Vazirlar Mahkamasi qayd etadiki, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda oʻtkazilgan tekshirishlar jarayonida sotilgan tovarlar va xizmatlar uchun olingan tushumni banklar kassalariga oʻz vaqtida topshirishdan boʻyin tovlash, tijorat banklari tomonidan hisob raqamlari ochishni kechiktirish, mehnatga haq toʻlash va boshqa xoʻjalik ehtiyojlari uchun naqd pul berishning belgilangan tartibini buzish, mijozlarning hisob raqamlariga mablagʻlarni oʻtkazish va koʻchirish boʻyicha toʻlov talabnomalari va topshiriqnomalarini oʻz vaqtida bajarmaslik hollari aniqlandi.

Soliq organlari, bank muassasalari va ichki ishlar organlarining savdo tushumining toʻliq va oʻz vaqtida inkassatsiya qilinishini tashkil etish va nazorat qilish, bir qator isteʼmol tovarlari, shu jumladan tamaki va alkogolli mahsulotlar bilan noqonuniy savdo qilinishiga chek qoʻyish borasidagi oʻzaro hamkorligi sust amalga oshirilayapti. Ayrim mintaqalarda, ayniqsa Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Jizzax, Navoiy, Qashqadaryo, Surxondaryo va Xorazm viloyatlarida naqd pul emissiyasining darajasi yuqoriligicha qolayotganligi mutlaqo chidab boʻlmaydigan holdir.

Koʻrsatib oʻtilgan hollar mamlakatdagi pul muomalasi jarayonlariga salbiy taʼsir etmoqda, bank tizimiga boʻlgan ishonchga putur yetkazmoqda, bankdan tashqari muomalaning oʻsishiga sabab boʻlmoqda.

Pul muomalasini mustahkamlash, naqd pul tushumining toʻliq inkassatsiya qilinishini taʼminlash, tijorat banklarining xoʻjalik yurituvchi subyektlarga xizmat koʻrsatish borasidagi masʼuliyatini oshirish, tijorat banklariga nisbatan ishonchni mustahkamlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Qayd etilsinki, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, Markaziy banki, tijorat banklari tomonidan savdo tashkilotlarining kunlik tushumlari oʻz vaqtida va toʻliq topshirilishi, naqd pul berishning belgilangan tartibiga rioya etilishi, hisob raqamlariga mablagʻlarni oʻtkazish va koʻchirish boʻyicha toʻlov hujjatlarining oʻz vaqtida bajarilishi ustidan zarur nazorat amalga oshirilmayapti.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va Davlat soliq qoʻmitasi naqd pul tushumini oʻz vaqtida va toʻliq inkassatsiya qilishni tashkil etish, tijorat banklarining mijozlarga xizmat koʻrsatish borasidagi masʼuliyati masalalarini qoʻshma kengaytirilgan majlisda koʻrib chiqsinlar. Yoʻl qoʻyilgan har bir tartibni buzish holati batafsil tekshirilsin va aybdor shaxslar egallab turgan lavozimidan ozod qilishgacha qatʼiy maʼmuriy javobgarlikka tortilsin.

2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, shaharlar va tumanlar hokimlari, tijorat banklari va ularning hududiy boʻlinmalari, barcha darajalardagi soliq organlarining rahbarlari belgilangan naqd pul muomalasi qoidalari va normalarining soʻzsiz bajarilishi, xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan kassa intizomiga qatʼiy rioya etilishi uchun shaxsan javobgar ekanliklari toʻgʻrisida qatʼiy ogohlantirilsin.

3. Belgilab qoʻyilsinki:

aholi bilan naqd pul hisob-kitoblarini amalga oshiruvchi korxonalar va tashkilotlar tomonidan naqd pul tushumini yashirish hollari aniqlangan taqdirda soliq organining qaroriga koʻra ularga yashirilgan naqd pul tushumi miqdorida jarima solinadi;

belgilangan savdo qilish qoidalari buzilgan, nazorat-kassa mashinalaridan foydalanilmagan va naqd pul mablagʻlari bank kassalariga oʻz vaqtida topshirilmagan hollarda shaharlar va tumanlar hokimliklari soliq organlarining taqdimnomasiga koʻra chakana savdo va pulli xizmatlar koʻrsatish uchun berilgan ruxsatnomalarning amal qilishini bir oygacha muddatga toʻxtatib qoʻyadi, qoidabuzarlik takroran sodir etilgan taqdirda esa ruxsatnoma bekor qilinadi;

yuridik shaxslar (tovar ishlab chiqaruvchi korxonalar va ularni ulgurji yetkazib beruvchilar) tomonidan Vazirlar Mahkamasining “Isteʼmol tovarlari bilan ulgurji va chakana savdo qilishni tartibga solishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1999-yil 19-martdagi 125-son qarorida belgilangan xalq isteʼmol tovarlarini ulgurji sotish qoidalari buzilishi savdo qilish qoidalarini qoʻpol ravishda buzish deb baholanadi, buning uchun xoʻjalik yurituvchi subyektlarning rahbarlari va mansabdor shaxslari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda jinoiy javobgarlikkacha javob beradilar.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklariga yuridik va jismoniy shaxslarning vaqtinchalik boʻsh mablagʻlarini jalb etish boʻyicha faoliyatni, shu jumladan depozit omonatlarning manfaatli yutuqli turlarini tashkil etish, depozit sertifikatlari chiqarishni kengaytirish yoʻli bilan faollashtirish tavsiya etilsin.

Jismoniy shaxslarning bank depozit sertifikatlari va yutuqli omonatlari boʻyicha oladigan daromadlari toʻlov manbaida soliq toʻlashdan ozod qilinsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki mijozlarning, ayniqsa olis mintaqalar va qishloq aholi yashash joylaridagi mijozlarning, har kuni qamrab olinishini taʼminlovchi inkassatsiya yoʻnalishlarini kengaytirish, inkassatsiya xizmatlari moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha zarur kompleks chora-tadbirlar koʻrsin.

Markaziy bankning inkassatsiya xizmati naqd pul mablagʻlarini inkassatsiya qilish boʻyicha xizmatlarni vositachilik toʻlovlari undirmasdan amalga oshirsin, keyinchalik mazkur xarajatlar tijorat banklari tomonidan qoplanadi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining tijorat banklariga nisbatan:

banklarda hisob raqamlarini oʻz vaqtida ochish;

mijozlarga, shu jumladan tadbirkorlik subyektlariga, mablagʻlar mavjud boʻlgan hollarda, mehnatga haq toʻlash va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa ehtiyojlar uchun naqd pulni oʻz vaqtida berish;

mijozlarning hisob raqamlariga mablagʻlarni oʻtkazish va koʻchirishning belgilangan tartibiga rioya etishga doir belgilangan talablarni buzganliklari uchun zarar koʻrgan tomonga bank ustav sarmoyasi eng kam miqdorining 0,1 foizigacha boʻlgan miqdorda jarima toʻlash shaklidagi jazo jarimalarini belgilash toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Adliya vazirligi bilan birgalikda koʻrsatilgan jazo jarimalari miqdori va ularni qoʻllash tartibini oʻn kun muddatda ishlab chiqsin va belgilangan tartibda tasdiqlasin.

Belgilab qoʻyilsinki, tijorat banklari va ular filiallarining yuqorida koʻrsatib oʻtilgan qonunbuzarliklarga yoʻl qoʻygan rahbarlari va bosh buxgalterlari belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar, shu jumladan bank tomonidan toʻlangan jarima qisman ular tomonidan qoplanadi.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudiga:

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Markaziy banki va Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda tijorat banklari tomonidan xizmat koʻrsatilayotgan mijozlarga nisbatan oʻz shartnomaviy majburiyatlari buzilishiga doir qismi boʻyicha xoʻjalik sudlarining qarorlarini koʻrib chiqish va ijro etish tartibini bir oy muddatda ishlab chiqish va tasdiqlash;

banklar va ularning mijozlari oʻrtasida yuzaga keladigan nizolarning hal etilishiga oid daʼvo arizalarini qabul qilish va sudda koʻrib chiqish, davlat boji toʻlashni sud muhokamasi yakunlangunga qadar kechiktirish hamda keyinchalik bojni aybdor tomondan undirib olish tavsiya qilinsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Moliya vazirligi va Davlat soliq qoʻmitasi ikki oy muddatda tadbirkorlik faoliyatining yuridik shaxs tashkil etmasdan amalga oshirish ruxsat etiladigan turlari mezonlari va roʻyxatini qayta koʻrib chiqish boʻyicha takliflarni oʻrganib chiqsinlar va Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Moliya vazirligi, Markaziy banki, Davlat soliq qoʻmitasi va boshqa manfaatdor idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish yuzasidan takliflar kiritsin.

10. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi F.M. Mullajonov zimmasiga yuklansin.