O‘zbekiston Respublikasining Qonuni
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 9-oktabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda ma’qullangan
Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda ma’qullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash, shuningdek go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir belgilangan talablarga rioya etilishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 22-apreldagi PQ-4296-sonli “Bola huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori.
Oldingi tahrirga qarang.
2-modda. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchilik
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
(2-modda O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Qarang: Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
go‘dak — bir yoshgacha bo‘lgan bola;
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlari — go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar organizmining fiziologik xususiyatlariga hamda ehtiyojlariga javob beradigan oziq-ovqat mahsulotlari;
kichik yoshdagi bolalar — bir yoshdan uch yoshgacha bo‘lgan bolalar;
ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlar — go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun ona suti o‘rnini bosadigan oziq-ovqat mahsulotlari;
sun’iy oziqlantirish — go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlar bilan oziqlantirish;
qo‘shimcha ovqat mahsulotlari — bola yoshining fiziologik xususiyatlari hisobga olingan holda ishlab chiqarilgan, tavsiya etilgan muddatlarda ona sutiga, ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarga qo‘shimcha sifatida go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar ratsioniga kiritiladigan oziq-ovqat mahsulotlari.
2-bob. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasini davlat tomonidan tartibga solish
4-modda. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:
homilador ayollar, emizikli onalar, go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning ona suti bilan oziqlantirishga bo‘lgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash va targ‘ib qilish;
Qarang: Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 3-dekabrdagi 589-sonli “Yosh avlodni sog‘lomlashtirish muammolarini kompleks hal etish to‘g‘risida”gi qarorining 5-bandi.
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni sifatli va xavfsiz oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat nazorati.
5-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat dasturlarining va boshqa dasturlarning hamda normativ-huquqiy hujjatlarning ishlab chiqilishini, tasdiqlanishini (qabul qilinishini) va amalga oshirilishini o‘z vakolatlari doirasida ta’minlaydi;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi asosiy yo‘nalishlarni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;
davlat boshqaruvi organlarining va mahalliy davlat hokimiyati organlarining ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash masalalariga doir faoliyatini muvofiqlashtiradi.
6-modda. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi:
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqishda davlat boshqaruvi organlariga va mahalliy davlat hokimiyati organlariga ko‘maklashadi;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni amalga oshirishda nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan hamkorlik qiladi;
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, tashish, saqlash hamda realizatsiya qilishga doir sanitariya qoidalari, normalarini va gigiyena normativlarini belgilaydi;
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining sifatiga oid hamda miqdoriy xususiyatlariga, ularni ishlab chiqarish, tashish, saqlash va realizatsiya qilishga doir talablarni belgilashda ishtirok etadi;
ona suti bilan oziqlantirishning, shuningdek onalar, go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oqilona ovqatlanishining foydasi hamda afzalligi to‘g‘risida aholi o‘rtasida tushuntirish va targ‘ibot ishlarini olib boradi;
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash va targ‘ib qilishga hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablarni bajarishga qaratilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishi monitoringini olib boradi va uni baholaydi.
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-noyabrdagi PQ-4513-sonli qarori bilan tasdiqlangan 2019 — 2023-yillarda reproduktiv yoshdagi ayollar, homiladorlar va bolalarga ko‘rsatiladigan tibbiy yordam sifatini oshirish va ko‘lamini yanada kengaytirishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar dasturi.
7-modda. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat nazorati
Oldingi tahrirga qarang.
Ushbu Qonun talablariga rioya etilishi, shuningdek go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining sanitariya holati, sifati hamda xavfsizligi ustidan davlat nazorati O‘zbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati, uning hududiy bo‘linmalari va O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
(7-moddaning birinchi qismi O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 26-apreldagi O‘RQ-685-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 27.04.2021-y., 03/21/685/0373-son)
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi tomonidan amalga oshiriladi.
Qarang: Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 24-apreldagi 348-sonli “O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligining faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori.
3-bob. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash va targ‘ib qilishga doir chora-tadbirlar hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar
8-modda. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash va targ‘ib qilish
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash:
ona suti bilan oziqlantirish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;
emizikli onalarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha choralar ko‘rish, shuningdek ular uchun qulay mehnat va o‘qish sharoitlarini yaratish;
Oldingi tahrirga qarang.
ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchilikni, shu jumladan emizikli onalarga va kichik yoshdagi bolalarga kafolatlangan bepul tibbiy xizmat ko‘rsatish tartibini takomillashtirish orqali amalga oshiriladi.
(8-modda birinchi qismining to‘rtinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Ona suti bilan oziqlantirishni targ‘ib qilish sog‘liqni saqlash organlari hamda boshqa tashkilotlar tomonidan aholi o‘rtasida muntazam ravishda axborot-tushuntirish tadbirlarini o‘tkazish orqali amalga oshiriladi.
Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalarining, reproduktiv yoshdagi ayollarga, homilador ayollarga, emizikli onalarga tibbiy yordam ko‘rsatuvchi muassasalarning tibbiyot xodimlari ushbu ayollar va onalarga hamda ularning oila a’zolariga:
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning yoshi hamda fiziologik ehtiyojlariga muvofiq ularni ovqatlantirish qoidalariga rioya etishga doir;
homilador ayollarning, emizikli onalarning to‘g‘ri ovqatlanishiga va ularni ona suti bilan oziqlantirishga tayyorlashga doir;
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-noyabrdagi PQ-4513-sonli “Reproduktiv yoshdagi ayollar, homiladorlar va bolalarga ko‘rsatiladigan tibbiy yordam sifatini oshirish va ko‘lamini yanada kengaytirish to‘g‘risida”gi qarorining 1-bandi.
ona suti bilan oziqlantirishning foydasi, afzalligi hamda uning ona va bola sog‘lig‘iga ta’siri to‘g‘risida;
go‘dakni olti oygacha ovqatlantirishda boshqa taomdan yoki ichimlikdan, shu jumladan suvdan foydalanmasdan faqat ona suti bilan oziqlantirish, shuningdek ona suti bilan oziqlantirishni ikki va undan katta yoshgacha davom ettirish zarurligi haqida;
olti oylikdan boshlab bolalar uchun qo‘shimcha oziq-ovqatning va qo‘shimcha ovqat mahsulotlarining muhimligi to‘g‘risida;
go‘daklarning ovqatlanish ratsioniga ona sutiga qo‘shimcha ovqat mahsulotlarini barvaqt va kechiktirib kiritishning, ona suti bilan oziqlantirish davomiyligini qisqartirishning oqibatlari haqida;
nooqilona ovqatlantirishning, ayniqsa sun’iy oziqlantirishning bolalar sog‘lig‘iga salbiy ta’siri to‘g‘risida axborot beradi.
Yozma, audio yoki vizual shaklda taqdim etilgan hamda aholi o‘rtasida, ayniqsa homilador ayollar, go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning onalari o‘rtasida tarqatish uchun mo‘ljallangan, go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning ovqatlanishiga doir axborot materiallari hamda ma’rifiy materiallar davlat tilida va zarurat bo‘lgan taqdirda boshqa tillarda yozilgan, shuningdek lo‘nda, to‘liq hamda ishonchli axborotni o‘z ichiga olgan bo‘lishi kerak.
9-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni ona suti bilan oziqlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni ona suti bilan oziqlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida davlat muassasalari hamda tashkilotlarida, shuningdek avtovokzallar, aeroportlar va temir yo‘l vokzallarida, madaniy-ko‘ngilochar muassasalarda maxsus ajratilgan joylar tashkil etilishi kerak.
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni ona suti bilan oziqlantirish uchun maxsus ajratilgan joylar boshqa tashkilotlarda ham tashkil etilishi mumkin.
10-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining reklamasi
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining reklamasi quyidagi talablarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi:
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni reklama qilishga yo‘l qo‘yilmaydi;
ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlar to‘g‘risidagi har qanday axborot ona sutining, shuningdek go‘dakni olti oygacha oziqlantirishda boshqa taomdan yoki ichimlikdan, shu jumladan suvdan foydalanmasdan faqat ona suti bilan oziqlantirishning foydasi va afzalligi to‘g‘risidagi ko‘rsatmani o‘z ichiga olgan bo‘lishi kerak;
bola hayotining birinchi yili mobaynida uning ratsioniga kiritilgan qo‘shimcha ovqat mahsulotlari reklamasida bunday mahsulotlar qo‘llanilishining yoshga doir cheklovlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar hamda mutaxassislarning maslahati zarurligi haqidagi ogohlantirish bo‘lishi kerak.
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi “Reklama to‘g‘risida”gi Qonunining 16-moddasi.
11-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilarning, yetkazib beruvchilarning, reklamani tayyorlovchilar va tarqatuvchilarning faoliyatini cheklash
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilar va yetkazib beruvchilar, shuningdek reklamani tayyorlovchilar va tarqatuvchilar faoliyatiga oid cheklovlar quyidagilarga taalluqli taqiqlardan iboratdir:
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning ovqatlanishiga doir ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirishni O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan kelishmagan holda amalga oshirishga;
tibbiyot xodimlariga go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning ovqatlanishi uchun ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlar bilan bog‘liq bo‘lgan reklama tusidagi materiallar taqdim etishga, bundan ilmiy axborot mustasno;
ona suti o‘rnini bosuvchi mahsulotlarning nomidan foydalangan holda tovarlarni (tibbiyot xalatlarini, futbolkalarni, bosh kiyimlarini, kanselyariya ashyolarini va boshqalarni) tekin asosda tarqatishga;
ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlar to‘g‘risidagi reklama mahsulotini onalar va ularning oila a’zolari o‘rtasida tarqatishga;
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi “Reklama to‘g‘risida”gi Qonunining 36-moddasi.
homilador ayollarga, go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning onalariga hamda ularning oila a’zolariga ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni qo‘llashga yoki idishchalardan oziqlantirishga ko‘maklashishi mumkin bo‘lgan mahsulotlarni, shuningdek buyumlar yoki ashyolar tarzidagi biror-bir sovg‘ani berishga (bundan ona suti bilan oziqlantirishga tibbiy jihatdan mutlaq moneliklar mavjud bo‘lgan hollar mustasno);
tibbiyot muassasalariga (ona suti bilan oziqlantirishga mutlaq qarshi tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lgan taqdirda ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni beruvchi bolalar uylari va davolash-profilaktika muassasalaridan tashqari) ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni, bundan bolalarni maxsus davolash bo‘yicha oziq-ovqat mahsulotlari mustasno, berishga.
12-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini sertifikatlashtirish
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun ishlab chiqariladigan hamda olib kiriladigan, O‘zbekiston Respublikasi hududida realizatsiya qilish uchun mo‘ljallangan oziq-ovqat mahsulotlari sertifikatlashtirilishi hamda sifat va xavfsizlik talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.
Qarang: Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 24-apreldagi 348-sonli “O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligining faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorining 11-bandi.
13-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining o‘roviga (idishiga) hamda ularni tamg‘alashga doir talablar
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga tegib turadigan o‘rov materiallarining barcha turlari (idishlar) qo‘llanilishiga ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklarni va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasidagi davlat nazorati organlari tomonidan ruxsat berilgan bo‘lishi kerak. O‘rov (idish) go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan oziq-ovqat mahsulotlarini tashish, saqlash hamda yaroqlilik (but saqlanishi) muddati ichida realizatsiya qilish chog‘ida ularning har qanday tarzda ifloslanishi va buzilishi imkoniyatini istisno etishi, but saqlanishini ta’minlashi kerak.
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining tamg‘asida (yorlig‘ida) quyidagilar bo‘lishi kerak:
ishlab chiqaruvchining, o‘rovchi-joylovchining, eksport qiluvchining, import qiluvchining nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) va mamlakat nomi;
mahsulotning nomi;
mahsulot nomida uning go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar ovqatlanishi uchun mo‘ljallanganligi, asosiy ingrediyentga (tarkibiy qismga) muvofiqligining ifodasi hamda quyuq-suyuqlik darajasi to‘g‘risidagi axborot;
sof og‘irligi yoki hajmi to‘g‘risidagi axborot;
mahsulotning tarkibi;
tayyorlash usuli;
ishlab chiqaruvchining tovar belgisi (mavjud bo‘lgan taqdirda);
oziqlik qimmati, vitaminlar va mineral moddalarning mavjudligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
iste’mol idishi ochilguniga qadar va ochilganidan keyingi saqlash shartlari;
yaroqlilik muddati yoki saqlashning turli harorat sharoitlari hisobga olingan holda, mahsulotdan qaysi sanagacha foydalanish kerak bo‘lsa, o‘sha sana;
sertifikatlashtirish to‘g‘risidagi axborot;
mahsulot qaysi normativ hujjatga muvofiq tayyorlangan bo‘lsa va identifikatsiya qilinishi mumkin bo‘lsa, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi o‘sha normativ hujjatga ishora;
mahsulot ishlab chiqarilgan va o‘rab-joylangan sana;
belgilangan maqsadi va qo‘llanilish shartlari;
tovarning shtrix-kodi (mavjud bo‘lgan taqdirda);
mahsulotni shifokorning tavsiyasi bo‘yicha qo‘llash to‘g‘risidagi axborot;
ona suti bilan oziqlantirishning foydasi va afzalligi, shuningdek sun’iy oziqlantirish to‘g‘risida qaror qabul qilishdan oldin shifokorning dastlabki maslahatini olish zarurligi haqidagi ogohlantiruvchi yozuvlar. Bunda yozuvning shakli oson o‘qiladigan bo‘lishi kerak;
bolalar aralashmasini tayyorlashga doir yo‘riqnomada oziqlantirish jadvali to‘g‘risidagi ko‘rsatma.
O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan hamda O‘zbekiston Respublikasiga import qilinadigan go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining tamg‘asi (yorlig‘i) quyidagi talablarga muvofiq bo‘lishi kerak:
lo‘nda, to‘liq va ishonchli axborotga ega bo‘lishi;
davlat tilidagi va zarur bo‘lgan taqdirda boshqa tillardagi yozuvlarni o‘z ichiga olishi. Agar matn iste’molchi tushunmaydigan tilda bayon etilgan bo‘lsa, yorliqning asl nusxasi almashtirilmagan holda, davlat tilidagi qo‘shimcha yorliqdan foydalaniladi;
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun avval tayyorlangan, bolani oldingi oziqlantirishdan qolgan oziq-ovqat mahsulotlaridan takroran foydalanishga hamda ularni saqlashga yo‘l qo‘yilmasligi to‘g‘risidagi ko‘rsatmalarni o‘z ichiga olishi;
bolaning mahsulotni iste’mol qilishiga ruxsat etiladigan yoshini ko‘rsatishi.
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan shifobaxsh oziq-ovqat mahsulotlarining tamg‘asida (yorlig‘ida) alohida parhez ehtiyojlari, funksional holatlar va (yoki), agar mavjud bo‘lsa, mazkur mahsulotlarni iste’mol qilish tavsiya etiladigan kasalliklar ham ko‘rsatilishi zarur.
Ona sutining o‘rnini bosuvchi mahsulotlarning tamg‘alarida (yorliqlarida) va oziq-ovqat formulalarining tavsiflarida:
mazkur mahsulotlarning ona suti bilan teng qimmatliligi va (yoki) undan ko‘ra foydaliligi hamda afzalligi to‘g‘risidagi tasavvurni yuzaga keltiruvchi iboralardan foydalanish yoxud bu mahsulotlarni ona suti bilan tenglashtirish;
mazmuni ona suti bilan oziqlantirishni rad etishga undashi mumkin bo‘lgan matndan foydalanish;
go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarning fotosuratlarini, shu jumladan so‘rg‘ichli idishchalarning suratlarini, agar ushbu tasvirlar mahsulotdan foydalanish yoki uni tayyorlash usullarini bevosita ifodalamasa, joylashtirish taqiqlanadi.
14-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, tashish, saqlash hamda realizatsiya qilish
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, tashish, saqlash hamda realizatsiya qilish sanitariya normalariga, qoidalariga hamda gigiyena normativlariga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.
Mazkur mahsulotlarni tegishli saqlash sharoitlariga ega bo‘lmagan hamda sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlari talablariga muvofiq bo‘lmagan joylarda realizatsiya qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Qarang: Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-yanvardagi 37-son qarori bilan tasdiqlangan Oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish yo‘nalishidagi loyihalarni tashkil etish bilan bog‘liq xarajatlarning bir qismini qoplab berish tartibi to‘g‘risidagi nizom.
15-modda. Idishchalarni va so‘rg‘ichlarni tamg‘alashga doir talablar
Oziqlantirish uchun mo‘ljallangan idishchalarning va so‘rg‘ichlarning tamg‘asida (yorlig‘ida) quyidagilar bo‘lishi kerak:
ishlab chiqaruvchining, o‘rovchi-joylovchining, eksport qiluvchining, import qiluvchining nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) va mamlakat nomi;
tovarning nomi;
ishlab chiqaruvchining tovar belgisi (mavjud bo‘lgan taqdirda);
mahsulotning tarkibi;
saqlash shartlari;
yaroqlilik muddati;
sertifikatlashtirish to‘g‘risidagi axborot;
ishlab chiqarilgan va o‘rab-joylangan sana;
belgilangan maqsadi va qo‘llanilish shartlari;
mahsulot texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi qaysi normativ hujjatga muvofiq ishlab chiqarilgan bo‘lsa va identifikatsiya qilinishi mumkin bo‘lsa, idishchalar va so‘rg‘ichlar uchun o‘sha normativ hujjatga ishora;
idishcha, so‘rg‘ich qaysi xom ashyodan ishlab chiqarilgan bo‘lsa, o‘sha xom ashyo to‘g‘risidagi axborot;
yuvish va sterilizatsiya qilishga taalluqli bo‘lgan, so‘zlar orqali ifodalangan hamda jadval shaklidagi yo‘riqnoma.
Idishchalar va so‘rg‘ichlarning tamg‘asi (yorlig‘i) quyidagi talablarga muvofiq bo‘lishi kerak:
lo‘nda, to‘liq va ishonchli axborotga ega bo‘lishi;
davlat tilidagi va zarur bo‘lgan taqdirda boshqa tillardagi yozuvlarni o‘z ichiga olishi. Agar matn iste’molchi tushunmaydigan tilda bayon etilgan bo‘lsa, yorliqning asl nusxasi almashtirilmagan holda, davlat tilidagi qo‘shimcha yorliqdan foydalaniladi. Bunda yozuv shakli oson o‘qiladigan bo‘lishi kerak.
16-modda. Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan, sanitariya qoidalari hamda normalariga muvofiq bo‘lmagan oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash va yo‘q qilish
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan, qayta ishlangan mahsulotdan olingan xom ashyoni qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.
Go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar uchun mo‘ljallangan, sanitariya qoidalari hamda normalariga muvofiq bo‘lmagan oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash, yo‘q qilish yoki ulardan oziq-ovqat ehtiyojlaridan boshqa ehtiyojlar uchun foydalanish usullari va shartlari ularning egalari tomonidan nazorat qiluvchi davlat organlari bilan kelishiladi.
4-bob. Yakunlovchi qoidalar
17-modda. Nizolarni hal etish
Oldingi tahrirga qarang.
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalarni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
(17-moddaning matni O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oldingi tahrirga qarang.
18-modda. Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Ona suti bilan oziqlantirishni qo‘llab-quvvatlash hamda go‘daklar va kichik yoshdagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
(18-modda O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
19-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini ta’minlash
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.
Oldingi tahrirga qarang.
20-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
(20-moddaning nomi O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.
21-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 23-oktabr,
O‘RQ-574-son
(Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 24.10.2019-y., 03/19/574/3950-son; 27.04.2021-y., 03/21/685/0373-son; Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)