish va sport uchun foydalanish imkoniyatlari hisobga olingan holda tuzilishi lozim.

Baliqchilik xoʻjaligi suv havzalarida yangi va taʼmirlangan korxonalar, inshootlar va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish va ishga tushirish chogʻida ushbu Qonun 15-moddasining talablariga rioya qilish bilan bir qatorda, baliq zaxiralariga yetkazilayotgan zararning oʻrnini qoplash, boshqa suv hayvonlari va oʻsimliklarini muhofaza qilish hamda ularni asrash, qayta tiklash va koʻpaytirishni taʼminlaydigan tadbirlarni oʻz vaqtida amalga oshirish lozim.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi korxonalar, inshootlar hamda boshqa obyektlar quriladigan, rekonstruksiya qilinadigan, taʼmirlanadigan va tiklanadigan joylarni belgilash mazkur suv obyektlaridan foydalanuvchi tashkilotlar, shuningdek boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan qonun hujjatlariga muvofiq kelishib olinadi.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi korxonalar, inshootlarni hamda boshqa obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari qishloq va suv xoʻjaligi, sanitariya nazorati, tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar organlari hamda boshqa organlar bilan kelishib olinishi lozim, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq davlat ekspertizasidan oʻtkaziladi.

Melioratsiya obyektlarini taʼmirlash va tiklash loyihalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat ekspertizasidan oʻtkaziladi.

Ishlab chiqarish sharoitlariga koʻra aylanma suv taʼminotiga va chiqitsiz texnologiyaga oʻtkazilishi mumkin boʻlmagan sanoat korxonalarining suv bilan toʻxtovsiz taʼminlash tizimlarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Quyidagilarni:

suvlarning bulgʻanishi va ifloslanishining oldini oluvchi qurilmalar bilan taʼminlanmagan, shuningdek suvlarning va suv obyektlarining holatiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi yangi hamda rekonstruksiya qilingan korxonalar, sexlar, agregatlarni, kommunal va boshqa obyektlarni;

yerlarning suv bosishi, zax bosishi, botqoqlanishi, shoʻrlanishining hamda tuproq eroziyasini oldini olishning loyihalarda nazarda tutilgan tadbirlari amalga oshirilmaguncha sugʻorish va suv bilan taʼminlash tizimlarini, suv omborlari va kanallarni;

tasdiqlangan loyihalarga muvofiq suv qabul qiladigan va boshqa inshootlarni qurib bitkazmay turib, zax qochirish tarmoqlarini;

tasdiqlangan loyihalarga muvofiq baliqlarni saqlab qolish qurilmalari boʻlmagan suv olish inshootlarini;

tasdiqlangan loyihalarga muvofiq toshqin suvlarni va baliqlarni oʻtkazib yuboradigan qurilmalari tayyor boʻlmagan gidrotexnika inshootlarini;

yer osti suv zaxiralari tasdiqlanmagan suv olish inshootlari guruhini;

suvni tartibga soluvchi qurilmalar bilan taʼminlamay turib va tegishli hollarda sanitariya muhofazasi zonalarini belgilamay turib, suv chiqarish uchun burgʻilangan quduqlarni ishga tushirish taqiqlanadi.

Suv omborlarini ularning oʻzanini loyihada koʻrsatilganidek tayyor qilib qoʻyish tadbirlari amalga oshirilmaguncha suv bilan toʻldirish taqiqlanadi.

Suv obyektlaridan oʻtadigan koʻpriklar, oʻtish yoʻllarini hamda boshqa transport kommunikatsiyalarini qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish, katta va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlarining texnik holatini hamda bexatar ishlashini nazorat qilish organlari hamda zarur hollarda, energetika, arxitektura va qurilish organlari, Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi (kemalar qatnovini belgilash yuzasidan) bilan kelishib olinishi hamda toshqin suvlarni oʻtkazib yuborishni, suv obyektlaridan foydalanish rejimini, suvlarning bulgʻanishi, ifloslanishi va kamayib ketishiga yoʻl qoʻymaslikni, ularning zararli taʼsirining oldini olishni taʼminlovchi tadbirlar oʻtkazilishini nazarda tutishi lozim.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi suv obyektlaridan oʻtadigan koʻpriklar, oʻtish yoʻllarini hamda boshqa transport kommunikatsiyalarini taʼmirlash va tiklash loyihalari qishloq va suv xoʻjaligi organlari bilan, shuningdek qonun hujjatlariga muvofiq boshqa organlar bilan kelishib olinishi hamda toshqin suvlarni oʻtkazib yuborishni, suv obyektlaridan foydalanish rejimini, suvlarning bulgʻanishi va ifloslanishining oldini olishni taʼminlovchi tadbirlar oʻtkazilishini nazarda tutishi kerak.

Suv obyektlarida, suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari, sohil boʻyi mintaqalarida va sanitariya muhofazasi zonalarida, yer osti suvlari hosil boʻladigan hududlarda suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi qurilish, taʼmirlash, tiklash, oʻzan tubini chuqurlashtirish va portlatish ishlari, foydali qazilmalarni kavlab olish va suv oʻsimliklarini olish, kabellar, quvurlar hamda boshqa kommunikatsiyalarni oʻtkazish, daraxtlarni kesish, burgʻulash, qishloq xoʻjaligi ishlari va oʻzga ishlar qonun hujjatlariga muvofiq bajariladi.

Suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi ishlar ushbu Qonun talablariga muvofiq ravishda, ilmiy asoslangan norma va qoidalar asosida qishloq va suv xoʻjaligi, energetika, baliqchilik xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi, maishiy va kommunal xoʻjalik manfaatlari hisobga olingan holda oʻtkaziladi.

Suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari, suv isteʼmolchilari uyushmalari, kommunal-maishiy soha, gidroenergetika korxonalari, boshqa korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslar suvdan foydalanuvchilar boʻlishi mumkin.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermer va dehqon xoʻjaliklari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar suv isteʼmolchilari boʻlishi mumkin.

Suv isteʼmolchilari uyushmalari asosan gidrografiya prinsipiga yoki suv resurslarini oqilona boshqarish va ulardan oqilona foydalanishni taʼminlaydigan boshqa shartlarga muvofiq tashkil etiladi.

Fermer xoʻjaliklari, yuridik shaxs tashkil etgan holdagi dehqon xoʻjaliklari, shuningdek yuridik shaxs boʻlgan boshqa suv isteʼmolchilari suv isteʼmolchilari uyushmalarining muassislari boʻlishi mumkin.

Fermer va dehqon xoʻjaliklari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek boshqa suv isteʼmolchilari suv isteʼmolchilari uyushmalarining aʼzolari boʻlishi mumkin.

Suv isteʼmolchilari uyushmasi va uning xizmat koʻrsatish zonasida joylashgan aʼzolari, shuningdek boshqa qishloq va suv xoʻjaligi organlari hamda oʻzga yuridik va jismoniy shaxslar oʻrtasidagi suvga doir munosabatlar shartnoma asosida tartibga solinadi.

Suv obyektlari yoki ularning qismlari suvdan foydalanish obyektlari boʻlishi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda foydalanishga berilishi mumkin.

Suv obyektlari yoki ularning qismlari suv isteʼmoli manbalari boʻlishi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda suv isteʼmoli uchun berilishi mumkin.

Alohida davlat ahamiyatiga yoxud alohida ilmiy yoki madaniy qimmatga ega boʻlgan suv obyektlaridan foydalanish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qisman yoki batamom taqiqlanishi mumkin.

Suv obyektidan suv olish usuliga, suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etilishiga qarab suvdan foydalanish suvdan umumiy va maxsus foydalanishga boʻlinadi.

Jismoniy shaxslar tomonidan suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllamagan holda oʻz ehtiyojlarini hamda boshqa ehtiyojlarni qondirish maqsadida suvdan foydalanish suvdan umumiy foydalanishdir.

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllagan holda amalga oshiriladigan suvdan foydalanish suvdan maxsus foydalanishdir. Suvdan maxsus foydalanishga ayrim hollarda maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllamagan holda, ammo suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan suvdan foydalanish ham kiritilishi mumkin.

Suvdan umumiy va maxsus foydalanish turlari roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi.

Suv obyektlari tanho yoki birgalikda foydalanishda boʻlishi mumkin.

Qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yuridik yoki jismoniy shaxslarga butunlay yoki qisman foydalanishga berilgan suv obyekti tanho foydalaniladigan suv obyektidir.

Tanho foydalanishga berilmagan suv obyekti birgalikda foydalaniladigan suv obyektidir.

Suv obyektlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qishloq va suv xoʻjaligi, sanitariya nazorati, tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar organlari bilan kelishilgan holda foydalanishga beriladi.

Suv obyektlari suvdan foydalanuvchilarga suv isteʼmolchilarining qishloq xoʻjaligi, ichimlik, davolash va maishiy ehtiyojlarini, aholining kurort, rekreatsiya va oʻzga ehtiyojlarini, sanoat, energetika, transport, baliqchilik xoʻjaligi hamda boshqa davlat yoki jamoat ehtiyojlarini qondirish uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan talablar va shartlarga rioya qilingan holda foydalanishga beriladi.

Oqindi suvlarni oqizish uchun suv obyektlaridan foydalanishga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda hamda maxsus talablar va shartlarga rioya qilingan taqdirdagina yoʻl qoʻyilishi mumkin.

Suv obyektlari bitta yoki ayni bir vaqtda bir nechta maqsadda foydalanishga berilishi mumkin.

Maqsadli foydalanilishiga koʻra suv isteʼmoli ichimlik, kommunal-maishiy, davolash, kurort, rekreatsiya, baliqchilik xoʻjaligi, sanoat, energetika, qishloq xoʻjaligi suv isteʼmoliga va boshqa turlarga boʻlinadi. Suv obyektidan olinadigan suvning miqdoriga qarab suv isteʼmoli umumiy va maxsus suv isteʼmoliga boʻlinadi.

Jismoniy shaxslar tomonidan suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllamagan holda oʻz shaxsiy ichimlik, maishiy, rekreatsiya, davolash ehtiyojlari, hayvonlarni sugʻorish va boshqa ehtiyojlarni qondirish maqsadidagi suv isteʼmoli umumiy suv isteʼmolidir.

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllagan holda amalga oshiriladigan suv isteʼmoli maxsus suv isteʼmolidir. Maxsus suv isteʼmoliga ayrim hollarda maxsus inshootlar va qurilmalarni qoʻllamagan holda, ammo suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan suv isteʼmoli ham kiritilishi mumkin.

Suv resurslari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan talablar va shartlarga rioya qilingan holda isteʼmol uchun beriladi.

Suv obyektlari, avvalo, aholining ichimlik suvga boʻlgan ehtiyojini va maishiy ehtiyojini qondirish uchun foydalanishga beriladi.

Suv obyektlari tanho foydalanish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoxud tegishli vakolatga ega davlat organi tomonidan qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda batamom yoki qisman beriladi.

Suv obyektlari tanho foydalanish uchun suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish ruxsatnomasi albatta rasmiylashtirilgan holda beriladi.

Suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

Tabiiy suv obyektlarining suvidan maxsus foydalanish yoki ularning suvini maxsus isteʼmol qilish uchun ruxsatnoma yer usti suvlari boʻyicha — qishloq va suv xoʻjaligi organlari, yer osti suvlari boʻyicha — geologiya va mineral resurslar organlari, mineral va termal suvlar boʻyicha — yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish organlari bilan kelishilgan holda tabiatni muhofaza qilish organlari tomonidan beriladi.

Sunʼiy suv obyektlarining suvidan maxsus foydalanish yoki ularning suvini maxsus isteʼmol qilish uchun ruxsatnoma:

irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalariga, magistral kanallar (tizimlar) boshqarmalariga, suv omborlaridan foydalanish boshqarmalariga, transchegaraviy suv obyektlaridan, viloyatlararo ahamiyatga molik suv obyektlaridan, katta va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlaridan foydalanuvchi tashkilotlarga, nasos stansiyalari, energetika va aloqa boshqarmalariga, melioratsiya ekspeditsiyalariga, shuningdek boshqa suvdan foydalanuvchilarga va suv isteʼmolchilariga — respublika yoki viloyatlararo ahamiyatga molik suv obyektlaridan Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan;

irrigatsiya tizimlari boshqarmalariga, shuningdek boshqa suvdan foydalanuvchilarga va suv isteʼmolchilariga — viloyat yoki tumanlararo ahamiyatga molik suv obyektlaridan irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tomonidan;

suv isteʼmolchilari uyushmalariga, shuningdek boshqa suvdan foydalanuvchilarga va suv isteʼmolchilariga — tuman ahamiyatiga molik suv obyektlaridan irrigatsiya tizimlari boshqarmalari tomonidan;

oʻzlari xizmat koʻrsatadigan zonada joylashgan fermer va dehqon xoʻjaliklariga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlariga hamda boshqa suv isteʼmolchilariga—qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suv obyektlaridan tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi bilan kelishilgan holda suv isteʼmolchilari uyushmalari tomonidan beriladi.

Suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish uchun ruxsatnoma berish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Suvdan umumiy foydalanish ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda ruxsatsiz va cheklashlarsiz amalga oshiriladi.

Tanho foydalanish uchun berilgan suv obyektlarida suvdan umumiy foydalanishga va umumiy suv isteʼmoliga shu suv obyektlaridan foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish organlari bilan kelishilgan holda belgilangan shartlarga koʻra yoʻl qoʻyiladi, zarur hollarda esa, bunday suvdan foydalanish va suvni isteʼmol qilish qonun hujjatlariga muvofiq taqiqlab qoʻyilishi mumkin.

Suv olish limitlari barcha suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilariga nisbatan belgilanadi.

Suv olish limitlari (ushbu moddaning uchinchi va toʻrtinchi qismlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno) qishloq va suv xoʻjaligi organlari tomonidan suv manbalari, havza irrigatsiya tizimlari, magistral kanallar (tizimlar), irrigatsiya tizimlari, iqtisodiyot tarmoqlari, hududlar, suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilari boʻyicha belgilanadi, yer osti suvlari borasida esa geologiya va mineral resurslar hamda yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish organlari bilan kelishilgan holda belgilanadi.

Fermer va dehqon xoʻjaliklari hamda boshqa suv isteʼmolchilari uchun suv olish limitlari ularga xizmat koʻrsatuvchi suv isteʼmolchilari uyushmalari tomonidan belgilanadi.

Kommunal va maishiy xoʻjaliklarning suv olish limitlari tegishli foydalanuvchi tashkilotlar tomonidan belgilanadi.

Suv olish limitlari suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilari uchun manbalarning taxmin qilingan va haqiqiy suvliligi hisobga olingan holda qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun bir yilda ikki marta hamda boshqa ehtiyojlar uchun bir yilda bir marta belgilanadi va ular uchun majburiydir.

Suvdan foydalanuvchilarning suvni yetkazib berish boʻyicha xizmatlari, shuningdek koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun shartnoma asosida haq toʻlanadi.

Suv obyektlari doimiy yoki vaqtincha foydalanish uchun beriladi.

Muddati avvaldan belgilanmagan holda foydalanish — doimiy foydalanish deb eʼtirof etiladi.

Suvdan vaqtincha foydalanish muddati: qisqa — uch yilgacha va uzoq — yigirma yilgacha boʻlishi mumkin.

Suv obyektlaridan vaqtincha foydalanish muddatlari suvdan foydalanuvchi manfaatdor tomonlar iltimosnomasiga binoan, shu suv obyektlarini tanho foydalanish uchun berish toʻgʻrisida qaror chiqargan yoki undan maxsus foydalanish uchun ruxsatnoma bergan davlat organlari tomonidan uzaytirilishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar:

suv obyektlari qanday maqsadlar uchun foydalanishga berilgan boʻlsa, faqat shu maqsadlarda foydalanish;

suvdan foydalanishni amalga oshirish uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda inshootlar, qurilmalar hamda boshqa obyektlarni qurish va rekonstruksiya qilish;

berilayotgan suvning miqdori va sifatini tekshirish;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarni istisno etganda, suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha olinmay qolgan suv uchun kompensatsiya talab qilish;

suv resurslarini boshqarishga oid qarorlar qabul qilinishida ishtirok etish;

manbaning taxmin qilingan va haqiqiy suvliligidan kelib chiqqan holda suv olish limitlarini oʻzgartirish boʻyicha takliflar kiritish;

oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarining buzilishi, shu jumladan belgilangan suv olish limitlari va suv berish rejimiga muvofiq suv olish huquqining buzilishi tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanishini talab qilish huquqiga egadir.

Suvdan foydalanuvchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Suv isteʼmolchilari:

berilayotgan suvning miqdori va sifatini tekshirish;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarni istisno etganda, suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi shartnoma boʻyicha olinmay qolgan suv uchun kompensatsiya talab qilish;

suv resurslarini boshqarishga oid qarorlar qabul qilinishida ishtirok etish;

oʻz ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda suv olish limitlarini oʻzgartirish boʻyicha takliflar kiritish;

suvga doir munosabatlar sohasidagi oʻz faoliyatlarini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish uchun uyushmalarga (ittifoqlarga) va boshqa birlashmalarga birlashish;

oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarining buzilishi, shu jumladan belgilangan suv olish limitlari va suv berish rejimiga muvofiq suv olish huquqining buzilishi tufayli yetkazilgan zararning oʻrni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanishini talab qilish huquqiga egadir.

Suv isteʼmolchilari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilarining huquqlari qonun bilan muhofaza qilinadi.

Suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilarining buzilgan huquqlari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda tiklanishi lozim.

Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda aholi sogʻligʻini saqlash maqsadini, davlatning boshqa manfaatlarini, shuningdek oʻzga suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilarining manfaatlarini koʻzlab, suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilarining huquqlari cheklanishi mumkin. Bunda aholining ichimlik va maishiy ehtiyojlari uchun suv obyektlaridan foydalanish sharoitlari yomonlashmasligi lozim.

Suvdan foydalanuvchilar:

suv obyektlaridan oqilona foydalanishi, suvni tejab sarflash, suvlarning sifatini tiklash va yaxshilash toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik qilishi;

belgilangan suv olish limitlariga va suvdan foydalanish qoidalariga rioya etishi;

suvdan maxsus foydalanishda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ruxsatnomani rasmiylashtirishi;

ifloslantiruvchi moddalar mavjud boʻlgan oqindi suvlarni suv obyektlariga oqizishni tamomila tugatish chora-tadbirlarini koʻrishi;

boshqa suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilarining huquqlari hamda qonuniy manfaatlari buzilishiga, shuningdek suv obyektlariga, xoʻjalik obyektlari va tabiiy resurslarga (yerlar, oʻrmonlar, hayvonot dunyosi, foydali qazilmalar va boshqalarga) zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv obyektlarini, suvni muhofaza qilish inshootlarini va boshqa inshootlarni, texnik qurilmalarni texnik jihatdan soz holatda saqlashi, ularni ishlatish sifatini yaxshilashi hamda ulardan foydalanishning belgilangan qoidalariga rioya etishi;

suvni olish va berishda suv miqdori hisobini yuritishi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hisobotni taqdim etishi;

suv resurslaridan foydalanganlik, shuningdek suvni yetkazib berish boʻyicha xizmatlar va koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida shartnomaviy asosda toʻlashi;

suvni tejash chora-tadbirlarini koʻrishi;

suv resurslaridan oqilona foydalanishda suv isteʼmolchilariga koʻmaklashishi;

suvlarning bulgʻanishi, ifloslanishi va kamayib ketishining oldini olish hamda ularni bartaraf etish, suv obyektlariga suvlarning zararli taʼsirini bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻrishi, shuningdek yer usti va yer osti suvlari toʻplanadigan maydonlarning ifloslanishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari, sohil boʻyi mintaqalari va sanitariya muhofazasi zonalarini saqlashning belgilangan rejimiga rioya qilishi;

suvlardan foydalanish va ularni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlarning vakillarini oʻz suv xoʻjaligi obyektlariga belgilangan tartibda kiritishi hamda ularga zarur axborotni taqdim etishi;

suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan avariyalar va boshqa tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganligi toʻgʻrisida mahalliy davlat hokimiyati organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi va ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha ishlarni amalga oshirishda, shuningdek suv obyektlarida taʼmirlash-tiklash ishlarida qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ishtirok etishi;

baliqlarni, boshqa suv florasi va faunasini muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishi shart.

Suvdan foydalanuvchilar zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Suv isteʼmolchilari:

suv resurslaridan oqilona foydalanishi, suvning maqsadsiz isteʼmol qilinishiga yoʻl qoʻymasligi, suvni tejab sarflash, suvlarning sifatini tiklash va yaxshilash toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik qilishi;

belgilangan suv olish limitlari va suv isteʼmoli qoidalariga rioya etishi;

suvni maxsus isteʼmol qilishda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ruxsatnomani rasmiylashtirishi;

ifloslantiruvchi moddalar mavjud boʻlgan oqindi suvlarni suv obyektlariga oqizishni tamomila tugatish chora-tadbirlarini koʻrishi;

boshqa suv isteʼmolchilari va suvdan foydalanuvchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari buzilishiga, shuningdek suv obyektlariga, xoʻjalik obyektlari va tabiiy resurslarga (yerlar, oʻrmonlar, hayvonot dunyosi, foydali qazilmalar va boshqalarga) zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv olish joylarini suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlashi, ichki suv obyektlari va inshootlarini texnik jihatdan soz holatda saqlashi, ulardan foydalanishning belgilangan qoidalariga rioya etishi;

olinayotgan suv miqdori hisobini yuritishi va suvni maxsus isteʼmol qilish uchun ruxsatnoma bergan organlarga zarur axborotni taqdim etishi;

suv resurslaridan foydalanganlik, shuningdek suvni yetkazib berish boʻyicha xizmatlar va koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida shartnomaviy asosda toʻlashi;

suvni tejash chora-tadbirlarini koʻrishi;

suvlarni muhofaza qilish boʻyicha belgilangan tartibda kelishilgan texnologiya, oʻrmon-melioratsiya, agrotexnika, gidrotexnika, sanitariya tadbirlari va boshqa tadbirlarni amalga oshirishi;

suvlarning bulgʻanishi, ifloslanishi va kamayib ketishining oldini olish hamda ularni bartaraf etish chora-tadbirlarini amalga oshirishda oʻzlariga xizmat koʻrsatuvchi suvdan foydalanuvchilarning, mahalliy davlat hokimiyati organlarining talabiga koʻra ishtirok etishi, shuningdek yer usti va yer osti suvlari toʻplanadigan maydonlarning ifloslanishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari, sohil boʻyi mintaqalari va sanitariya muhofazasi zonalarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish tartibi hamda shartlariga rioya etishi;

suvlardan foydalanish va ularni muhofaza qilish ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi organlarning vakillarini oʻz suv xoʻjaligi obyektlariga belgilangan tartibda kiritishi hamda ularga zarur axborotni taqdim etishi;

suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etadigan avariyalar va boshqa tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganligi toʻgʻrisida oʻzlariga xizmat koʻrsatuvchi suvdan foydalanuvchilarni, mahalliy davlat hokimiyati organlarini oʻz vaqtida xabardor qilishi, shuningdek ularning oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha ishlarni amalga oshirishda ishtirok etishi;

baliqlarni, boshqa suv florasi va faunasini muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirishi shart.

Suv isteʼmolchilarining zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilish huquqi:

suvdan foydalanishga, suv isteʼmoliga ehtiyoj qolmaganda yoki ulardan voz kechilganda;

suvdan foydalanish yoki suv isteʼmoli muddati tugaganda;

korxona, muassasa, tashkilot, fermer xoʻjaligi tugatilganda, dehqon xoʻjaligi tugatilganda (faoliyati tugatilganda);

suv xoʻjaligi inshootlari boshqa suvdan foydalanuvchilarga berilganda;

tanho foydalanilayotgan suv obyektlarini qaytarib olishga zarurat tugʻilganda bekor qilinadi.

Suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilish va suvlarni muhofaza qilish qoidalari buzilgan yoxud suvdan maqsadsiz foydalanilganda yoki suv maqsadsiz isteʼmol qilinganda hamda limitdan ortiqcha suv olinganda, suv resurslaridan foydalanganlik, suvni yetkazib berish boʻyicha xizmatlar va koʻrsatilgan boshqa suv xoʻjaligi xizmatlari uchun toʻlovlar toʻlanmagan taqdirda ham suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilish huquqi bekor qilinishi mumkin (ichimlik va maishiy ehtiyojlar uchun suvlardan foydalanish huquqi bundan mustasno).

Qonun hujjatlarida suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilish huquqini bekor qilishning boshqa asoslari ham nazarda tutilishi mumkin.

Suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilish huquqi:

suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish uchun berilgan ruxsatnomaning amal qilishini tugatish va uni bekor qilish;

tanho foydalanish uchun berilgan suv obyektlarini qaytarib olish yoʻli bilan bekor qilinadi.

Suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish uchun berilgan ruxsatnomaning amal qilishini tugatish va ushbu ruxsatnomani bekor qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Tanho foydalanish uchun berilgan suv obyektlari qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda qaytarib olinadi.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermer, dehqon xoʻjaliklari hamda fuqarolarga suv xoʻjaligi tadbirlarini (suv obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish va taʼmirlash-tiklash ishlarini va boshqalarni) oʻtkazish, suvlardan nooqilona foydalanish, ularni bulgʻatish, ifloslantirish, kamaytirish, shuningdek suvdan foydalanish va suv isteʼmoli shartlarini qonunga xilof ravishda bekor qilish yoki oʻzgartirish natijasida yetkazilgan zararning oʻrni qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda qoplanadi.

Suv obyektlarining sohil boʻyi mintaqalarida va sanitariya muhofazasi zonalarida qonunga xilof ravishda qurilgan obyektlar hamda qonunga xilof ravishda oʻzlashtirilgan yer uchastkalarida suv xoʻjaligi tadbirlarini oʻtkazish chogʻida yetkazilgan zararning oʻrni qoplanmaydi.

Aholining ichimlik suvga boʻlgan ehtiyojini, maishiy ehtiyojini va boshqa ehtiyojlarini qondirish uchun suvning sifati belgilangan sanitariya-gigiyena talablari va davlat standartlariga muvofiq boʻlgan suv obyektlari ajratiladi.

Aholining isteʼmoli, maishiy va boshqa ehtiyojlarini markazlashgan tartibda suv bilan taʼminlash uchun suv obyektlaridan foydalanilganda, oʻzining kundalik boshqaruvida, egaligida yoki foydalanishida xoʻjalik-ichimlik vodoprovodlari boʻlgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalar suv olish inshootlarining belgilangan tartibda tasdiqlangan loyihalariga va ichimlik suv olish hamda uni isteʼmolchilarga yetkazib berish uchun suvdan maxsus foydalanish ruxsatnomalariga muvofiq suv taʼminoti manbalaridan suv olishga haqlidirlar.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar olayotgan suvlarini hisobga olib borishni tashkil etadi, suv bilan taʼminlash manbalaridagi suvning sifati holatini muntazam kuzatib boradi va manbalarda suv sifati oʻzgarganligi hamda ishlatilgan suv miqdori haqida tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar, yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish, sanitariya nazorati organlariga hamda mahalliy davlat hokimiyati organlariga maʼlumotlar berib turadi

Aholining ichimlik, maishiy va boshqa ehtiyojlarini markazlashtirilmagan tartibda suv bilan taʼminlash uchun suv obyektlaridan foydalanganda korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, fermer, dehqon xoʻjaliklari va fuqarolar suvdan umumiy yoki maxsus foydalanish yoxud suvni umumiy yoki maxsus isteʼmol qilish tartibida bevosita yer usti yoki yer osti suv obyektlaridan suv olishga haqlidir. Zarur hollarda, bunday suv olish kanallar, kollektorlar, suv omborlarini loyihalash, qurish va rekonstruksiya qilish chogʻida nazarda tutilishi va meʼyorlab qoʻyilishi lozim. Shu maqsadlar uchun moʻljallangan suv olish inshootlaridan foydalanish mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlariga muvofiq hamda suv obyektlaridan foydalanuvchi tashkilotlar, shuningdek tabiatni muhofaza qilish, sanitariya nazorati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi. Suvdan foydalanuvchilar va suv isteʼmolchilari mazkur suv olish inshootlarining tegishli sanitariya-texnika holatida boʻlishini taʼminlashi shart

Isteʼmolga yaroqli yer osti suvlaridan isteʼmolga va maishiy ehtiyojlarga aloqador boʻlmagan maqsadlarda foydalanishga, odatda, yoʻl qoʻyilmaydi. Yer yuzasida zarur suv manbalari boʻlmagan va isteʼmolga yaroqli yer osti suv zaxiralari yetarli boʻlgan joylarda ushbu Qonunning 30-moddasiga muvofiq limitlarga mos ravishda tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar organlari bunday suvlardan isteʼmol va maishiy ehtiyojlarga aloqador boʻlmagan maqsadlarda foydalanishga ruxsat berishlari mumkin.

Belgilangan tartibda shifobaxsh suvlar qatoriga kiritilgan suv obyektlaridan, avvalo, davolash va kurort maqsadlarida foydalaniladi.

Qishloq va suv xoʻjaligi va tabiatni muhofaza qilish organlari shifobaxsh suvlar qatoriga kiritilgan suv obyektlaridan, ayrim hollardagina tegishli yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish organlari, sogʻliqni saqlash organlari va kurort boshqarmalari bilan kelishib turib, boshqa maqsadlar uchun foydalanishga ruxsat berishlari mumkin.

Shifobaxsh suvlar qatoriga kiritilgan suv obyektlariga oqindi suvlarni tashlash taqiqlanadi.

Dam olish va sport uchun suv obyektlaridan foydalanish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suvdan foydalanish va suv isteʼmoli qishloq xoʻjaligi korxonalari, muassasalari, tashkilotlari, fermer va dehqon xoʻjaliklarining, shuningdek fuqarolarning sugʻoriladigan yerlarida qulay suv rejimini vujudga keltirish maqsadida amalga oshiriladi.

Suv obyektlaridan qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish limit boʻyicha suvdan foydalanish yoki suvni isteʼmol qilishning belgilangan tartibiga rioya etgan holda suvdan umumiy va maxsus foydalanish yoki suvni umumiy va maxsus isteʼmol qilish tartibida amalga oshiriladi. Fermer va dehqon xoʻjaliklarining suv olish limitlari ularning roziligisiz oʻzgartirilishi mumkin emas, manbalarning suvi kamaygan hollar bundan mustasno.

Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suvdan maxsus foydalanish yoki suvni maxsus isteʼmol qilish uchun ruxsatnoma ushbu Qonunning 27-moddasiga muvofiq beriladi.

Suvdan foydalanish va suv isteʼmoli har yilgi suv bilan haqiqiy taʼminlanganlik hisobga olingan holda suvdan foydalanish va suv isteʼmoli rejalari asosida amalga oshiriladi.

Kollektor-drenaj tarmogʻida suvdan foydalanishni va suv isteʼmolini rejalashtirish melioratsiya qilinayotgan yerlarning holatini, kollektor-drenaj suvi sifatini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Suv isteʼmoli rejalari suv isteʼmolchilari uyushmalari tomonidan tuziladi va tasdiqlanadi. Suv isteʼmolchilari uyushmalari suv isteʼmoli rejalarini umumlashtiradi va uyushmalarning suvdan foydalanish rejalarini tuzadi.

Suv isteʼmolchilari uyushmalarining suvdan foydalanish rejalari irrigatsiya tizimlari boshqarmalari va irrigatsiya tizimlari havza boshqarmalari tomonidan umumlashtiriladi.

Quyidagilar:

irrigatsiya tizimi boshqarmasi tuman qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi bilan kelishilgan holda — suv isteʼmolchilari uyushmalari boʻyicha;

irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasi Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining tegishli hududiy organlari bilan kelishilgan holda — irrigatsiya tizimi boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining Suv xoʻjaligi bosh boshqarmasi — havza irrigatsiya tizimi boʻyicha, katta va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlari boʻyicha tuzilgan va umumlashtirilgan suvdan foydalanish rejalarini tasdiqlaydi.

Sugʻoriladigan yerlarda kanallar, murakkab muhandislik inshootlari, melioratsiya tarmogʻi barpo etilganligi shunday yerlarning oʻziga xos xususiyatidir.

Suv fondi yerlaridan, suv obyektlaridan, sugʻoriladigan yerlar doirasidagi suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari suv xoʻjaligi obyektlari va inshootlaridan yagona suv xoʻjaligi tizimi sifatida foydalaniladi, ular davlat mulki boʻlib, xususiylashtirilishi mumkin emas.

Suv obyektlarining sohil boʻyi mintaqalari, yer osti suvi chiqargichi sanitariya muhofazasi zonalarining xoʻjalik-ichimlik suvi maqsadidagi I va II poyaslari tabiatni muhofaza qilish ehtiyojlari uchun yer egalari va yerdan foydalanuvchilardan olib qoʻyilishi mumkin.

Sugʻoriladigan dehqonchilik ehtiyojlari uchun suv obyektlaridan foydalanish limit boʻyicha suvdan foydalanishning yoki suvni isteʼmol qilishning belgilangan tartibiga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.

Suvni faqat roʻyxatdan oʻtkazilgan, suvni boshqarish va hisobga olish vositalari bilan jihozlangan suv ajratish joylaridan (kanallarning suv olish inshooti, quduq, nasos stansiyasi (agregati) va boshqa suv olish inshootlari) shartnomaviy asosda olishga ruxsat beriladi.

Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suv obyektlaridan foydalanuvchi suvdan foydalanuvchilar ushbu Qonunning 35-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

suv resurslarini samarali boshqarishi, limitdan ortiqcha suv olinishiga va suvdan maqsadsiz foydalanilishiga yoʻl qoʻymasligi;

belgilangan tartibda yangi suv obyektlari qurilishini va ishlab turganlari rekonstruksiya qilinishini, shuningdek sugʻoriladigan yerlarning kompleks rekonstruksiya qilinishini tashkil etishi;

suvni tejaydigan texnologiyalarni va ilgʻor sugʻorish texnikasini joriy etish orqali sugʻorish vositalari va usullarini takomillashtirishda suv isteʼmolchilariga koʻmaklashishi;

qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalaniladigan suvlarning monitoringi asosida salbiy jarayonlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etishi shart.

Qishloq xoʻjaligi ehtiyojlari uchun suv resurslaridan foydalanuvchi suv isteʼmolchilari ushbu Qonunning 35¹-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

qishloq xoʻjaligi ekinlari va dov-daraxtlarini sugʻorish, shuningdek yaylovlarga suv chiqarishning qulay rejimini saqlashi;

suvni tejaydigan texnologiyalarni va ilgʻor sugʻorish texnikasini joriy etish orqali sugʻorish vositalari va usullarini takomillashtirishi;

suvni tejash imkonini beradigan agrotexnika tadbirlarini amalga oshirishi;

tuproq unumdorligini saqlash imkonini beradigan melioratsiya tadbirlarini amalga oshirishi;

sugʻorish uchun berilgan suvlarning kollektor-drenaj tarmogʻiga va boshqa suv obyektlariga oqizib yuborilishiga yoʻl qoʻymasligi;

suv xoʻjaligi obyektlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklashda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ishtirok etishi shart.

Qishloq xoʻjalik yerlarini oqindi suvlar bilan sugʻorishga tabiatni muhofaza qilish organlari davlat sanitariya nazorati va davlat veterinariya xizmati organlari bilan kelishib ruxsat beradilar.

Sanoat, kommunal korxonalari va boshqa korxonalar, muassasalar, tashkilotlar hamda fuqarolar tuproq unumdorligiga va yetishtiriladigan qishloq xoʻjalik mahsulotlariga zararli taʼsir qiluvchi suvlarni qishloq xoʻjalik yerlarini sugʻorish uchun berishlari taqiqlanadi.

Ushbu Qonunning 47, 50-moddalari va 51-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan qoidalar oʻrmonlar, daraxtzorlar va koʻchatzorlar bilan band boʻlgan yerlarni sugʻorishga ham tatbiq qilinadi.

Jamoa bogʻlari, tokzorlari, ekinzorlarini va tomorqa yer uchastkalarini suv bilan taʼminlash suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi shartnoma asosida suv isteʼmolchilari uyushmalari tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Fuqarolarning ekinzorlarini va tomorqa yer uchastkalarini sugʻorish uchun suv resurslarini ajratish suv isteʼmolchilari uyushmalari tomonidan belgilanadigan fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining suv olish limitlarida nazarda tutiladi. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari fuqarolarning ekinzorlarni va tomorqa yer uchastkalarini sugʻorish uchun suvga boʻlgan ehtiyojlarini umumlashtiradi, suv isteʼmoli toʻgʻrisida shartnomalar tuzadi va ular oʻrtasida suvni isteʼmol qilish tartibini belgilaydi, shuningdek sugʻorish tarmoqlarida taʼmirlash-tiklash ishlarini tashkil etadi.

Suv isteʼmolchilarining suv isteʼmolchilari uyushmalari hamda suv xoʻjaligining foydalanuvchi tashkilotlari bilan belgilangan tartibda kelishilmagan holda suv sarfini koʻpaytirish yoki kamaytirish maqsadida suv obyektlaridagi gidrotexnika inshootlarini oʻzboshimchalik bilan oʻzgartirishi, shuningdek ularga muvaqqat toʻsiqlar, nasos stansiyalari (agregatlar) va suvni koʻtaradigan hamda suv oladigan boshqa inshootlarni qurishi taqiqlanadi.

Roʻyxatdan oʻtkazilmagan suv ajratish joylaridan oʻzboshimchalik bilan suv olish taqiqlanadi.

Suv obyektlari va gidrotexnika inshootlari ustidan traktorlar, qishloq xoʻjalik mashinalari, avtomobillar va boshqa transport vositalarini haydab oʻtish, shuningdek moʻljallanmagan joylardan chorva mollarini haydab oʻtish va sugʻorish taqiqlanadi.

Suv obyektlaridan sanoat maqsadlarida va issiqlik energetikasi ehtiyojlari uchun foydalanuvchi suv isteʼmolchilari, ushbu Qonunning 35¹-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari, ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish, suv taʼminotining aylanma hamda takroriy tizimlarini joriy etish orqali suv sarfini kamaytirish va oqindi suvlarning oqizib yuborilishini tugatish chora-tadbirlarini koʻrishi shart.

Loyihalanayotgan va ishga tushirilayotgan sanoat obyektlari uchun suv taʼminotining toʻxtovsiz tizimidan foydalanishni nazarda tutish man etiladi, ishlab chiqarishning shart-sharoitlari taqozosi bilan aylanma suv taʼminotiga moslashtirilishi mumkin boʻlmagan korxonalar va boshqa obyektlar bundan mustasno.

Aylanma suv taʼminotiga ega boʻlmagan ishlab turgan korxonalar uchun tabiatni muhofaza qilish organlari tomonidan suv xoʻjaligi organlari bilan kelishilgan holda ularni suv taʼminotining toʻxtovsiz tizimiga oʻtkazish muddatlari belgilanadi.

Tabiiy ofat, avariyalar roʻy bergan taqdirda va boshqa favqulodda holatlarda, shuningdek korxona vodoprovod suvini limitdan ortiqcha olgan taqdirda, mahalliy davlat hokimiyati organlari aholining ichimlik suvga boʻlgan ehtiyojlarini va maishiy ehtiyojlarini birinchi navbatda qondirish manfaatlarini koʻzlab, kommunal vodoprovodlardan sanoat maqsadlari uchun ichimlik suv isteʼmolini qisqartirishga yoki taqiqlab qoʻyishga va idoralarga qarashli ichimlik suv beradigan xoʻjalik vodoprovodlari suvidan sanoat maqsadlari uchun foydalanishni vaqtincha cheklab qoʻyishga haqlidir.

Ichimlik suvlar qatoriga kiritilgan yer osti chuchuk suvlaridan ishlab chiqarish-texnika maqsadlari uchun foydalanish taqiqlanadi, zarur yer usti suv manbaalari mavjud boʻlmagan hududlarda foydalanadigan hollar bundan mustasnodir.

Ichimlik yoki shifobaxsh suvlar qatoriga kiritilmagan yer osti suvlaridan (chuchuk, mineral va issiq suvlardan) foydalanishga loyiq tasdiqlangan zaxiralari boʻlsa, belgilab qoʻyilgan tartibda texnika suv taʼminoti uchun, mazkur suv tarkibidagi kimyoviy elementlarni ajratib olish, issiqlik energiyasi hosil qilish va boshqa ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun suvdan oqilona foydalanish va uni muhofaza qilish talablariga rioya qilingan holda foydalanish mumkin.

Suv obyektlaridan gidroenergetika ehtiyojlari uchun foydalanish iqtisodiyotning boshqa tarmoqlari manfaatlari hisobga olinib, qishloq va suv xoʻjaligi organlari bilan kelishilgan holda, shuningdek, agar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorida, tegishli hollarda esa, qishloq va suv xoʻjaligi hamda tabiatni muhofaza qilish organlarining qarorida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, suvlardan kompleks va oqilona foydalanish talablariga rioya qilingan holda amalga oshiriladi.

Gidroenergetika ehtiyojlari uchun berib qoʻyilgan suv obyektlaridan tabiiy sharoitlarga, xoʻjalik ehtiyojlari va oʻzga ehtiyojlarga qarab, boshqa maqsadlar uchun ham foydalaniladi.

Gidroenergetika korxonalari ushbu Qonunning 35-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

suv obyektlarining foydalanish qoidalarida belgilangan ish rejimiga, shu jumladan suv omborlarini toʻldirish va ishga tushirish, ulardan suv chiqarish hamda suvning yuqori va quyi sathi oʻzgarishining rejimiga rioya etishi;

sanitariya va tabiat muhofazasi maqsadlarida suv omborlaridan suv chiqarib turilishini taʼminlashi shart.

Baliqlarning qimmatli turlarini hamda suv bilan bogʻliq ovchilik obyektlarini saqlab qolish va urchitib koʻpaytirish uchun alohida muhim ahamiyatga ega boʻlgan baliqchilik xoʻjaligi havzalarida yoki shu havzalarning ayrim uchastkalarida suvdan foydalanuvchilarning huquqlari baliqchilik xoʻjaligi manfaatlarini koʻzlab cheklab qoʻyilishi mumkin.

Bunday havzalarning yoki shu havzalardagi uchastkalarning roʻyxatini hamda suvdan foydalanishni cheklash turlarini tabiatni muhofaza qilish va qishloq va suv xoʻjaligi organlari belgilab beradi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi.

Baliqchilik xoʻjaligi havzalaridagi gidrotexnika inshootlari va boshqa inshootlarni ishlatishda baliq zaxiralarini muhofaza qilish va baliqlarni urchitib koʻpaytirish shart-sharoitlarini taʼminlash tadbirlari oʻz vaqtida amalga oshirilishi lozim.

Baliqchilik xoʻjaligiga qarashli suv havzalaridagi baliqlar urugʻ tashlaydigan joylarga va ularning qishlov uyalari joylashgan yerlarga tuproq toʻkish, baliq zaxiralari holatiga hamda ularning urchib koʻpayish sharoitlariga salbiy taʼsir etuvchi boshqa ishlarni bajarish man qilinadi.

Sanoat maqsadlari, sugʻorish va boshqa ehtiyojlar uchun baliqchilik xoʻjaligi suv havzalaridan suv olishga tabiatni muhofaza qilish organlari bilan kelishib, suv chiqarish inshootlariga baliq tushib qolmasligini taʼminlaydigan maxsus moslamalar oʻrnatilgan taqdirdagina yoʻl qoʻyilishi mumkin.

Foydalanish uchun baliqchilik xoʻjaligi suv havzalari yoki ov qilish uchastkalari berib qoʻyilgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar ushbu Qonunning 35 va 35¹-moddalarida nazarda tutilgan majburiyatlardan tashqari:

baliq zaxiralarining urchib koʻpayish sharoitlarini taʼminlashi;

irrigatsiya-melioratsiya tarmoqlarini, sunʼiy hovuzlar va boshqa baliqchilik xoʻjaligi inshootlarini qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklashni amalga oshirishi, shuningdek ularni texnik jihatdan soz holatda saqlashi;

zarur melioratsiya ishlari olib borishi hamda mazkur korxonalar, muassasalar va tashkilotlar joylashgan yerlardagi qirgʻoq uchastkalarini lozim darajada sanitariya holatida saqlashi shart.

Suv obyektlaridan baliqchilik xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish tartibi qonun hujjatlarida belgilab qoʻyiladi.

Suv obyektlarida sport va havaskorlik yoʻli bilan baliq ovlashga ruxsat beriladi, davlat qoʻriqxonalari, tabiat bogʻlarining va davlat biosfera rezervatlarining qoʻriqxonaga aylantirilgan zonalari hududidagi suv obyektlari bundan mustasno. Tabiatni muhofaza qilish organlari shu maqsadlar uchun mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishgan holda suv obyektlarini yoki ularning ayrim uchastkalarini ajratib berishlari mumkin.

Koʻngilli sport jamiyatlariga berib qoʻyilgan suv obyektlarida sport va havaskorlik yoʻli bilan baliq ovlash uchun shu jamiyatlardan ruxsat olinadi.

Tabiatni muhofaza qilish va qishloq va suv xoʻjaligi organlari yovvoyi suv qushlari va qimmatli moʻyna beradigan suv hayvonlari (qunduz, ondatra, suv kalamushi, nutriya va hokazolar) maskani boʻlgan daryolar, koʻllar va boshqa suv obyektlarida suvdan kompleks foydalanish talablarini hisobga olgan holda ovchilik xoʻjaligi korxonalariga va tashkilotlariga suvdan foydalanish uchun imtiyozli huquqlar berib qoʻyishlari mumkin.

Suv obyektlaridan ovchilik xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Ustuvor ekologik, ilmiy, madaniy, estetik, rekreatsiya va sanitariya-sogʻlomlashtirish ahamiyatiga molik suv obyektlari yoki ularning ayrim uchastkalari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda muhofaza etiladigan tabiiy hududlar deb eʼlon qilinadi va xoʻjalik maqsadida foydalanishdan chiqariladi.

Davlat qoʻriqxonalari, tabiat bogʻlarining va davlat biosfera rezervatlarining qoʻriqxonaga aylantirilgan zonalari suvlaridan baliq ovlash, ov qilish, suv oʻsimliklari va organizmlarini yigʻish uchun foydalanish, shuningdek bunday suvlarning tabiiy holatini buzuvchi boshqa harakatlarni amalga oshirish taqiqlanadi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar suvlariga oqindi suvlarni oqizishga, shuningdek ularda gidromelioratsiya ishlarini oʻtkazishga ushbu Qonunda belgilangan talablarga rioya qilingan holda yoʻl qoʻyiladi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar suvlaridan foydalanish tartibi va ularni muhofaza qilish rejimi qonun hujjatlarida belgilanadi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning suv obyektlarini olib qoʻyishga zarur boʻlgan alohida hollarda, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va vakolatli organlar tomonidan yoʻl qoʻyiladi.

Daryolar, koʻllar, suv omborlari, kanallar, basharti, suv yoʻllari sifatida foydalanish toʻla yoki qisman taqiqlangan yoxud ular tanho foydalanish uchun berib qoʻyilgan boʻlmasa, umum foydalanadigan suv yoʻllari hisoblanadi.

Kema qatnovi uchun suv obyektlaridan foydalanish qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish organlari hamda Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.

Suv yoʻllarini kema qatnaydigan suv yoʻllari qatoriga kiritish, shuningdek suv yoʻllaridan foydalanish qoidalarini belgilab berish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Suv obyektlaridan kichik kemalarda (eshkakli va motorli qayiqlar, katerlar, yelkanli yaxtalar va shu kabilarda) suzib yurish uchun foydalanishga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan qoidalarga muvofiq ruxsat beriladi.

Suv obyektlariga oqindi suvlarni oqizishga suv obyekti tarkibidagi ifloslovchi moddalarning belgilab qoʻyilgan meʼyorlardan oshib ketishiga yoʻl qoʻymaslik sharti bilan va suvdan foydalanuvchi hamda suv isteʼmolchisi bunday oqindi suvlarni tabiatni muhofaza qilish va sanitariya nazorati organlari tomonidan belgilab qoʻyilgan darajaga yetkazib tozalab berish sharti bilangina yoʻl qoʻyiladi.

Agar mazkur talablar buzilayotgan boʻlsa, tabiatni muhofaza qilish va sanitariya nazorati organlari oqindi suvlarni oqizishni cheklab, toʻxtatib yoki taqiqlab qoʻyishlari, hattoki ayrim sanoat qurilmalarini, sexlar, korxonalar, tashkilotlar, muassasalarning faoliyatini toʻxtatib qoʻyishlari lozim. Aholining sogʻligʻiga xatarli hollarda, oqindi suvlarni oqizish toʻxtatilib, hattoki ishlab chiqarish obyektlaridan va boshqa obyektlardan foydalanish toʻxtatib qoʻyishi lozim.

Suv obyektlaridan oqindi suvlarni oqizish uchun foydalanish tartibi va shartlari qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Yongʻinga qarshi ehtiyojlar uchun har qanday suv obyektlaridan suv olishga yoʻl qoʻyiladi.

Suv obyektlaridan yongʻinga qarshi ehtiyojlar uchun, shuningdek davlat va jamoatning boshqa ehtiyojlari uchun foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Suv omborlarida toʻgʻonlar, dambalar, suv oʻtkazadigan va suv oladigan inshootlar, gidroenergetika majmualaridan hamda boshqa inshootlardan foydalanuvchi korxonalar, muassasalar va tashkilotlar foydalanish qoidalari hamda suv omborlarining taʼsir zonalaridagi suvdan foydalanuvchilar, suv isteʼmolchilari, yer uchastkalarining mulkdorlari, yer egalari va yerdan foydalanuvchilarning manfaatlari hisobga olingan holda suv omborlarini toʻldirish va ishlatish borasida belgilangan rejimga rioya qilishi shart.

Suv omborlari turli suvdan foydalanuvchilarning va suv isteʼmolchilarining suvga boʻlgan ehtiyojini qondirishni tartibga solish maqsadida bunyod etiladi.

Suv omborlarini suvga toʻldirish va ulardan suvni chiqarish rejimi, suv sathining oʻzgarish rejimi, gidrouzel orqali suv oʻtish rejimi, kemalarning bemalol va xavfsiz oʻtishi, shuningdek baliqlarning urugʻ tashlaydigan joylarga oʻta olishini taʼminlash suv omborlaridan foydalanish qoidalari bilan belgilanadi.

Suv omborlaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Katta va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlarining texnik holatini hamda bexatar ishlashini nazorat qilish davlat inspeksiyasi va boshqa manfaatdor organlar bilan kelishib, har bir suv ombori, suv omborlari tizmasi yoki tizimi uchun tasdiqlangan qoidalarda belgilanadi.

Suv omborlarining tegishli texnika holatini va obodonchiligini taʼminlaydigan tadbirlarni uyushtirish va muvofiqlashtirish, shuningdek ulardan foydalanish ustidan nazorat qilish qishloq va suv xoʻjaligi organlari hamda katta va alohida muhim suv xoʻjaligi obyektlarining texnik holatini hamda bexatar ishlashini nazorat qilish organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Ushbu Qonunning 78, 79 va 80-moddalaridagi qoidalar koʻllardan va suv omborlari tariqasida xizmat qilayotgan boshqa suv havzalaridan foydalanishga ham joriy qilinadi.

Daryolar, soylar, kanallar va kollektorlardagi qishloq va suv xoʻjaligi organlari tomonidan foydalaniladigan gidrouzellar hamda boshqa gidrotexnika inshootlari davlat mulki boʻlib, ulardan belgilangan tartibda foydalaniladi.

Suv isteʼmolchilari uyushmalari, shuningdek boshqa suvdan foydalanuvchilarning gidromelioratsiya tarmogʻidagi gidrotexnika inshootlari, shu jumladan sugʻorish kanallari va kollektor-drenaj tarmoqlari suvdan foydalanuvchilar tomonidan mansubligi boʻyicha ishlatiladi.

Qishloq va suv xoʻjaligi organlari suv isteʼmolchilari uyushmalari hamda boshqa suvdan foydalanuvchilar bilan shartnomaviy asosda gidromelioratsiya tarmogʻiga va undagi inshootlarga texnik xizmat koʻrsatishni oʻz zimmasiga olishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining va Orol dengizi havzasidagi boshqa davlatlarning hududida joylashgan transchegaraviy suv obyektlaridan (Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon daryolari, Orol dengizi va boshqa transchegaraviy suv obyektlaridan) foydalanishni tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Transchegaraviy suv obyektlarida suvdan foydalanish va suv isteʼmoli, suv xoʻjaligi va suvni muhofaza qilish tadbirlarini oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi transchegaraviy suv obyektlarining Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida tartibga solinmagan qismida suvdan foydalanish yoki suv isteʼmoli Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizolar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar organlari, shunga vakolatli boshqa organlar va sudlar tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal qilinadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hududidagi suv obyektlaridan foydalanish masalalari yuzasidan fuqarolar oʻrtasidagi suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizolarni hal qilish mazkur organlarning vakolatiga kiradi, qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish organlari hamda shunga vakolatli boshqa davlat organlari hal qilishi lozim boʻlgan nizolar bundan mustasno.

Tegishli hududda suv obyektlaridan foydalanish masalalari yuzasidan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar hamda fuqarolar oʻrtasidagi suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizolarni hal qilish mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakolatiga kiradi, qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish organlari hamda shunga vakolatli boshqa organlar hal qilishi lozim boʻlgan nizolar bundan mustasno.

Turli viloyatlar yoki bitta viloyat va Qoraqalpogʻiston Respublikasida joylashgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar oʻrtasidagi suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizolarni hal qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakolatiga kiradi, qishloq va suv xoʻjaligi, tabiatni muhofaza qilish, geologiya va mineral resurslar organlari hamda shunga vakolatli boshqa davlat organlari hal qilishi lozim boʻlgan nizolar bundan mustasno.

Oʻzbekiston Respublikasi va boshqa davlatlar oʻrtasida transchegaraviy suvlardan va transchegaraviy suv obyektlaridan foydalanish va suvni isteʼmol qilish toʻgʻrisidagi nizolar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan belgilanadigan tartibda hal qilinadi.

Suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizolar taraflardan birining arizasiga binoan koʻrib chiqiladi. Arizaga suvdan foydalanish va suvni isteʼmol qilish huquqi buzilganligidan dalolat beruvchi hujjatlar ilova qilinadi.

Suvdan foydalanishga va suv isteʼmoliga doir nizolar manfaatdor tomonlar ishtirokida koʻrib chiqiladi, ular nizo hal qilinadigan vaqt va joy haqida xabardor qilib qoʻyiladi.

Suvdan foydalanishga va suv isteʼmoliga doir nizolarni koʻrib chiqish natijasi haqida shu nizoni hal qiluvchi organlar qaror chiqaradilar.

Zarur hollarda bu qarorlarda ularni ijro etish tartibi va muddatlari, shuningdek buzilgan huquqni tiklash tadbirlari koʻrsatilgan boʻlishi mumkin.

Suvdan foydalanishga va suv isteʼmoliga doir nizo yuzasidan chiqarilgan qaror ustidan shu qaror topshirilgan kundan boshlab oʻn kun muddat ichida yuqori turuvchi organga shikoyat qilish mumkin.

Nizo yuzasidan chiqarilgan qaror ustidan qilingan shikoyat bu qarorning ijrosini toʻxtatib qoʻymaydi. Suvdan foydalanish va suv isteʼmoli toʻgʻrisidagi nizo yuzasidan chiqarilgan qarorning ijrosi qaror chiqargan organ, yuqori turuvchi organ tomonidan toʻxtatilishi yoki ijro muddati uzaytirilishi mumkin.

Suvdan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan mulkka oid nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli sud tomonidan hal etiladi.

Hamma suvlar (suv obyektlari) aholi sogʻligʻiga zarar yetkazishi, shuningdek baliq zaxiralarining kamayishi, suv taʼminoti sharoitining yomonlashishi hamda suvning fizikaviy, kimyoviy va biologik xossalari pasayishi, suvning tabiiy tozalanish xususiyati kamayishi, suvning gidrologik va gidrogeologik rejimining buzilishi natijasida kelib chiqadigan boshqa koʻngilsiz hodisalarga olib kelishi hollaridan muhofaza qilinishi kerak.

Faoliyati suvlarning va suv obyektlarining holatiga taʼsir etuvchi korxonalar, tashkilotlar va muassasalar mahalliy davlat hokimiyati organlari, tabiatni muhofaza qilish, suv xoʻjaligi, sanitariya nazorati organlari hamda boshqa manfaatdor idoralar bilan kelishgan holda texnologiya, oʻrmon-melioratsiya va agrotexnika, gidrotexnika, sanitariya-texnika tadbirlarini oʻtkazishlari shart.

Korxonalar, tashkilotlar, muassasalar va fuqarolarga quyidagilar taqiqlanadi:

ishlab chiqarish chiqitlari, maishiy va boshqa xil chiqitlar hamda chiqindilarni suv obyektlariga tashlash;

moylarning, yogʻochlarning, kimyoviy va neft mahsulotlarining hamda boshqa mahsulotlarning toʻkilib-sochilishi natijasida suvni va suv obyektlarini bulgʻatish va ifloslantirish;

suv havzalarining yuzi, suv havzalarini qoplab turgan yaxlar va muzliklarning yuzasi, sanoat chiqitlari, maishiy chiqindi va boshqa tashlandiq chiqitlar, shuningdek yer usti va yer osti suvlarning sifatini yomonlashtirib yuboradigan neft va kimyoviy mahsulotlar bilan bulgʻatish va ifloslantirish;

suvlarni oʻgʻitlar, zaharli kimyoviy moddalar va boshqa zararli moddalar bilan bulgʻatish;