Davlat ishtirokidagi korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish sohasidagi ishlarning tahlili moliyaviy nobarqaror korxonalar soni oshib borayotganini, koʻrilayotgan choralar esa kutilgan samarani bermayotganini koʻrsatmoqda. Korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirishning huquqiy asoslari tahlili quyidagi bir qator yechilmagan masalalar mavjudligidan dalolat beradi:

birinchidan, tartibga solishda kamchiliklar mavjud. Moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha tadbirlarning maʼlumot yigʻishdan monitoring qilishgacha boʻlgan bosqichidagi barcha masalalarni qamrab oluvchi yagona hujjat shu paytga qadar qabul qilinmagan, mavjud hujjatlar esa jarayonning faqat muayyan bosqichlarini tartibga soladi;

ikkinchidan, korxonalar tomonidan qabul qilinayotgan biznes rejalarning moliyaviy sogʻlomlashtirishning belgilangan normativlari bilan zaruriy bogʻliqligi mavjud emas. Korxonalarning boshqaruv organlari oʻz faoliyatida moliyaviy sogʻlomlashtirish normativlariga muvofiqlikni tekshirib koʻrmayapti va korxonalarning barqaror ishlashini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishda ularni hisobga olishmayapti;

uchinchidan, davlat ishtirokidagi korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” tushunchasi tavsifi, uning mazmuniga oid talablar, ishlab chiqish va monitoring qilish tartibi mavjud emas. Moliyaviy sogʻlomlashtirish yoʻl xaritalari 2011-yildan buyon ishlab chiqilayotgan boʻlishiga qaramay, ularni ishlab chiqish, tasdiqlash va monitoring qilish boʻyicha normativ baza hozirgacha yaratilmagan;

toʻrtinchidan, “yoʻl xaritalari”ni ishlab chiqish va amalga oshirishga xoʻjalik birlashmalari va hokimliklar jalb qilinmagan. Normativ baza yoʻqligi sababli tarmoq idoralari va hokimliklar “yoʻl xaritalari”ni ishlab chiqishda nomigagina ishtirok etmoqda va ularda belgilangan chora-tadbirlarning ijrochilaridan biri boʻlib qolmoqda;

beshinchidan, moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha amaldagi huquqiy meʼyorlarning korporativ boshqaruv va bankrotlik jarayonlari doirasida keng qoʻllanilishi taʼminlanmayapti. Oxirgi yillardagi bankrotlik tartibotini qoʻllash tahlili dinamikasi bankrotlik tartibotini joriy qilish koʻlami kamayganligini koʻrsatmoqda. Holbuki, ushbu chora kreditorlarning qarzlarini qaytarish va korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish nuqtai nazaridan ancha samarali hisoblanadi.

Davlat ishtirokidagi korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirishning samarali tizimini yaratish, shuningdek, har tomonlama koʻmaklashish, ularning moliyaviy nobarqarorligi sabablarini tezkor ravishda aniqlash va barqaror ishlashi uchun oldindan tegishli chora-tadbirlar koʻrish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holatini tahlil qilish uchun maʼlumotlarni taqdim etish tartibi toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq;

Davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holati tahlilini oʻtkazish Reglamenti 2-ilovaga muvofiq;

Davlat ishtirokidagi korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish, tasdiqlash va amalga oshirilishini monitoring qilish tartibi toʻgʻrisida nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, korxonalar rahbarlari, shuningdek, davlat nomidan davlat ishtirokidagi korxonalarning aksiyadori (ulushdori, taʼsischisi) huquqini amalga oshiruvchi shaxslar zimmasiga korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlarning oʻz vaqtida ishlab chiqilishi va ularning soʻzsiz amalga oshirilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklansin.

3. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻzlari aksiyador (ulushdor) boʻlgan xoʻjalik jamiyatlarida bankrotlik alomatlari aniqlangan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda ushbu jamiyatlar boshqaruv organlari taklifi asosida belgilangan tartibda bankrotlik tartibotini qoʻllash boʻyicha iqtisodiy sudlarga mazkur korxonalarning qarzlarini soʻndirish va ularni moliyaviy sogʻlomlashtirish nazarda tutilgan murojaatlar kiritilishini taʼminlasinlar.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 4-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi raisi S.R. Xolmuradov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari N.Sh. Sharipov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holatini tahlil qilish uchun (keyingi oʻrinlarda tahlil qilish deb aytiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasiga (keyingi oʻrinlarda Davlat raqobat qoʻmitasi deb aytiladi) maʼlumotlarni taqdim etish tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Nizomga muvofiq, ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi mavjud boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va davlat unitar korxonalari (keyingi oʻrinlarda korxonalar deb aytiladi) tahlil qilish obyekti hisoblanadi.

3. Tahlil qilish uchun maʼlumotlar mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq sxemada koʻrsatilgan davlat organlari maʼlumotlar bazasi orqali elektron hamkorlikda taqdim etiladi.

Maʼlumotlar taqdim qilganlik uchun toʻlov undirilmaydi.

4. Davlat raqobat qoʻmitasi har chorakda, kelgusi hisobot choragidan keyingi oyning 5-kunidan kechiktirmay, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligidan tahlil qilish obyektlari toʻgʻrisidagi quyidagi maʼlumotlarni oladi:

yangidan tashkil etilgan korxonalar roʻyxati;

yuridik shaxslarning yagona davlat reyestridan chiqarilgan korxonalar roʻyxati;

ustav fondi (ustav kapitali)dagi davlat ulushi toʻliq begonalashtirilgan korxonalar roʻyxati.

5. Davlat raqobat qoʻmitasi mazkur Nizomning 4-bandida koʻrsatilgan maʼlumotlarni olgandan keyin uch ish kuni mobaynida:

korxonalar roʻyxatini yangilash va solishtirishni amalga oshiradi;

uni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasiga va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga quyidagi maʼlumotlarni olish uchun yuboradi:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi tomonidan:

korxonaning ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

zarar koʻrib ishlayotgan korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

toʻlash kunidan uch oydan ortiq muddat oʻtgan kreditorlik qarzdorligi mavjud korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

mazkur Nizomning 2-ilovasiga muvofiq namunaviy shaklda faoliyatining asosiy ishlab chiqarish va iqtisodiy parametrlarini aks ettiruvchi korxonalar pasportlari. Bunda korxonalarning pasportlari korxonalar tomonidan rasmiylashtiriladi va har yili Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasiga yillik hisobot topshirish uchun belgilangan muddatlarda taqdim etiladi.

Mazkur bandning “a” kichik bandidagi ikkinchi — beshinchi xatboshilarda koʻrsatilgan maʼlumotlar Davlat statistika ishlari dasturida belgilangan muddatlarda va hajmlarda taqdim etiladi.

b) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan:

“Buxgalteriya balansi” 1-shakl boʻyicha moliyaviy hisobot;

“Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot” 2-shakl boʻyicha moliyaviy hisobot;

toʻlash kunidan uch oydan ortiq muddat oʻtgan budjet va davlat maqsadli jamgʻarmalari oldida kreditorlik qarzdorligi mavjud korxonalar toʻgʻrisida mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha maʼlumot.

Koʻrsatilgan maʼlumotlar hisobotlarni taqdim etish uchun qonunchilikda belgilangan muddatdan keyin besh ish kunidan kechiktirmay Davlat raqobat qoʻmitasidan olingan tahlil obyektlari roʻyxati boʻyicha taqdim etiladi.

6. Davlat raqobat qoʻmitasi xodimlari tomonidan davlat ishtirokidagi korxonalar boʻyicha mazkur Nizomda keltirilgan maʼlumot va axborotlardan tashqari boshqa maʼlumot va axborotlar talab qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

7. Mazkur Nizomda koʻrsatilgan davlat organlari:

mazkur Nizomga muvofiq maʼlumotlarni taqdim etish uchun barcha zarur tadbirlarni amalga oshirishni, shu jumladan dasturiy-texnik va kommunikatsiya jihozlarini (shu jumladan, tarkibiy boʻlinmalarida) uzluksiz ishlashi uchun moliyalashtirishni taʼminlaydi;

mazkur Nizomga muvofiq hisobotlarni tayyorlash, shuningdek, oʻz vaqtida taqdim qilish uchun dasturiy-texnik va kommunikatsiya jihozlarining uzluksiz ishlashi uchun oʻz xodimlaridan masʼul shaxslar tayinlaydi;

axborot-kommunikatsiya va innovatsion texnologiyalarning rivojlanishidan kelib chiqib, oʻzaro kelishgan holda maʼlumotlarni taqdim etish uchun mazkur Nizomda keltirilgan tartibga oʻzgartirish kiritish huquqiga ega.

8. Davlat raqobat qoʻmitasi korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha vazifa va funksiyalarni bajarish maqsadida:

tegishli maʼlumotlar bazasini shakllantirish uchun olingan maʼlumotlardan foydalanadi;

tahlil ishlarini amalga oshirish uchun tarkibiy boʻlinmalariga shakllangan maʼlumotlar bazasidan foydalanish imkoniyatini beradi;

tahlil natijalari boʻyicha davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga maʼlumotlarni yuboradi.

9. Davlat raqobat qoʻmitasi korxonalar moliyaviy-iqtisodiy holatining tahlili natijalari boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlarni oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtirish huquqiga ega. Korxonalarning boshlangʻich statistik axborotlari va moliyaviy maʼlumotlari oshkor etilmaydi.

10. Maʼlumotlarning oʻz vaqtidaligi va ishonchliligiga ularni taqdim etgan davlat organlari javob beradilar.

11. Maʼlumotlar Davlat raqobat qoʻmitasiga taqdim etilmasa yoki oʻz vaqtida taqdim etilmasa, ushbu maʼlumotlarning taqdim etilishi uchun masʼul boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.

1. Mazkur Reglament davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holati tahlilini oʻtkazish (keyingi oʻrinlarda tahlil deb ataladi) tartibini belgilaydi.

2. Tahlil iqtisodiy tavakkalchilik va iqtisodiy nochorlik alomatlarini aniqlash hamda kelgusida moliyaviy sogʻlomlashtirish, davlat aktivlarini sotish yoki bankrotlik taomilini qoʻllash boʻyicha taklif tayyorlash maqsadida mazkur Reglamentga ilovada keltirilgan tartibda oʻtkaziladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasining Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi va uning hududiy boshqarmalari davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holatini tahlil qilish uchun maʼlumotlarni taqdim etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq maʼlumotlarni shakllantirish yakuni boʻyicha har chorakda tahlil oʻtkazadi.

4. Mazkur Reglamentga muvofiq, ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi mavjud boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar va davlat unitar korxonalari (keyingi oʻrinlarda korxonalar deb ataladi) tahlil obyekti hisoblanadi.

Ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi mavjud boʻlmagan xoʻjalik jamiyatlari boshqaruv organlarining qaroriga koʻra jamiyatning moliyaviy-iqtisodiy holati tahlilini oʻtkazish uchun mazkur Reglament qoidalarini tatbiq etishlari mumkin.

5. Tahlil uchun quyidagi asosiy koʻrsatkichlar (mezonlar) qoʻllaniladi:

a) toʻlov qobiliyati yoki qoplash koeffitsiyenti — T_qk;

b) oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanganlik koeffitsiyenti — Oʻ_ak;

v) aktivlarning va xarajatlarning rentabellilik koeffitsiyenti — A_rk, X_rk.

Shuningdek, quyidagi qoʻshimcha koʻrsatkichlar ham qoʻllanilishi mumkin:

oʻz va qisqa muddatli qarz mablagʻlarining nisbat koeffitsiyenti — Oʻ_qk;

ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koeffitsiyenti — Q_fk;

asosiy vositalarning eskirish koeffitsiyenti — A_vek.

6. Toʻlash muddati kelgan kundan boshlab uch oydan ortiq muddat oʻtgan pulli majburiyatlar va majburiy toʻlovlar boʻyicha muddati oʻtgan kreditorlik qarzlari qonun hujjatlari yoki shartnomalarga muvofiq majburiy toʻlovlarni toʻlash boʻyicha majburiyatlar va kreditorlarning pulli majburiyatlar boʻyicha talablarini amalga oshirish yuzaga kelgan vaqtdan boshlab korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy holatini tahlil qilish uchun maʼlumotlar taqdim etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida belgilanadi.

7. Toʻlov qobiliyati (qoplash) koeffitsiyenti korxonaning nafaqat debitorlar bilan oʻz vaqtida hisob-kitob qilish va tayyor mahsulotni qulay sharoitda sotish sharti bilan, balki boshqa moddiy joriy (aylanma) mablagʻlar elementlari sharoitida baholanuvchi qisqa muddatli majburiyatlarni toʻlash imkoniyatlariga egaligini koʻrsatadi. Koeffitsiyentning kamayishi korxona toʻlov imkoniyatlarining pasayganligini koʻrsatadi.

Koeffitsiyent quyidagi formula asosida hisoblanadi:

A₂ — joriy (aylanma) aktivlar (ishlab chiqarish zaxiralari, tayyor mahsulot, pul mablagʻlari, debitorlik qarzlari va boshqalar), balans aktivining II boʻlim, 390-satri;

P₂ — majburiyatlar, balans passivining II boʻlim, 770-satri;

U_mm — uzoq muddatli majburiyatlar, balans passivining II boʻlim, 490 satri.

Agar toʻlov qobiliyati koeffitsiyenti hisobot davrining yakuniga kelib 1,25 qiymatidan past boʻlsa, shu koʻrsatkich boʻyicha korxona toʻlovga qodir emas, deb hisoblanadi.

8. Oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanganlik koeffitsiyenti moliyaviy barqarorlik, korxona egalari va kreditorlar manfaatlariga mos kelishi uchun zarur boʻlgan korxonaning oʻz aylanma mablagʻlari mavjudligidan dalolat beradi.

Koeffitsiyent quyidagi formula asosida hisoblanadi:

A₁ — uzoq muddatli aktivlar (asosiy mablagʻlar, nomoddiy aktivlar, kapital qoʻyilmalar va boshqalar) balans aktivining I boʻlim, 130-satri;

P₁ — oʻz mablagʻlarining manbalari (ustav kapitali, zaxira kapitali, qoʻshimcha kapital, taqsimlanmagan foyda va boshqalar) balans passivining I boʻlim, 480-satri;

U_qk2 — uzoq muddatli aktivlarni shakllantirishga yoʻnaltirilgan uzoq muddatli qarz va kreditlar (buxgalteriya balansining 570 va 580-satrlari boʻyicha hisoblab chiqariladi).

Ushbu kasr surati korxona oʻz mablagʻlari summasining qancha qismi aylanma mablagʻlarga yoʻnaltirilgani, maxraji — barcha aylanma mablagʻlar summasini koʻrsatadi. Ushbu koeffitsiyentning eng kam qiymati — 0,2.

Agar oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanganlik koeffitsiyenti hisobot davri oxirida 0,2 dan kam qiymatga ega boʻlsa, u holda korxona oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanmagan sanaladi.

9. Xarajatlar va aktivlarning rentabellik koeffitsiyenti korxonaning moliya-xoʻjalik faoliyatining foydalilik (zararlilik) darajasini koʻrsatadi.

Xarajatlar rentabelligi koeffitsiyenti quyidagi formula asosida hisoblanadi:

S_tf — foyda soligʻini toʻlagunga qadar foyda, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot” 2-son shaklning 240-satr 5-ustuni yoki foyda soligʻini toʻlagunga qadar zarar, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot” 2-son shaklning 240-satr 6-ustuni “ — ” belgisi bilan;

X — jami xarajatlar, “Moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot” 2-son shakldan satrlar (020 “6-ustun” + 040 “6-ustun” + 170 “6-ustun” + 230 “6-ustun”) yigʻindisi;

Aktivlar rentabelligi koeffitsiyenti faqat yil yakunlariga koʻra quyidagi formula asosida hisoblanadi:

Oʻ_b — balansning jami aktivi yoki passivining oʻrtacha qiymati boʻlib, oʻrtacha arifmetik yoki oʻrtacha xronologik formula boʻyicha hisoblangan.

Agar hisobot davri uchun rentabellik koeffitsiyentlari:

noldan past (manfiy koʻrsatkich) chiqsa, korxona zarar koʻrib ishlayotgan;

0,05 dan past chiqsa, korxona past rentabelli (monopol korxonalardan tashqari) hisoblanadi.

10. Oʻz va qisqa muddatli qarz mablagʻlarining nisbat koeffitsiyenti (joriy moliyaviy mustaqillikda) qarz mablagʻlarini oʻz manbalari orqali qaytarish bilan taʼminlanganlik darajasini belgilaydi.

Koeffitsiyent quyidagi formula asosida hisoblanadi:

Agar oʻz va qisqa muddatli qarz mablagʻlarining nisbat koeffitsiyenti hisobot davri yakunida 1 dan past qiymatga ega boʻlsa, bu hol korxonada moliyaviy tavakkalchilik mavjudligidan guvohlik beradi.

Koeffitsiyentning pasayib borishi korxona moliyaviy tavakkalchiligining oshib borishini koʻrsatadi.

11. Ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koeffitsiyenti ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasini bildiruvchi koʻrsatkichdir:

Q_haq. — ishlab chiqarilgan mahsulot (koʻrsatilgan xizmat)ning hisobot davridagi taqqoslanadigan qiymat koʻrinishidagi haqiqiy hajmi;

Q_loyiha — belgilangan vaqt davomida asosiy texnologik uskunalardan toʻliq foydalanish va belgilangan ish rejimiga rioya qilish orqali erishish mumkin boʻlgan mahsulot ishlab chiqarish (xizmatlar koʻrsatish)ning taqqoslanadigan qiymat koʻrinishidagi eng koʻp hajmi;

Q_ijara — ijaraga berilgan quvvatlarga toʻgʻri keluvchi mahsulot (taqqoslanadigan) hajmlari;

Q_konserv. — konservatsiya qilingan quvvatlarga toʻgʻri keluvchi mahsulot (taqqoslanadigan) hajmlari.

Agar ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish koeffitsiyenti hisobot davrida 0,5 dan yoki oʻrtacha tarmoqnikidan past boʻlsa, u holda korxonaning ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasi past hisoblanadi.

12. Asosiy vositalarning eskirish koeffitsiyenti asosiy fondning davr uchun eskirish ulushini bildiruvchi koʻrsatkich boʻlib, asosiy vositalarning boshlangʻich narxiga nisbatan eskirish qiymati asosida aniqlanadi:

E — asosiy vositalarning eskirishi — balans aktivining 011-satri,

A — asosiy vositalarning dastlabki qiymati — balans aktivining 010-satri.

Agar asosiy vositalarning eskirish koeffitsiyenti koʻrilayotgan davr oxirida 0,5 qiymatidan oshsa, korxonaning asosiy vositalari sezilarli darajada eskirgan hisoblanadi.

13. Mazkur Reglament bilan tasdiqlangan iqtisodiy nochorlikni aniqlovchi koeffitsiyentlarning meʼyoriy ahamiyati iqtisodiyotning barcha sohalari uchun yagona sanaladi, biroq muayyan sohalarning oʻziga xosligini hisobga olib, Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan holda ularni hisoblash usuli oʻzgartirilishi mumkin.

14. Iqtisodiy holatiga koʻra korxonalar quyidagi guruhlarga boʻlinadi:

a) iqtisodiy barqaror;

b) iqtisodiy tavakkalchilik;

v) iqtisodiy nochor:

toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlgan;

toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlmagan.

15. Iqtisodiy barqaror guruhiga iqtisodiy tavakkalchilik va iqtisodiy nochor guruhiga mansub boʻlmagan korxonalar kiradi.

16. Iqtisodiy tavakkalchilik guruhiga mansub korxonalar quyidagi belgilar mavjudligi asosida aniqlanadi:

mazkur Reglamentning 7-bandida koʻrsatilgan toʻlovga qodir emaslik belgisi;

mazkur Reglamentning 9-bandida koʻrsatilgan past rentabellik belgisi;

mazkur Reglamentning 10-bandida koʻrsatilgan moliyaviy tavakkalchilik belgisi;

mazkur Reglamentning 11-bandida koʻrsatilgan ishlab chiqarish quvvatlaridan past darajada foydalanish belgisi.

17. Iqtisodiy nochor guruhiga kiruvchi korxonalar pulli majburiyatlar va majburiy toʻlovlar boʻyicha ularni toʻlash kunidan uch oydan ortiq muddat oʻtgan kreditorlik qarzlarining mavjudligiga qarab aniqlanadi.

Bunda:

a) toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlgan korxonalarga quyidagi mezonlar bilan tasniflanadigan korxonalar kiradi:

mazkur Reglamentning 7-bandida koʻrsatilgan toʻlovga qodir emaslik belgisi mavjud boʻlmagan;

mazkur Reglamentning 8-bandida koʻrsatilgan oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanmaganlik belgisi mavjud boʻlmagan;

mazkur Reglamentning 9-bandida koʻrsatilgan past rentabelli (zarar bilan ishlayotganlik) belgisi mavjud boʻlmagan;

b) toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlmagan korxonalarga quyidagi mezonlar bilan tasniflanadigan korxonalar kiradi:

eng kam oylik ish haqining besh yuz borabaridan kam boʻlmagan muddati oʻtgan kreditorlik qarzdorligi mavjud boʻlgan;

mazkur Reglamentning 7-bandida koʻrsatilgan toʻlovga qodir emaslik belgisi mavjud boʻlgan;

mazkur Reglamentning 8-bandida koʻrsatilgan oʻz aylanma mablagʻlari bilan taʼminlanmaganlik belgisi mavjud boʻlgan;

mazkur Reglamentning 9-bandida koʻrsatilgan past rentabelli belgisi mavjud boʻlgan.

18. Korxonalarni guruhlarga boʻlish natijasiga koʻra quyidagi roʻyxatlar shakllantiriladi:

a) moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlari ishlab chiqish taklif etiladigan korxonalar;

b) davlat aktivlari belgilangan tartibda sotilishi taklif etiladigan korxonalar;

v) belgilangan tartibda bankrotlik tamoyili qoʻllanilishi taklif etiladigan korxonalar;

g) boshqa choralar qoʻllanilishi taklif etiladigan korxonalar.

19. Moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlari ishlab chiqish taklif etiluvchi korxonalarga iqtisodiy tavakkalchilik va toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlgan iqtisodiy nochor guruhlariga mansub korxonalar kiradi.

20. Davlat aktivlari belgilangan tartibda sotilishi taklif etiladigan korxonalarga toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlmagan iqtisodiy nochor guruhiga mansub boʻlgan korxonalar kiradi, mazkur Reglamentning 21-bandida koʻrsatilgan korxonalar bundan mustasno.

21. Belgilangan tartibda bankrotlik taomili qoʻllanilishi taklif etiladigan korxonalarga toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlmagan iqtisodiy nochor guruhiga mansub boʻlgan korxonalar quyidagi belgilar mavjud boʻlganda kiritiladi:

soʻnggi olti oy mobaynida oʻz faoliyatini amalga oshirmagan korxona;

soʻnggi ikki yil mobaynida toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlmagan iqtisodiy nochor guruhiga mansub boʻlgan korxona;

agar soliq (bojxona) organining qarzdorlikni mulk hisobidan undirish toʻgʻrisida chiqarilgan qarori yoki kreditorlar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosiga qarzdorlikni mulk hisobidan undirish uchun taqdim qilingan (ijroga qaratilgan) ijro hujjati ijro qilinishi xoʻjalik faoliyati yuritilishini murakkablashadigan yoxud imkonsiz holga keladigan korxona.

22. Ikkinchi va undan keyingi har yil davomida korxonaning sof aktivlari ustav fondi (ustav kapitali)dan kam boʻlgan holatda, korxonalar ustav fondi (ustav kapitali) sof aktivlari qiymatidan koʻp boʻlmagan miqdorgacha kamaytiriladi yoki qonunchilikda belgilangan tartibda tugatiladi.

23. Mazkur Reglamentning 20 — 22-bandlarida koʻrsatilgan korxonalarga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 16-iyundagi PQ-3067-son qarori bilan tasdiqlangan Xususiylashtirilmaydigan, strategik davlat mulki obyektlarining yagona roʻyxatiga kiritilgan, qayta tashkil etilgan, rekonstruksiya qilinayotgan va investitsiya loyihalarini amalga oshirayotgan hamda budjetdan moliyalashtiriladigan korxonalar kirmaydi.

24. Mazkur Reglamentni qoʻllash bilan bogʻliq nizolar qonunda belgilangan tartibda hal etiladi.

25. Mazkur Reglament talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunda belgilangan tartibda javob beradilar.

1. Ushbu Nizom davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish, tasdiqlash va amalga oshirilishini monitoring qilish tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Nizom ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi mavjud boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar va davlat unitar korxonalariga (keyingi oʻrinlarda korxonalar deb ataladi) nisbatan qoʻllanadi.

Ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi mavjud boʻlmagan xoʻjalik yurituvchi jamiyatlar boshqaruv organlarining qaroriga koʻra jamiyatni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” — dasturni ishlab chiqish va amalga oshirish uchun mazkur Nizom qoidalarini qoʻllashi mumkin.

3. “Yoʻl xaritasi” — dastur zamirida iqtisodiy tavakkalchilik va toʻlov qobiliyatini tiklash imkoniyatiga ega boʻlgan iqtisodiy nochor guruhlariga mansub korxonalarning quvvatlaridan toʻliq foydalanishga va ularning barqaror moliyaviy-xoʻjalik faoliyatini taʼminlashga qaratilgan moliyaviy sogʻlomlashtirish dasturi tushuniladi.

4. “Yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish va tasdiqlash mazkur Nizom ilovasiga muvofiq sxema boʻyicha amalga oshiriladi.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish taklif etiladigan korxonalar roʻyxatini “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqishni tashkil etish uchun har yili 15-aprelga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli komplekslariga tasdiqlashga kiritadi. Bunda, yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Hududlarni kompleks rivojlantirish va kommunal soha, ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish, transport, kapital qurilish va qurilish industriyasi masalalari kompleksiga taqdim etiladi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining komplekslari ikki kun muddatda davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, hududlar (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar) boʻyicha “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish boʻyicha ishchi guruhlarni (keyingi oʻrinlarda ishchi guruhlar deb ataladi) shakllantiradi va tasdiqlaydi.

Ishchi guruhlar tarkibiga:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tegishli axborot-tahlil departamentlarining masʼul xodimi;

yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruv organi rahbari (rahbar oʻrinbosari). Yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha ishchi guruh tarkibiga tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining birinchi oʻrinbosari, viloyatlar va Toshkent shahrining iqtisodiyot va tadbirkorlikni rivojlantirish masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosarlari kiritiladi;

zarar koʻrib ishlayotgan, iqtisodiy nochor, past rentabelli va quvvatlardan past darajada foydalanayotgan korxonaning rahbari;

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda Davlat raqobat qoʻmitasi deb ataladi), Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi va boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar vakillari kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli axborot-tahlil departamentlari mudiri ishchi guruhi rahbari hisoblanadi.

7. Ishchi guruhlar tashkil etilgandan soʻng oʻn kun muddatda korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy ahvolini chuqur tahlil qiladi, zarurat boʻlganda, joyiga chiqib oʻrganadi va korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy ahvolining chuqur tahlili yakuni boʻyicha har bir korxona uchun yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organiga, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlariga (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) yuborish uchun maʼlumotnoma va pasport toʻldiradi.

8. Yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) ikki hafta muddatda Davlat raqobat qoʻmitasi va moliyaviy sogʻlomlashtirishga hamda inqiroz holatidan chiqarilishiga muhtoj boʻlgan korxonalar bilan birgalikda “yoʻl xaritalari” — dasturlar loyihalarini ishlab chiqadi.

9. “Yoʻl xaritalari” — dasturlar loyihalari korxonani iqtisodiy tavakkalchilik yoki iqtisodiy nochorlik guruhidan chiqqunga qadar 1 yildan kam boʻlmagan muddatga ishlab chiqiladi.

10. “Yoʻl xaritalari” — dasturlar loyihalari korxonaning moliyaviy-iqtisodiy ahvoli va uning faoliyati xususiyatidan kelib chiqqan holda quyidagi chora-tadbirlarni oʻz ichiga oladi:

ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va texnologik jihatdan qayta jihozlash, innovatsion gʻoyalar va texnologiyalarni joriy qilish;

ishlab chiqarish quvvatlarini mukammal kapital va joriy taʼmirlash;

sohaga xos boʻlmagan aktivlar, foydalanilmayotgan ishlab chiqarish maydonlarini optimallashtirish va mavjud aktivlardan samarali foydalanish;

ichki zaxiralarni safarbar qilish;

korxonalarni moliyaviy jihatdan tarkibiy oʻzgartirish va moliyaviy qoʻllab-quvvatlash;

ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarining tannarxini pasaytirish;

marketing ishlarini olib borish va marketing strategiyasini ishlab chiqish;

uzluksiz ishlab chiqarish faoliyatini taʼminlash.

“Yoʻl xaritalari” — dasturlar loyihalari korxonani iqtisodiy tavakkalchilik yoki iqtisodiy nochorlik guruhidan chiqarishga qaratilgan choralarni, shu jumladan bankrotlik tartibotini qoʻllashni oʻz ichiga olishi mumkin.

11. Yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha), Davlat raqobat qoʻmitasi va korxonalar ishlab chiqilgan “yoʻl xaritalari” — dasturlari loyihalarini koʻrib chiqish uchun ishchi guruhlarga kiritadi.

12. Ishchi guruhlar:

besh kun muddatda ishchi guruh aʼzolari tomonidan “yoʻl xaritalari” — dasturlari loyihalarini koʻrib chiqishni tashkil etadi;

ikki kun muddatda “yoʻl xaritalari” — dasturlar loyihalarini umumlashtiradi va ularni tasdiqlash uchun Hukumat qarorlari loyihalarini ishlab chiqadi;

Hukumat qarorlari loyihalarini manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan kelishishni tashkil etadi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun belgilangan tartibda kiritadi.

13. “Yoʻl xaritalari” — dasturlar amalga oshirilishini monitoring qilish Davlat raqobat qoʻmitasi, yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) tomonidan “yoʻl xaritalari” — dasturlarning bajarilishi boʻyicha maʼlumotlarni yigʻish va umumlashtirish orqali amalga oshiradi.

14. Davlat raqobat qoʻmitasi “yoʻl xaritalari” — dasturlar amalga oshirilishini monitoring qilish jarayonida:

yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) tomonidan “yoʻl xaritalari” — dasturlarning bajarilishi boʻyicha taqdim etilgan maʼlumotlarni tahlil qiladi va umumlashtiradi;

har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning oʻninchi kunidan kechiktirmay “yoʻl xaritalari” — dasturlar amalga oshirilishi monitoringi natijalari boʻyicha maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli komplekslariga kiritadi.

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining “yoʻl xaritalari” — dasturlar amalga oshirilayotgan korxonalarga koʻmaklashish masalalari boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtiradi.

15. “Yoʻl xaritalari” — dasturlar amalga oshirilishini monitoring qilish uchun quyidagi maʼlumotlar taqdim etiladi:

a) har oyda, keyingi oyning uchinchi kunidan kechiktirmagan holda:

“yoʻl xaritasi” — dasturini amalga oshirayotgan korxona — tadbirlarning bajarilishi, shuningdek, “yoʻl xaritalari” — dasturlarning alohida tadbirlarini amalga oshirish jarayonida vujudga kelayotgan muammolar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlariga (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha);

tijorat banklari “yoʻl xaritalari” — dasturlarni amalga oshirish maqsadida ajratilagan kreditlar (agar ushbu tadbirlar “yoʻl xaritalari” — dasturlarda koʻzda tutilgan boʻlsa) toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat raqobat qoʻmitasiga;

b) har oyda, keyingi oyning beshinchi kunidan kechiktirmagan holda:

yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) Davlat raqobat qoʻmitasiga:

“yoʻl xaritalari” — dasturlarni amalga oshirilishini monitoringi natijalari boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumot;

“yoʻl xaritalari” — dasturlarini amalga oshirilish jarayonidagi muammolar mavjud korxonalar toʻgʻrisidagi maʼlumot.

16. “Yoʻl xaritalari” — dasturlarni amalga oshirish yakunida, ushbu dasturni amalga oshirgan korxona yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) bilan birgalikda “yoʻl xaritalari” — dasturlardagi prognoz koʻrsatkichlarning toʻliq bajarilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotni Davlat raqobat qoʻmitasiga taqdim qiladi.

17. “Yoʻl xaritalari” — dasturlarning bajarilishi yuqori turuvchi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining hayʼat majlislarida, shuningdek, mahalliy davlat hokimiyati organlarining (yuqori turuvchi boshqaruv organi mavjud boʻlmagan, mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan korxonalar boʻyicha) majlislarida har chorakda kamida bir marta koʻrib chiqiladi.

18. Davlat raqobat qoʻmitasi monitoring jarayonida, shuningdek, “yoʻl xaritasi” — dastur amalga oshirilayotgan korxonaning murojaatiga koʻra, “yoʻl xaritalari” — dasturlarini amalga oshirishda toʻsqinlik qiluvchi masalalar yuzaga kelganda:

davlat organlariga va tegishli tashkilotlarga “yoʻl xaritalari” — dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda yuzaga kelayotgan masalalarni oʻz vakolati doirasida hal qilishga koʻmaklashish yuzasidan iltimosnoma yuboradi;

iltimosnoma yoʻllangandan keyin masala hal etilmagan taqdirda “yoʻl xaritalari” — dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda paydo boʻlayotgan masalalarni oʻz vakolati doirasida bartaraf etishi yuzasidan davlat organlariga va tegishli tashkilotlarga bajarilishi majburiy boʻlgan talabnoma yuboradi;

“yoʻl xaritalari” — dasturlarni amalga oshirayotgan korxonalarga ruxsat etuvchi hujjatlarni olishda, kommunikatsiya tarmoqlariga ulanishda va tijorat banklarining kreditlari ajratilishida koʻmaklashadi.

19. Hisobot oyi mobaynida yuborilgan iltimosnomalar va talabnomalar, shuningdek, ularga muvofiq davlat organlari, shuningdek, tegishli tashkilotlar tomonidan koʻrilgan choralar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli komplekslariga kiritiladigan “yoʻl xaritalari” — dasturlarning amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada aks ettiriladi.

20. Davlat organlari va masʼul tashkilotlar tomonidan Davlat raqobat qoʻmitasi yuborilgan iltimosnoma va talabnomalarga zarur darajada eʼtibor berilmagan taqdirda, ularning mansabdor shaxslariga nisbatan javobgarlik choralarini qoʻllash tashabbusi bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga maʼlumot kiritadi.

21. “Yoʻl xaritasi” — dastur korxona iqtisodiy tavakkalchilik yoki iqtisodiy nochor guruhidan chiqqanda amalga oshirilgan hisoblanadi.

22. Davlat raqobat qoʻmitasi, zaruriyat boʻlganda, yiliga kamida bir marta joyiga borgan holda, amalga oshirilgan “yoʻl xaritalari” — dasturlarning samaradorligini oʻrganadi.

23. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

24. “Yoʻl xaritalari” — dasturlarni amalga oshirishda paydo boʻlgan bahsli holatlar qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

1. Vazirlar Mahkamasining “Sanoat korxonalari va qurilish tashkilotlarining barqaror faoliyatini va ularning quvvatlaridan yuqori darajada foydalanishni taʼminlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2015-yil 26-yanvardagi 11-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 1-son, 3-modda).

2. Vazirlar Mahkamasining “Ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foizdan ortiq boʻlgan zarar koʻrib ishlayotgan, past rentabelli va quvvatlardan past darajada foydalanayotgan sanoat va qurilish sohasidagi korxonalarning aksiyalari davlat paketlarini (ulushlarini) “nol” xarid qiymati boʻyicha sotish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2015-yil 27-maydagi 137-son qaroriga 2-ilovaning 5-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 5-son, 41-modda).

3. Vazirlar Mahkamasining “Iqtisodiy faoliyat turlarini tasniflashning xalqaro tizimiga oʻtish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2016-yil 24-avgustdagi 275-son qaroriga 2-ilovaning 14-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2016-y., 8-son, 81-modda).

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2017-yil 16-avgustdagi 638-son qaroriga 1-ilovaning 76-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 8-son, 177-modda).

5. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2017-yil 9-oktabrdagi 810-son qaroriga 1-ilovaning 27-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 10-son, 229-modda).