Bezorilikka oid ishlar boʻyicha sud amaliyotida qonunlarning toʻgʻri qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 17-moddasiga asosan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Tushuntirilsinki, bezorilik jamoat tartibiga qarshi qaratilgan jinoyat boʻlib, jamiyatda yurish-turish qoidalarini qasddan mensimaslikda ifodalangan harakatlar shaxsni urish-doʻpposlash, unga yengil tan jarohati yetkazish yoki oʻzganing mulkiga ancha miqdorda shikast yetkazish yoxud uni ancha miqdorda nobud qilish bilan bogʻliq holda sodir etiladi. Qilmishni Jinoyat kodeksi 277-moddasining 1-qismi bilan kvalifikatsiya qilish uchun yuqorida koʻrsatilgan oqibatlarning barchasi bir vaqtda mavjud boʻlishi talab etilmaydi.

Mayda bezorilik tushunchasi Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 183-moddasida berilgan boʻlib, uning mazmuniga koʻra, ushbu huquqbuzarlik jamoat joylarida uyatli soʻzlar aytish yoki shunday soʻzlar bilan soʻkinish, behayo qiliqlar koʻrsatish yoxud odamlarga nisbatan haqoratomuz shilqimlik qilish hamda jamoat tartibi va fuqarolar osoyishtaligini buzish kabi jamiyatda yurish-turish qoidalarini ochiqdan-ochiq mensimaslik harakatlarida ifodalanadi. Bunda Jinoyat kodeksi 277-moddasining 1-qismida nazarda tutilgan jinoiy oqibatlar mavjud boʻlmasligi kerak. Guruh tomonidan sodir etilgan mayda bezorilikni, basharti, ularning harakatida Jinoyat kodeksi 277-moddasining 1-qismi alomatlari boʻlmasa, Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “b” bandi bilan kvalifikatsiya qilish mumkin emas.

3. Qilmishni Jinoyat kodeksi 277-moddasining 1-qismi bilan kvalifikatsiya qilish uchun bezorilik zamirida shaxsning badaniga yengil darajada shikast yetkazilganligi kifoya. Bunda shaxsning badaniga yetkazilgan tan jarohati uning sogʻligʻini buzilishiga olib kelgan-kelmaganligining ahamiyati yoʻq.

4. Qilmishni Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “v” bandi bilan kvalifikatsiya qilish uchun bezorilik zamirida sovuq qurol yoki shaxsning sogʻligʻiga amalda shikast yetkazishi mumkin boʻlgan boshqa narsalarni namoyish qilish (koʻrsatish)ning oʻzi yetarlidir. Bunda ularni qoʻllashga nisbatan tahdid boʻlgan-boʻlmaganligining ahamiyati yoʻq, biroq bu holat sud tomonidan jazo tayinlash paytida hisobga olinishi kerak.

5. Bezorilik harakatlarini Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “g” bandi bilan kvalifikatsiya qilishda sud aybdorning aynan qaysi harakatlari oʻtaketgan behayolik deb baholanayotganligini hukmda koʻrsatishi shart.

6. Aybdorning qilmishini Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “d” bandi bilan kvalifikatsiya qilish uchun bezorilik harakatlari yosh bolani, qariyani, nogiron yoki ojiz ahvoldagi boshqa shaxslarni xoʻrlash shaklida sodir etilgan boʻlishi kerak.

7. Koʻp miqdorda zarar yetkazish, birovning mulkini nobud qilish yoki unga shikast yetkazish bilan bogʻliq holda sodir etilgan bezorilik Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “e” bandi bilan qamrab olinadi va shuning uchun ham ushbu holatni Jinoyat kodeksining 173-moddasi bilan qoʻshimcha kvalifikatsiya qilish talab qilinmaydi. Xuddi shuningdek, bezorilik oqibatida oʻzganing mulkiga shikast yetkazish yoki nobud qilish ancha miqdorda zarar yetkazish bilan bogʻliq holda sodir etilgan boʻlsa, qilmishni Jinoyat kodeksi 277-moddasining 1-qismi bilan kvalifikatsiya qilinishining oʻzi kifoyadir.

8. Aybdorning harakatini Jinoyat kodeksi 277-moddasi 3-qismining “b” bandi bilan kvalifikatsiya qilish uchun uning bezorilik harakatlari davomida oʻqotar qurolni namoyish qilganligi faktining oʻzi yetarlidir. Ish boʻyicha aybdor tomonidan oʻqotar qurolni qoʻllashga tahdid qilinganligi yoki qoʻllanilganligi holatlari jazo tayinlashda eʼtiborga olinishi lozim.

Oʻqotar qurol tushunchasiga baho berishda sudlar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1996-yil 27-fevraldagi “Qonunga xilof ravishda qurolga egalik qilish toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti haqida”gi 3-sonli qarorining 2-bandida berilgan tushuntirishlarga amal qilishlari kerak.

Shu bilan birga, sudlar shuni eʼtiborga olishlari lozimki, aybdorning harakatini Jinoyat kodeksi 277-moddasi 3-qismining “b” bandi bilan kvalifikatsiya qilish uchun qurol jinoyat sodir etish paytida otishga yaroqli deb topilgan boʻlishi shart. Basharti, yaroqsiz boʻlsa, bezorilik Jinoyat kodeksi 277-moddasi 2-qismining “v” bandi bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.

Bezorilik jinoyatini sodir etishda ishlatilgan yoki namoyish etilgan oʻqotar qurol tegishli ruxsatnomasiz aybdorning egaligida boʻlgan boʻlsa, qilmish Jinoyat kodeksining 248-moddasi bilan ham qoʻshimcha kvalifikatsiya qilinadi.

10. Bezorilik harakatlari davomida aybdor jamoat tartibini saqlash vazifasini bajarib turgan hokimiyat yoki jamoatchilik vakiliga yoxud bezorilik harakatlarining oldini olish (toʻxtatish) chorasini koʻrgan boshqa fuqarolarga faol qarshilik koʻrsatsa, shu jumladan, ularga nisbatan oʻrtacha ogʻir shikast yetkazish darajasida zoʻrlik ishlatsa, bunday qilmish Jinoyat kodeksi 277-moddasi 3-qismining “g” bandi bilan toʻliq qamrab olinadi va Jinoyat kodeksining boshqa moddalari bilan qoʻshimcha kvalifikatsiya qilishni talab etmaydi.

Maʼmuriy javobgarlikka sabab boʻladigan mayda bezorilik davomida jamoat tartibini saqlash vazifasini bajarib turgan hokimiyat yoki jamoatchilik vakiliga yoxud bunday harakatlarni toʻxtatish chorasini koʻrgan fuqaroga nisbatan qarshilik koʻrsatilsa, bunday qilmish Jinoyat kodeksi 277-moddasi 3-qismining “g” bandi bilan kvalifikatsiya qilinishi mumkin emas. Bu holda aybdorning harakatlari, koʻrsatilgan qarshilikning xususiyatiga qarab, Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddalari bilan kvalifikatsiya qilinadi.

11. Tergov organlari shaxsni ayblanuvchi tariqasida jinoyat ishida ishtirok etishga jalb qilish toʻgʻrisidagi qarorida, ayblov xulosasida, sud esa hukmda qaysi alomatlarga koʻra aybdorning qilmishi Jinoyat kodeksi 277-moddasining tegishli qismi va bandlari bilan kvalifikatsiya qilinganligini aniq koʻrsatishi shart.

12. Agar Jinoyat kodeksi Maxsus qismining muayyan moddalarida (Jinoyat kodeksining 277-moddasidan boshqa) bezorilik, oʻsha jinoyatni kvalifikatsiya qiluvchi alohida belgi sifatida nazarda tutilgan boʻlsa, bu holat qilmishni Jinoyat kodeksining 277-moddasi bilan qoʻshimcha kvalifikatsiya qilishni istisno etadi (masalan, Jinoyat kodeksi 104-moddasi 2-qismining “e” bandi, 97-moddasi 2-qismining “l” bandi).

13. Sudlar aybdor qasdining mohiyati va u nimaga qaratilganligidan, sodir etilgan harakatning motivi, maqsadi va muayyan holatlaridan kelib chiqqan holda bezorilikni boshqa jinoyatlardan farqlay olishlari kerak. Jumladan, oilada, uyda (xonadonda) qarindosh-urugʻ, tanish-bilishlarga nisbatan sodir etilgan haqoratlash, urish-doʻpposlash, badanga yengil shikast yetkazish kabi harakatlar, agar ular shaxsiy kelishmovchilik natijasida kelib chiqqan boʻlsa yoxud jabrlanuvchining nojoiz xatti-harakatlari oqibatida sodir etilgan boʻlsa, shaxsga qarshi jinoyat deb baholanishi va Jinoyat kodeksi Maxsus qismining tegishli moddalari bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim. Basharti, shaxs oʻz xatti-harakatlari bilan ayni vaqtda jamoat tartibini buzayotganligini va jamiyatga nisbatan ochiqdan-ochiq hurmatsizlik qilayotganligini ham yaqqol anglagan boʻlsa, qilmish bezorilik sifatida kvalifikatsiya qilinadi va shaxsga qarshi jinoyatlarni nazarda tutuvchi moddalar bilan qoʻshimcha kvalifikatsiya qilishni talab etmaydi.

14. Sudlar bezorilik jinoyatlarini sodir etgan shaxslarga nisbatan jazo tayinlashda jinoyat qonunining umumiy asoslaridan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2006-yil 3-fevraldagi “Sudlar tomonidan jinoyat uchun jazo tayinlash amaliyoti toʻgʻrisida”gi 1-sonli qarorida berilgan tushuntirishlardan kelib chiqishlari lozim.