|
Ҳужжат 30.10.2026 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш |
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
БУЙРУҒИ
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 29 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 418]
1. ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 2 апрелдаги 01/2-7-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-23 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (ҳисоб рақами 249, 2024 йил 6 май);
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 23 октябрдаги 01/2-41-сон буйруғи билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан қабул қилинган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига қўшимча ва ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 376, 2025 йил 30 октябрь) 2-банди.
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Туризм қўмитаси, Энергия самарадорлиги миллий агентлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Тошкент ш.,
2026 йил 10 сентябрь,
01/2-36-сон
Келишилди:
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директори М. ОЛЛОЁРОВ
2026 йил 4 сентябрь
Энергетика вазири Ш. ХОДЖАЕВ
2026 йил 28 август
Туризм қўмитаси раиси А. АҚҚУЛОВ
2026 йил 26 август
Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси бошлиғининг биринчи ўринбосари Ж. ЖАББОРОВ
2026 йил 19 август
Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси А. АБДУХАКИМОВ
2026 йил 5 август
Энергия самарадорлиги миллий агентлиги директори З. БАДРИДДИНОВ
2026 йил 29 июль
Фавқулодда вазиятлар вазири А. ИКРАМОВ
2026 йил 29 июль
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
2026 йил 29 июль
Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси раиснинг биринчи ўринбосари А. ИСОҚЖОНОВ
2026 йил 24 июль
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 10 сентябрдаги 01/2-36-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) баландлиги 50 m гача (50 m ҳам киради) бўлган янги қуриладиган ва реконструкция қилинадиган жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалаш талабларини белгилайди.
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
ШНҚ 2.07.01-23 «Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш»;
ШНҚ 2.01.02-04 «Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;
ШНҚ 2.01.19-22 «Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлган хоналар, бинолар ва ташқи қурилмалар тоифаларини аниқлаш»;
ШНҚ 2.07.02-24 «Қурилиш объектларини ногиронлиги бўлган ва ҳаёт фаолияти чекланган шахслар ҳамда кексалар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш»;
ШНҚ 2.08.03-21 «Санаторийлар»;
ШНҚ 2.08.05-23 «Тиббиёт ташкилотлари. Лойиҳалаш талаблари»;
ШНҚ 2.08.06-23 «Таълим ташкилотлари. Лойиҳалаш талаблари»;
ШНҚ 2.08.04-24 «Маъмурий бинолар»;
ШНҚ 2.08.10-24 «Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари»;
ШНҚ 2.08.11-24 «Маданият ташкилотлари объектлари»;
ШНҚ 2.08.16-24 «Банк муассасалари»;
ШНҚ 2.05.07-24 «Автотураргоҳлар»;
ШНҚ 2.01.03-26 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
ШНҚ 2.01.05-24 «Табиий ва сунъий ёритиш»;
ШНҚ 2.01.04-25 «Қурилиш иссиқлик техникаси»;
ШНҚ 2.01.08-24 «Шовқиндан ҳимоя»;
ШНҚ 2.01.18-24 «Бинолар ва иншоотларни иситиш, шамоллатиш ва кондициялаштириш учун энергия сарфи нормалари»;
ШНҚ 2.04.16-23 «Қуёш сув иситиш қурилмалари»;
ШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш»;
ШНҚ 2.04.05-22 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;
ШНҚ 2.04.08-22 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш талаблари»;
ШНҚ 2.04.09-21 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин автоматикаси тизими. Лойиҳалаш талаблари»;
ШНҚ 2.03.10-24 «Томлар ва томқопламалари»;
ШНҚ 2.01.06-25 «Сейсмик ҳудудларда баланд биноларни лойиҳалаш»;
OʻzMSt 111:2024 «Мобил бинолар (инвентарли). Умумий техник талаблар»;
OʻzMSt 125:2024 «Туризм хизматлари. Жойлаштириш воситалари. Балли таснифлаш тизими»;
СанҚваН 0092-25 «Гўдаклар ва кичик ёшдаги болаларни она сути билан озиқлантириш учун махсус жойларга ҳамда гўдаклар ва кичик ёшдаги болаларни озиқлантиришга қўйиладиган санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;
СанҚваН 0100-25 «Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалаш, қуриш, сув таъминоти, иситиш, вентиляцияси, кондицияланиши, табиий ва сунъий ёритилиши, жиҳозланиши ҳамда фойдаланишга доир санитария қоидалари, нормалари ва нормативлари»;
СанҚваН 0027-22 «Умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;
СанҚваН 0068-24 «Озиқ-овқат савдоси билан шуғулланувчи савдо корхоналарига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;
СанҚваН 0045-23 «Жойлаштириш воситаларига (хизматларга) қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;
СанҚваН 0111-26 «Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;
OʻzMSt ISO 8100-1:2026 (ISO 8100-1:2019, IDT) Йўловчилар ва юкларни ташиш учун лифтлар. 1-қисм: Йўловчи ва юк-йўловчи лифтларни лойиҳалаш ва ўрнатиш бўйича хавфсизлик қоидалари;
OʻzMSt ISO 8100-2:2026 (ISO 8100-2:2019, IDT) Йўловчилар ва юкларни ташиш учун лифтлар. 2-қисм: Лифт компонентларини лойиҳалаш қоидалари, ҳисоб-китоблар, кўрикдан ўтказиш ва синов;
ГОСТ 34758-2021 «Лифтлар. Турли вазифадаги бинолар учун лифтларнинг сони, параметрлари ва ўлчамларини аниқлаш» (расмий манба: «Лифты. Определение числа, параметров и размеров лифтов для зданий различного назначения»).
2-боб. Атамалар ва таърифлар
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
жамоат бинолари — одамларнинг вақтинча бўлиши ва турли фаолият турларини амалга ошириши учун мўлжалланган объектлар: маданият, жисмоний тарбия, спорт, илм-фан, таълим, соғлиқни сақлаш, савдо, умумий овқатланиш, маиший хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари, банк-молия муассасалари, қурилиш-коммунал ташкилотлари, алоқа, транспорт корхоналари ҳамда маъмурий бинолар;
иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;
жойлаштириш воситалари — меҳмонхоналар, туристик базалар ва мажмуаларни, дам олиш уйлари ва зоналарини, пансионатлар, кемпинглар, мотеллар, меҳмон уйларини, ўтов ва чодирли оромгоҳлар, санаторийларни ҳамда меҳмонхона хизматлари (жойлаштириш бўйича хизматлар) кўрсатиладиган бошқа объектларни, шунингдек жойлаштириш воситаси сифатида тунаб қолиш учун жиҳозланган ер усти транспортини ўз ичига олади;
ёзги хона — очиқ ёки ярим очиқ иситилмайдиган хона (лоджия, айвон, веранда, терраса);
мансарда қавати — чордоқ бўшлиғида жойлаштириладиган қават;
чордоқ — бинонинг тепа қавати ораёпмаси ва томёпма конструкциялари орасидаги бўшлиқ;
одамлар доимий равишда бўладиган хона — одамлар ўз фаолияти бўйича узлуксиз 2 h (соат) дан ортиқ вақт ёки иш вақтининг 50 фоизидан кўпроқ қисми давомида бўладиган хона;
техник қават — муҳандислик қурилмаларини жойлаштириш ва коммуникацияларни ўтказишга мўлжалланган қават;
ҳаракатланувчи йўлак (траволатор) — йўлак полига нисбатан қия ёки параллель ҳолатда ҳаракатланиб юк ва йўловчиларни ташиш учун мўлжалланган қурилма;
ёнғин юкламаси — ёнғин содир бўлганда, хонада жойлашган ёнувчан ва қийин ёнувчан модда ва материалларнинг хона майдонига нисбатан чиқиши мумкин бўлган иссиқлик миқдори;
зинапоя — бино қаватларининг вертикал боғланишини таъминлайдиган функционал ва конструктив қурилиш элементи;
зинапоя марши — турли сатҳларда горизонтал майдончаларни бирлаштирувчи ва юқорига олиб чиқувчи поғоналарнинг узлуксиз қатори ҳамда косоурдан ташкил топган қия конструкция.
3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
ИИП — индивидуал иссиқлик пунктлари;
ЁСТ — ёнғин сигнализацияси тизими;
АЁС — автоматик ёнғин сигнализацияси;
АЁЎҚ — автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси;
ҚМЧ — қаттиқ маиший чиқиндилар.
3-боб. Умумий қоидалар
1-§. Асосий талаблар
4. Жамоат бинолари ҳамда иншоотларини жойлаштириш ва режалаштириш ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
5. Тиббиёт ташкилотлари ШНҚ 2.08.05-23 га, таълим ташкилотлари ШНҚ 2.08.06-23 га, жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари ШНҚ 2.08.10-24 га, маданият ташкилотлари ШНҚ 2.08.11-24 га, санаторийлар ШНҚ 2.08.03-21 га, банк муассасалари ШНҚ 2.08.16-24 га ҳамда маъмурий бинолар ШНҚ 2.08.04-24 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
6. Жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалашда энергия самарадор қурилмалар ва ёритгичлардан фойдаланиш зарур.
7. Автовокзаллар, темир йўл вокзаллари, аэровокзалларни лойиҳалашда ШНҚ 2.07.02-24 талаблари инобатга олиниши керак.
8. Иқлим шароити экстремал бўлган ярим чўл ва чўл ҳудудларида асосий хоналарни ортиқча инсоляциядан, қизиб кетишдан, ёздаги чангли иссиқ ва қишдаги совуқ шамоллар таъсиридан ҳимоя қилиш чоралари кўрилиши лозим.
Бунда соя берувчи ва шамолдан ҳимоя қилувчи дарахтзорларни барпо этиш, шамоллатиш ҳамда ҳавони совутиш ёки кондициялаш тизимларини қўллаш назарда тутилиши керак.
9. Қиши совуқ ва узоқ давом этадиган тоғли ҳудудларда жамоат бинолари хоналарининг иссиқлик ҳимоясини таъминлайдиган ихчам композицион-режавий ечимлар қўлланилиши лозим. Бунда ШНҚ 2.01.04-25 талабларига риоя қилиниши керак.
10. Жамоат бинолари ва иншоотларининг композицион-режавий ечимлари, қаватлари сони, бинолар ва уларнинг блоклари узунлиги ҳамда блокларни жойлаштириш тегишли қисмлари бўйича ШНҚ 2.01.03-26 ва ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
11. МСК-64 шкаласи бўйича 8 ва ундан юқори баллик сейсмик фаол зоналарда қурилиши режалаштирилаётган 9 қаватдан юқори жамоат биноларини ШНҚ 2.01.06-25 га мувофиқ фаол сейсмик ҳимоя қурилмалари (демпфер ускуналари) билан лойиҳалашга йўл қўйилади.
12. Жамоат бинолари хоналарининг полдан шифтгача бўлган баландлиги 3,0 m дан кам бўлмаслиги зарур (ушбу ШНҚда алоҳида талаблар белгиланган хоналар бундан мустасно).
Барча хоналарда эшик ўринларининг баландлиги пол сатҳидан камида 2,15 m бўлиши лозим (техник хоналарнинг эшиклари бундан мустасно).
13. Лабораториялар ва бошқа турли вазифаларга мўлжалланган залларнинг баландлиги жиҳозларнинг ўлчамлари ҳамда функционал-технологик жараёнларини ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚ талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
14. Мослаштириладиган жамоат хоналарининг сиғими 30 кишидан ошмаганда уларнинг баландлиги, шунингдек турар жой биноларига бириктириб қурилган хизмат кўрсатиш муассасалари ва дўконлар ҳамда кафелар хоналарининг баландлиги 2,8 m дан паст бўлмаслиги керак.
15. Ҳаммомлар, шунингдек 100 ва ундан ортиқ ўринли ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларидаги асосий хоналарнинг соф баландлиги 3,3 m дан, кир ювиш ва кимёвий тозалаш бинолари хоналарининг соф баландлиги эса 3,6 m дан кам бўлмаслиги лозим.
16. Одамлар доимий равишда бўлмайдиган ёрдамчи вазифаларни бажарувчи алоҳида хоналарда, шунингдек йўлаклар (коридор) ва ўтиш жойларида жамоат биносининг ҳажмий-режавий ечимига боғлиқ ҳолда камайтирилган баландлик бўлишига йўл қўйилади, бироқ бу баландлик 2,2 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Бунда қия шифтли ёки баландлиги бўйича ҳар хил қисмларга эга бўлган (поғонали) хоналар қисмининг энг кичик баландлиги 2,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
17. Техник қаватларнинг (техник ертўла) баландлиги муҳандислик жиҳозларининг ўлчамлари ва улардан фойдаланиш шарт-шароитларига боғлиқ ҳолда белгиланиши керак.
18. Жиҳозларни текшириш, кузатиш, техник кўрикдан ўтказиш ва таъмирлаш учун мўлжалланган жойларда пол сатҳидан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган соф баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.
19. Техник қаватга ёки ертўлага муҳандислик тармоқларининг қувурлари ётқизилганда, улар ёнмайдиган материаллардан тайёрланган изоляцияга эга бўлиши шарт. Бундай ҳолда пол сатҳидан шифтдан пастга чиқиб турувчи конструкцияларнинг энг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,6 m дан кам бўлмаслиги керак.
20. Ёнувчан материаллар билан ишланадиган устахоналар ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ оловбардошлик чегараси EI 60 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан тайёрланган оралиқ тўсиқ деворларига эга бўлиши зарур.
21. Бўяш хоналарида дераза юзаси хона ҳажмининг ҳар 1 m3 га камида 0,03 m2 бўлиши керак.
22. Юқори ёнғин юкламасига эга хоналарни яшаш (ухлаш) ва маданий-маърифий хоналарнинг устига ёки остига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Ёнувчан материаллар ёки суюқликларни сақлаш ёки қайта ишлашга мўлжалланган устахоналар ҳамда омборларни мажлислар заллари остига, ногиронлиги бўлган шахслар ва кексалар учун мослаштириш марказларини эса ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
23. Бир вақтнинг ўзида 50 нафардан ортиқ киши бўлишига мўлжалланган хоналарнинг остига ШНҚ 2.01.19-22 да келтирилган «V1», «V2» ва «V3» тоифалардаги ишлаб чиқариш хоналари ва омборларни, шунингдек устахоналар, лабораториялар (ўқув лабораториялари бундан мустасно), мой тўлдирилган жиҳозга эга бўлган трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
24. Ер усти қаватларида зинапоя маршларининг қиялиги 1:2 дан ошмаслиги (спорт иншоотлари трибуналарининг зинапоялари бундан мустасно), зинапоя поғоналарининг сирти ғадир-будир, ўлчамлари 0,3 х 0,15 m, қиррасининг эгрилик радиуси 0,05 m бўлиши зарур.
Жамоат биноларида қиялиги 60° дан ошмайдиган очиқ зинапоялардан бинонинг иккинчи қаватидан иккинчи эвакуация чиқиш жойи сифатида фойдаланишга йўл қўйилади (алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун мўлжалланган ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари ва тиббиёт ташкилотларининг стационарлари бундан мустасно).
Ташқи очиқ эвакуация зинапоялари қуйидаги миқдордан ортиқ бўлмаган эвакуация қилинувчилар сонига ҳисобланиши лозим:
оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жамоат биноларида — 70 нафар;
оловбардошлик даражаси III бўлган жамоат биноларида — 50 нафар;
оловбардошлик даражаси IV бўлган жамоат биноларида — 30 нафар.
Эвакуация зинапояларининг кенглиги 0,8 m дан, поғоналари яхлит сирти кенглиги эса 0,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ташқи очиқ зинапояларга ясси том устидан (фойдаланилмайдиган томдан) ёки ташқи очиқ галереялардан ўтиш йўлакларининг юк кўтарувчи конструкциялари оловбардошлик чегараси REI 30 дан кам бўлмаган синфи РП 1 материаллардан лойиҳаланиши зарур.
25. Ертўла, ярим ертўла (цоколь) қаватлари ва чордоққа олиб борувчи зинапоя маршлари ҳамда ер усти қаватларидаги (одамларни эвакуация қилишга мўлжалланмаган) зинапояларнинг қиялиги 1:1,5 нисбатда бўлишига йўл қўйилади.
26. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун мўлжалланган ҳаракат йўлакларига қўйиладиган талаблар ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ бўлиши лозим.
27. Зинапоя маршининг кенглиги энг гавжум қаватдан зинапоя катагига олиб борувчи чиқиш жойининг кенглигидан кам бўлмаслиги керак:
функционал ёнғин хавфи синфи Ф1.1 бўлган биноларда, шунингдек энг гавжум қаватида 100 нафардан ортиқ киши бўладиган биноларда — 1,35 m;
бошқа биноларда — 1,2 m;
бир вақтнинг ўзида 5 нафардан ортиқ киши бўлмайдиган хоналарга олиб борувчи зинапояларда — 0,9 m.
28. Зинапоя майдончаларининг кенглиги марш кенглигидан кам бўлмаслиги лозим. Тўғри маршли зинапоялардаги оралиқ майдончанинг кенглиги ҳам марш энидан кам бўлмаслиги керак.
29. Зинапоя катаклари ташқи деворлардаги деразалар орқали ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ табиий ёритилади (ертўла зинапоялари ва томоша биноларининг айланма (колосник) зинапоялари бундан мустасно).
Зинапоя катакларининг сунъий ёритиши ёруғлик диодли (LED) ёритгичлар ва ҳаракат датчиклари билан бошқарилади.
30. Л1 ва Л2 зинапоя катакларидаги ёруғлик тушадиган деразанинг юзаси ушбу ШНҚнинг 121, 122-бандларидаги талабларга мувофиқ бўлиши керак.
31. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган икки қаватли жамоат биноларида юқоридан зенит ёритишли Л2 турдаги зинапоя катакларини қўллашга йўл қўйилади, бунда уларнинг сони умумий зинапоя катаклари сонининг 50 фоизидан ошмаслиги лозим.
Уч қаватли жамоат биноларида Л2 турдаги зинапоя катакларини зинапоя маршлари орасидаги бўшлиқ 1,5 m дан кам бўлмаганда қўллашга йўл қўйилади.
Бунда ёнғин содир бўлганда фонарлар автоматик тарзда очилишини таъминлаш лозим.
32. Вокзал биноларидаги эвакуация учун мўлжалланган зинапоя катакларининг камида 50 фоизи ташқи деворларда жойлашган дераза ўринлари орқали табиий ёритиш билан таъминланиши керак.
33. Тутун кирмайдиган Н1, Н2 ва Н3 типидаги зинапоя катаклари ШНҚ 2.01.02-04, шунингдек ушбу ШНҚнинг 111, 113, 114 — 118 ва 123-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
34. Баландлиги 28 m дан ортиқ бўлган Ф2, Ф3 ва Ф4 синфига мансуб жамоат биноларида зинапоя катакларининг 50 фоизини табиий ёритишсиз, ёнғин содир бўлганда ҳаво бериладиган Н2 ёки Н3 турдаги зинапоя катаклари сифатида ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ лойиҳалашга йўл қўйилади.
35. Хоналарнинг бўлинмаси таркибида жойлашган йўлак (коридор)лар кенглиги 1,8 m дан, рекреация майдончаларининг кенглиги 2,4 m дан, хоналар икки томонлама жойлашганда 2,8 m дан кам бўлмаслиги, хоналар бир томонлама жойлашганда 2,2 m бўлиши, бунда ШНҚ 2.07.02-24 талаблари инобатга олиниши зарур.
36. Хизмат хоналари (ташриф буюрувчилар кирмайдиган хоналар) жойлашган блокларда йўлак (коридор) кенглиги қуйидагича белгиланишига йўл қўйилади:
узунлиги 10 m гача бўлган йўлакларда — камида 1,2 m;
узунлиги 10 m дан ортиқ, 30 m гача бўлган йўлакларда — камида 1,6 m.
37. Йўлак (коридор)нинг узунлиги 60 m дан ошганда, уни ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилган пардадеворлар билан бўлиш лозим. Пардадеворлар орасидаги масофа ва йўлакнинг охирги пардадевордан кейинги қисми 60 m дан ошмаслиги керак.
38. Жамоат биноларидаги транспорт йўлагининг автомобиллар ўтишига (биринчи қават сатҳида) мўлжалланган оралиғининг кенглиги 3,5 m дан, баландлиги эса 4,25 m дан кам бўлмаслиги лозим (автомобиллар ҳаракати учун, шу жумладан ёнғин ўчириш автомобиллари ҳаракати учун мўлжалланмаган йўлаклар бундан мустасно).
39. Жамоат биносига кириш олдидаги майдонча тротуардан камида 0,15 m баланд бўлиши керак (пандус ёки кўтаргич ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ назарда тутилади).
Ёғин сувлари киришига қарши чоралар кўрилганда майдонча бино ичидаги пол сатҳида лойиҳаланишига йўл қўйилади.
40. Жамоат биноларининг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонлари, қурилиш ҳажми, қурилиш майдони ва қаватлари сони ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ ҳисобланиши лозим.
41. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватига жойлаштирилиши мумкин бўлган жамоат хоналари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган рўйхатга мувофиқ аниқланиши керак.
Ярим ертўла (цоколь) қаватининг поли тротуар ёки ётқизма (отмостка) сатҳидан кўпи билан 0,5 m чуқурликда жойлашганда ярим ертўла (цоколь) қаватига яшаш хоналари ва одамлар оммавий равишда бўладиган хоналардан ташқари барча хоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.
42. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларида ҳамда трибуна остида жойлашган хоналар деворлари ва шифтларининг юза қопламаси учун ёнмайдиган (ЁНМ) материаллар қўлланилиши лозим (бойлер, сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш насослари хонаси, ҳавони шамоллатиш (вентиляция) ва кондиционерлаш камераси, ҳожатхоналар, гигиена кабиналари, душхоналар, шиша таралар қабули хоналари, бассейнлар, томошабинлар учун трибуналар бўлмаган сунъий яхлик сирпаниб учиш хоналари, қуруқ ҳаммомлар, сув билан даволовчи хоналар бундан мустасно).
43. Фуқаро муҳофазаси хоналарининг ўлчамлари ва жойлашуви лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.
44. Жамоат биносига ички қурилган ИИПни мустақил кириш жойига эга бўлган алоҳида хоналарга жойлаштириш ёки уларни шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш ўрнатмалари жойлаштириладиган хоналар билан бирлаштиришга йўл қўйилади.
Ушбу хоналарнинг шифтидан пастга чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.
45. Шамоллатиш (вентиляция) камералари, насос хоналари, иссиқлик пунктлари, машина бўлимлари, шовқин ва тебраниш манбаи ҳисобланган ускуналар билан жиҳозланган бошқа хоналарни одамлар доимий равишда бўладиган хоналар ҳамда томоша, машғулот (репетиция) залларининг ости ва устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (ёнғин хавфсизлиги насос хоналари, автоматик ёнғин ўчириш насос хоналари бундан мустасно).
46. Моддий қимматликлар ҳамда маълумотларни ҳимоя қилиш учун қўриқлаш ва сигнализация, техник назоратнинг турли воситалари, видеокузатув тизими лойиҳаланиши, деворлар, пардадеворлар, эшикларнинг махсус конструкциялари, ҳимоя материаллари қўлланилиши зарур.
47. Одамлар доимий равишда бўладиган хоналардаги дераза ўринларига панжарали тўсиқларни (жамоат биноларининг исталган қаватларида) ўрнатишга йўл қўйилмайди (лойиҳа топшириғи бўйича ҳимоя қилиниши зарур бўлган моддий бойликлар сақланадиган хоналар ва одамлар доимий равишда бўлмайдиган хоналар бундан мустасно).
Деразаларига панжара ўрнатиладиган хоналар бинонинг орқа фасади томонига жойлаштирилади.
48. Йўл қўйиладиган шовқин даражалари, хоналарнинг шовқиндан ҳимоясини таъминлаш ШНҚ 2.01.08-24 ва СанҚваН 0111-26 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
49. Жамоат бинолари (иншоотлари)нинг томлари, шунингдек эксплуатация қилинадиган томлар ШНҚ 2.03.10-24 га мувофиқ лойиҳаланиши, мансарда қаватли жамоат биноларида, ер сатҳидан синиқ мансарда томи юзасининг синиш нуқтасигача бўлган баландлик 10 m ва ундан ортиқ бўлса, баландлиги 0,15 m бўлган қор тўсувчи тўсиқлар ўрнатилишини назарда тутиш лозим.
50. Жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
майдоннинг камида 30 фоизини кўкаламзорлаштириш ҳудудларига ажратиш;
ёмғир сувларини йиғиш, улардан хўжалик ҳамда маиший эҳтиёжларда фойдаланиш тизимлари;
«шамол гули» ҳаракатланиши.
2-§. Ёнғин хавфсизлиги талаблари
51. Жамоат бинолари ва иншоотларининг асосий функционал-типологик гуруҳлари мазкур ШНҚнинг 10-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
52. Ёнғин автоматикаси тизимлари ШНҚ 2.04.09-21 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
53. Одамлар оммавий бўладиган қават майдони 1500 m2 дан ва қаватлари сони икки қаватдан ортиқ бўлган савдо ва савдо-кўнгилочар мажмуаларида ўрнатилган ёнғин автоматикаси тизимлари (АЁСТ, АЁЎҚ)нинг сигналлари параллел равишда энг яқин ёнғин-қутқарув қисмининг диспетчерлик хизматига чиқарилиши лозим.
54. Ер ости автотураргоҳларини ёнғинга қарши бўлмаларга ажратишда ШНҚ 2.05.07-24 талаблари инобатга олиниши зарур.
Жамоат биноларида жойлашган автотураргоҳларда автомобиль сақланадиган жойдан унга яқин жойлашган эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофа мазкур ШНҚнинг 4-иловасидаги 4-жадвалда келтирилган қийматлардан ошмаслиги лозим.
55. Оловбардошлик чегараси RЕI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони жамоат биноларининг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 1-жадвал кўрсаткичларига асосан белгиланиши зарур (савдо ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари бундан мустасно).
56. Маиший хизмат кўрсатиш ва чакана савдо корхоналарининг бинолари учун оловбардошлик чегараси RЕI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони мазкур биноларнинг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 2 ва 3-жадвалларда келтирилган кўрсаткичларга асосан белгиланиши керак.
57. Жамоат бинолари (корпуслар)ни бир-бири билан боғловчи ўтиш йўлакларидаги тўсувчи конструкцияларнинг оловбардошлик чегаралари асосий бино (корпус)нинг оловбардошлик чегарасига мос бўлиши, коммуникация туннеллари КО ёнғин хавфсизлиги синфига эга бўлиши лозим.
58. Жамоат биноларининг ўтиш жойлари ва туннелларга бириккан жойларидаги деворларнинг ёнғин хавфсизлиги синфи КО, оловбардошлик чегараси REI 120 бўлиши, бунда деворларнинг ўтиш жойлари ва туннелларга олиб чиқувчи бўшлиқларга оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган 2-турли ёнғинга қарши эшиклар ўрнатилиши зарур.
59. Эксплуатация қилинадиган томларнинг қопламалари, томлар ва очиқ террасалар, балконлар, зинапояларнинг ташқи тўсиқлари ЁНМ гуруҳидаги материаллардан лойиҳаланиши керак.
60. Оловбардошлик даражаси I, II ва III бўлган жамоат биноларида юк кўтарувчи элементларнинг талаб этилган оловбардошлик чегарасини таъминлаш учун фақат конструктив ёнғин ҳимояси (бетонлаш, сувоқ қилиш, кошинлаш, қопламалар, суркамалар ва бошқалар) қўлланилиши лозим.
61. Жамоат биносининг баландлигини аниқлашда мансарда қаватининг баландлиги ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланиши ва умумий баландликка қўшилиши керак.
62. Оловбардошлик даражаси I, II ёки III бўлган жамоат биноларининг мансарда қаватини қуришда олов тарқалиши чекланган ва оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган юк кўтарувчи қурилиш конструкцияларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Бунда мансарда қаватини пастки қаватлардан ажратиб турувчи ёнғинга қарши ораёпма 2-турдаги ва унинг оловбардошлик чегараси камида REI 60 бўлиши лозим.
Мансарда қавати жамоат биносининг қаватлари сонидан қатъи назар, оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар билан ёнғинга қарши бўлимларга ажратилиши керак.
Ҳар бир бўлимнинг майдони оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жамоат биноларида 2000 m2 дан, оловбардошлик даражаси III бўлган жамоат биноларида эса 1400 m2 дан ошмаслиги зарур.
63. Мансарда қавати АЁЎҚ билан ҳимояланган тақдирда мазкур ШНҚнинг 62-бандида белгиланган ёнғинга қарши бўлим майдонини кўпи билан 1,2 бараваргача оширишга йўл қўйилади.
64. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларини юқорида жойлашган қаватлардан ажратиб турувчи ораёпмалар камида 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпма бўлиши ҳамда уларнинг оловбардошлик чегараси REI 60 дан кам бўлмаслиги лозим.
65. Жамоат биноларининг ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватлари оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ёнғинга қарши бўлимларга ажратилиши лозим. Бунда ҳар бир ёнғинга қарши бўлимнинг майдони 700 m2 дан ошмаслиги керак.
Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватлари АЁЎҚ билан ҳимояланган тақдирда ёнғинга қарши бўлим майдонини 900 m2 гача оширишга йўл қўйилади.
Ер сатҳидан 0,5 m дан ортиқ чуқурликда жойлашган ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватининг ҳар бир ёнғинга қарши бўлимида камида иккита авариявий чиқиш жойи назарда тутилиши лозим.
Чиқиш жойлари ўлчамлари камида 0,75 × 1,5 m бўлган дераза ўринлари орқали ташкил этилиши, деразалар олдида эса ташқи чуқурчалар (приямоклар) назарда тутилиши лозим.
Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларини механик юритмали тутун чиқариш тизимлари билан жиҳозлаш ҳар бир ёнғинга қарши бўлимнинг ташқи деворларида авариявий чиқиш учун дераза ўринларини назарда тутиш заруриятини истисно этмайди.
66. Мажлислар, конференциялар ва томошабинлар залларини ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 1-жадвал кўрсаткичларига асосланган ҳолда қаватларга жойлаштириш лозим.
67. Мажлислар заллари остидаги ораёпмалар 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпма бўлиши ва уларнинг оловбардошлик чегараси камида REI 60 бўлиши керак.
68. Оловбардошлик даражаси I-II бўлган жамоат биноларида мазкур ШНҚнинг 78 — 85-бандларида белгиланган талаблар бажарилганда ҳамда бино ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган тақдирда баландлиги 9 қаватдан ошмайдиган атриумлар ва ёпиқ ички ҳовлиларни лойиҳалашга йўл қўйилади.
69. Тутун чиқаришга мўлжалланган фонарларнинг очиқ кесими юзаси ҳисоблаш йўли билан аниқланиши зарур.
70. Юқоридан ёритиладиган фонар секциялари автоматик ва масофадан очиладиган бўлиши керак.
Масофадан очиш ёнғин хавфсизлиги постидан ёки биринчи қаватдаги навбатчи хонасидан амалга оширилиши лозим.
71. Кенг корпусли, ёпиқ атриумли ва майдони 600 m2 дан ошмайдиган ички очиқ ёруғлик-аэрация ҳовлисига эга жамоат биноларида ёнғин-қутқарув бўлинмаларининг ташқи айланма йўлаклар орқали бинонинг исталган хонасига кириши ва ёнғинни ўчириш имконияти таъминланиши лозим.
Бунда ёнғин-қутқарув автомобилларининг насосларини ички ёнғинга қарши сув қувурига улаш учун бинодан ташқарига чиқарилган, диаметри 80 mm бўлган улаш қурилмаси назарда тутилиши зарур.
72. Жамоат бинолари деворлари бўйлаб бир йўналишда жойлашган ёнғин-қутқарув автомобиллари ҳаракатланадиган йўлаклар орасидаги масофа 60 m дан ошмаслиги, шунингдек биноларнинг ички ҳовлисига ва майдони 600 m2 дан катта бўлган атриумларга ёнғин-қутқарув автомобиллари кириши учун йўлаклар лойиҳаланиши керак.
73. Баландлиги 4 қават ва ундан ортиқ бўлган жамоат биноларида эшиклар, фрамугалар ва пардадеворларнинг, шу жумладан зинапоя катаклари ички деворларида жойлашган ёруғлик-шаффоф тўлдирмалари учун EI 15 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасини таъминлайдиган тобланган ёки арматураланган ойна ва ойнаблоклар қўлланилиши лозим.
Ёруғлик-шаффоф тўлдирмаларнинг конструктив турлари чекланмайди.
Умумий йўлакка олиб чиқувчи зинапоя катаклари эшиклари, лифт холлари ва тамбур-шлюзларнинг эшиклари яхлит (ойнасиз) ёки арматураланган ойнали бўлиши керак.
74. Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб материаллардан тайёрланган икки томонга суриладиган пардадеворлар ҳар икки томонидан EI 30 оловбардошлик чегарасини таъминлайдиган ЁНМ гуруҳидаги материаллар билан ҳимояланган бўлиши керак.
75. Жамоат бинолари ва иншоотларининг ташқи ва ички қисмларини, шу жумладан интерьерини пардозлашда қўлланиладиган полимер ва бошқа қурилиш материаллари санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Пардозлаш материалларининг ёнувчанлик гуруҳи ва уларни қўллашга рухсат этилганлиги материал қўлланиладиган фасад, хона ёки эвакуация йўлининг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланади.
76. Сиғими 1500 ўрингача бўлган ёпиқ спорт заллари, мажлислар заллари, томоша заллари, конференция заллари, шунингдек сиғими 50 ва ундан ортиқ аудиториялар ҳамда оловбардошлик даражаси I ва II бўлган чакана савдо корхоналари биноларининг хоналаридаги девор ва шифтларнинг пардози ЁНМ ва Ё1 гуруҳидаги материаллардан пардозланиши лозим.
Сиғими 1500 ўриндан ортиқ бўлган залларда, шунингдек кутубхона ва архивлардаги китоблар ҳамда ҳужжатларни сақлаш хоналарида, архивларнинг хизмат каталоглари ва рўйхат хоналарида деворлар ва шифтлар ЁНМ гуруҳига мансуб материаллар билан пардозланиши керак.
77. Жамоат биноларининг фасадларини пардозлаш ва қоплашда бино баландлиги 28 m дан кам бўлганда Ё2 — Ё4, 28 m ва ундан ортиқ бўлганда эса Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Жамоат биноларининг эвакуация йўлларида, шунингдек ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларидаги ҳамда спорт иншоотлари трибуналари остидаги хоналарнинг деворлари ва шифтларини пардозлашда, шунингдек осма шифтларни ўрнатишда Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб ёнувчи материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
78. Оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган ва баландлиги 9 қаватдан ошмайдиган жамоат биноларидаги ички зинапоялардан биттасини бинонинг бутун баландлиги бўйича очиқ ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда очиқ зинапоя жойлашган ҳажм унга туташ йўлаклар (коридорлар) ва бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши лозим.
79. Жамоат биноси автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланганда, очиқ зинапоя жойлашган ҳажмни йўлак (коридор) ва бошқа хоналардан ажратмасликка йўл қўйилади.
80. Оловбардошлик даражаси I — III бўлган жамоат биноларида вестибюль ҳажмида жойлашган ҳамда биринчи қаватдан иккинчи қаватга чиқишни таъминловчи ички очиқ зинапояни лойиҳалашга йўл қўйилади.
Бунда вестибюль қаватнинг умумий йўлаклари (коридорлари) ва бошқа хоналаридан оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан, юқорида жойлашган хоналардан эса оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши керак.
81. Оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларида биринчи қаватдан иккинчи қаватга ёки ярим ертўла (цоколь) қаватдан биринчи қаватга олиб чиқувчи ички очиқ зинапоялар ёки пандусларни, шу жумладан вестибюль бўлмаган ҳолларда ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.
Чакана савдо корхоналарида очиқ зинапоялар ёки пандуслар орқали савдо залида бир вақтнинг ўзида бўлиши мумкин бўлган келувчилар сонининг кўпи билан 50 фоизини эвакуация қилишга йўл қўйилади.
Қолган келувчиларни эвакуация қилиш учун камида иккита ёпиқ зинапоя катаги назарда тутилиши лозим.
82. Очиқ зинапоя ёки пандуснинг узунлиги ички йўлакнинг энг узоқ нуқтасидан ташқарига олиб чиқувчи эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофани аниқлашда ҳисобга олинади.
Бунда очиқ зинапоя ёки пандуснинг майдони асосий эвакуация ўтиш йўлаклари майдонига қўшилмайди.
83. Очиқ зинапоялардан эвакуация йўллари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда очиқ зинапоя вестибюль поли сатҳидан кейинги қават поли сатҳигача бўлган баландликда лойиҳаланиши лозим.
Кейинги қаватлардан эвакуация ёпиқ зинапоя катакларига олиб борувчи алоҳида йўлаклар орқали таъминланади.
84. Жамоат биноларидаги хоналарнинг вазифасига боғлиқ бўлмаган ҳолда (томоша ва ўқув заллари, аудиториялар, ўқув хоналари, савдо жойлари, ёнувчи материаллар сақланадиган жойлар ва устахоналар бундан мустасно) ушбу хоналарнинг чиқиш жойларидан биттаси вестибюлга, очиқ зинапояларга туташган қаватлардаги холлга ёки фойега бевосита боғланган бўлиши лозим.
85. Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларига фойе, кийим-кечак сақлаш хонаси (гардероб), ҳожатхоналар жойлаштирилганда, ушбу қаватлардан биринчи қаватга олиб чиқувчи очиқ зинапояларни лойиҳалашга йўл қўйилади.
86. Н2 турдаги тутун кирмайдиган зинапоя катакларида битта эшик очиқ ҳолатда бўлганда ҳавонинг ортиқча босими зинапоя катагининг пастки қисмида 20 Pa дан кам бўлмаслиги, юқори қисмида эса 150 Pa дан ошмаслиги керак.
Ҳисоб-китоблар асосида ушбу босим кўрсаткичларини таъминлаш имкони бўлмаганда зинапоя катаги баландлиги бўйлаб 1-турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар билан бўлимларга ажратилишига йўл қўйилади.
Бунда юқори ва пастки бўлимлар ўртасидаги ўтиш зинапоя катаги ташқарисида жойлашган 1-турдаги тамбур-шлюз орқали амалга оширилиши, ҳар бир бўлимда эса ушбу бандда белгиланган босим кўрсаткичлари таъминланиши лозим.
87. Ёнғин вақтида ҳаво босими билан таъминланадиган зинапоя катакларининг тўсувчи конструкцияларида дераза ва эшик ўринлари ҳамда тутундан ҳимоя қилиш тизимига тегишли технологик тешиклардан ташқари бошқа ўйиқлар, тешиклар ва герметикликни бузувчи очиқ жойлар бўлишига йўл қўйилмайди.
88. Тутундан ҳимояланган Н2 ва Н3 турдаги зинапоя катаклари бевосита ташқи ҳудудга чиқишни таъминлаши лозим.
Биринчи қаватдан мазкур зинапоя катакларига кириш тамбур-шлюз орқали амалга оширилиши керак.
Тамбур-шлюзнинг тўсувчи конструкциялари ҳамда эшиклари EI 30 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши, эшиклар эса ўзи ёпиладиган қурилмалар билан жиҳозланиши лозим.
89. Архивларнинг ҳужжатлар сақланадиган хоналари, кутубхоналарнинг китоб сақлаш хоналари, ёнувчи материаллар сақланадиган хоналар, ёнувчи материаллар ишлатиладиган устахоналар, электршчит, вентиляция камералари, ёнғин хавфига эга бўлган бошқа техник хоналар, ижтимоий муассасалар ҳамда жойлаштириш воситаларининг яшаш корпусларидаги чойшаблар сақланадиган ва дазмоллаш хоналаридаги эшикларнинг оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаслиги керак.
90. Баландлиги 28 m дан ортиқ бўлган ва тутун кирмайдиган зинапоя катаклари билан жиҳозланган жамоат биноларида ҳар бир қаватдаги ички йўлаклар (коридорлар) ва холлардан тутунни чиқариш учун тутунга қарши шамоллатиш (вентиляция) тизими назарда тутилиши лозим. Мазкур талаб табиий ёритишга эга бўлган йўлаклар ва холларга ҳам татбиқ этилади.
Ички йўлаклар (коридорлар) узунлиги бўйича ҳар 60 m дан ошмайдиган оралиқларда оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши лозим.
Тўсиқлардаги эшиклар ўз-ўзидан ёпиладиган ва ёпилганда зич ёпилишни таъминлайдиган бўлиши керак.
Оловбардошлик чегараси камида EI 30 бўлган ойналаштирилган эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади.
Эшикларни эксплуатация вақтида очиқ ҳолатда сақлаш зарур бўлса, улар ёнғин автоматикаси тизими ишга тушганда очиқ ҳолатда ушлаб турувчи қурилмадан бўшатилиб, автоматик равишда ёпилиши керак. Бунда эвакуация вақтида эшикларнинг ҳаракат йўналиши бўйича қўл билан эркин очилиши таъминланиши лозим.
3-§. Эвакуация йўлларига қўйиладиган талаблар
91. Эвакуация йўллари ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ ёритилиши ҳамда эвакуация йўналишини кўрсатувчи ёритиладиган кўрсаткичлар билан жиҳозланиши лозим. Бунда асосий электр таъминоти узилганда кўрсаткичларнинг камида 1 h (соат) вақт давомида ишлаши таъминланиши керак.
92. Жамоат биносига кириш жойи ёғингарчиликдан ҳимояланиши, кириш жойи майдончаси горизонтал ва сирпанмайдиган ҳолатда бўлиши, сув оқимини ўтказувчи панжаралар кичик катакли бўлиши (катак ўлчамлари 1,5 cm дан ошмаслиги), панжаралар майдонча юзаси билан бир хил сатҳда бўлиши лозим.
93. Жамоат биносига кириш жойидаги ташқи зинапояларга, қаватлар орасидаги, шунингдек ертўла ва ярим ертўла қаватларига олиб борувчи зинапояларга баландлиги камида 0,9 m бўлган тутқичли тўсиқлар ўрнатилиши лозим.
94. Зинапоя маршида ҳар хил баландлик ва кенгликдаги поғоналарни қўллашга йўл қўйилмайди.
95. Эгри чизиқли асосий зинапоялар қўлланилишига йўл қўйилади, бунда зинапоянинг бурилиш қисмидаги поғоналарнинг тор томонидаги кенглиги 22 cm дан кам бўлмаслиги лозим.
96. Эвакуация йўлларида улар текислигидан чиқиб турган ва учта поғонадан кам бўлган (0,45 m) баландликда баланд-пастликлар бўлишига йўл қўйилмайди.
97. Кичик баланд-пастликлар бўлганда пандусни ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ лойиҳалаш керак.
98. Зинапоя майдончалари орасидаги битта зинапоя маршидаги кўтарилишлар сони 3 тадан кам ва 16 тадан кўп бўлмаслиги лозим (эгри чизиқли зинапоялар бундан мустасно).
Битта маршли зинапояларда, шунингдек икки ёки уч маршли зинапояларнинг битта маршида биринчи қават чегарасида 18 тадан ортиқ бўлмаган кўтарилишларга йўл қўйилади.
99. Йўлакдан (коридор) зинапоя катагига олиб борувчи эвакуация чиқиш жойининг (эшигининг) ва зинапоя маршининг кенглиги улар орқали эвакуация қилинадиган одамлар сонидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.
Бунда чиқиш жойи ва зинапоя маршининг ҳар 1 m кенглиги орқали 1 min давомида эвакуация қилиниши мумкин бўлган одамлар сони зинапоя катагининг оловбардошлик даражасига қараб қуйидаги миқдорлардан ошмаслиги керак (томошабинлар учун ўрин-жойларга эга бўлган томоша заллари ва спорт заллари бўлган Ф2.1 синфдаги бинолар бундан мустасно):
оловбардошлик даражаси I ва II бўлганда — 165 киши;
оловбардошлик даражаси III бўлганда — 115 киши;
оловбардошлик даражаси IV бўлганда — 80 киши.
100. Жамоат биносининг ер усти, ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларидан эвакуация қилишга мўлжалланган зинапоя катакларида ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларидан бевосита ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойлари (эшиклар) назарда тутилиши лозим.
Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларидан зинапоя катагига олиб борувчи қисм ер усти қаватларига олиб борувчи қисмдан қават баландлигида оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган 1-турдаги яхлит ёнғинга қарши пардадевор билан ажратилиши керак.
101. Ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватини биринчи қаватдаги ички йўлак, холл ёки вестибюль билан боғлаш учун мўлжалланган алоҳида зинапоялар мазкур ертўла ёки ярим ертўла қаватидан эвакуация қилиш йўли сифатида ҳисобга олинмаслиги лозим.
102. Зинапоя ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватидан биринчи қават вестибюлига олиб чиқса, вестибюлга олиб чиқувчи ушбу зинапоядан ташқари, бинонинг ер усти қисмида жойлашган барча зинапоя катакларидан бевосита ташқарига чиқиш жойи назарда тутилиши керак.
103. Эвакуация йўлларида айланма (винтсимон) зинапоялардан, қочирма поғоналардан (ички томонидаги кенглиги ташқи томонидаги кенглигидан кичик бўлган поғоналардан), шунингдек зинапоя катаги чегарасидан чиқиб турувчи зинапоя майдончаларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Эвакуация йўлларида очиқ ва эгри чизиқли зинапояларни ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ лойиҳалашга йўл қўйилади.
104. Хоналардан чиқиш эшикларининг кенглиги 0,9 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Хоналарни суриладиган (трансформацияланувчи) пардадеворлар билан қисмларга ажратиб лойиҳалашда ҳар бир қисмда эвакуация чиқиш жойлари бўлиши керак.
105. Томошабинлар учун ўриндиқларга эга бўлмаган ҳар хил ҳажмли залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача энг узоқ масофа ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 2-жадвал бўйича аниқланиши ва асосий эвакуация ўтиш йўллари умумий ўтиш йўллари билан қўшилган ҳолатларда унинг кенглиги қўшилаётган ўтиш йўлларининг йиғиндисидан кам бўлмаслиги лозим.
106. Эвакуация йўли бўйлаб жамоат биносидаги энг узоқда жойлашган хоналар эшигидан зинапоя катагига кириш жойигача бўлган масофа мазкур ШНҚнинг 4-иловасидаги 3-жадвалда белгиланган қийматлардан ошмаслиги лозим (ҳожатхоналар, юз-қўл ювиш хоналари, душхоналар ва одамлар доимий равишда бўлмайдиган бошқа хизмат кўрсатиш хоналари бундан мустасно).
Боши берк йўлакка ёки холлга чиқадиган хонанинг сиғими 80 кишидан ошмаслиги керак.
107. Томошабинлар учун жойларга эга бўлмаган заллардаги эвакуация чиқиш жойи (эшиги)нинг кенглиги ШНҚ 2.07.02-24 талабларини инобатга олиб, ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ мазкур чиқиш жойи (эшиги) орқали 1 min давомида эвакуация қилинадиганлар сони бўйича аниқланиши, лекин сиғими 50 кишидан кўп бўлган залларда эвакуация чиқиш жойи (эшиги)нинг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
108. Ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватидаги вестибюлдан алоҳида жойлашган гардероб олдидаги кийим алмаштириш хоналаридан чиқувчи эвакуация жойлари кенгликларининг йиғиндисини гардероб тўсиғи олдида турган одамлар сони (гардероб сиғимининг 30 фоизи)ни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
109. Гардероб хонасининг тўсиғи олдидаги майдончанинг кенглиги 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.
110. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларининг эвакуация йўлларини ажратувчи ички девор ва пардадеворлар (шу жумладан ёруғлик ўтказувчи материаллардан қурилган) ёнғинга қарши оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ва ЁНМ гуруҳидаги материаллардан қурилиши керак.
Оловбардошлик даражаси EI 45 дан кам бўлмаган конструкцияларда гипсокартондан фойдаланилган тўсиқ деворлар қўлланилишига йўл қўйилади.
111. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида зинапоя катаклари тутундан ҳимояланган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
112. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида иккита зинапоя катагидан биттаси, зинапоя катаклари иккитадан ортиқ бўлганда эса уларнинг камида 50 фоизи Н1 типда лойиҳаланиши керак. Н1 типдаги зинапоя катакларига кириш балкон ёки ойналанмаган очиқ лоджия каби ташқи очиқ ҳаво зонаси орқали амалга оширилиши лозим.
Қолган зинапоя катаклари Н2 ва Н3 типда бўлиши, тутундан ҳимояланган Н1, Н2 ва Н3 зинапоя катакларига табиий ёруғлик тушиб туриши зарур.
113. Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катакларини тутундан ҳимоялаш ШНҚ 2.04.05-22 талабларига мувофиқ таъминланиши лозим.
114. Ёнғин тутуни киритилмайдиган зинапоя катакларига кириш жойларини тўғридан-тўғри қаватлардаги лифт холли орқали лойиҳалашга йўл қўйилмайди (лифт шахталарининг эшиклари EI 30 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегараси таъминланган ҳолатлар бундан мустасно).
115. Н1 типдаги тутундан ҳимояланган зинапоя катагига олиб борувчи ташқи ҳаво зонасидаги икки эшик ўрни орасидаги девор бўлагининг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги керак.
116. Н1 типдаги зинапоя катакларига ҳаво зонаси орқали ўтиш жойларида тутун тўпланмаслиги ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлар билан таъминланиши зарур.
117. Н1 типдаги зинапоя катаклари биринчи қават хоналари билан бевосита боғланмаган ҳолда тўғридан-тўғри ташқарига чиқиш жойига эга бўлиши ёки биринчи қават хоналари билан ташқи ҳаво зонаси орқали боғланиши лозим.
Бунда Н1 типдаги зинапоя катакларини бино ташқи деворларининг ички бурчакларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
118. Ёнғин тутунидан ҳимояланган Н1, Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катакларига ўзи ёпиладиган, оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаган эшиклар ўрнатилиши лозим.
Н1 типдаги зинапоя катагига ташқи ҳаво зонаси орқали кириш жойида арматураланган ойнали эшиклардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Н2 типдаги зинапоя катаклари баландлиги бўйича, қават баландлигида, оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган яхлит деворлар билан бўлмаларга ажратилиши лозим.
Деворлар ЁНМ гуруҳига мансуб ёнмайдиган материаллардан бўлиши керак.
Бундай зинапоя катакларини тутундан ҳимоялаш учун бўлмаларнинг юқори қисмига ташқаридан ҳаво берилиши керак.
Вентиляторларнинг иш унумдорлиги, шахта ва клапанларнинг кесими ҳисоблаш орқали аниқланади.
Ташқаридан ҳаво бериладиган зинапоя катакларининг ташқи деворларида дераза ва эшик ўринлари ҳамда ҳаво беришга мўлжалланган технологик тешиклардан ташқари бошқа тешиклар бўлишига йўл қўйилмайди.
Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катаклари тўғридан-тўғри ташқарига чиқиш жойларига эга бўлиши, биринчи қават билан эса ёнғин вақтида ҳаво босими ҳосил қилинадиган тамбур-шлюз орқали боғланиши лозим.
Тамбур-шлюз эшиклари зич ёпиладиган ва ўзи ёпиладиган бўлиши, уларнинг оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаслиги керак.
4-§. Жамоат биноларидаги хоналарни ёритиш, инсоляция, қуёш нурларидан ҳимоялаш ва шамоллатишга қўйиладиган талаблар
119. Жамоат биноларининг биринчи қаватидаги яхлит ойналар ва деразалар, шунингдек кириш жойларидаги ташқи яхлит ойналар икки қаватли ойналаштирилиши лозим.
Кириш жойида тамбур назарда тутилган тақдирда, ташқи яхлит ойналарни бир қаватли ойналаштиришга мазкур ШНҚнинг 167-бандида белгиланган шартларда йўл қўйилади.
120. Жамоат биноларидаги хоналар ШНҚ 2.01.05-24 да белгиланган талабларга мувофиқ табиий ва сунъий ёритилиши, шунингдек одамлар бўладиган хоналар деразалар орқали табиий ёритилиши ва шамоллатилиши керак.
Бино ва иншоотларни лойиҳалашда табиий ёруғликдан самарали фойдаланишни таъминловчи ҳажмий-режавий ечимлар назарда тутилиши лозим.
Табиий ёритиладиган жойлар (зоналар)да сунъий ишчи ёритиш ушбу жойларнинг табиий ёритилганлик даражасига боғлиқ ҳолда ва ишчи юзаларда меъёрий ёритилганликни таъминлаш билан автоматик ростланиши, иш вақти тугаганда сунъий ёритиш автоматик ўчирилиши керак.
121. Зинапоя катаклари ташқи деворлардаги деразалар орқали ёритилиши, бунда Л1 типдаги зинапоя катаклари (ҳар бир қаватнинг ташқи деворларида) ёруғлик туширувчи дераза ўринларига эга бўлиши, уларнинг майдони 1,2 m2 дан кам ва баландлиги 1,5 m дан кичик бўлмаслиги лозим.
Бу деразалар мазкур ШНҚнинг 167-бандига мувофиқ ойна пакетлари билан жиҳозланиши керак.
122. Л2 турдаги зинапоя катаклари томдаги юзаси камида 4 m2 бўлган ойналанган ёки очиқ туйнуклар орқали ёритилиши лозим.
123. Ёнғин тутунидан ҳимояланган зинапоя катакларининг деразалари очилмайдиган ва зич ёпиладиган бўлиши лозим. Бунда зинапоя катаклари механик ҳаво босими тизими ҳамда тутундан ҳимоя қилиш тизимлари билан жиҳозланиши зарур.
124. Қуёш нуридан ҳимоя қилиш қурилмалари ШНҚ 2.01.04-25 га мувофиқ лойиҳаланиши, улар йилнинг иссиқ даврида қуёш радиациясининг камайтирилишини таъминлаши ва йилнинг совуқ даврида қуёш нурларини тутиб қолишга қаршилик қилмаслиги керак.
Қуёш радиацияси ҳисоб-китоб асосида юқори деб белгиланган фасадлардаги жануб, жануби-ғарбий ва жануби-шарқий йўналишларда ойна ва ёруғлик-шаффоф конструкциялар учун қуёшдан ҳимоя қилувчи қопламаларни, шу жумладан селектив ва паст эмиссияли қопламаларни қўллаш лозим.
125. Беш ва ундан ортиқ қаватли жамоат биноларида ташқи қуёшдан ҳимоя қилиш қурилмалари ёнмайдиган материаллардан лойиҳаланиши лозим.
Ушбу қурилмалар ёнғин-қутқарув бўлинмаларининг ҳар бир қаватга киришига ва одамларнинг эвакуация қилинишига тўсқинлик қилмаслиги керак.
126. Йилнинг совуқ ва ўтиш даврларида хоналарга ташқи тоза ҳавони киритиш табиий ёки шамоллатиш (вентиляция) тизимлари орқали таъминланиши лозим.
Табиий шамоллатиш қўлланиладиган биноларда одамлар доимо бўладиган хоналардаги ҳар бир деразанинг тепа қисмида очиладиган кичик тавақа (форточка)лар, хоналар деразалар билан яхлит ойнавандланганда ҳар 3-4 m дан кейин кичик тавақа (форточка)лар ёки пастга очиладиган фрамугалар бўлиши зарур.
Тўлиқ очиладиган кичик тавақа (форточка) ёки фрамуганинг юзаси 0,15 — 0,2 m2 бўлиши, улар қулай ва исталган бурчак остида очиладиган тарзда ўрнатилиши лозим.
Шамоллатиш (вентиляция) тизимлари мавжуд биноларда тоза ҳаво алмашинуви ШНҚ 2.04.05-22 талаблари асосида белгиланиши керак.
Энергия самарадорлигини таъминлаш мақсадида шамоллатиш (вентиляция) тизимларида ёнғин хавфсизлигига риоя қилган ҳолда иссиқликни қайта тиклаш (рекуперация) қурилмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
127. Одамлар доимий равишда бўладиган хоналарни лойиҳалашда очиладиган деразалар орқали ўтма, бурчакли ёки бир томонлама шамоллатиш усуллари назарда тутилиши керак.
128. Чангли шамоллар тез-тез эсадиган (ҳавоси юқори даражада чангланган) ҳудудлардаги жамоат биноларининг хоналари ва ички ҳовлиларини чангдан ҳимоя қилиш учун махсус чора-тадбирлар амалга оширилиши (ёруғлик тушадиган дераза ўринлари, туйнуклар қуёшга нисбатан оптимал жойлашган бўлиши (ориентацияланган), ҳимоя экранлари, жалюзилар ва бошқа қурилмалар бўлиши) зарур.
129. Жамоат бинолари хоналари ва уларга туташ очиқ майдонларда мўлжалланган мақсадига кўра қўлланиладиган сунъий ёритиш турлари мазкур ШНҚнинг 18-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
130. Сунъий ёритиш тизимлари ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
5-§. Лифтларга қўйиладиган талаблар
131. Пастки вестибюль сатҳидан энг юқори қават полининг сатҳигача бўлган масофа (техник қават бундан мустасно) 13,2 m ва ундан ортиқ бўлган тўрт қаватдан баланд жамоат биноларида йўловчи лифтлар лойиҳаланиши лозим (тиббиёт ташкилотлари ва банк муассасалари бинолари бундан мустасно).
Тиббиёт ташкилотларида лифтлар ШНҚ 2.08.05-23, банк муассасаларида эса ШНҚ 2.08.16-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
132. Курси-аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун лифт ёки кўтариш мосламалари ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
133. Лифт кабинаси ўлчамлари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
134. Лифтлар ўрнатилиши талаб қилинадиган жамоат биноларида лифтлар сони ҳисоб-китоб асосида аниқланиши, бироқ иккитадан кам бўлмаслиги лозим.
Йўловчи лифтларни лойиҳалаш ва ўрнатишда OʻzMSt ISO 8100-1:2026 талабларига, лифт таркибий қисмларини лойиҳалаш, ҳисоблаш ва текширишда эса OʻzMSt ISO 8100-2:2026 талабларига риоя қилиниши керак. Лифтлар сони, параметрлари ва ўлчамлари ГОСТ 34758-2021 талабларига мувофиқ аниқланади.
Жамоат биносидаги камида битта лифт кабинасининг бўйлама ўлчами 2100 mm дан кам бўлмаслиги лозим. Ҳисоб-китоб натижаларига кўра йўловчилар учун битта лифт етарли бўлса, иккинчи лифт юк ташишга мўлжалланиши керак.
135. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида лифтлардан бири ёнғин-қутқарувчи бўлинмани ташиш учун мўлжалланган бўлиши керак.
136. Энг узоқда жойлашган хона эшигидан энг яқин йўловчи лифт эшигигача бўлган масофа 60 m дан ошмаслиги керак.
Ногиронлиги бўлган шахслар фойдаланиши учун мўлжалланган хоналардан лифтгача бўлган масофа ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ белгиланади.
137. Йўловчи лифтлардан чиқиш лифт холлари орқали амалга оширилиши, хоналарнинг эшиклари эса лифт холларига бевосита очилмаслиги лозим.
138. Йўловчи лифт лифт холининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги лозим:
лифтлар бир томонлама жойлашганда — лифт кабинасининг энг кичик бўйлама ўлчамидан 1,3 баравар;
лифтлар икки томонлама жойлашганда — лифт кабинасининг энг кичик ўлчамидан 2 баравар;
кабинасининг бўйлама ўлчами 2100 mm ва ундан ортиқ бўлган лифтлар олдида — 2,5 m.
139. Баландлиги 28 m гача бўлган, ташриф буюрувчиларни қабул қилиш назарда тутилмаган маъмурий-бошқарув биноларида кўпи билан иккита лифтнинг чиқиш жойларини тўғридан-тўғри зинапоя майдончасига жойлаштиришга йўл қўйилади. Бунда зинапоя майдончасининг кенглиги 1,6 m дан кам бўлмаслиги лозим.
140. Ёнувчан материалларни сақлаш ва қайта ишлашга мўлжалланган хоналардан тўғридан-тўғри лифт холларига чиқишга йўл қўйилмайди.
141. Ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катагига эга бўлган биноларнинг лифт шахталарида ёнғин пайтида ҳаво берувчи қурилмалар лойиҳаланиши керак.
142. Ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларида лифт шахталаридан чиқиш жойлари EI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилган холл ёки тамбур-шлюзларга олиб чиқиши лозим.
143. Лифт шахталари ва лифт ускуналари жойлаштириладиган машина хоналарини одамлар доимий равишда бўладиган хоналарга бевосита туташ ҳолда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
144. Илмий-тадқиқот ташкилотлари, санаторийлар биноларида лифт шахталари, машина хоналари ҳамда кўтариш қурилмалари асосий хоналардан камида 6 m масофада жойлаштирилиши лозим.
6-§. Чиқиндиларни сақлаш жойларини ташкил этиш ҳамда чанг тозалагичларга қўйиладиган талаблар
145. Чиқиндиларни сақлаш жойларини ташкил этишда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 2 октябрдаги 787-сон қарори билан тасдиқланган Санитария жиҳатидан тозалаш инфратузилмаси объектларини жойлаштириш ва улардан фойдаланиш ҳамда маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш қоидаларида келтирилган талабларга риоя қилиниши керак.
146. Чиқинди тушириш қувурлари беш қаватдан юқори бўлган жамоат биноларида, шунингдек кам қаватли, 200 ва ундан ортиқ ўринли жойлаштириш воситаларида лойиҳаланиши лозим.
147. Чиқинди тушириш қувури ҳаво ўтказмайдиган ва қурилиш конструкциялари орқали тарқаладиган шовқиндан изоляцияланган бўлиши керак.
148. Чиқинди ташлаш камераси ички баландлиги камида 1,95 m бўлган ҳолда бевосита чиқинди тушириш қувури остида жойлаштирилиши лозим.
Камера бинога кириш жойидан яхлит девор билан ажратилиши, унинг тўсувчи пардадеворлари EI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига, томёпмаси эса REI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши керак.
149. Чиқинди ташлаш камераси полининг сатҳи тротуар ёки йўлнинг қатнов қисми сатҳидан 0,1 m баланд бўлиши лозим.
150. Чиқинди механизациялаштирилган қурилма ёрдамида чиқарилганда, чиқинди ташлаш камерасини бошқа сатҳда жойлаштиришга йўл қўйилади.
151. Марказлашган ёки уйғунлашган (комбинациялашган) вакуумли чанг тозалаш тизими лойиҳа топшириғига мувофиқ бинолар (томоша заллари, музейлар, кутубхоналар, савдо марказлари, универмаглар, жойлаштириш воситалари, 200 ва ундан ортиқ ўринли пансионатлар)да лойиҳаланиши лозим.
152. Уйғунлашган (комбинациялашган) вакуумли чанг тозалаш тизимини лойиҳалашда битта қабул қилувчи клапан билан хизмат кўрсатиш доираси 50 m дан ошмаслиги лозим.
7-§. Жамоат биноларида энергия самарадорликка қўйиладиган талаблар
153. Техник шартлар талаб этиладиган жамоат бинолари лойиҳасида қайта тикланувчи энергия манбалари ва муқобил иссиқлик тизимлари (қуёш фотоэлектрик панеллари, гелиоколлекторлар, иссиқлик насослари, вентиляция ҳавосидан иссиқликни қайта тиклаш) назарда тутилиши шарт. Уларнинг тури ва қуввати техник-иқтисодий ҳисоб-китоб асосида белгиланади.
Иситиш ва шамоллатишга сарфланадиган норматив солиштирма иссиқлик сарфи ҳамда ҳавони кондиционерлашга сарфланадиган норматив солиштирма совуқлик сарфи ШНҚ 2.01.18-24 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
154. Бинони қурилиш майдонига жойлаштиришда бинонинг бўйлама фасадини жанубий ёки унга яқин томонга қаратиш лозим.
Корпус эни ва қаватлар сонини йўл қўйиладиган чегараларда ошириш, шунингдек табиий ёритиш ва шамоллатиш талабларини ҳисобга олган ҳолда бинонинг ихчамлиги (компактлиги) таъминланиши зарур.
155. Одамлар ва улар фаолияти билан боғлиқ бўлган жиҳозлардан иссиқлик ажралиб чиқадиган асосий хоналар бинонинг шимолий фасад томонига жойлаштирилиши, эксплуатация режими бўйича «иссиқ ва нам» бўлган хоналарни эса ташқи тўсувчи деворларга бириктирмасдан лойиҳалаш зарур.
156. Ҳажмий-режавий ечимларни ишлаб чиқишда бино бурчакларида жойлашган (майдони 40 m2 гача бўлган) хоналарнинг деразаларини шу бурчакка бириккан иккала ташқи деворга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
157. Иситилмайдиган айвонлар (веранда), лоджиялар иситиладиган хоналардан ташқи деворлар билан ажратилиши, иситилмайдиган хоналар иситиладиган хоналар ости ёки устига жойлаштирилганда уларни ажратиб турувчи ораёпмани ШНҚ 2.01.04-25 га мувофиқ иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш лозим.
158. Жамоат биносининг ташқи ҳаво ҳудудига чиқиб турувчи конструктив элементларини (карниз, парапет ва бошқалар) «совуқлик кўприкчалар» ҳосил бўлишининг олдини олиш учун иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш керак.
159. Жамоат биносининг иссиқлик ҳимоя даражаси ШНҚ 2.01.04-25 ва лойиҳа топшириғи талаблари билан белгиланган даражадан паст бўлмаслиги зарур.
Бинолар энергия самарадорлик тоифасининг юқори даражада бўлишини таъминлаш учун уларнинг ташқи томонини иссиқлик изоляцияси билан қоплаш керак.
160. Жамоат биноларида иссиқлик ҳимояси, иситиш, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари учун ҳисобга олинадиган ички параметрлар ушбу ШНҚнинг 8 ва 9-иловаларидаги жадвалларга мувофиқ аниқланиши лозим.
161. Ички параметрларнинг чегаравий ёки оптимал қийматлари (миқдорлари) иссиқлик ҳимояси иккинчи ёки учинчи даражали бўлган бинолар учун лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.
162. Шимолга қараган фасадлардаги дераза ўринларининг майдони табиий ёритиш талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Бинодаги ёруғлик туширувчи туйнукларнинг умумий майдони ташқи деворларнинг умумий майдонига нисбатан 25 фоиздан ошмаслиги керак.
163. Жамоат биноларининг жанубий йўналишга қараган фасадларида қуёшдан ҳимоя қилувчи қурилмалар қўлланилганда, ушбу ШНҚнинг 124-125 ва 162-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда ёруғлик ўтказувчи шаффоф тўсувчи конструкциялар майдонини оширишга йўл қўйилади.
Бунда ғарбга қараган фасадларда ойналанган қисм майдони фасаднинг умумий майдонига нисбатан 40 фоиздан ошмаслиги лозим.
164. Бино юқори шовқинли ҳудудда жойлашганда, уни шовқиндан ҳимоя қилиш ШНҚ 2.01.08-24 талабларига, иссиқлик ҳимояси эса ШНҚ 2.01.04-25 талабларига мувофиқ таъминланиши лозим.
165. Ташқи кириш эшиклари орқали совуқ ҳаво киришини чеклаш учун эшиклар ўз-ўзидан ёпиладиган қурилмалар билан жиҳозланиши керак.
166. Одамлар кўп ташриф буюрадиган биноларда автоматик очиладиган эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади. Бундай эшиклар эвакуация чиқиш жойи сифатида ҳисобга олинмаслиги лозим.
167. Биноларнинг кириш эшиклари олдида ёруғлик ўтказувчи шаффоф ва енгил конструкциялардан ишланган (иситилмайдиган) тамбур лойиҳаланиши лозим.
Жамоат биноларида иссиқлик энергиясини сақловчи, энергия тежамкор, инфрақизил нурларни қайтарувчи паст эмиссияли махсус қопламали кўп қаватли ойна пакетлари қўлланган деразалардан фойдаланиш лозим.
Жамоат биноларининг биринчи қаватидаги яхлит ойналар, деразалар ва кириш жойларидаги ташқи яхлит ойналар икки қаватли бўлиши керак.
Иситилмайдиган тамбур назарда тутилганда, ташқи яхлит ойнани бир қаватли қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда иситиладиган қисмдан тамбурни ажратиб турувчи конструкциялар иссиқлик ҳимояси талабларига жавоб бериши лозим.
168. Жамоат биноларининг иситиш, шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари объектларнинг энергия самарадорлигини ошириш ҳамда ШНҚ 2.04.05-22 талабларига мувофиқ бўлиши ва уларда қулай ҳарорат, тоза ҳаво ва оптимал намликни таъминлаш учун энергиясамарадор тизимлар (HVAC ва бошқалар) қўлланилиши керак.
169. Сув сарфини камайтириш учун биноларда сув тежовчи арматуралар, жумладан сув сарфини чекловчи мосламалар билан жиҳозланган жўмраклар ва аралаштиргичлар, шунингдек икки режимли сув чиқаришга эга унитаз бачокларидан фойдаланиш лозим.
170. Йилнинг иссиқ даврида иссиқ сув таъминоти мақсадларида қуёш коллекторлари ёки иссиқлик насосларини қуёш панеллари билан биргаликда мазкур ШНҚнинг 153-бандига мувофиқ қўллаш керак.
Сувни иситиш учун қуёш қурилмаларини лойиҳалаш ШНҚ 2.04.16-23 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.
171. Гелиогенераторлар ёки уларнинг бошқа турларидан (қуёш панеллари, коллекторлари) фойдаланилганда уларни том тепасига, фасадларга, ер сатҳига ёки бирон-бир иншоотга ўрнатиш жойини танлаш лойиҳа топшириғига асосан маҳаллий шароитларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши зарур.
4-боб. Жойлаштириш воситалари объектларига қўйиладиган талаблар
1-§. Умумий талаблар
172. Жойлаштириш воситалари биноларида туристларни вақтинча жойлаштириш, уларга хизмат кўрсатиш, овқатлантириш, дам олишини ташкил этиш ва соғлиғини тиклаш учун хоналар, шунингдек маъмурий-хўжалик ва техник хоналар назарда тутилиши лозим.
173. Жойлаштириш воситаларининг яшаш (ётоқ) корпусларида кириш вестибюли, навбатчи ходимлар хонаси, қаватлардаги яшаш хоналари (номерлари), чойшаблар ва инвентарь сақланадиган хоналар назарда тутилиши керак.
Ёзги хоналар маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
174. Туризм ва дам олиш объектларида болали оилалар учун яшаш хоналарини алоҳида секциялар ва блокларга (эвакуация учун алоҳида зинапоя катаги таъминланган ҳолда) жойлаштириш керак.
175. Катта ёшли одамларнинг дам олиши учун пансионатлар, туристлар учун жойлаштириш воситаларида яшаш учун хоналар ушбу ШНҚнинг 6-иловаси кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.
176. Жойлаштириш воситаларида яшаш хоналари гуруҳи ёки қават учун (ёхуд бинонинг биринчи қаватида) умумий санитария узеллари назарда тутилиши лозим.
Ёзги дам олиш объектларида ювиниш хоналари, ҳожатхоналар ва душлар оқова сувларни чиқариб юбориш тизимига эга бўлган алоҳида блокларда жойлаштирилиши мумкин. Ушбу хоналар ушбу ШНҚнинг 12-иловасидаги кўрсаткичлар асосида лойиҳаланади.
177. Жойлаштириш воситалари объектларида ушбу ШНҚнинг 11-иловасида келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда қуйидаги хоналар лойиҳаланиши керак:
қабул қилиш ва рўйхатга олиш хонаси;
маъмурият хоналари;
изоляторга эга бўлган тиббиёт пункти;
даволаш-соғломлаштириш хоналари;
ошхона;
дам олиш ва жисмоний тарбия билан шуғулланиш хоналари;
оммавий тадбирлар зали;
томоша — концерт ва кино заллари.
178. Санаторийлар, дам олиш ва туризм объектларида камида икки ўринли изолятор назарда тутилиши керак.
179. Сиғими 250 ўрингача бўлган дам олиш уйлари ва туристик базаларда кўп функцияли зали бўлган ошхона залининг баландлиги 4,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
2-§. Жойлаштириш воситаларининг биноларига қўйиладиган талаблар
180. Жойлаштириш воситалари биноларининг оловбардошлик даражаси II дан кам бўлмаслиги лозим.
181. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жойлаштириш воситаларининг бинолари 1000 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳаланиши керак.
182. Пансионатлар, дам олиш уйлари, йил давомида фаолият кўрсатадиган туристик базалар яшаш корпусларининг оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаслиги ва уларни 500 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳалаш зарур.
183. Мавсумий фаолият юритувчи дам олиш объектлари, дам олиш жойлари (зоналари), туристик базалар, балиқ овлаш ва ов қилиш базаларининг биноларини бир-икки қаватли қилиб лойиҳалаш лозим.
184. Вокзаллардаги жойлаштириш воситалари мустақил эвакуация йўлларига эга бўлиши керак.
185. Жойлаштириш воситалари бинолари вақтинчалик яшаш жойлари сонини ва СанҚваН 0045-23 талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.
186. Жойлаштириш воситаларининг сиғими ва тоифаси, шунингдек маданий-маиший хизмат кўрсатиш элементларининг таркиби, технологик таъминланганлиги лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.
187. Жойлаштириш воситалари номерларининг таснифланиши («юлдуз») бўйича кўрсаткичлари ва тавсифлари, номерлар майдони (ваннахона, лоджия, балконни ҳисобга олмаганда), даҳлиз (холл, вестибюль) ва санитария узелларининг майдони OʻzMSt 125:2024 га мувофиқ бўлиши керак.
188. Яшаш хонасининг кенглиги камида 2,4 m, бўйлама узунлиги 6 m дан ошмаслиги, бир кишига мўлжалланган яшаш хонасининг майдони камида 9 m2, тавсия этиладиган майдон 10 — 12 m2, икки кишилик учун камида 12 m2 бўлиши лозим.
189. Номерга кириш олди жойининг кенглиги камида 1,2 m, номерга кириш эшигининг кенглиги эса камида 0,9 m бўлиши лозим.
190. Юқори тоифали номерларни икки сатҳли қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда номер ичида зинапоя ва томдаги дам олиш жойига чиқиш назарда тутилади.
191. Апартамент тоифасидаги номер таркибида ёки унга бевосита туташ жойда ошхона бурчаги назарда тутилиши лозим. Унда электр плиталардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Бунда ишлатиладиган электр қурилмаларнинг электр самарадорлик синфи мазкур ШНҚ нинг 414-бандига мувофиқ белгиланиши лозим.
192. Ўриндиқли аравачада ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахсларга мўлжалланган номерларнинг ўлчамлари, майдони ва жиҳозлари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
193. Кемпингларда яшаш номерларини бир ёки икки қаватли биноларда блоклар шаклида лойиҳалашга йўл қўйилади.
Трейлерлар ва чодирларни (палаткалар) жойлаштириш учун кемпинг ҳудудида алоҳида майдончалар назарда тутилиши лозим.
194. Кемпинглардаги яшаш блокларининг ҳар бир қаватида қуйидаги ёрдамчи хоналар назарда тутилиши лозим:
холлар;
тамадди қилиш хонаси (буфет-кафетерий);
ходимлар хонаси;
кийимларни тозалаш ва дазмоллаш хонаси;
инвентарь сақлаш хонаси ва кир ювиш хонаси.
Холлар ҳар бир қаватда, 60 — 100 та номерга хизмат кўрсатадиган ёрдамчи хоналар эса ҳар бир қаватда ёки қават оралатиб жойлаштирилиши керак.
195. Ёрдамчи хоналарнинг умумий майдони 10 — 50 m2 бўлиши, бунда холларнинг майдони мазкур майдонга киритилмаслиги лозим.
196. Жойлаштириш воситаларининг ресторанлари, барларининг умумий сиғими меҳмонхонанинг сиғимидан кам бўлмаслиги керак.
197. Жойлаштириш воситаларида сартарошхона ёки гўзаллик салони, кимёвий тозалаш ва кир ювиш, пойабзал, кийим ва соат таъмирлаш, туристик инвентарь ижараси, сауна, массаж, баданни қорайтириш ва бассейн учун ажратиладиган хоналарнинг умумий майдонини меҳмонхона ёки пансионатнинг ҳар бир сиғим бирлигига 0,3 — 0,5 m2 ҳисобидан белгилаб лойиҳалаш лозим.
198. Маданий-ахборот ва ўйин-томошаларга мўлжалланган хоналарнинг (ахборот марказлари, кутубхона-ўқиш хоналари, интернет-кафелар, конференция заллари, санъаткорлар хонаси бўлган киноконцерт заллари, бильярд хоналари, кегли ўйини учун хоналар ва бошқалар) умумий майдонини уларнинг сиғим бирлигига камида 1,55 — 1,8 m2 тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.
199. Мавсумий фойдаланиладиган кемпингларнинг маданий-маиший хизмат хоналарини ёзги кўшклар (павильон) ва очиқ майдончаларга жойлаштириш керак.
3-§. Модулли меҳмонхоналарга қўйиладиган талаблар
200. Модулли меҳмонхоналар ШНҚ 2.01.03-26 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Бинонинг рухсат этиладиган максимал баландлиги қурилиш майдонининг шамол ва сейсмик хусусиятларини ҳамда конструктив ечимни ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китоб асосида белгиланиши керак.
201. Модулларни лойиҳалашда юкларнинг модулларнинг юк кўтарувчи элементлари орқали пастки модулларга ва пойдеворга узлуксиз узатилиши таъминланиши лозим.
202. Енгил металл деворлар каркаси швеллер кўринишидаги профиллардан тайёрланиши, бунда профиллар кўндаланг кесимининг қисқа томони ўлчами 65 mm дан 100 mm гача бўлиши зарур.
203. Модулли меҳмонхона бинолари пол тўсинининг қалинлиги 150 mm ёки 200 mm, шунингдек пол ва шифтнинг умумий қалинлиги ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 1-расмига мувофиқ бўлиши керак.
204. Модулли меҳмонхона биноларининг томи ШНҚ 2.03.10-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
205. Баландликда модулларни кўтариш, тушириш, ташиш, монтаж қилиш ва хавфсиз ечиб олиш махсус кўтарма рамалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши керак.
206. Модулли меҳмонхоналарда дарак бериш ва ёнғин автоматикаси тизими лойиҳаланиши лозим.
207. Модулларнинг оловбардошлиги ёнғинга чидамли шиша ёки базальт толали плиталарнинг бир нечта қатлами билан таъминланиши зарур.
Модулларнинг енгил пўлат деворларига маҳкамланадиган металл кассета ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 4-расмида кўрсатилгандек енгил пўлат рама, икки қатламли оловбардош гипсокартон, минерал ёки базальт толали изоляция, тўсувчи тахта, қаттиқ изоляция плитаси, вертикал бурчакликка эга бўлиши керак.
208. Қалинлиги 15 mm бўлган гипсокартон плиталар ва қалинлиги 100 mm бўлган минерал вата қўлланилган конструкциянинг оловбардошлик чегараси камида 90 min бўлиши лозим.
209. Модулларнинг ташқи томонидан қопланадиган плиталар модуллар орасидаги бўшлиқ ичига тутун киришининг олди олинишини таъминлаши лозим.
210. Модулларнинг енгил пўлат каркасида горизонтал ва вертикал йўналишларда минерал ватадан ишланган ёнғинга қарши тўсиқлар ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 2-расмига мувофиқ ўрнатилиши лозим.
211. Ташқи изоляция плиталари қурилиш майдонида ишларни бажариш жараёнида ўрнатилиши зарур.
212. Модулли меҳмонхона бинолари учун завод шароитида тайёрланган модулларни ташиш OʻzMSt 111:2024 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
213. Модулли меҳмонхона биноларини тўлиқ модулли ёки металл конструкцияларнинг аралаш шаклларидан фойдаланган ҳолда лойиҳалашда қуйидаги модуллардан фойдаланилади:
тўрт томонли;
очиқ турдаги;
бирламчи структурали рамага таянувчи;
ортиқча юкни қабул қилмайдиган.
214. Тўрт томонли модуллар ёпиқ катакчали (ячейкали) фазо ҳосил қилиш учун тўртта яхлит томонга эга бўлган ҳолда тайёрланиши ва юклар уларнинг бўйлама деворлари орқали пастга узатилиши лозим.
Бундай модуллардан қуриладиган биноларнинг максимал баландлиги уларнинг жойлашиш жойи ҳамда шамол юкига боғлиқ ҳолда лойиҳа топшириғига мувофиқ аниқланиши керак.
215. Тўрт томонли модулларни совуқ ҳаводан ҳимоя қилиш учун уларнинг барча деворлари иситкич қатламига эга бўлиши ва сиртқи томондан тахталар билан қопланиши лозим.
Бундай модуллардан қуриладиган биноларнинг рухсат этиладиган максимал баландлиги жойнинг сейсмик хусусиятлари, шамол юки ва конструкцияларнинг ҳисоб-китоблари асосида амалдаги норматив ҳужжатларга мувофиқ белгиланиши керак.
216. Тўрт томонли модулларнинг эни 4 m, ички кенглиги 3 — 3,6 m, ички баландлиги 2,7 m, узунлиги 6 — 10 m бўлиши лозим.
217. Ён деворлари тўлиқ очиқ бўлган модуллар очиқ турдаги модуллар ҳисобланади. Бундай модулларга тушадиган юклар бурчакларда жойлашган устунлар орқали пастки конструкцияларга узатилиши лозим.
218. Очиқ турдаги модулларнинг каркаси иссиқ ҳолда ишлов берилган пўлатдан тайёрланган квадрат кесимли ичи бўш профилли устунлар ва параллель фланецли швеллерлардан тайёрланган четки тўсинлардан ташкил топиши лозим.
Каркас элементлари ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 5 ва 6-расмларга мувофиқ жойлаштирилиши керак.
219. Очиқ турдаги модулларнинг каркаси ва бўйлама четки тўсинлари металлдан тайёрланиши лозим.
Ушбу конструкцияларнинг оралиғи 5 — 8 m, четки тўсинлар, шифт ва пол конструкцияларининг умумий баландлиги эса ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 6-расмга мувофиқ 600 — 800 mm бўлиши керак.
Очиқ турдаги модулларнинг эни 3 — 3,6 m бўлиши лозим.
220. Бирламчи структурали рамага таянувчи модуллар пўлат ёки композит тўсинларга таяниши, бунда тўсинлар чизиғидан ҳар бир қаватга тушадиган юк 15 kgf/m ни ташкил этиши, шунингдек устун (колонналар) ҳар 2-3 модулдан кейин жойлаштирилиши зарур.
Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг ўлчамлари ва улар конструкцияларининг оралиқ масофаси ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 7-расмига мувофиқ бўлиши керак.
221. Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг тўсинлари 3-4 m оралиқ масофа билан битта чизиқда ётиши лозим. Тўсинларнинг бундай оралиқ масофасига асосланган ҳолда устун (колонна)лар тўрининг ўлчамлари (6 — 8 m) бўлиши керак.
222. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг шакли тўрт томонли модуллардек лойиҳаланиши, ташқи юк таъсирларига мўлжалланмаслиги, улар бевосита полга ёки алоҳида конструкция устига ўрнатилиши, қурилиш давомида пол устига суриб жойлаштирилиши лозим.
Мазкур модуллар биноларда ҳожатхоналар, ваннахоналар ва хизмат кўрсатувчи хоналар сифатида қўлланилиши керак.
223. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг конструкцияси бошқа турдаги модулларнинг конструкциясига қараганда енгил бўлиши ва монтаж жараёнида юзага келадиган кучлар таъсирига (ички зўриқишларга) қаршилик кўрсата олиши зарур.
224. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг деворлари, полининг қалинликлари бошқа турдаги модулларникига қараганда юпқа (< 100 mm) бўлиши лозим.
Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган ғиштли пардозловчи қоплама ва девор элементлари ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 3-расмига мувофиқ бўлиши керак.
4-§. Болалар соғломлаштириш оромгоҳларининг биноларига қўйиладиган талаблар
225. Болалар соғломлаштириш оромгоҳлари биноларидаги ётоқхоналар олдида ёзги хоналар бўлмаслиги керак.
226. Ётоқхоналарни алоҳида корпусларга (ёки алоҳида блокларга) жойлаштириш зарур.
227. Икки қаватли ётоқ корпусларининг (блоклари) оловбардошлик даражаси II бўлганда уларнинг сиғими 150 ўриндан, оловбардошлик даражаси III бўлганда эса 100 ўриндан ошмаслиги керак.
228. Ётоқхоналар 30 — 35 ўринли, ташқарига олиб чиқувчи эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши, турар жой блок-секцияларига гуруҳлаб жойлашган бўлиши зарур.
229. Блок-секциялар оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ёки оловбардошлик чегараси EI 45 дан кам бўлмаган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши лозим.
230. Ёзги соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқ кўшклари (павильон) оловбардошлик даражаси IV бўлган бир қаватли қилиб лойиҳаланиши, ҳар бир кўшк (павильон) сиғими 50 ўриндан ошмаслиги лозим.
231. Болалар соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқхоналар жойлашган корпуслари битта гуруҳга 30 — 35 бола тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда уларнинг таркибида яшаш хоналари ва санитария-маиший хоналар (ҳожатхоналар, душлар, шахсий буюмлар сақланадиган хона) бўлиши, ҳар бир яшаш гуруҳида тарбиячи хонаси лойиҳаланиши керак.
232. Ёз мавсумида фойдаланиладиган болалар соғломлаштириш оромгоҳлари учун бир қаватли ётоқхона кўшклари (павильон) ва алоҳида жойлаштирилган санитария-гигиена блокларини (2 та гуруҳга ёки 60 — 70 нафар болага мўлжалланган) лойиҳалашга йўл қўйилади.
233. Душхоналар ва кир ювиш хоналарини оромгоҳ учун марказлашган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.
5-боб. Савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларига қўйиладиган талаблар
1-§. Савдо корхоналари биноларига қўйиладиган талаблар
234. Бошқа вазифаларга мўлжалланган биноларда жойлашган, савдо майдони 100 m2 дан ортиқ бўлган дўконлар бошқа корхоналар ва хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ҳамда оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.
235. Дўконларни бошқа вазифаларга мўлжалланган ёки кўп функцияли биноларда жойлаштиришга умумий вестибюлдан савдо залига кириш жойларида ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилган тақдирда йўл қўйилади. Бунда дўконлардан ташқарига олиб чиқувчи мустақил эвакуация чиқиш жойлари назарда тутилиши лозим (умумий вестибюль орқали чиқиш ҳисобга олинмайди).
236. Кўп тармоқли ёки савдо-маиший мажмуалар таркибидаги ёпиқ турдаги болалар ўйингоҳлари икки қаватдан, ички кинотеатрлар уч қаватдан, умумий овқатланиш корхоналари эса тўрт қаватдан юқори бўлмаган сатҳларда жойлаштирилиши лозим.
237. Табиий шамоллатиш ва табиий ёритиш кўзда тутилмаган савдо заллари тутунга қарши шамоллатиш тизими билан таъминланиши керак.
238. Тез алангаланувчи материаллар ҳамда ёнувчан суюқликлар (мойлар, бўёқлар, эритгичлар) билан савдо қилувчи дўконлар алоҳида жойлаштирилиши ва бир қаватли қилиб лойиҳалаштирилиши зарур.
Ушбу биноларга бошқа дўконларни ва маиший хизмат кўрсатувчи корхоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.
Улар мустақил кириш жойига эга бўлиши ҳамда бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.
239. Дўконларнинг савдо заллари ёрдамчи хоналардан ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши, пардадеворларнинг жойлашиш ўрнини савдо залининг келажакда кенгайтирилишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш зарур.
240. Омборхона қадоқланмаган (ўралмаган) ёнмайдиган материалларни сақлашга мўлжалланган бўлса, уни савдо залидан ёнғинга қарши пардадевор билан ажратмасликка йўл қўйилади.
241. Жамоат биноларининг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларида жойлашган маданий-маиший хоналар, шу жумладан овқатланиш ва савдо корхоналари, маданий-дам олиш ва жисмоний тарбия-машғулот хоналари ушбу ШНҚнинг 65-бандига мувофиқ олд чуқурларга эга деразалар ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи мустақил чиқиш жойлари билан таъминланиши лозим.
242. Ёнувчан товарлар ва ёнувчан қадоқдаги товарлар сақланадиган омборхоналарни биноларнинг ташқи девор томонида жойлаштириш ва ушбу омборларни майдони 250 m2 ва ундан катта бўлган савдо залларидан оловбардошлик даражаси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратиш зарур.
243. Товар сақлаш хоналарини майдони 700 m2 дан ошмайдиган бўлинмаларга (отсекларга) ажратишга йўл қўйилади.
Бунда ҳар бир бўлинма (отсек) чегарасида тўрсимон панжараларни ёки шифтгача етиб бормайдиган оловбардошлик чегараси EI 15 бўлган ёнғинга қарши пардадеворларни ўрнатишга йўл қўйилади.
244. Товарлар сақланадиган омборларнинг майдони 50 m2 дан катта бўлганда, улардан тутун деразалар ёки махсус шахталар орқали чиқарилиши лозим.
Юк тушириш хоналарига туташ жойлашган ва улар билан очиладиган эшик ёки дераза билан боғланган омборхоналардан тутун чиқаришни назарда тутиш талаб этилмайди.
245. Товарлар сақланадиган хоналарнинг майдони 50 m2 гача бўлганда ва улар йўлакка чиқиш эшикларига эга бўлганда улардан тутун йўлак (коридор)лардаги деразалар орқали ташқарига чиқарилиши керак.
246. Ёнғин ва портлаб ёниш хавфига эга бўлган материаллар, рентген плёнкалари ҳамда енгил алангаланувчи материаллар (суюқликлар)ни сақлаш учун оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаган алоҳида бинолар лойиҳаланиши зарур.
247. Енгил алангаланувчи материаллар ва ёнувчан суюқликларга мўлжалланган товар сақлаш хоналарини деразаларга эга бўлган ташқи деворларга туташган ҳолда жойлаштириш ва уларни бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш, бунда омборларга тамбур-шлюзлар орқали киришни назарда тутиш керак.
248. Ёнувчан материалларни сақлашга ёки фойдаланишга мўлжалланган икки ва ундан кўп қаватли ертўлаларнинг ҳар бир секция ёки бўлинмасида ҳамда 50 m2 дан кўп майдонга эга бўлган алоҳида хоналарда олд чуқурга эга бўлган деразалар ёки бир-бири билан ўзаро боғланмаган тутун чиқариш шахталари бўлиши (шахта ўлчамлари ҳисоблаш асосида аниқланиши) лозим.
249. Тутун чиқариш шахталарини ёки қаватларнинг олд чуқурларидаги конструкцияларни блокировка қилишда қўшни шахталарнинг пардадеворлари EI 60 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши зарур.
250. Савдо залидаги асосий эвакуация йўлагининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:
савдо майдони 150 m2 гача бўлганда — 1,6 m;
савдо майдони 150 дан 400 m2 гача бўлганда — 2,0 m;
савдо майдони 400 m2 дан кўп бўлганда — 2,5 m.
251. Савдо залидаги асосий эвакуация ўтиш жойларининг майдонига турникетлар, назоратчи-кассир кабиналари орасидаги ўтиш жойлари ва савдо залининг ташқи томонидаги ўтиш жойларининг майдони киритилмаслиги зарур.
252. Савдо-маиший хизмат биноларида эвакуация йўлларини лойиҳалашда савдо залларида ёки харидорлар учун мўлжалланган хоналарда бир вақтнинг ўзида бўладиган харидорлар (ташриф буюрувчилар) сони бир нафар ташриф буюрувчига тўғри келадиган зал майдони ҳисоблаш орқали қуйидагиларга мувофиқ белгиланиши лозим:
3,0 m2 (шаҳар дўконлари ва маиший хизмат кўрсатиш муассасаларидаги харидорларга мўлжалланган асосий заллар) учун;
2,0 m2 (овул ва қишлоқ жойлардаги дўконлар учун);
1,8 — 2,0 m2 (бозорлардаги ёпиқ савдо заллари учун).
253. Чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналарининг биноларида эвакуация чиқиш жойларини лойиҳалашда хизмат зинапоялари ва зал билан бевосита боғланган ёки тўғридан-тўғри ўтиш йўли (коридор) орқали боғланган чиқиш жойлари ҳисобга олиниши, бунда савдо залининг энг узоқ нуқтасидан яқин хизмат зинапоясигача ёки бинодан чиқиш жойигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 2-жадвалда келтирилган қийматлардан ошиб кетмаслиги керак.
254. Эвакуация чиқиш жойлари юк тушириш хоналари орқали ўтмаслиги лозим (савдо зали 100 m2 гача бўлган бир қаватли дўконлар бундан мустасно).
255. Савдо майдони 100 m2 гача бўлган дўконлар ҳамда 50 ўриндан кам овқатланиш ва умумий майдони 150 m2 дан кам бўлган маиший хизмат кўрсатиш шохобчаларида ташриф буюрувчилар ва хизмат кўрсатувчи ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойи лойиҳаланиши зарур.
256. Дўконларнинг савдо залларини озиқ-овқат маҳсулотлари ва товарлар қўйилган жойларга қулай етиб боришни ҳисобга олган ҳолда ва СанҚваН 0068-24 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
257. Дўконнинг савдо зали камида 30 m2 майдонга эга бўлиши лозим.
258. Савдо марказлари таркибида кичик дўконларнинг блокларини лойиҳалашда майдони 15 — 25 m2 бўлган савдо заллари, ичига харидорлар кирмайдиган савдо шохобчалари 4 — 6 m2 майдонга эга бўлган ҳолда лойиҳаланиши зарур.
259. Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларига жойлаштирилган 250 m2 гача майдонга эга бўлган савдо залларидаги чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 2,5 m бўлишига йўл қўйилади.
260. Майдони 650 m2 бўлган савдо залларининг баландлиги камида 3,6 m, 1000 m2 майдонли савдо залларининг баландлиги эса камида 4,2 m бўлиши лозим (ушбу ШНҚнинг 261-бандида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно).
261. Растали дўконларда раста орқасидаги жойнинг кенглиги 2,4 m дан кам бўлмаслиги зарур (девор олди жиҳозининг ўрни билан биргаликда).
262. Янги қуриладиган савдо майдони 15 000 m2 дан ортиқ савдо-кўнгилочар мажмуаларида жами ўриндиқлар сони 300 тадан ва кинозаллари сони 4 тадан кам бўлмаган кинотеатр бўлиши керак.
Савдо дўконларида тамбур бўлмаганда уларнинг ойналари икки қатламли бўлиши ва уларнинг эшикларига полиэтилен пардалар осилиши, дўконларининг ойналари бир қатламли бўлганда уларда тамбур бўлиши зарур.
263. Омборларнинг кириш жойларини юк тушириш (юк қабул қилиш) хоналари томонидан жойлаштириш лозим.
264. Савдо залининг майдони 100 m2 гача бўлган дўконларда юкларни савдо зали орқали омборларга киритишга йўл қўйилади.
265. Юк қабул қилиш-тушириш хоналари битта автотранспорт воситаси учун 16 m2 майдон ҳисобида лойиҳаланиши керак.
266. Механик воситалардан фойдаланиладиган ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,8 m бўлиши, кичик савдо объектларида эса 1,5 m бўлишига йўл қўйилади.
267. Совутиш камераларининг майдони камида 6 m2 (кенглиги камида 2,6 m) ва баландлиги камида 2,4 m бўлиши лозим.
268. Савдо йўналишида бўлмаган биноларнинг савдога мўлжалланган хоналари иккинчи қаватдан юқори бўлмаган сатҳларда жойлаштирилиши керак.
269. Савдо йўналишида бўлмаган биноларга жойлаштирилган ва майдони 100 m2 гача бўлган савдо залига киришни ушбу биноларнинг умумий вестибюли орқали амалга оширишга йўл қўйилади.
270. Ташриф буюрувчилар учун савдо-кўргазма салонлари, буюртмаларни қабул қилиш ҳамда тарқатиш заллари омборхоналар ва буюртмаларни бутлаб (қадоқлаб) ишлаб чиқариш хоналаридан алоҳида жойлаштирилиши керак.
271. Буюртмаларни қадоқлаш ва комплектлаш хоналари, маҳсулотлар ҳамда товарларни сақлаш хоналари, маиший хизмат кўрсатиш хоналари буюртмаларни тайёрлаш ҳажми ва технологик талабларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
272. Буюртмаларни бутлаш цехларининг габаритлари қўлланиладиган жиҳозларнинг ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.
273. Бозорларда қуйидаги хоналар ва ҳудудлар назарда тутилиши лозим:
йил давомида савдо қилувчи заллар ва айвонлар остига жойлашган сабзавот савдо майдонлари (жиҳоз ва ўтиш йўлакларини ҳисобга олган ҳолда 1 та савдо жойига 6 — 8 m2 савдо майдони тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда);
харидорларга хизмат кўрсатувчи хоналар (хизматлар бюроси, кафетерий, бар ва бошқалар);
маҳсулотларни сақлаш хоналари;
омборлар, совутиш камералари, гўштни сақлаш учун совиткичлар ва гўшт кесиш хоналари;
хўжалик хоналари (тарозилар, касса аппарати, инвентарь, махсус кийимларни сақлаш хоналари, ювиш хоналари, таъмирлаш устахонаси);
маъмурий-хизмат хоналари ва ходимлар учун маиший хоналар (идора, ёнғин хавфсизлиги-қўриқлаш хонаси, гардеробли маиший хоналар, санитария узеллари, душхоналар);
тара ва контейнерларни сақлаш жойлари, чиқиндиларни тўплаш жойлари, бозор ичи транспорти ва тозалаш машиналарининг автотураргоҳлари, жамоат санитария-гигиена шохобчалари.
274. Бозор мажмуалари таркибига лойиҳа топшириғига мувофиқ қуйидаги қўшимча объектлар киритилиши мумкин:
дўконлар;
умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари;
жойлаштириш воситалари ва бошқалар.
275. Савдо ўринлари сони 150 — 250 та бўлган ўрта қувватли ёпиқ бозорлар хоналарининг таркиби ва майдонлари ушбу ШНҚнинг 13-иловасидаги тегишли кўрсаткичлар бўйича белгиланиши лозим.
276. Ўтиш йўлакларининг кенглиги эвакуация талаблари ҳамда маҳсулотларни савдо жойларига етказиб бериш шароитларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
277. Савдо марказлари ва бозорларда ташкил этилган марказий ўтиш йўлакларининг кенглиги камида 2,8 m, расталар орасидаги иккинчи даражали йўлакларнинг кенглиги камида 1,8 m, расталар ва девор орасидаги масофа камида 1,5 m бўлиши лозим.
278. Илдизмева сабзавотларни сотиш зали ёки бўлими асосий савдо залидан алоҳида ажратилиши ва юк тушириш жойига бевосита туташтирилиши зарур.
279. Юк тушириш жойларини омборлар ва совитиш камералари билан боғловчи йўлакнинг кенглиги 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.
280. Мавсумий сабзавот савдосини ташкил этиш учун қаттиқ қопламали ва айвонли савдо майдонлари лойиҳаланиши зарур.
Ушбу майдонлардаги савдо жойлари яқинида сабзавотларни ювиш жойи, қўл ювиш жиҳози ва ичимлик суви фаввораси бўлиши лозим.
281. Савдо майдонидаги ўтиш йўлаклари ушбу ШНҚнинг 276, 277-бандларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, санитария узеллари алоҳида турувчи блокларга жойлаштирилиши керак.
2-§. Савдо-кўнгилочар мажмуаларига қўйиладиган талаблар
282. Савдо-кўнгилочар мажмуаси биноларининг умумий, фойдали, ҳисобий ва савдо майдонлари, қурилиш ҳажми, қурилиш майдони, қаватлари сони, баландлиги ва бошқа параметрлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ аниқланиши керак.
283. Савдо-кўнгилочар мажмуалари жойлаштириладиган ҳудудга қуйидагилар жойлаштирилиши лозим:
савдо-кўнгилочар мажмуалари ходимлари ҳамда уларга ташриф буюрувчиларнинг енгил автомобиллари учун тўхташ ва туриш жойлари (очиқ майдонлар, ички ва ер остига қурилган ҳамда олд қурилган ёки алоҳида турувчи автотураргоҳлар);
савдо-кўнгилочар мажмуаларига хизмат кўрсатувчи юк автомобиллари учун туриш жойлари (ички қурилган ва ички-олд қурилган жойлар, шунингдек ер устида жойлашган).
284. Савдо-кўнгилочар мажмуасини алоҳида турувчи, кўп функцияли, баланд биноли, транспорт узелларига жойлашувчи мажмуалар кўринишида лойиҳалашга йўл қўйилади.
285. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ҳудудининг ландшафти ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
286. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг ҳудуди (ер участкаси)нинг режавий схемасини ишлаб чиқишда қуйидагилар инобатга олиниши зарур:
такси, транспорт воситаларининг улар учун мўлжалланган тўхташ жойларига келиши, енгил транспорт воситаларининг тўхташ ва харид қилинган товарларни юклаш жойларига кириб келиши, юк автомашиналарининг товарларни тушириш ҳудудига кириб келиши, мумкин қадар уларнинг кесишишига йўл қўймаслик;
ҳудуд (ер участкаси)ни харидорлар (ташриф буюрувчилар) ва товарлар, пиёдалар ҳамда транспорт воситаларининг оқимлари (товарларни олиб келиш ва тушириш жойлари) бир-биридан ажратиб, пиёдаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини ҳисобга олиб функционал қисмлар (зоналар)га ажратиш.
287. Товарларни туширишга мўлжалланган очиқ майдончаларни савдо-кўнгилочар мажмуасининг изоляцияланган хўжалик ҳовлисига жойлаштириш лозим.
288. Товарларни туширишга мўлжалланган очиқ майдончаларни жамоат бинолари ёки турар жой биноларининг яхлит (деразаларга эга бўлмаган) ён томонларига қаратиб жойлаштиришга йўл қўйилади.
289. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ҳудудидаги қаттиқ маиший чиқиндилар контейнерлари турар жой бинолари деразаларидан, мактабгача ва мактаб таълими ташкилотлари ҳудудларининг чегараларидан камида 20 m ва кўпи билан 100 m масофада жойлаштирилиши лозим.
290. Турли функционал гуруҳларга тегишли хоналарнинг таркиби, майдонлари ва ўзаро жойлашиши лойиҳа топшириғига асосан аниқланиши лозим.
291. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг ҳажмий-режавий ва конструктив тузилмаси эксплуатация даврида, савдо ҳамда ишлаб чиқариш жараёнларини комплекс механизациялаш ва автоматлаштириш босқичида хоналар гуруҳларининг функционал вазифасини ўзгартириш имконини таъминлаши лозим.
292. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг барча ташқи кириш жойлари олдида тамбурлар бўлиши зарур.
293. Савдо-кўнгилочар мажмуаларига болаларнинг ўйин майдончаларини жойлаштиришга йўл қўйилади.
294. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида спорт ва жисмоний тарбия-дам олиш вазифасидаги хоналар ШНҚ 2.08.10-24 га мувофиқ лойиҳаланиши зарур.
295. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида томоша заллари, кинотеатрларнинг майдонлари ва параметрлари, конференция заллари, ўқув заллари ШНҚ 2.08.11-24 га мувофиқ бўлиши керак.
296. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида юк лифтларининг юк кўтарувчанлиги ва кабиналарининг габаритлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши, уларнинг минимал сони юк ҳажмларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
297. Лойиҳа топшириғида ташриф буюрувчилар (харидорлар) учун ҳаракатланувчи йўлак (траволатор), юк лифтлари ва ички, олд қурилган, ер ости автотураргоҳларига йўналтирилган алоҳида чиқиш жойлари назарда тутилиши лозим.
298. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида юк тушириш жойларини ёпиқ ёки очиқ ҳолатда, иситиладиган ёки иситилмайдиган, юклар туширилиши туннеллар ёки махсус хўжалик ҳовлилари орқали амалга ошириладиган қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Юк тушириш платформаларининг баландлиги, габаритлари ва сони лойиҳа топшириғига мувофиқ аниқланиши лозим.
299. Функционал таркиби ва вазифаси (профили) бўйича савдо-кўнгилочар мажмуалари турлари ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 1-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.
300. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг таркибига кирадиган корхона ва муассасаларнинг функционал-типологик гуруҳлари ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 3-жадвалга мувофиқ белгиланиши зарур.
301. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 2-жадвалга мувофиқ камида иккита базавий объект (корхона ёки муассаса) асосида шакллантирилиши лозим.
Базавий объектлардан камида биттаси савдо корхонаси бўлиши зарур.
Базавий объектлар сифатида турли функционал йўналишдаги объектлар, жумладан, савдо корхоналари (супермаркетлар ёки ихтисослашган дўконлар), умумий овқатланиш корхоналари (кафе, ресторан ва бошқалар), маданий дам олиш муассасалари (кинотеатр, дам олиш маркази ва бошқалар), жисмоний тарбия ва спорт объектлари ёки уларнинг мажмуаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
302. Савдо-кўнгилочар мажмуаси таркибига кирувчи савдо, маданий дам олиш, жисмоний тарбия ва спорт ҳамда бошқа корхона ва муассасалар учун умумий фойдаланиш йўлаклари ва муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашга йўл қўйилади.
303. Савдо-кўнгилочар мажмуасида экспозицион майдончали витриналарни лойиҳалашда хавфсизлик ва ишончлиликни таъминлайдиган ойна қўлланилиши назарда тутилиши керак.
Экспозицион майдончали витриналарни жойлаштиришда кўча томондан витриналарнинг совийдиган сиртларини терлашдан ва музлашдан, зарур бўлган ҳолларда қуёшнинг тўғри тушадиган нурларидан ҳимоя қилиш зарур.
304. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида эвакуация йўналишини кўрсатувчи ёритиладиган белгилар (йўналтирувчи яшил йўлак) пол сатҳига яқин баландликда ўрнатилиши керак.
305. Эвакуация йўлларидаги поллар ёнмайдиган материаллардан ишланган бўлиши лозим.
Савдо залларидан эвакуация қилиш йўлларида, товарларни ташийдиган аравачалар ва харидорлар (ташриф буюрувчилар) ҳаракатланадиган жойларда остоналар бўлишига йўл қўйилмайди.
306. Асфальт полларни фақат автомобиллар учун мўлжалланган юк тушириш жойларида қуришга йўл қўйилади.
307. Савдо-кўнгилочар мажмуасининг бошқа хоналарида пол материали лойиҳа топшириғига асосан аниқланиши керак.
3-§. Умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган талаблар
308. Умумий овқатланиш корхоналари ихтисослашувига кўра қуйидаги турларга бўлинади:
чойхоналар;
ошхоналар;
ресторанлар;
кафелар;
тамаддихоналар (буфетлар);
кафетерийлар;
барлар ва бошқа турдаги корхоналар.
309. Умумий овқатланиш корхоналари СанҚваН 0027-22 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Бунда корхонанинг сиғими овқатланиш залларидаги ўриндиқлар сони бўйича аниқланиши, мавсумий сиғимни ошириш учун ёпиқ террасалар (айвонлар) ва ободонлаштирилган очиқ майдонларда овқатланиш жойлари назарда тутилишига йўл қўйилади.
310. Кафе, ошхона ва ресторанларнинг овқатланиш заллари, шунингдек банкетлар ва бошқа тадбирларга мўлжалланган залларнинг сиғими улардаги ўриндиқлар сони бўйича белгиланиши лозим.
311. Сиғими 50 ўриндан кам бўлган умумий овқатланиш корхоналарида харидорлар ва ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойини лойиҳалаш керак.
312. Ошхоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғи ҳамда овқатланишни ташкил этишга доир технологик талаблар асосида белгиланади.
313. Болаларнинг дам олиш муассасаларида овқатланиш заллари бир сменада хизмат кўрсатишга мўлжалланиши, бир сменада овқатлантириладиган болалар сони 200 нафардан ошмаслиги лозим.
314. Ёзда фаолият кўрсатадиган дам олиш муассасаларида овқатланиш залларининг майдони бир ўринга 1,0 — 1,2 m2, овқатланиш блоки залида эса бир ўринга 0,95 — 1,4 m2 ҳисобида белгиланиши лозим.
Ёзги ошхоналарнинг залларини террасаларда (тентлар, тепа қопламали жойларда) лойиҳалашга йўл қўйилади.
315. Овқатланиш зали майдонининг (овқат улашиш жойидан ташқари) қисми залдаги бир ўрин-жойга тўғри келадиган қуйидаги майдон ҳисобида белгиланиши лозим:
ресторанларда 1,8 ва эстрада, рақс майдончаси жойлаштирилганда — 2,0 m2;
ошхоналарда ва умумий турдаги кафеларда, корхоналар ва олий таълим ташкилотларининг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m2;
тезкор хизмат кўрсатувчи корхоналарда, барларда — 1,2-1,3 m2;
болаларга мўлжалланган соғломлаштириш оромгоҳларида (лагерларда) — 1,0 m2, санаторий оромгоҳларида — 1,4 m2;
пансионатларнинг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m2;
туристик ва дам олиш жойлари (зоналари)да — 1,4 m2.
Санаторийлардаги овқатланиш залининг майдони ШНҚ 2.08.03-21 га мувофиқ белгиланиши лозим.
316. Овқатланиш корхоналари залларининг баландлиги залнинг сиғим бирлигига 4-5 m3 ҳаво ҳажми тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
317. Биноларнинг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган умумий овқатланиш корхоналарининг хоналари ушбу ШНҚнинг 65-банди учинчи ва тўртинчи хатбошисига мувофиқ ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига ва олдида чуқурлари бўлган деразаларга эга бўлиши зарур.
318. Сиғими 50 ўрин-жойгача бўлган кичик залларнинг баландлиги камида 2,8 m бўлиши лозим.
Зал бинонинг ярим ертўла (цоколь) қаватида жойлашганда, полдан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландликни камида 2,5 m қилиб белгилашга йўл қўйилади.
319. Умумий овқатланиш корхоналари таркибида қуйидаги хоналар гуруҳлари назарда тутилиши лозим:
ташриф буюрувчилар учун — вестибюль ва аванзаллар, овқатланиш заллари, буюртмаларни қабул қилиш ва бериш бўлимлари, пишириқлар савдоси бўлимлари, гардероблар ва санитария узеллари;
ишлаб чиқариш хоналари — маҳсулотларни қайта ишлаш цехлари ёки охирги тайёрлов цехлари, ювиш хоналари, овқат улашиш жойлари ва бошқалар;
омборхоналар — юк тушириш хоналари, омборлар, совутиш камералари, идиш-товоқ ва инвентарлар сақланадиган хоналар, чиқиндилар камераси ва бошқалар;
маъмурий-маиший хоналар — бошқариш ва ходимлар учун маиший хоналар, гардероблар, душхоналар, чойшаблар сақланадиган хона ва бошқалар.
Мазкур хоналарнинг майдонлари ушбу ШНҚнинг 14-иловасига мувофиқ аниқланиши керак.
320. Ташриф буюрувчиларга мўлжалланган хоналар (жойлар) бошқа ишлаб чиқариш хоналари гуруҳидан изоляцияланган бўлиши керак.
321. Гардероб ва санитария узелларига эга бўлган вестибюль аванзалнинг сиғимини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда вестибюль (гардеробсиз) ва аванзалнинг майдони 12 m2 дан кам бўлмаслиги лозим.
322. Ичимликлар ва музқаймоқ сотиладиган барлар алоҳида кириш жойларига эга бўлиши лозим.
323. Овқат пишириш цехлари хоналарининг баландлиги уларга туташ овқатланиш ёки савдо заллари баландлигидан кам бўлмаслиги керак.
324. Вестибюллар, гардероблар, санитария узеллари, маҳсулотларни (масаллиқни) қайта ишлаш цехлари, идиш-товоқ ювиш хоналари, омборхоналар, маъмурий-маиший ва хўжалик хоналарининг баландлиги камида 2,5 m бўлиши лозим.
325. Сиғими 100 ўрин-жой ва ундан ортиқ бўлган умумий овқатланиш корхоналари биноларида юк тушириш хонасига кириш жойи ходимлар учун мўлжалланган кириш жойидан алоҳида бўлиши лозим.
326. Овқатланиш блокларида ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,5 m, механизациялашган воситалардан фойдаланиладиган блоклар ички йўлакларининг (коридор) кенглиги эса камида 1,8 m бўлиши керак.
327. Совутиш камераларининг майдони камида 6 m2 бўлиши ва сақланадиган маҳсулотларнинг тури ҳамда ҳажмини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши (баландлиги камида 2,4 m бўлиши) зарур.
6-боб. Маиший хизмат кўрсатиш мажмуалари, архив биноларига қўйиладиган талаблар
1-§. Умумий талаблар
328. Биноларнинг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган маиший вазифаларни бажаришга мўлжалланган барча хоналар ушбу ШНҚнинг 65-бандига мувофиқ лойиҳаланиши, улар олдида чуқурлари бўлган деразаларга ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши керак.
329. Савдо марказлари ёки бошқа вазифадаги жамоат бинолари таркибида жойлаштириладиган, майдони 200 m2 дан ортиқ бўлган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларининг хоналари бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.
330. Маиший хизмат кўрсатиш корхоналарини бошқа муассасалар билан бирлаштиришда (кооперациялашда) умумий вестибюль ёки ташриф буюрувчилар учун кутиш жойи (зона)лари лойиҳалаштирилиши, бунда асосий хоналардан чиқиш жойларида ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилиши керак.
331. Тез алангаланувчи моддалар қўлланиладиган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларини бошқа вазифадаги жамоат биноларининг ичига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (майдони 300 m2 гача бўлган сартарошхона, гўзаллик уйлари, соат тузатиш устахоналари, майдони 60 m2 гача бўлган кир ювиш ва кимёвий тозалаш корхоналарининг қабул қилиш пунктлари, майдони 200 m2 гача бўлган пойабзал тузатиш устахоналари ва суратга олиш хоналари бундан мустасно).
332. Аҳолидан иккиламчи хомашё қабул қилиш пунктларини алоҳида биноларга (павильонларга) ёки биноларга қўшиб қурилган маиший хизмат кўрсатиш корхоналари блокларига жойлаштиришга йўл қўйилади.
333. Майдони 150 m2 дан кам бўлган маиший хизмат кўрсатиш корхоналарида харидорлар ва ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойини лойиҳалашга йўл қўйилади.
334. Вестибюль ва ташриф буюрувчиларни қабул қилиш хоналарининг майдони камида 12 m2, буюртмани қабул қилиш ва тайёрлаш хонасининг майдони камида 15 m2 бўлиши керак.
335. Кутиш жойларининг майдони бир вақтнинг ўзида кутаётган ҳар бир мижозга 2-3 m2 тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
336. Ательеларда вестибюль олдида либосларни кийиб кўриш кабинаси лойиҳаланиши, унинг ўлчами 1,7х2,0 m бўлиши зарур.
337. Сартарошхона ва гўзаллик салонларининг залларида ҳар бир иш ўрнига камида 6 m2, маникюр залида ҳар бир иш ўрнига камида 5 m2, косметика ва педикюр хоналарида эса ҳар бир иш ўрнига 8-9 m2 майдон тўғри келиши лозим.
Алоҳида хонанинг майдони камида 12 m2 бўлиши керак.
338. Устахоналар (майда таъмирлаш, тикув хоналари) майдони бир иш ўрнига камида 6 m2, катта габаритли маиший техника таъмири учун 8-9 m2 тўғри келишини ҳисобга олиб белгиланиши керак.
Устахонанинг майдони 15 m2 дан кам бўлмаслиги лозим.
339. Мебель, кийим, пойабзал, трикотаж буюмларини тайёрлаш бўйича буюртма олиш бюроларида 25 — 30 m2 ва ундан кўп майдонга эга бўлган кўргазмалар зали лойиҳаланиши керак.
340. Моделларни намойиш этиш учун подиумга эга бўлган кўргазма залларининг майдони 60 m2 дан кам бўлмаслиги зарур.
341. Ишлаб чиқариш хоналари ҳамда омборхоналарнинг габарити ва майдонлари технологик талаблар бўйича белгиланиши зарур.
342. Комплекс хизмат кўрсатиш корхоналарининг таркиби ва хоналари майдонлари технологик талаблар ҳамда ҳисоб-китоблар асосида аниқланади.
343. Маъмурий-маиший хоналарнинг таркибини бир сменадаги иш жойлари сонини ва маъмурий муассасаларнинг ҳисобий нормаларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш зарур.
2-§. Ҳаммом ва сауна биноларига қўйиладиган талаблар
344. Йигирма нафардан кўпроқ кишига хизмат кўрсатувчи ҳаммом ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари биноларининг оловбардошлиги III даражадан паст бўлмаслиги лозим.
345. Сауналарни биноларнинг ертўла қаватларида, томошабинлар учун мўлжалланган трибуналар остида, бир вақтнинг ўзида 100 нафардан ортиқ киши бўлишига мўлжалланган хоналарнинг тагида ёки уларга туташ хоналарда, шунингдек функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1.1 синфига мансуб биноларда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
346. Қуруқ иссиқ ҳаволи ҳаммомларни (сауналарни) жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт муассасалари, жойлаштириш воситалари ҳамда маиший хизмат кўрсатиш корхоналарининг оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган бинолари биринчи ва ярим ертўла (цоколь) қаватларининг ичига қуриб жойлаштиришга йўл қўйилади.
347. Бино ичига қуриб жойлаштириладиган сауналарни лойиҳалашда қуйидаги талабларга риоя қилиниши лозим:
буғхона ҳажми 8 m3 дан кам ва 24 m3 дан ортиқ бўлмаслиги;
сауна хоналари мажмуаси оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар ва REI 45 бўлган 3-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши;
сауна хоналари мажмуасидан ташқарига олиб чиқувчи мустақил эвакуация чиқиш жойи бўлиши;
сауна печи заводда тайёрланган, автоматик ҳимоя қурилмасига эга бўлиши ҳамда кунлик иш вақти тугагач печь ўчирилиши ва тўлиқ совигунга қадар қайта ишга туширилмаслиги;
электр печнинг бошқарув пульти буғхона олдидаги қуруқ хонага жойлаштирилиши, шунингдек кабеллар изоляцияси иссиққа чидамли бўлиши ва буғхонадаги ҳарорат 110°C гача кўтарилиши мумкинлиги ҳисобга олиниши;
электр печдан буғхона деворининг ички қопламасигача бўлган масофа камида 20 cm бўлиши, печь устига шифт яқинида ёнмайдиган иссиқлик изоляцияловчи экран ўрнатилиши ва экран билан шифт қопламаси орасидаги масофа камида 5 cm бўлиши;
буғхона эшигининг пастки қирраси билан пол орасидаги тирқиш камида 30 mm бўлиши;
буғхона поли периметри бўйлаб перфорацияланган қувурлардан дренаж қурилмаси ўрнатилиши ва ушбу қурилма буғхона кириш жойи олдида бошқариладиган ички оқова сув тармоғига уланиши;
буғхона қопламаси япроқли дарахтлар ёғочидан тайёрланиши (смола билан шимдирилган ёғочдан фойдаланишга йўл қўйилмайди);
сауна мажмуасининг барча хоналари, шу жумладан ечиниш, дам олиш ва массаж хоналари ёнғин сигнализацияси билан жиҳозланиши.
348. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари ювиниш-душхоналари, буғхоналари ҳамда индивидуал хоналаридаги ўринлар сонидан келиб чиқиб лойиҳаланиши лозим.
349. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари хоналарининг таркиби ва майдонлари технологик асослар бўйича ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳа топшириғи бўйича белгиланиши керак.
350. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларидаги ечиниш, ювиниш (ёки душ) ва буғхоналари ўрин-жойларининг нисбати (бир вақтда фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда) технологик ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.
351. Сиғими 20 ва ундан ортиқ жойга эга бўлган ҳаммомлар икки бўлимли (эркак ва аёллар учун) бўлиши, сиғими 20 тагача жойдан иборат бўлган ҳаммомлар бир бўлимли ҳамда аёллар ва эркаклар учун навбат билан фойдаланишга мўлжалланган бўлиши зарур.
352. Умумий буғхоналар, ювиниш, душхона ва санитария узелларига кириш жойлари ечиниш хоналаридан тамбур орқали ўтишни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим. Буғхонага кириб чиққандан сўнг ечиниш хонаси майдонида дам олиш жойи бўлиши керак (умумий майдони камида 12 m2, индивидуал ечиниш хонасининг майдони камида 6 m2).
353. Сиғими 50 ва ундан ортиқ ўринли ҳаммомларда қуйидагилар назарда тутилиши лозим:
ювиниш ҳамда душхоналарида аёллар ва эркаклар бўлимлари орасида қўшимча эшиклар;
ўриндиқлар орасида жойлашган ювиниш жойларида махсус чайиниш душлари;
ювиниш ва душхоналаридан ечиниш хонасига чиқиш (ўтиш) жойининг ярим қисмида қўшимча чайиниш душлари;
хоналар ва жиҳозларни даврий дезинфекция қилиш учун қурилмалар;
стационар дезинфекция камералари (200 ўринли ва ундан ортиқ ҳаммомларда).
354. Ҳўл режимда эксплуатация қилинадиган хоналарни бошқа режимда ишлайдиган хоналар устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Тўсиб турувчи конструкцияларни намликдан ишончли изоляция қилиш таъминланган бўлиши керак.
Нам ва ҳўл режимда ишлайдиган хоналарда пол сатҳидан дераза ўринларининг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Ҳўл (нам) жараёнлар кечадиган хоналарнинг полларини намланмайдиган, сув таъсирига чидамли ва биологик таъсирга чидамли материаллардан қуриш зарур.
355. Соғломлаштириш души ва ванналарининг хоналари ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
356. Бадан қорайтириш ва массаж хоналарининг майдони камида 14 m2, косметика хоналарининг майдони камида 12 m2, шифокор-маслаҳатчи хонасининг майдони 12 — 16 m2, даволовчи бадантарбия (тренажёр) хонасининг майдони эса камида 20 m2 бўлиши керак.
357. Аёллар ва эркаклар заллари ҳамда маникюр ва педикюр хоналарини ўз ичига олган гўзаллик салонини сартарошхоналар учун белгиланган майдон нормаларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.
358. Фитобар майдони бир нафар фойдаланувчига 1,2-1,3 m2 юза тўғри келишидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши, бунда фитобар олдида қўл ювиш учун ёрдамчи хона бўлиши лозим.
359. Кафетерийлар ва чойхоналар ушбу ШНҚнинг 5-бобидаги 3-параграфда келтирилган талаблар бўйича лойиҳаланиши керак.
360. Сауна хоналари мажмуасининг таркибида қуйидаги хоналар бўлиши лозим:
ечиниш хонаси;
дам олиш хонаси;
душхона;
ҳожатхона;
буғли-сауна;
бассейн.
361. Битта хонага дам олиш жойи (зонаси) ва микробассейнни жойлаштиришга йўл қўйилади.
362. Буғли-сауна ушбу ШНҚнинг 344 — 347-бандлари талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
363. Буғли-саунада поғоналар ва деворлар ёғоч (қайин, жўка, тоғтерак)дан ишланиши керак.
364. Майдони 25 — 30 m2 ва ундан катта бассейнларнинг ванналарини баландлиги камида 3,6 m бўлган залларга жойлаштириш зарур.
365. Бассейн ваннасининг периметри бўйлаб камида 1 m кенгликда айланиб юриш йўлакчаси лойиҳаланиши керак.
366. Бассейн хонасига кириш жойи буғхона ва душхона яқинида жойлаштирилиши, бассейнга киришда эса оёқ ваннасидан ўтиш назарда тутилиши керак.
367. Ўлчами 6 х 10 m ва ундан катта бўлган ванналар соғломлаштириш машғулотларига мўлжалланган бассейнларга қўйиладиган норматив талабларга мувофиқ ёрдамчи ва техник хоналарни киритган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
3-§. Кир ювиш ва кийимларни кимёвий тозалаш корхоналарининг хоналарига қўйиладиган талаблар
368. Кир ювиш корхоналарининг хоналари бир сменада ювиладиган кийимлар миқдорини ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг 15-иловасига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
369. Кир ювиш корхоналарида кир кийимларни қабул қилиш хонаси, ювиш цехи, қуритиш ва дазмоллаш, тахлаш ва ўраш хоналари ҳамда тоза кийимларни сақлаш ҳамда қайтариш хоналари, омборхоналар (ювиш воситаларини сақлаш хоналари), ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели), таъмирлаш-механик хоналар бўлиши керак.
370. Мижозлар учун мўлжалланган хонанинг майдони 12 m2 дан кам бўлмаслиги зарур.
371. Кир кийимларни қабул қилиш ва тоза кийимларни бериш жараёнларидаги одамлар ҳамда кийимлар оқимлари кесишмаслиги учун уларга мўлжалланган хоналар алоҳида кириш жойларига эга бўлиши керак.
372. Хоналарнинг умумий майдонлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:
125 kg гача бўлганда — бир сменадаги ҳар 1 kg иш унумдорлигига 0,8 m2;
125 kg дан ортиқ, 250 kg гача бўлганда — бир сменадаги ҳар 1 kg иш унумдорлигига 0,5 m2.
373. Бир сменада кир кийимларни ювиш унумдорлиги 125 — 250 kg бўлганда ювиш цехининг баландлиги камида 3,6 m, сменада 500 kg кир кийим ювилганда цех баландлиги камида 4,2 m бўлиши зарур.
374. Кимёвий тозалаш корхоналари ва пунктларининг қабулхоналари сменада ишлов бериладиган кийимлар ҳажмини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
375. Қабул қилиш пунктлари таркибида қуйидагилар бўлиши зарур:
кийимларни қабул қилиш ва уларни қайтариш жойлари (зоналари)га эга бўлган вестибюль;
ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели);
кийимлар ва инвентарь жиҳозларни сақлаш хоналари.
376. Кийимларни кимёвий тозалаш корхоналарининг ишлаб чиқариш хоналари технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши, уларнинг умумий майдони қуйидагича белгиланиши лозим:
сменада 50 дан 150 kg гача кийим ювилганда бир kg га — 1,4 m2;
150 kg дан кўп кийим ювилганда бир kg га — 1,0 m2;
омборларнинг майдонлари 1 kg га — 0,1 m2.
4-§. Архив биноларига қўйиладиган талаблар
377. Турли йўналишдаги архивлар таркибида қуйидаги хоналар назарда тутилиши лозим:
қабулхона;
ҳужжатларни бутлаш ва сақлаш хоналари;
вестибюль ва ташриф буюрувчилар учун хона;
ҳужжатлардан нусха кўчириш хонаси;
ҳужжатларни реставрация қилиш ва экспертизадан ўтказиш хоналари;
Хоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.
378. Ходимлар учун иш хоналари ШНҚ 2.08.04-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Ташриф буюрувчиларга мўлжалланган ўқув зали майдони ҳар бир ўқув ўрнига 3,0 — 6,0 m2 ҳисобидан белгиланиши керак.
379. Архив ҳужжатларини сақлаш хоналарининг майдони ҳар 1 000 та ҳужжат сақлов бирлигига 2,5 m2 ҳисобидан белгиланиши лозим.
380. Вестибюль ва санитария узелларини маъмурий биноларга қўйиладиган талаблар бўйича лойиҳалаш керак.
7-боб. Санитария-гигиена шохобчаларига қўйиладиган талаблар
1-§. Санитария-гигиена шохобчаларини жойлаштиришга қўйиладиган умумий талаблар
381. Янги жамоат ҳожатхоналарини қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш учун ер участкалари иқлим шароитлари, жой рельефи, ер ости ва ер усти сувларининг жойлашуви, табиий ҳаво алмашинуви ҳамда санитария-ҳимоя зонасини ташкил этиш зарурати ҳисобга олинган ҳолда танланиши лозим.
382. Бино ичида жойлаштириладиган санитария узеллари муассаса ёки корхонанинг вазифаси, фойдаланувчилар сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
383. Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалашда, қуришда ва жойлаштиришда СанҚваН 0100-25 талаблари ҳисобга олиниши лозим.
384. Жамоат ҳожатхоналари қуйидаги жойларда бўлиши керак:
майдонларда, автомагистралларда, сайёҳлик маршрутлари, автомобиль йўлларининг йирик чорраҳаларида;
вокзал, автовокзал, аэропорт, метро, темир йўл станциялари, маданий-кўнгилочар ва спорт иншоотларига туташ ҳудудларда (ушбу ҳудудларда ҳожатхоналарнинг тахминий сиғими ҳар 500 нафар фойдаланувчи учун 1 ўринни ташкил этиши керак);
рекреация зоналари, шаҳар атрофи ва шаҳар ичидаги истироҳат боғлари, хиёбонлар, аҳоли оммавий дам олиш жойларида, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва пиёдалар ҳаракати кўп бўлган кўчаларда ҳар 500 m радиусда;
савдо марказлари, деҳқон бозорлари ва кўнгилочар марказлар ҳудудида;
ярмаркалар, маданий-оммавий ва спорт тадбирлари ўтказиладиган жойларда;
стадионлар, пляжлар, сув спорти иншоотлари, сузиш ҳавзаларида;
маданий-оммавий объектлар, кинотеатр, маданият марказлари, кутубхона ва галереяларда;
моддий маданий мерос объектларида;
барча турдаги ёқилғи қуйиш шохобчалари ва умумий овқатланиш корхоналарида;
маиший хизмат кўрсатиш объектларида, савдо дўконларида, 25 тадан ортиқ автомобиллар тўхташ жойларида.
385. Умумий фойдаланишдаги автомобил йўллари бўйида эса ҳар 50 km масофада жойлаштирилиши керак.
386. Жамоат бинолари ва иншоотларида, шунингдек спорт ва савдо мажмуалари, бозорлар, кўргазма марказлари, автовокзаллар, темир йўл вокзаллари ва аэровокзаллар таркибидаги санитария-гигиена шохобчалари (очиқ спорт иншоотларидагилар бундан мустасно) одамлар доимий бўладиган хонанинг энг узоқ нуқтасидан 75 m дан ортиқ бўлмаган масофада жойлаштирилиши лозим.
Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ва кўришда нуқсони бўлган шахслар ишлайдиган биноларда ҳожатхона кабиналари ҳар бир қаватда бўлиши, иш жойидан ҳожатхонагача бўлган масофа эса 50 m дан ошмаслиги керак.
387. Аҳоли пунктларидаги савдо бозорлари ва оммавий дам олиш марказларида, шунингдек боғлардаги жамоат зоналарида жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150 — 200 m бўлиши керак.
388. Очиқ ясси иншоотларда, спортнинг қайиқда эшкак эшиш турларига мўлжалланган иншоотларида, чанғи учиш базаларида машғулотлар жойлари ёки томошабинлар трибуналаридан жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150 m дан ошмаслиги лозим.
389. Жамоат ҳожатхоналарида санитария-техника жиҳозларининг сони жамоат биносининг вазифаси, бир вақтнинг ўзида бўлиши мумкин бўлган ходимлар ва ташриф буюрувчилар сонидан келиб чиқиб, эркаклар ва аёллар учун алоҳида ҳисобланиши лозим. Бунда:
а) эркаклар учун:
ҳар 20 — 30 нафар ходимга ва ҳар 50 — 60 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан унитаз;
ҳар 15 — 18 нафар ходимга ва ҳар 50 — 80 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан писсуар;
ҳар 4 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози, бироқ ҳар бир ҳожатхонада камида 1 та қўл ювиш жиҳози;
б) аёллар учун:
ҳар 15 нафар ходимга ва ҳар 25 — 30 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан унитаз;
ҳар 2 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози, бироқ ҳар бир ҳожатхонада камида 1 та қўл ювиш жиҳози назарда тутилиши керак.
390. Транспорт хизмати объектлари, шунингдек автостанциялар, автовокзаллар, темир йўл вокзаллари ва аэровокзаллардаги жамоат ҳожатхоналарида санитария-техника жиҳозлари сони қуйидагича белгиланиши лозим:
75 — 100 нафар аёлга — 1 та унитаз;
150 — 200 нафар эркакка — 1 та унитаз ва 2 та писсуар.
Мазкур объектларнинг маъмурий ва хизмат кўрсатиш хоналарида ишловчилар учун санитария узеллари маъмурий биноларга оид ҳисобий нормалар бўйича лойиҳаланиши керак.
391. Очиқ иншоотлар мажмуаларидаги жамоат ҳожатхоналари учун санитария-техника жиҳозларининг сони ва турлари ташриф буюрувчиларнинг ҳисобий сони ҳамда эркаклар ва аёллар нисбатидан келиб чиқиб, технологик ҳисоб-китоб асосида белгиланиши лозим. Бунда ҳар 300 — 500 нафар ташриф буюрувчига камида 1 та унитаз ҳисобидан қабул қилиниши керак.
392. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳожатхоналарда ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ махсус хоналар бўлиши керак.
393. Жамоат ҳожатхоналари жойлашуви ва ҳажмий-режавий ечимидан келиб чиқиб, табиий ёруғлик билан таъминланиши керак.
Улар ШНҚ 2.01.05-24 талабларига мувофиқ сунъий ёритилиши, ШНҚ 2.04.05-22 ҳамда 0100-25-сон СанҚваН талабларига мувофиқ шамоллатилиши лозим.
Бино ичида жойлаштирилган ҳожатхоналарнинг шамоллатиш (вентиляция) тизими асосий бино шамоллатиш (вентиляция) тизимидан мустақил бўлиши керак.
394. Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
ҳар бир унитаз учун камида 1,25 m2 майдон ажратилиши;
ҳар бир писсуар учун камида 1,5 m2 майдон ажратилиши;
ҳожатхонага кириш жойида қўл ювиш жиҳози ўрнатилган тамбур бўлиши.
395. Жамоат ҳожатхоналаридаги кабиналар эшиклари ички томондан беркитиладиган бўлиши, хоналар ва кабиналарнинг ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 399-бандига мувофиқ белгиланиши лозим.
Жамоат ҳожатхоналари хоналарининг баландлиги ушбу ШНҚнинг 400-бандига мувофиқ белгиланиши керак.
396. Ҳожатхона олдида тозалаш инвентарлари ва дезинфекция воситаларини сақлашга мўлжалланган жой ҳамда фаррош учун хона лойиҳаланиши зарур.
397. Жамоат ҳожатхоналари пандуслари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
398. Жамоат ҳожатхоналарининг деворлари, шифтлари ва поллари сув, газ ва товуш ўтказмайдиган бўлиши лозим. Девор ва поллар сувга чидамли, ювиш ва зарарсизлантириш мумкин бўлган материаллардан лойиҳаланиши, полларда эса траплар ўрнатилиши керак.
2-§. Жамоат ҳожатхоналарининг хоналарига қўйиладиган талаблар
399. Жамоат ҳожатхоналарида қуйидагилар назарда тутилиши лозим:
кириш тамбури;
навбатчи ходим учун хона;
қўл ювиш жиҳозлари ўрнатилган шлюзлар;
ушбу ШНҚнинг 21-иловасидаги 9-расмда кўрсатилган санитария-техника жиҳозлари;
эни камида 1,0 m, чуқурлиги камида 1,25 m бўлган кабиналар;
писсуарлар бўлими;
тозалаш инвентарини сақлаш учун жой ёки жавонлар;
ногиронлиги бўлган шахслар фойдаланиши учун махсус жиҳозланган алоҳида кабина;
она ва бола учун кабина.
400. Алоҳида турувчи ер ости жамоат ҳожатхоналари хоналарининг баландлиги 2,8 m дан, ер устидаги алоҳида турувчи жамоат ҳожатхоналари хоналарининг баландлиги эса 3,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.
401. Жамоат ҳожатхоналари жамоат биносининг габарити доирасида жойлаштирилганда, улар хоналарининг баландлиги асосий бино хоналарининг баландлигига тенг бўлиши керак.
3-§. Спорт заллари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари билан шуғулланиш жойлари ва ёпиқ муз залларидаги санитария-гигиена шохобчаларига қўйиладиган талаблар
402. Спорт заллари, жисмоний тарбия-соғломлаштириш машғулотлари ўтказиладиган жойлар ва ёпиқ муз залларининг санитария-гигиена шохобчаларида санитария-техника жиҳозларининг энг кам сони қуйидагича бўлиши лозим:
шуғулланувчи аёллар учун кийиниш жойларида ҳар 30 ўринга камида 1 та унитаз;
шуғулланувчи эркаклар кийимини алмаштириш учун 35 ўрин-жойга 1 та унитаз ва ҳар 45 ўринга камида 1 та писсуар;
аёл ходимлар, инструкторлар ва мураббийлар учун бир вақтда ишлайдиган ҳар 15 нафар аёлга камида 1 та унитаз;
эркак ходимлар, инструкторлар ва мураббийлар учун бир вақтда ишлайдиган ҳар 60 нафар эркакка камида 1 та унитаз ва ҳар 20 нафар эркакка камида 1 та писсуар.
403. Ходимлар, инструкторлар ва мураббийларнинг бир вақтда ишлайдиган умумий сони 20 нафардан кам бўлганда улар учун битта унитазли умумий санитария узелини лойиҳалашга йўл қўйилади.
404. Санитария узелининг ҳар бир хонасидаги прибор (унитаз, писсуар)лар сони 40 тадан ошмаслиги лозим.
Аёлларнинг санитария узелида 3 та унитаз учун битта қўл ювиш чиғаноғи ўрнатилиши керак.
405. Шуғулланувчилар, ходимлар, инструкторлар ва мураббийлар сонини ҳисоблашда эркаклар ва аёллар нисбати 1:1 деб қабул қилиниши лозим.
Ҳисоб ҳар бир тоифа бўйича алоҳида амалга оширилади.
406. Томошабинлар учун санитария узелларини ҳисоблашда томошабинларнинг умумий сонидан эркаклар улуши одатда 60 фоиз, футбол ва муз хоккейи залларида 70 фоиз, аёллар улуши эса тегишинча 40 фоиз деб қабул қилиниши лозим.
4-§. Савдо ва умумий овқатланиш корхоналари бинолари учун санитария-гигиена шохобчаларига қўйиладиган талаблар
407. Ташриф буюрувчилар учун санитария-гигиена шохобчалари 400 m2 савдо майдонига 2 та унитаз тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши (бироқ, иккитадан кам бўлмаслиги) лозим.
408. Савдо мажмуалари (марказлари)га ташриф буюрувчилар учун санитария-гигиена шохобчаларини дўконларнинг жами савдо майдонини ҳисобга олган ҳолда дўконларнинг бутун мажмуаси учун лойиҳалаш зарур.
409. Санитария-гигиена шохобчаларини савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларининг ичига, қаватларига жойлаштириш керак.
410. Санитария-гигиена шохобчаларини лойиҳалашда ногиронлиги бўлган шахслар учун қулайликлар ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ таъминланиши зарур.
411. Тозалаш инвентари сақланадиган хоналарда чаноқ (раковина), пол трапи, совуқ ва иссиқ сув тармоқларига уланган сув олиш жўмраклари назарда тутилиши лозим.
412. Савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларининг умумий майдони 8 500 m2 ва ундан ортиқ бўлганда, шунингдек озиқ-овқат дўконларининг умумий майдони 1 000 m2 ва ундан ортиқ бўлганда полларни ювиш учун сув олиш жўмраклари ва пол траплари назарда тутилиши лозим.
8-боб. Муҳандислик жиҳозларига қўйиладиган талаблар
1-§. Умумий талаблар
413. Жамоат биноларининг электр таъминоти тизимлари овқат тайёрлаш учун электр жиҳозларидан фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
414. Ишлаш жараёнида шовқин ва тебраниш ҳосил қиладиган муҳандислик ускуналарини жойлаштириш ва ўрнатишда бинонинг хизмат кўрсатиладиган хоналари ҳамда унга туташ ҳудудларда шовқин ва тебранишнинг йўл қўйиладиган даражаларини таъминлаш лозим.
Ускуналардан ҳосил бўладиган шовқин ва тебраниш ҳисоб-китоблари, шунингдек улардан ҳимоя қилиш чоралари ШНҚ 2.01.08-24 талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Жамоат бинолари ва иншоотларида фойдаланиладиган электр ускуналарнинг энергия самарадорлиги синфи «А» ва ундан юқори тоифага мансуб бўлиши лозим.
2-§. Иссиқлик таъминоти, иситиш, шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш тизимларига қўйиладиган талаблар
415. Жамоат бинолари хоналарида талаб этиладиган микроиқлим параметрларини таъминлаш учун иситиш, умумалмашинув шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари лойиҳаланиши лозим.
Мазкур тизимлар, шунингдек ёнғинга қарши шамоллатиш (вентиляция) тизимлари ШНҚ 2.04.05-22 ва ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ лойиҳаланиши керак.
416. Микроиқлимнинг чегаравий ёки оптимал параметрларини шамоллатиш (вентиляция) тизими орқали таъминлаш имкони бўлмаган ҳолларда, ҳавони кондиционерлаш тизими лойиҳаланиши лозим.
417. Бино ва иншоотларни лойиҳалашда иситиш, шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш тизимларида энергия самарадор технологиялар (иссиқлик насослари, иссиқликдан қайта фойдаланиш тизимлари ва бошқалар)ни қўллаш лозим.
Шунингдек, иситиш, совитиш ва шамоллатиш тизимлари диспетчерлик бошқарувига эга «ақлли» (smart) тизимларни қўллаган ҳолда лойиҳаланишига йўл қуйилади. Бунда ташқи ва ички ҳаво ҳарорати ҳамда хоналардан фойдаланиш режимига қараб автоматик ростлаш, ускуналарнинг иш ҳолати ва энергия сарфини кузатиш, носозликлар ҳақида сигнал узатиш ҳамда масофадан бошқариш таъминланиши лозим.
418. Йилнинг совуқ даврида биноларнинг узлуксиз фойдаланилмайдиган иситиладиган хоналари ҳаво ҳароратини нормадан пастроқ даражада, бироқ қуйидагилардан паст бўлмаган ҳароратда ушлаб туришни инобатга олган ҳолда лойиҳаланиши керак:
яшаш хоналарида — 15 оС;
жамоатхоналарида — 12 оС;
овқат тайёрлаш цехларида, чакана савдо дўконларининг енгил конструкцияли хоналарида, ёпиқ бозорларнинг савдо заллари ва расталарида — 5 оС.
419. Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиш зонасида йилнинг иссиқ, оралиқ ва совуқ даврлари учун иссиқлик қулайлигининг нормаланган, чегаравий ёки оптимал кўрсаткичларига мос ҳисобий параметрлар — ҳаво ҳарорати, нисбий намлиги ва ҳаракат тезлиги ушбу ШНҚнинг 8-иловасидаги 1-жадвални ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
420. Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиладиган жойи (зонаси)даги ҳисобий ҳарорат йилнинг иссиқ даври учун нормаланган ҳароратдан юқори бўлмаслиги ва йилнинг совуқ даври учун нормаланган ҳароратдан паст бўлмаслиги зарур.
Хизмат ва ёрдамчи хоналарда ҳаво алмашинувининг ҳисобини фақат ҳавони алмаштириш карралиги бўйича амалга оширишга йўл қўйилади.
421. Ҳавонинг талаб этиладиган зичлашиши (сийраклашиши) бўйича ички йўлаклар (коридорлар) ёки қўшни хоналарга нисбатан жамоат биноларининг хоналари қуйидаги турларга бўлиб лойиҳаланиши лозим:
Р1 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналардан 50 m3/h ҳажмда ҳаво киришини таъминловчи ҳаво сийраклашиши талаб этилади (хавфлилик синфи 3 ва 4 бўлган зарарли моддалар ажралиб чиқадиган хоналар, кам ҳид чиқарувчи нам режимли хоналар);
Р2 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналардан камида 100 m3/h ҳажмда ҳаво киришини таъминлайдиган ҳаво сийраклашиши талаб этилади (хавфлилик синфи 1 ва 2 бўлган зарарли моддалар ажралиб чиқадиган хоналар ёки ёқимсиз ҳид ажралиб чиқиши яққол сезиладиган хоналар);
П1 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналарга 50 m3/h ҳажмда ҳаво чиқарилишини таъминлайдиган махсус қурилмалар ёрдамида ҳосил қилинадиган ҳаво босими (подпор) талаб этилади (тортиладиган ҳавони ўзи орқали қўшни хоналарга ўтказадиган хоналар, бошқа хоналардан ҳаво киришига йўл қўйилмайдиган хоналар, шамол кўп эсадиган ҳудудларда ҳавоси кондиционерланувчи хоналар);
П2 — ҳар бир эшик орқали қўшни хоналарга камида 100 m3/h ҳажмда ҳаво чиқарилишини таъминлайдиган ҳаво тортилиши (зичлашиши) талаб этилади (жуда тоза хоналар);
Б — қўшни хоналарникига тенг бўлган босим таъминланиши талаб этилади (зарарли моддалар ажралиб чиқарувчи нарсалар сақланадиган ёки жараёнлар кечадиган хоналарга қайта ишланмаган ҳаво киритилишига йўл қўйилмайди);
Д — хонага тортиладиган ҳаво берилишида катта бўлмаган ҳаво сўрилишига (қўшни хонага ҳаво чиқарилишига) ёки ҳар бир эшик орқали кўпи билан 50 m3/h ҳажмида ҳаво оқиб ўтиши билан ҳаво сийраклашишига йўл қўйиладиган (агар ушбу хонадан чиқариладиган ҳаво киритиладиган ҳаводан ортиқ бўлса).
422. Хоналарнинг турларига боғлиқ ҳолда вентиляциянинг ҳар хил турларини қўллаш доираси ушбу ШНҚнинг 16-иловасидаги жадвал бўйича аниқланиши керак.
423. Майдони 35 m2 дан кам бўлган ишчи хоналардан ҳавони йўлак (коридор)га шамоллатиш (вентиляция) тизими панжаралари ёки эшик тавақалари тагидаги тирқишлар (тешиклар) орқали чиқаришга йўл қўйилади.
424. Табиий шамоллатишда ташқи ҳаво хоналарга форточка, фрамуга ёки бошқа очиладиган қурилмалар орқали берилади.
425. Хонадаги иситиш жиҳозларининг суткадаги ортиқча иссиқлик ишлаб чиқарувчанлигини кирувчи ҳавони иситишга сарфланадиган ва хонадаги одамлардан ҳар бир соатда ажралиб чиқадиган иссиқлик миқдорларининг фарқига тенг қилиб қабул қилиш керак.
426. Аёлларнинг шахсий гигиена хоналари, ҳожатхоналар, душхоналар, юз-қўл ювиш хоналари, ваннахоналари, зарарли моддалар ажраладиган хоналар, сўриб олиш жавонлари ва ертўлалардан ҳавони тортиб чиқариш тизимларини жамоат биноларининг бошқа хоналаридан ҳаво чиқариш тизимлари билан бирлаштиришга йўл қўйилмайди.
427. Совуқ, илиқ ва очиқ чордоқли жамоат биноларида ШНҚ 2.03.10-24 га мувофиқ ҳавони чордоқдан атмосферага чиқаришга йўл қўйилади.
428. Жамоат бинолари таркибига кирувчи ёрдамчи ва санитария-гигиена хоналарида совуқ давр учун иқлимий зонага боғлиқ бўлмаган ҳолда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳаво алмашинишининг карралигини ушбу ШНҚнинг 8-иловасидаги 2-жадвал бўйича белгилаш зарур.
429. Биринчи иқлимий зонада барпо этиладиган ва сунъий шамоллатиш (вентиляция) жиҳозлари билан таъминланадиган ҳамда одамлар доимо бўладиган жамоат биноларида киритиладиган ҳаво ҳажми ҳаво тортиш канали устида бутун бино бўйича камида 10 фоизга оширилган бўлиши керак.
430. Жамоат биноларида йилнинг иссиқ даври учун ҳавони кондиционерлаш ёки ҳавони совутиб киритувчи шамоллатиш (вентиляция) тизими лойиҳаланиши керак.
431. Хоналарни тунда қўшимча равишда шамоллатиш имконияти бўлиши зарур.
432. Сеанс бошланишидан олдин ёки танаффусларда зални тайёрлашда иситиш, совутиш ёки шамоллатиш таъминланиши лозим.
433. Архивларда йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралигини ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 1-жадвал бўйича аниқлаш зарур.
434. Ҳужжатлар сақлаш фонди 300 мингтадан ортиқ бўлган архивларнинг ҳужжат сақлаш хоналарида механик ҳаво киритиш ва табиий ҳаво чиқариш шамоллатиш (вентиляцияси) тизими назарда тутилиши лозим.
Ҳавони кондиционерлаш тизими билан бирлаштирилган ҳаво ёрдамида иситиш тизимини қўллашга йўл қўйилади.
Архивларнинг бошқа хоналарида сув билан иситиш тизими лойиҳаланиши лозим.
435. Уч юз минг ҳужжат сақлаш фондига эга бўлган архивларда табиий равишда ишлайдиган вентиляция тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади, бунда ҳаво бир мартадан кам бўлмаган ҳолда алмаштирилиши лозим.
436. Ҳужжатлар сақлаш фонди 300 мингтагача бўлган архивларда табиий шамоллатиш (вентиляция) тизимини қўллашга йўл қўйилади, бунда ҳаво алмашинуви карралиги соатига камида бир марта бўлиши керак.
Табиий шамоллатишни (вентиляция) қўллаш хоналарда талаб этиладиган микроклимат ва ҳужжатларни сақлаш шартлари таъминлаши лозим.
437. Архив биноларида ҳавонинг нисбий намлиги 50 — 55 фоиз бўлиши керак.
438. Чакана савдо корхоналари хоналарида, алоҳида ва бино ичида жойлашган ихтисослашган дўконларда, ярим ёпиқ пиёдалар йўлакларига эга савдо расталарида, шунингдек 150 ўрингача бўлган сабзавот бозорларида йилнинг совуқ даври учун ҳисобий ҳаво ҳарорати ва ҳаво алмашинуви карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 2-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.
439. Алоҳида ва бино ичида жойлашган, ярим очиқ пиёда ўтиш йўлакларига эга бўлган савдо расталари учун сув, буғ ва электр ёрдамида иситиладиган иситиш тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади, бунда ушбу тизимдаги иссиқлик чиқарувчи сиртнинг ҳарорати 110 °С дан ошмаслиги лозим.
Ҳаво ёрдамида ишлайдиган иситиш тизимини ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.
440. Айвонлар тагида жойлашган савдо майдонларида ушбу ШНҚнинг 439-бандида келтирилган тизимлардан ташқари 2,5 m баландликда ўрнатиладиган ва иссиқлик бериш сиртининг ҳарорати 250 °С дан ошмайдиган юқори ҳароратли электр нурланиш иситгичларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
441. Таркибида енгил алангаланувчи суюқликлар бўлган материаллар сақланадиган дўконларнинг савдо залларида иситиш тизимлари ШНҚ 2.01.19-22 талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.
442. Дўконлар ва ёпиқ бозорларда савдо залининг ҳавосини ҳар бир m2 га камида 10 m3/h ҳажмда тўғри келадиган ташқи ҳаво билан алмаштириш таъминланиши керак.
443. Майдони 600 m2 ва ундан ортиқ бўлган дўконларда йилнинг иссиқ даври учун ташқи ҳаво билан совутилмайдиган шамоллатиш (вентиляция) тизими билан биргаликда рециркуляцион ҳаво совуткичларни ёки кондиционерларни қўллашга йўл қўйилади.
444. Майдони 250 m2 гача бўлган дўкон ва бозорларнинг савдо майдони 600 m2 гача бўлган ёпиқ заллари учун фақат табиий равишда ишлайдиган шамоллатиш (вентиляция) тизимини лойиҳалашга йўл қўйилади.
445. Маиший кимё товарлари 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган савдо залларида марказлаштирилган ҳаво рециркуляциясини қўллашга йўл қўйилмайди.
446. Кимёвий, синтетик ёки бошқа ҳид чиқарувчи моддалар сақланадиган хоналарда ҳамда товарларни шу хоналарнинг майдончаларига жойлаштиришда ва сотишга тайёрлашда иш жойига ташқаридан соатига камида 60 m3 ҳаво тортиб киритилиши керак.
447. Савдо майдони 250 m2 ва ундан ортиқ бўлган дўконларнинг кириш жойларидаги тамбурлар ҳамда майдони 800 m2 ва ундан ортиқ бўлган ёпиқ бозорлар учун ташқи ҳаво ҳарорати минус 15 °С ва ундан паст бўлганда («Б» параметрлар) харидорлар кириш тамбурлари ҳавони иситадиган жиҳозлар билан жиҳозланиши керак.
448. Ҳаммомлар ва бассейнларда ечиниш хоналари ҳамда бассейн атрофидаги йўлаклар полини иситиш ёки пол қопламасини иссиқликни кам ўтказувчи материаллардан бажариш лозим.
Бунда пол ва йўлак юзасининг ҳарорати 31 °C дан ошмаслиги керак.
449. Умумий овқатланиш корхоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳаво алмашинуви карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 4-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.
450. Умумий овқатланиш корхоналарининг ишлаб чиқариш, ёрдамчи ва ташриф буюрувчиларга мўлжалланган хоналарида шамоллатиш (вентиляция) тизимлари технологик жараёнлар, микроиқлим талаблари ва ҳисоб-китоблар асосида табиий ёки механик усулда лойиҳаланиши лозим.
Шамоллатиш (вентиляция) тизимлари ШНҚ 2.04.05-22 ва умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган санитария-гигиена талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Овқат тайёрлаш жараёнида иссиқлик, буғ, ёғ заррачалари ёки ҳидлар ажралиб чиқадиган жиҳозлар устида маҳаллий сўрувчи қурилмалар, заруратга кўра эса ёғ заррачаларини тутиб қолувчи фильтрлар назарда тутилиши лозим.
Фильтрларни тозалаш, алмаштириш ва улардан фойдаланиш ишлаб чиқарувчининг техник ҳужжатлари, эксплуатация шароитлари, санитария ва ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Янгидан фойдаланишга топширилаётган умумий овқатланиш корхоналарида атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи турғун манбаларида самарадорлиги 99,5 фоиздан паст бўлмаган чанг ва газларни тутиб қолувчи қурилмалар қўлланилишини, амалдаги умумий овқатланиш корхоналарида атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи турғун манбаларда самарадорлиги 95 фоиздан паст бўлмаган чанг ва газларни тутиб қолувчи қурилмалар қўлланилишини таъминлаш лозим.
451. Ҳаво тортиш шамоллатиш (вентиляция) тизимлари қуйидаги хоналар учун лойиҳаланиши лозим:
ошхона билан бирлаштирилмаган овқатланиш заллари ва мижозлар учун мўлжалланган бошқа хоналар, овқат тайёрлаш цехлари ҳамда идиш ювиш хоналари;
ишлаб чиқариш хоналари (овқат пишириш цехлари ва идиш ювиш хоналари бундан мустасно), омборхоналар ва маъмурий хоналар;
маҳсулотларни сақлаш учун совутиш камералари;
овқат қолдиқларини сақлаш камералари учун алоҳида.
452. Овқат пишириш цехлари, нон ва қандолат маҳсулотлари тайёрланадиган хоналар ҳамда идиш ювиш хоналаридан чиқариладиган ҳаво ҳажми ушбу хоналарга узатиладиган ҳаво ҳажмидан камида икки баравар кўп бўлиши лозим.
Ҳаво сарфлари мувозанати овқатланиш залидан мазкур хоналар томон ҳаво оқими ҳосил бўладиган тарзда таъминланиши керак.
453. Ресторанларнинг овқатланиш залларида сиғимидан қатъи назар, ҳавони кондиционерлаш тизими ёки рециркуляцион ҳаво совуткичлар қўлланилиши лозим.
454. Жойлаштириш воситалари хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳаво алмашинуви карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 5-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.
455. Учинчи ва ундан паст тоифали номерларда, шунингдек тоифасидан қатъи назар, бир ёки икки қаватли жойлаштириш воситалари биноларида табиий шамоллатиш (вентиляция) тизимини қўллашга йўл қўйилади.
456. Жойлаштириш воситалари номерларидан ҳаво санитария узеллари орқали чиқарилиши лозим. Санитария узеллари бўлмаган ҳолларда ҳавони яшаш хоналаридаги шамоллатиш (вентиляция) каналлари орқали ташқарига чиқаришга йўл қўйилади.
457. Мотеллар ва кемпинглар олдидаги техник хизмат кўрсатиш станциялари, шунингдек ёпиқ гаражлар учун алоҳида иситиш ва шамоллатиш (вентиляция) тизимлари лойиҳаланиши лозим.
Улардаги ҳаво алмашинуви карралиги ҳисоблаш орқали аниқланади.
458. Жойлаштириш воситаларининг ресторанлари, кафелари ва овқатланиш залларида кондиционерлар ёки рециркуляцион ҳаво совуткичлар ташқи ҳаво билан совутилмайдиган вентиляция билан биргаликда қўлланилиши зарур.
459. Маҳаллий давлат ҳокимияти бинолари, лойиҳа, конструкторлик ва юридик фирмалар, турли вазифалардаги тижорат идоралари, агентликларнинг биноларида совуқ давр учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 6-жадвал бўйича белгиланиши керак.
460. Техник хизмат кўрсатиш хоналари, ошхоналар, тамаддихоналар (буфетлар), бошқа ишлаб чиқариш хоналари учун мустақил ишлайдиган ҳаво тортиб чиқарувчи шамоллатиш (вентиляция) тизимлари лойиҳаланиши лозим.
461. Ходимлар учун мўлжалланган иш хоналари, конференция заллари, ёрдамчи хизмат кўрсатиш хоналарида йилнинг иссиқ даврида ҳавони кондиционерлаш тизимларини ёки рециркуляцион ҳаво совуткичларни ташқи ҳаво ёрдамида совутилмайдиган вентиляция билан бирга қўллаш ҳисобига нормал ҳаво ҳарорати таъминланиши зарур.
462. Ижтимоий хизмат кўрсатувчи муассасаларнинг биноларида иссиқлик битта кириш жойидан кирган ҳолда сув иситадиган қозонларга эга бўлган (кимёвий сув тозалагичсиз ва бак-аккумуляторларсиз) захира қозонхона ёки электр энергияси билан ишлайдиган захира иситиш тизими ва иссиқ сув таъминоти лойиҳаланиши зарур.
463. Биринчи тоифадаги иссиқлик истеъмолчилари учун бир-бирига боғлиқ бўлмаган манбалардан ёки биринчи тоифали иссиқлик манбаидан таъминланувчи ҳалқа кўринишида ётқизилган иссиқлик магистралидан иккита кириш жойи назарда тутилиши керак.
464. Маиший хизмат кўрсатиш муассасаларининг ишлаб чиқариш хоналарида, ательеларда, кир ювиш корхоналарида (ўз-ўзига хизмат кўрсатувчи кир ювиш корхоналари бундан мустасно), кимёвий тозалаш корхоналарида, пойабзал ва кийим таъмирлаш устахоналарида, маиший техника таъмирлаш устахоналарида, шунингдек бошқа ишлаб чиқариш корхоналарида ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳаво алмашинуви карралиги ушбу ШНҚнинг 9-иловасидаги 7-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.
3-§. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларига қўйиладиган талаблар
465. Жамоат биноларининг хўжалик-ичимлик, ёнғинга қарши ва иссиқ сув таъминоти, оқова сувларни чиқариб юбориш ҳамда дренаж тизимлари ШНҚ 2.04.01-22 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
466. Аҳоли пунктларида оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғи мавжуд бўлса, қуриладиган жамоат бинолари ички сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари билан жиҳозланиши керак.
467. Барча жамоат биноларида ички совуқ ва иссиқ сув таъминоти тизимларини қуришда тозалаш инвентарларини сақлаш хоналари ҳамда шахсий гигиена хоналари, душхона, санитария узеллари, тиббиёт хонаси, СанҚваН 0092-25 га мувофиқ гўдак ва кичик ёшдаги болаларни она сути билан озиқлантириш учун махсус жойлар, шунингдек ошхона, тамаддихона (буфет), кафетерийларнинг технологик жиҳозларига ва хоналардаги бошқа жиҳозларга совуқ ҳамда иссиқ сув қувурўтказгичлари лойиҳа топшириғига асосан ўтказилиши зарур.
468. Иссиқ сув таъминоти тизими туридан қатъи назар, умумий ҳолларда сув олиш жойларида иссиқ сув ҳарорати 50 °C дан паст ва 75 °C дан юқори бўлмаслиги лозим.
Болалар фойдаланадиган санитария-техник жиҳозларга бериладиган иссиқ сув ҳарорати ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ белгиланиши лозим.
469. Архив биноларида ёнғинга қарши сув таъминоти бино ҳажми 7500 m3 ва ундан ортиқ бўлган ҳолларда лойиҳаланиши, бунда сув сарфи ва ички ёнғинни ўчириш учун сув сачратгичларнинг қуввати ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ белгиланиши лозим.
470. Чакана савдо корхоналаридаги товарларни сотишга тайёрлаш хоналарига қувурўтказгичлар ўтказилиши ва сантехника жиҳозлари (раковиналар) ўрнатилиши керак.
471. Озиқ-овқат дўконлари ва умумий овқатланиш корхоналаридаги озиқ-овқат қолдиқлари ташланадиган камераларнинг шлюзи бачокларни ювиш учун жиҳозлар ва қўл ювгичлар билан таъминланиши лозим.
472. Ҳаммомлар ҳамда кир ювиш хоналарида сув таъминоти ташқи тармоқдан хўжалик-ичимлик суви ҳамда захира бакларидан ювиниш ва кир ювиш тизими лойиҳаланиши керак.
473. Ювиниш ҳамда кир ювиш тизимига буғ, душ ва ваннахоналарига жойлаштириладиган микробассейнлар ҳамда санитария узеллари, хўжалик-ичимлик суви тизимига эса бошқа сантехника жиҳозлари (приборлари) уланиши зарур.
474. Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғи ўтказилмаган ҳудудларда ички сув таъминоти тизимини қуришда ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизими маҳаллий тозалаш иншоотлари билан биргаликда лойиҳаланиши керак.
475. Ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизими бўлмаганда бинода ички сув таъминоти тизимини қуришга йўл қўйилмайди.
476. Аҳоли пунктларида оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғи мавжуд бўлмаган ҳудудларда қаватлари сони икки қаватдан ошмайдиган қуйидаги жамоат бинолари учун алоҳида турувчи ерга қазиладиган ҳожатхоналарни лойиҳалашга йўл қўйилади:
савдо майдони 250 m2 гача бўлган дўконлар ва савдо залининг майдони 250 m2 гача бўлган ёпиқ бозорлар;
50 тагача ўринга мўлжалланган умумий овқатланиш корхоналари;
баландлиги икки қаватдан ошмайдиган бошқарув органлари, идоралар, офислар ва фирмалар бинолари;
бир ёки икки қаватли, сиғими 50 кишидан ошмайдиган меҳмонхона, мотел ва кемпинглар;
болалар ёзги оромгоҳлари, дам олиш жойлари (зоналари), сиғими 240 ўрингача бўлган туристик жойлар (зоналар);
бир сменада 25 тагача ходим ишлайдиган маиший хизмат кўрсатиш муассасалари;
сиғими катта бўлмаган бошқа жамоат муассасаларининг бинолари.
477. Бошқа вазифадаги биноларда жойлашган ёки шу биноларга қўшиб қурилган савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари учун ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимини ушбу биноларнинг тизимидан мустақил равишда лойиҳалаш зарур.
478. Маиший хизмат кўрсатувчи муассасалар, шунингдек ўз-ўзига хизмат кўрсатувчи кир ювиш корхоналари учун ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимини маиший ва ишлаб чиқариш оқова сувларининг тармоқларини бирлаштирган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади (оқова сувларни чиқариб юбориш тизимига эга бўлган кимёвий тозалаш, ҳаммом ва кир ювиш муассасалари бундан мустасно).
Ателье, кир ювиш, кимёвий тозалаш муассасаларида агрессив моддалар алоҳида хоналарда сақланиши, уларнинг оқова сувларга тушишининг олди олиниши лозим.
479. Жамоат биноларининг вентиляция ва кондиционерлаш тизими жиҳозларидаги сув маиший оқова сувларни чиқариб юбориш тизимига ёки ирригация тармоғига чиқарилиши керак.
480. Яшил ҳудудларни суғоришда тозалаш иншоотларида тозаланган оқова, ёмғир ва техник сувлардан фойдаланиш тизимларини лойиҳалаш лозим.
481. Бассейн ванналарини оқова сувларни чиқариб юбориш тармоғига улашда ушбу тармоқдан оқова сувларнинг бассейн ваннасига қайтиб киришининг олдини олувчи қурилмалар назарда тутилиши лозим.
482. Ишлаб чиқариш оқова сувларини оқизиб чиқариш жойларида ёғ тутгичлар қуйидаги умумий овқатланиш корхоналарида ўрнатилиши зарур:
хомашё ишлатувчи умумий овқатланиш корхоналаридаги 200 дан кўп бўлган ўринли залларда;
ярим тайёр маҳсулотларни ишлатувчи умумий овқатланиш корхоналаридаги 500 дан кўп ўринли залларда.
483. Бир сменада 1 тоннадан ортиқ сабзавот ишлатиладиган умумий овқатланиш корхоналарида бино ташқарисида ифлосланган сувни тиндириш ва сабзавот пўстлоқларини ушлаб қолиш қурилмалари назарда тутилиши лозим.
4-§. Газ таъминоти тизимига қўйиладиган талаблар
484. Жамоат биноларини газлаштиришга рухсат этилмайди.
Жамоат биноларида овқат тайёрлашни электр энергиясидан фойдаланган ҳолда амалга ошириш керак.
Бунда бино ва иншоотларни таом тайёрлаш, иссиқ сув, иситиш ва совитиш тизими электрлаштирилган ёки муқобил манбалар орқали таъминланган ҳамда уларни марказлашган иссиқлик тармоқларига улаш ва биноларнинг энергия самарадорлик тоифаси «А» бўлган ҳолда лойиҳалаштиришни жорий этиш назарда тутилади.
Ертўлада жойлашган қозонхоналардан ташқари, бириктириб, ёнма-ён қурилган, том ва алоҳида жойлашган қозонхоналарда газда ишловчи қозонлардан фойдаланиш мумкин.
Газ таъминоти тизимига қўйиладиган талаблар ШНҚ 2.04.08-22 га мувофиқ белгиланиши лозим.
5-§. Электротехник қурилмаларга қўйиладиган талаблар
485. Жамоат биноларини лойиҳалашда электр жиҳозлари, электр ёритиш, телевидение, телефон алоқаси ва бошқа телекоммуникация тизимларини назарда тутиш лозим.
486. Жамоат биноларига ўрнатиладиган, энергия самарадорлиги синфи белгиланган электр жиҳозларини «А» синфига мансуб жиҳозлардан танлаш тавсия этилади.
487. Ходимлари сони 10 нафардан кам бўлган айрим жамоат биноларида асосланган ҳолда телевидение ва телефон алоқаси лойиҳаланмаслигига йўл қўйилади (жойлаштириш воситалари, бошқарув органлари ва аҳолига коммунал хизмат кўрсатиш бинолари бундан мустасно).
488. АЁС ва АЁЎҚ ушбу ШНҚнинг 19-иловасида келтирилган рўйхатга мувофиқ бўлиши керак.
Ёнғинни автоматик ўчириш учун ёниш ҳодисаси рўй бермаган ҳолларда ишлаб кетадиган қурилмалар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
489. Жамоат биноларидаги электр қабул қилгичлар электр таъминоти ишончлилиги бўйича ушбу ШНҚнинг 17-иловасидаги жадвалда белгиланган тоифаларга мувофиқ лойиҳаланиши лозим. Ҳар бир электр қабул қилгичга унинг белгиланган тоифасига мувофиқ электр таъминоти ишончлилиги талаблари қўлланилиши керак.
490. Электр таъминоти ишончлилиги тоифасини бино қаватлари сонига боғлиқ ҳолда аниқлашда ер устида жойлашган барча қаватлар, шу жумладан мансарда ва техник қаватлар ҳисобга олиниши лозим.
Ярим ертўла (цоколь) қаватининг ораёпмаси ернинг режавий сатҳидан 2 m ёки ундан баландда жойлашган бўлса, ушбу қават ҳам қаватлар сонига киритилади.
Бинонинг турли қисмларида қаватлар сони ҳар хил бўлганда, қаватлар сони ҳар бир қисм учун алоҳида аниқланиши лозим.
491. Ёнғинга қарши ҳимоя тизимлари ва ёнғин-қутқарув бўлинмаларини ташишга мўлжалланган лифтларнинг электр қабул қилгичлари электр таъминотининг мустақил кириш жойларига уланиши лозим.
Бинонинг электр таъминоти учун битта кириш жойи мавжуд бўлганда мазкур электр қабул қилгичлар ушбу кириш жойига иккита алоҳида тармоқ орқали уланиши керак.
Электр таъминоти ишончлилигини таъминлаш чоралари ШНҚ 2.04.09-21 ва Электр қурилмаларини ўрнатиш қоидалари талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
492. Бинолар ва хоналарнинг қўриқлаш сигнализацияси тизимлари лойиҳа топшириғига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
493. Офислар ва бошқа жамоат биноларининг иш жойлари хавфдан огоҳлантирувчи (тревога) сигнализацияси билан жиҳозланиши, коммутатор қурилмаларини ўрнатиш жойлари лойиҳа топшириғига асосан белгиланиши керак.
494. Яшин қайтаргич ўрнатилиши зарур бўлмаган ҳолларда антенна ва қувурли таянчлар ерга уланиши керак.
495. Механик умумий шамоллатиш (вентиляция) тизимига эга бўлган биноларда ёнғин сигнализацияси ва автоматик ёнғин ўчириш тизими ишлаганда ушбу шамоллатиш (вентиляция) тизими автоматик тарзда ишдан тўхташи керак.
496. Жамоат биноларида ҳимоявий ўчириш қурилмасининг ишлаб кетиши учун зарур бўлган электр ток кучи 30 mА дан ортиқ бўлмаслиги, ушбу қурилманинг ишлаб кетиш вақти 100 ms гача бўлиши керак.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Жамоат биноларининг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонлари, қурилиш ҳажми, қурилиш майдони ва қаватлари сонини ҳисоблаш
1. Умумий майдон бино барча қаватларининг майдонлари йиғиндиси сифатида аниқланади.
Ушбу йиғиндига техник, мансарда, ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларининг майдонлари ҳам киритилади.
Қаватлар майдони ташқи деворларнинг ички сиртлари чегарасида ўлчанади.
Антресоллар, бошқа бинога ўтиш йўлаклари, томоша ва бошқа заллардаги ойнаванд верандалар, галереялар ҳамда балконлар майдонлари бинонинг умумий майдонига киритилади.
Бир неча қават баландлигидаги хоналарнинг майдони фақат битта қават чегараси бўйича бинонинг умумий майдонига киритилиши зарур.
Қия жойлашган ташқи деворлар бўлганда қават майдони пол сатҳи бўйича ҳисобланиши керак.
2. Фойдали майдон бинодаги барча хоналар майдонларининг, шунингдек заллар ва фойелардаги балконлар ҳамда антресоллар майдонларининг йиғиндиси сифатида аниқланади.
Зинапоя катаклари, лифт шахталари, ички очиқ зинапоялар ва пандуслар майдонлари фойдали майдонга киритилмайди.
3. Ҳисобий майдон бинода жойлашган хоналар майдонларининг йиғиндиси сифатида аниқланади. Ички йўлаклар (коридорлар), тамбурлар, ўтиш йўлаклари, зинапоя катаклари, лифт шахталари, ички очиқ зинапоялар, шунингдек муҳандислик жиҳозлари ва тармоқлари жойлаштириладиган хоналар майдонлари ҳисобий майдонга киритилмайди.
Радиоузел, коммутацион хоналар, эстрада ва саҳна олдидаги ёрдамчи хоналар, киноаппарат хоналари майдонлари, шунингдек кенглиги камида 1 m ва баландлиги 1,8 m ва ундан катта бўлган токчалар, ички қурилган жавонларнинг майдонлари ҳисобий майдонга киритилиши лозим (муҳандислик токчалари ва жавонлари бундан мустасно).
4. Полдан ҳисоблаганда чиқиб турувчи конструкцияларининг пастки қисмигача бўлган баландлиги 1,8 m дан кам бўлган чордоқ, техник ертўла (техник чордоқ), шунингдек лоджиялар, тамбурлар, ташқи балконлар, портиклар, ташқи кириш жойлари, ташқи очиқ зинапояларнинг майдонлари биноларнинг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонларига киритилмайди.
5. Бино хоналарининг майдони пол сатҳи бўйича пардоз қилинган деворлар ва пардадеворлар орасидаги (плинтусларни ҳисобга олмаган ҳолда) ўлчамлари бўйича аниқланиши, мансарда қаватлари учун қия шифтгача баландлиги камида 1,6 m бўлган жойларнинг майдони ҳисобланиши керак.
6. Бинонинг қурилиш ҳажми ±0,00 сатҳдан юқоридаги (ер усти қисми) қурилиш ҳажми ва шу сатҳдан пастки (ер ости қисми) ҳажм йиғиндиси сифатида аниқланиши зарур.
Бинонинг ер усти ва ер ости қисмлари қурилиш ҳажми ҳар бир қисмининг пол сатҳидан бошлаб, тўсувчи конструкциялар, ёруғлик туширувчи фонарлар, гумбазлар ва бошқа шу каби элементларни ҳисобга олган ҳолда, тўсувчи сиртларнинг ташқи чегаралари бўйича аниқланади. Бунда чиқиб турувчи архитектуравий деталлар ва конструктив элементлар, полости каналлари, портиклар, террасалар, балконлар, устунларга таянган бино остидаги машина ўтиш йўлаклари ва бўшлиқлар ҳажми ҳисобга олинмайди.
7. Бинонинг қурилиш майдони шу бинонинг ярим ертўла (цоколь) сатҳидаги ташқи чизиғи бўйича горизонтал қирқимининг майдони сифатида аниқланиши, бунда чиқиб турувчи қисмлар ҳамда устунлар устида жойлашган бино остидаги майдон (бино тагидан ўтувчи йўлакларни киритган ҳолда) бинонинг қурилиш майдонига киритилиши лозим.
8. Бинонинг қаватлари сонини аниқлашда техник ва ярим ертўла (цоколь) (агар унинг ораёпмасининг устки қисми ернинг ўртача режавий сатҳ белгисидан камида 2 m га юқорида бўлса) ҳамда мансарда қаватларини киритган ҳолда шу бинонинг барча ер усти қаватлари ҳисобга олиниши керак.
Фақат энг юқори қават устидаги техник қават бино қаватлари сонига киритилмайди.
Бинонинг турли қисмларида қаватлар сони ҳар хил бўлганда, шунингдек нишаб ерларга жойлаштирилган бинонинг қаватлари сони нишаб ҳисобига ортганда бинонинг қаватлари сони ҳар бир қисм учун алоҳида аниқланиши зарур.
9. Дўконнинг савдо майдони савдо залларининг майдони ва қўшимча хизмат кўрсатиш залларининг (буюртмаларни қабул қилиш ва бериш заллари, кафетерия, барлар ва бошқалар) майдонлари йиғиндиси сифатида аниқланиши керак.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларга жойлаштирилиши мумкин бўлган жамоат хоналари рўйхати
1) ертўлага жойлаштириладиган хоналар:
бойлер хонаси;
сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш насослари учун хоналар;
ҳавони вентиляция ва кондициянерлаш камералари;
бошқариш узеллари ва биноларнинг муҳандислик-технологик жиҳозлари учун бошқа хоналар;
лифтларнинг машина бўлими;
биринчи қаватдан ташқарига чиқиш вестибюллари;
гардероблар, кийим алмаштириш хоналари, ҳожатхоналар, гигиена кабиналари, душхоналар, кийимлар ва инвентарь анжомлар сақланадиган хоналар, буюмларни сақлаш камералари;
омборхоналар (енгил алангаланадиган материаллар ҳамда тоифаси А ва Б бўлган ёнувчан суюқликлар сақланадиган омборхоналар бундан мустасно);
макулатура йиғиш ва сақлаш хоналари;
савдо залларининг майдони 400 m2 гача бўлган озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат дўконлари (енгил алангаланадиган материаллар ва ёнувчи суюқликлар сотиладиган дўконлар бундан мустасно);
шиша идиш (тара)ларни қабул қилиш хоналари, контейнер, тозалаш инвентарларини сақлаш хоналари;
кўпи билан 100 ўринга мўлжалланган залларга эга бўлган умумий овқатланиш корхоналари (санаторийлар, умумий ўрта таълим ҳамда касбий таълим ташкилотлари ошхоналарининг заллари бундан мустасно);
кийимларни дазмоллаш ва тозалаш хоналари;
кийим ва пойабзал қуритиш хоналари;
кир ювиш хоналари;
лабораториялар ва махсус вазифадаги хоналар (технологик асослаш бўйича), хавфсизлик техникаси хоналари;
жиҳозларни таъмирлаш устахоналари (таълим ва даволаш-профилактика ташкилотларининг ўқув устахоналари бундан мустасно);
маиший хизмат кўрсатиш бўйича қабул қилиш пунктлари;
кўргазма заллари;
лабораторияси билан биргаликда фотоателье заллари;
ёрдамчи ва қўшимча хоналар;
радиоузеллар, кино-фото лабораториялари;
телевидение ёпиқ тизими хоналари;
ўқотар тирлар, спорт заллари ҳамда томошабинлар учун ўриндиқлари бўлмаган жисмоний тарбия-соғломлаштириш машқлари ва машғулотлар хоналари;
кичик омборлар ва инвентарь хоналари;
биллиард хоналари;
кегельбан ўйини хоналари;
мураббийлар, инструкторлар хоналари, массаж хоналари, ёрдамчи хоналар;
китобларни сақлаш хоналари;
архив ҳужжатларини сақлаш хоналари;
тиббиёт архивлари;
томошагоҳ муассасаларининг вестибюллари, фойелари, кийим алмаштириш хоналари;
300 ўрингача бўлган заллар, кўргазмалар заллари;
катталарнинг клуб-тўгарак машғулотлари учун хоналар, ёрдамчи хоналар;
катталар учун клуб ва ўйингоҳ заллари, машғулот (репитиция) заллари;
бир вақтда келувчилар сони ҳар бир бўлимда кўпи билан 100 киши бўладиган ва девор, шифтлари ёнмайдиган материаллардан ишланган диско клублар;
оркестр чуқурликлари;
дирижёр ва оркестрант хоналари;
трюм саҳналари, эстрадалар, ареналар;
юк сақлаш камералари, юкларни тушириш ва саралаш хоналари;
нусха кўпайтириш хизмати хоналари;
автомобиль сақлаш-тўхтаб туриш жойлари;
дизел-генератор қурилмалари (ДГҚ) хонаси;
қуруқ трансформатор хонаси;
ШНҚ 2.05.07-24 талабларига мувофиқ автомобилларни сақлаш тураргоҳлари;
2) ярим ертўла (цоколь) қаватига жойлаштириладиган хоналар:
мазкур илованинг 1-кичик бандида келтирилган хоналар;
маъмурий-хизмат хоналари, офис хоналари;
рухсатномалар бериш хоналари;
маълумот бериш хоналари;
жамғарма ва бошқа кассалар;
банк бўлимлари, транспорт агентликлари;
соғайгандан кейин беморларни рўйхатдан чиқариш хоналари;
таълим ташкилотлари ва санаторийларнинг чойшаблар сақланадиган марказий хоналари;
бассейнлар, томошабинлар учун трибуналари бўлмаган сунъий муз спорти хоналари;
қуруқ буғли ҳаммомлар;
тури ва сиғими ҳар хил бўлган умумий овқатланиш корхоналари, жумладан таълим ташкилотлари ва санаторийлардаги ошхоналар, стационарларнинг овқатлантириш блоклари;
озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат маҳсулотлари дўконлари (осон алангаланувчи материаллар ва ёнувчи суюқликларни сотадиган дўконлар бундан мустасно);
сув билан даволовчи муассасалардаги родон ва водород сульфид сувини тайёрлаш лабораториялари;
устахоналар.
Изоҳлар:
1) ётқизма (отмоска) сатҳидан кўпи билан 0,5 m чуқурликда бўлган цоколь қаватларида жойлаштирилиши мумкин бўлган жамоат биноларининг хоналари ушбу ШНҚнинг 41-бандида келтирилган;
2) ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларида автотураргоҳларни жойлаштиришда санитария-гигиена, ёнғин хавфсизлиги ҳамда автотураргоҳларни лойиҳалаш нормалари талабларига риоя қилиниши лозим;
3) қуйидаги талаблар бажарилганда ДГҚ биринчи ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларида жойлаштиришга йўл қўйилади:
ДГҚ хонасидан тўғридан-тўғри ташқарига чиқишни назарда тутилганда;
ДГҚ хонасидан бошқа хоналар 1-турдаги тамбуршлюз орқали ўтилиши таъминланганда;
ёқилғи тўкилганда ёйилиб кетишини олди олинганда (бортик, марза қурилиши ёки бошқалар);
қурилмадаги барча ёқилғини тўкиш учун ДГҚнинг тагида поддон қурилмаси ўрнатилганда;
тўкилган ёқилғини аниқловчи газоанализатор қурилмалар ўрнатилиши ва сигналларнинг ёнғин хавфсизлиги постига чиқарилиши, шунингдек механик ишга тушириш қурилмаси билан фавқулодда шамоллатиш ускуналарини ўрнатилганда;
ДГҚ хонасида АЁЎ қурилмаси ўрнатилганда;
хонанинг табиий шамоллатилиши назарда тутилганда;
ДГҚлар ёқилғи сақлаш сиғимларининг умумий ҳажми 1 m3 дан ортиқ бўлмаганда.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Жамоат биноларининг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда уларнинг ёнғинга қарши деворлари орасидаги қават майдонининг кўрсаткичлари
|
|
|
|
|
|
|
|
1-жадвал |
|
Бинонинг оловбардошлик даражаси |
Бинонинг конструктив ёнғин хавфлилиги синфи |
Қаватларнинг юқори чегаравий сони |
Ёнғинга қарши деворлар орасидаги қаватнинг йўл қўйиладиган майдони, m2 |
||||
|
1 |
2 |
3 — 5 |
6 — 9 |
10 — 16 |
|||
|
I II II III III IV IV IV |
CO CO C1 CO C1 CO C1 C2, C3 |
16 16 9 5 4 2 2 2 |
6000 6000 5000 3000 2000 2000 2000 1200 |
5000 4000 3000 2000 1400 1400 1400 800 |
5000 4000 2000 1200 800 - - - |
5000 4000 1200 - - - - - |
2500 2200 -*) - - - - - |
Изоҳ:
* жадвалдаги чизиқча мазкур оловбардошлик даражаси ва конструктив ёнғин хавфлилиги синфига мансуб бинонинг келтирилган қаватлар сонига эга бўлишига йўл қўйилмаслигини билдиради;
жадвалдаги кўрсаткичлардан фарқ қилувчи кўрсаткичлар биргаликда қабул қилинганда, мазкур тоифадаги бинолар учун қават майдони ва баландлигининг кичикроқ қийматлари қабул қилиниши лозим;
оловбардошлик даражаси I ва II бўлган автомат ёнғин ўчириш тизимига эга бўлган биноларда ёнғинга қарши деворлар орасидаги майдонни оширишга йўл қўйилади, бироқ икки баравардан ортиққа оширмаслик керак;
оловбардошлик даражаси IV бўлган икки қаватли биноларда юк кўтарувчи конструкциялар элементларининг оловбардошлик чегараси R 45 дан паст бўлмаслиги зарур;
бино қурилиш майдонининг 15 фоизини эгаллаган икки қаватли қисмга эга бўлган бир қаватли биноларнинг ёнғинга қарши деворлари орасидаги майдон бир қаватли биноларнинг майдони каби белгиланиши керак;
қўшни қаватлар ораёпмасида очиқ оралиқлар бўлса, ушбу қаватлар майдонларининг йиғиндиси мазкур жадвалда келтирилган майдон кўрсаткичларидан ошмаслиги лозим;
бинога қўшиб қурилган айвон, терраса, галереялар, шунингдек ёнғинга қарши деворлар билан ажратилган хизмат ва бошқа бинолар ҳамда иншоотларнинг оловбардошлик даражаси асосий бинонинг оловбардошлик даражасидан битта даражага паст бўлишига йўл қўйилади;
вокзал биноларида ёнғинга қарши деворлар ўрнига оралиғи 0,5 м бўлган икки қаторли 1 m узунликда 1 l/s дан кам бўлмаган сув сепиш жадаллигини таъминлайдиган (иш вақти 1 h дан кам бўлмаган) сувли дренчер пардаларини ўрнатишга рухсат этилади;
ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватларида ёнувчи материаллар сақланадиган омборхона ва бошқа хоналар жойлашмаган бўлса (юк камералари ва персонал гардероблар бундан мустасно) аэровокзалларнинг оловбардошлик даражаси I бўлган биноларда ёнғинга қарши деворлар орасидаги майдонни 10000 m² гача оширишга йўл қўйилади. Бунда бинонинг ертўласи ёки ярим ертўла (цоколь) қаватида жойлашган ҳожатхоналар шу бинонинг 1-қавати билан очиқ зинапоялар орқали боғланган бўлиши, юк камералари ва ходимларнинг гардероблари эса алоҳида ёпиқ зинапоялар орқали боғланган бўлиши керак. Ертўладаги юк сақлаш камералари (автомат қутичалар билан жиҳозланган юк сақлаш камераларидан ташқари) ва гардероблар бошқа хоналардан 1-турдаги ЕI 45 ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши ҳамда уларга автомат ёнғин ўчириш қурилмалари ўрнатилиши, назорат-диспетчерлик жойлари эса ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши керак;
аэровокзал биноларида ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони, автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган тақдирда чекланмайди;
катта габаритли хоналар ва залларни, шу жумладан томоша, спорт-томоша, кўргазма заллари ва спорт манежлари, ёпиқ сув ҳавзалари ва муз заллари (томошабинлар ўрин жойларига эга бўлган ва бўлмаган), ёпиқ тирларнинг ўқ отиш жойлари (зоналари)нинг заллари ва бошқа хоналарни лойиҳалашда (уларнинг майдонларини ушбу жадвал кўрсаткичларига нисбатан оширишда) заллар ва бошқа хоналар орасида ёнғинга қарши деворлар бўлиши керак;
вестибюль хоналари ва фойе майдони ушбу жадвалда келтирилган майдон кўрсаткичларидан катта бўлганда ёнғинга қарши деворлар ўрнига ёнғинга қарши 2-турдаги ЕI 15 бўлган шаффоф ойнали пардадеворлар қурилишига йўл қўйилади.
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналари биноларининг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда уларнинг ёнғинга қарши деворлари орасидаги қават майдонининг кўрсаткичлари
|
|
| 2-жадвал |
Бинонинг оловбардошлик даражаси | Бинонинг конструктив Ёнғин хавфлилиги синфи | Қаватларнинг юқори чегаравий сони | Ёнғинга қарши деворлар орасидаги қаватнинг майдони, m2 |
I, II | СО, С1 | 5 | 3500 |
II | С1 | 5 | 2500 |
III | СО | 2 | 2000 |
III | С1 | 2 | 1000 |
IV | С2, C3 | 1 | 500 |
Изоҳ. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган биноларда автоматик ёнғин ўчириш тизими бўлганда ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдонини икки марта катталаштиришга йўл қўйилади.
Чакана савдо корхоналари биноларининг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда уларнинг ёнғинга қарши деворлари орасидаги қават майдонининг кўрсаткичлари
3-жадвал | ||||
Бинонинг оловбардошлик даражаси | Қаватларнинг юқори чегаравий сони | Ёнғинга қарши деворлар орасидаги қаватнинг майдони, m2 | ||
1 қаватли | 2 қаватли | 3 — 5 қаватли | ||
I, II | 5 | 3500 | 3000 | 2500 |
III | 2 | 2000 | 1000 | - |
IV | 1 | 500 | - | - |
Изоҳлар:
1) оловбардошлик даражаси III бўлган бир қаватли озиқ-овқат дўконларида ва «Супермаркет» ёки «Универсам» каби дўконларда 1-турдаги REI 150 ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдонини савдо зали дўконнинг бошқа хоналаридан 2-турдаги REI 45 ёнғинга қарши девор билан ажратилганда икки марта катталаштиришга йўл қўйилади;
2) оловбардошлик даражаси I ва II бўлган биноларда автоматик ёнғин ўчириш тизими бўлганда ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдонини икки мартадан ортиқ бўлмаган ҳолда катталаштиришга йўл қўйилади;
3) оловбардошлик даражаси I ва II бўлган дўконлар биноларининг юқори қаватларида хизмат хоналари, маиший ва техник хоналар, анжомлар сақланадиган хоналар жойлашганда биноларнинг баландлиги 1 та қаватга оширилишига йўл қўйилади.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Бино қаватларига мажлислар, йиғилиш (конференция)лар ва томошабинлар залларининг жойлаштирилиши
1-жадвал | |||
Бинонинг оловбардошлик даражаси | Конструктив ёнғин хавфи синфи | Залдаги ўриндиқлар сони | Жойлаштирилишнинг чегаравий қавати |
I, II | СО, С1 СО, С1 СО, С1 | 300 гача 300 дан юқори 600 гача 600 дан юқори | 9 5 3 |
III III III III IV | СО СО С1 С2 С2-СЗ | 300 гача 300 дан юқори 600 гача 500 гача 300 гача 100 гача | 3 2 1 1 1 |
Залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача бўлган энг узоқ масофа
|
|
|
| 2-жадвал |
Залларнинг вазифаси бўйича номланиши | Бинонинг оловбардошлик даражаси | Масофа m да, заллар ҳажми минг m3 да, зарурий вақт қийматлари min да | ||
5 минг m3 гача | 5 минг m3 дан юқори ва 10 гача | 10 минг m3 дан юқори | ||
Ташриф буюрувчилар учун кутиш заллари, касса заллари, кўргазма заллари, рақс заллари, дам олиш заллари ва б. | I, II III, IV | 30/2,0 20/1,5 | 45/3,0 30/2,0 | 55/3,5 - |
Овқатланиш, ўқиш заллари ҳар бир залдаги асосий ўтиш йўлининг майдони ундан ҳар бир эвакуация қилинаётган кишига 0,2 m2 тўғри келиши | I, II III, IV | 65/2,0 45/1,5 | - - | - - |
Савдо заллари, асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг қуйидаги фоизини ташкил қилганда: | ||||
25 дан кам бўлмаганда | I, II III, IV | 50/1,5 35/1,0 | 65/2,0 45/1,5 | 80/2,5 - |
25 дан кам бўлганда | I, II III, IV | 25/1,5 15/1,0 | 30/2,0 20/1,5 | 35/2,5 - |
Энг узоқда жойлашган хоналарнинг эшикларидан зинапоя катагига кириш жойигача бўлган масофа
|
|
|
|
| 3-жадвал |
Бинонинг оловбардошлик даражаси | Эвакуация пайтида одамлар оқимининг зичлиги*, киши/m2 | ||||
2 гача | 2 дан ортиқ 3 гача | 3 дан ортиқ 4 гача | 4 дан ортиқ 5 гача | 5 дан ортиқ | |
I — III IV | А. Зинапоя катаклари ёки ташқарига чиқиш жойлари орасида жойлашган хоналардан эвакуация қилишда | ||||
60 | 50 | 40 | 35 | 20 | |
40 | 35 | 30 | 25 | 15 | |
I — III IV | Б. Боши берк йўлакка ёки холлга чиқадиган хоналардан эвакуация қилишда | ||||
30 | 25 | 20 | 15 | 10 | |
20 | 15 | 15 | 10 | 7 | |
Изоҳлар:
*хонадан эвакуация қилинувчилар сонининг эвакуация йўлидаги ички йўлак майдонига нисбати.
Қуйидаги бинолар учун масофа:
мактабгача таълим ташкилотлари учун 6-устун бўйича;
умумий ўрта таълим ташкилотлари ва касбий таълим ташкилотлари учун 3-устун;
жойлаштириш воситалари учун 4-устун;
тиббиёт ташкилотлари стационарларини 5-устун, бошқа жамоат биноларининг йўлагида одамлар оқимининг зичлиги лойиҳа топшириғи бўйича аниқланиши лозим.
Автотураргоҳларда автомобил сақланадиган жойдан унга яқин жойлашган эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофанинг белгиланиши
4-жадвал | ||
Залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача бўлган энг узоқ масофа | Залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача бўлган энг узоқ масофа | |
Автомобил сақланадиган жой эвакуация чиқиш жойлари орасида жойлашганда | Автомобил сақланадиган жой автотураргоҳнинг боши берк қисмида жойлашганда | |
Ер ости | 40 | 20 |
Ер усти | 60 | 25 |
Изоҳ. Эвакуация йўлининг узунлиги автомобилларнинг жойлашишини ҳисобга олган ҳолда ўтиш жойлари ва автомобиллар юриш жойларининг ўрта чизиғи бўйича ўлчанади.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Эвакуация чиқиш жойи (эшиклари)нинг кенглиги мазкур чиқиш жойи орқали эвакуация қилинувчиларнинг 1 min давомида ўтиш сонига боғлиқ ҳолда аниқланиши
|
Залларнинг вазифаси |
Бинонинг оловбардошлик даражаси |
Ҳажми (минг m3) қўйидагича бўлган залларда зарур бўлган вақт (min) да чиқиш жойи (эшиги)нинг 1 m кенглигига тўғри келадиган эвакуация қилинувчилар сони |
||
|
5 минг m3 гача |
5 дан ортиқ 10 минг m3 гача |
10 минг m3 дан кўп бўлганда |
||
|
1. Савдо заллари — асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг 25 ва ундан ортиқ фоизини ташкил этганда, овқатланиш ва ўқиш заллари — ҳар бир асосий ўтиш жойида одамлар оқими зичлиги 5 киши/m2 бўлганда |
I, II III, IV |
165/1,5 115/1,0 |
220/2,0 155/1,5 |
275/2,5 - |
|
2. Савдо заллари — асосий эвакуация ўтиш йўлларининг майдони зал майдонининг 25 фоизидан кам қисмини ташкил этганда бошқа заллар |
I, II III, IV |
75/1,5 50/1,0 |
100/2,0 70/1,5 |
125/2,5 - |
Изоҳ. Овқатланиш ва ўқиш залларининг сиғими заллардаги ўрин-жойлар сони бўйича, савдо залларида эса 1 нафар келувчи-харидорга тўғри келадиган ҳисобий майдонни инобатга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг 252-бандига мувофиқ белгиланиши керак.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Пансионатларда, болаларнинг соғломлаштириш оромгоҳлари, туристлар учун жойлаштириш воситаларида яшаш учун хоналарнинг майдони
Муассасалар | Майдони, m2 | |
1 ўринга | хона юзаси | |
Катталарнинг дам олиши учун пансионатлар, туристлар учун меҳмонхоналар, мотеллар | 6,0 — 8,0 | 1 кишига — 10 2 кишига — 12 — 16 |
Болалар учун соғломлаштириш оромгоҳлари — дам олиш жойлари (зоналари) | 4,5 — 6,0 | 18 |
Болалар учун санаторий оромгоҳлари | 6,0 | 18 |
Болалар учун ёзги соғломлаштириш оромгоҳлари | 4,0 — 4,5 | 18 |
Туристлар, овчилар ва балиқ овловчилар учун жойлар (зоналар), кемпинглар, ботеллар (сувда дам олишга мўлжалланган оромгоҳлар) | 4,5 — 5,0 | 9 — 12 |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Ҳаммом ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари хоналарининг таркиби ва майдонини аниқлаш кўрсаткичлари
Хоналарнинг номланиши | Ўлчаниши | Майдони, m2 | |
Ҳисобий бирликка тўғри келадиган майдон | Жами майдон, m2, камида | ||
Гардеробли вестибюль | 1 ўрин учун | 0,35 (50 ўрингача бўлганда 0,45) | 12 |
Гигиеник хоналар: | |||
кийим алмаштириш; | « | 0,75 — 0,8 (1,0) | 12 |
ювиниш; | « | 2,4 — 2,2 | 15 |
душхоналар (очиқ кабинали); | « | 2,2 — 2,5 (кабина 1,1x1,1) | 15 |
ваннали кабиналар (ёпиқ кабинали); | 1 кабина учун | 4,8 (кабина 2,5x1,35) | |
кийим алмаштириш хоналарига эга бўлган душ кабиналари | 1 кабина учун | ||
Сауна-буғхона | хона | 4,0-10,0 | - |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Жамоат бинолари хоналарининг хизмат кўрсатиладиган жойи (зонаси)даги ҳисобий параметрлар
1-жадвал | ||||||
Йил даврлари | Пара метрлар | Ҳисобий ҳарорат, °С | Нисбий намлик, % | Ҳаво оқимининг қуйидагилардан катта бўлмаган тезлиги, m/s, | ||
I зона | II зона | III зона | ҳамма иқлимий ҳудудлар (зоналар) учун | |||
Иссиқ | Н Ч О | қуйидагилардан юқори бўлмаслиги керак 33 25 — 28 26 — 27 25 — 26 | қуйидагилардан юқори бўлмаслиги керак 33 24 — 26 24 — 26 23 — 25 | қуйидагилардан юқори бўлмаслиги керак 28 23 — 26 24 — 25 23 — 24 | қуйидагилардан катта бўлмаслиги керак 65 65 — 30 60 — 30 60 — 30 | 0,5 0,5 0,3 0,2 |
Оралиқ | Н Ч О | - 20 — 28 23 — 26 | - 16 — 23 18 — 22 | - - - | 65 — 30 65 — 30 45 — 30 | 0,3 0,2 0,2 |
Совуқ | Н Ч О | Биноларнинг тегишли турлари учун тузилган жадвалларга қаранг | 65 гача 65 — 30 45 — 30 | 0,3 0,2 0,2 | ||
Изоҳ:
Н — нормаланган йўл қўйиладиган параметрлар;
Ч ва О — иссиқликнинг чегаравий ва оптимал параметрлари;
хонада 2 h дан кўп вақт давомида узлуксиз равишда бўладиган одамлар учун ўрнатилган параметрлар;
айрим хоналарда ҳисобий параметрларни технологик талаблар бўйича белгилашга йўл қўйилади;
устки кийимда келадиган одамлар учун хоналарнинг совуқ даврдаги ҳарорати камида 14 °С бўлиши керак.
Жамоат биноларининг таркибига кирувчи ёрдамчи ва санитария-гигиена вазифасидаги хоналарда совуқ давр учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
2-жадвал | |||
Хоналар | Ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С | 1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида | Хоналар тури |
Вестибюль | 16 | 2 | П1 |
Кулуарлар, фойелар | 18 | 1,5 | |
Гардероб | 16 | 2 | Р1 |
Тамаддихона (буфет) | 16 | ҳисоблаш орқали, бироқ хона ҳавосини алмаштириш карралиги 3 дан кам бўлмаслиги керак | д |
Санитария узеллари | 16 | 1 та унитазга 100 m3/h ва 1 та писсуарга 50 m3/h | Р2 |
Қўл ювиш хоналари | 16 | ҳаво ҳожатхоналар орқали чиқарилиши керак | Р2 |
Душхоналар | 25 | 5 | Р2 |
Душхоналар олдидаги кийим алмаштириш хоналари | 20 | душхоналардан тортиб олинадиган ҳаво ҳажмида | |
Аёлларнинг шахсий гигиена хоналари | 23 | 5 | Р2 |
Тиббиёт пунктлари, шифокор хоналари | 21 | 2 | П1 |
Инвентарь, канцелярия товарлари ва жиҳозлар сақланадиган хоналар | 16 | 1 | Р1 |
Хизмат кўрсатувчи ходимлар узоқ вақт бўладиган хоналар | 18 | 2 | Р1 |
Иситиш-вентиляция жиҳозлари хонаси | 16 | ШНҚ 2.04.05-22 | |
Совутиш станциялари | 16 | 5 | Р1 |
Насос-фильтрлаш хоналари | 15 | 3 | Р1 |
Ишқорли аккумулятор ва электролит сақланадиган аккумулятор хоналари | 15 | 3 | Р1 |
Кислотали аккумуляторлар сақланадиган аккумулятор хоналари | 15 | 10 | Р1 |
Чиқинди камералари (иситилмайдиган) | - | 1 | Р1 |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
Архивларда йилнинг совуқ даврида ҳаво параметрлари, ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
|
|
|
|
|
1-жадвал |
|
Хоналар |
Параметрлар |
Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С |
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида |
Хоналар тури |
|
Архивлардаги фотоҳужжатлар ва микрофильмларни сақлаш хоналари |
Н |
22 |
ҳисоблаш орқали аниқланиши керак |
П1 |
|
Ҳисобга олиш ҳужжатлари ва хизмат каталогларини сақлаш хоналар |
Н |
18 |
1 |
|
|
Кўргазмалар заллари, ўқиш учун хизмат кўрсатувчи жойлар (зоналар) |
Н |
20 |
ҳисоблаш орқали аниқланиши, лекин 1 кишига 20 m3/h дан кам бўлмаслиги керак |
Д |
|
Муҳим фондларни сақлаш хоналари |
Н |
20 |
2 |
П1 |
|
Репродукция-нусхалаш лабораториялари |
Н |
18 |
3 |
Р1 |
Чакана савдо корхоналарида, алоҳида турувчи ва бириктириб қурилган дўконлар, савдо расталари, мева-сабзавот бозорларида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
|
|
|
|
|
2-жадвал |
|
Хоналар |
Параметрлар |
Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С |
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида |
Хоналар тури |
|
Дўконларда майдони 250 m2 ва ундан кам бўлган савдо заллари, озиқ-овқат дўконлари |
Н О |
12 14 — 16 |
1 ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Ноозиқ-овқат дўконлари |
Н О |
15 16 — 18 |
ҳисоблаш асосида ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Дўконларда майдони 250 m2 дан ортиқ савдо заллари, озиқ-овқат дўконлари |
Н О |
12 14 — 16 |
ҳисоблаш асосида ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Ноозиқ-овқат дўконлари |
Н О |
15 16 — 18 |
ҳисоблаш асосида ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Енгил конструкцияли алоҳида турувчи дўконлар, ёпиқ сабзавот бозорлари |
Н |
8 |
1 |
Д |
|
Юк тушириш хоналари |
Н |
10 |
ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Товарларни сотишга тайёрлаш, қадоқлаш, қабул қилиш, экспедиция хоналари, кўздан кечириш зали |
Н О |
16 17-18 |
2 |
П1 |
|
Намойиш қилиш заллари |
Н |
18 |
ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Дазмоллаш хоналари |
Н |
16 |
ҳисоблаш асосида |
Д |
|
Бўлакларга кесиш хоналари |
Н |
10 |
3 |
П1 |
|
Қуйидагиларни сақлаш хоналари: баққолчилик моллари (озиқ-овқат маҳсулотлари — чой, қанд, кофе, ун, дон, мурч.), нон, кондитер маҳсулотларини сақлаш хоналари |
Н |
16 |
0,5 |
P1 |
|
гастрономия, балиқ, сут, мевалар, вино, пиво, ичимликлар, сабзавот, тузланган маҳсулотларни сақлаш хоналари |
Н |
8 |
1 |
P1 |
|
пойабзал, парфюмерия, маиший кимё товарлари ва бошқа товарларни сақлаш хоналари |
Н |
16 |
2 |
P1 |
|
Бошқа товарлар |
Н |
16 |
0,5 |
P1 |
|
Идишлар (таралар), қадоқлаш материаллари ва инвентарларни сақлаш хоналари |
Н |
12 |
1 |
P1 |
|
Чойшабларни сақлаш хоналари |
Н |
18 |
0,5 |
Р1 |
|
Устахоналар |
Н |
18 |
3 |
Р1 |
|
Экспедициялар ва шиша идишлар (таралар)ни қабул қилиш пунктлари, буюртмаларни қабул қилиш ва қайтариш хоналари |
Н |
18 |
1 |
Р1 |
|
Совутиш камералари: а) гўшт, ярим тайёр маҳсулотлар, гастрономия |
Н |
0 |
- |
|
|
б) балиқ |
Н |
-2 |
- |
|
|
мевалар, сабзавотлар, кондитерлик маҳсулотлари, ичимликлар |
Н |
4 |
4 (суткада) |
Б |
|
музқаймоқ, чучвара ва шунга ўхшашлар |
Н |
-12 |
- |
|
|
д) овқат чиқиндилари |
Н |
-2 |
10 |
Р2 |
Изоҳ:
Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
О — иссиқликнинг оптимал параметрлари.
Ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларининг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, нисбий намлиги ва ҳавони алмаштириш карралиги
|
|
|
|
|
|
3-жадвал |
|
Хоналар |
Параметрлар |
Барча иқлимий ҳудудларда |
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида |
Хоналар тури |
|
|
Ҳаво ҳарорати, °С |
Нисбий намлик, % |
||||
|
Кийим алмаштириш хоналари** |
Н Ч О |
22 22-25 23-25 |
30 — 60 |
3 |
|
|
Ювиниш хоналари |
Н Г О |
26 26-30 28 |
60 — 75 |
|
|
|
Буғхоналари (нам буғ) |
Н |
40 |
75 — 85 |
1 |
Р1 |
|
Буғ (қуруқ буғ) сауналари |
Н |
120 |
- |
мижозлар ташриф буюрмаган вақтда ҳам даврий ишлайдиган |
|
|
Душ ва ванна хоналари, соғломлаштириш ванна ва душлари жойлашган хоналар |
Н |
25 |
60 — 75 |
|
Р1 |
|
Массаж, дам олиш хоналари, сауна олдидаги хоналар |
Н |
22 |
30 — 60 |
|
Р1 |
Умумий овқатланиш корхоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
|
|
|
|
|
4-жадвал |
|
|
Хоналар |
Параметрлар |
Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С |
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида |
Хоналар тури |
|
|
Овқатланиш зали, таом бериш жойи |
Н Ч О |
18 18 — 21 19 — 20 |
ҳисоблаш асосида |
Р1 |
|
|
Тамаддихона (буфет1) |
Н Ч |
16 17 — 18 |
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 3 марта |
Р1 |
|
|
Таомлар ёки ярим тайёр таомларни сотиш учун дўкон |
Н О |
16 16 — 18 |
2 |
Д |
|
|
Ошхона-овқат пишириш хонаси (цехи)2 |
Н |
5 |
ҳисоблаш асосида |
Р2 |
|
|
Ун ишлатиладиган таомларни пишириш жойи (цехи) |
Н Ч О |
16 16 — 20 18 — 19 |
2 |
Р1 |
|
|
Гўшт-балиқ, сабзавот ишлатиладиган таомларни пишириш жойи (цехи) |
Н Ч О |
16 16 — 20 18 — 19 |
4 |
Р1 |
|
|
Идиш-товоқларни ювиш хонаси |
Н |
20 |
ҳисоблаш асосида, лекин камида 6 марта |
Р2 |
|
|
Қуруқ маҳсулотлар, ичимликларни сақлаш хонаси |
Н |
12 |
2 |
Р1 |
|
|
Сабзавотлар, тузламалар, карам тузламалари, тараларнинг кунлик захирасини сақлаш хонаси |
Н |
5 |
2 |
Р1 |
|
|
Маъмурий хоналар, ходимлар хоналари |
Н Ч О |
20 20 — 23 21-22 |
1 |
Д |
|
|
Инвентарь анжомлар сақланадиган хона |
Н |
12 |
2 |
Д |
|
Изоҳлар:
1) устки кийимлардаги одамларга хизмат кўрсатадиган тамаддихона (буфет)лар учун ҳарорат 14 °С да белгиланиши керак;
2) ишдан бўш вақтда хоналарни иситиш учун зарур бўлган ҳарорат;
3) Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
4) Ч ва О — иссиқлик комфортининг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
Жойлаштириш воситалари объектларининг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
|
|
|
|
|
5-жадвал |
|
Хоналар |
Параметрлар |
Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С |
1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида |
Хоналар тури* |
|
Қабулхона-вестибюль гуруҳи хоналари, меҳмонхона холлари |
Н Ч О |
18 18 — 21 19-20 |
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 2 марта |
Д |
|
Меҳмонхона номерлари, яшаш гуруҳларининг ёрдамчи хоналари |
Н Ч |
20 20 — 23 |
ҳисоблаш асосида, бироқ кишига камида 30 m3/h |
Д |
|
О |
21-22 |
ҳисоблаш асосида, бироқ кишига камида 50 m3/h |
||
|
Маъмурий ва бошқариш хоналари ҳамда хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хоналари |
Н Ч О |
20 20 — 23 21-22 |
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 3 марта |
Д |
|
Маданий-оммавий вазифадаги хоналар, меҳмонхона-мусиқа салонлари, билярд хоналар, ўйин-кулги хоналари |
Н Ч О |
18 18 — 21 19-20 |
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 2 марта |
Д |
|
Балчиқ билан даволовчи кабиналар, даволаш ванналари хоналари, сув ости массажи-души, даволаш муолажаси2 |
Н |
25 |
5 |
Р1 |
|
Таъмирлаш устахоналари, техник хоналар |
Н |
18 |
ҳисоблаш асосида, бироқ камида 1,5 марта |
Д |
|
Омборлар, чойшаблар сақланадиган марказий омборхоналар |
Н |
16 |
1 марта |
Р1 |
|
Кийимларни ювиш бўйича ўз-ўзига хизмат кўрсатиш хоналари |
Н |
18 |
5 марта |
Р1 |
|
Сартарошхоналар |
Н |
20 |
3 марта |
Р1 |
Изоҳлар:
Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
Ч ва О — иссиқлик қулайлигининг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
Водород сульфидли сув ва балчиқ ишлатилганда ҳаво алмаштирилишини водород сульфид концентрациясининг чегаравий йўл қўйиладиган концентрациягача камайтирилишини инобатга олган ҳолда ҳисоблаш орқали аниқлаш лозим.
Маъмурий бошқарув органлари, идоралар, илмий-тадқиқот ташкилотлари хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
6-жадвал | |||||
Хоналар | Кўрсаткичлар | Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С | 1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида | Хоналар типи | |
Майдони 35 m2 дан кам бўлган иш хоналари | Н Ч О | 20 20 — 23 21-22 | 3,5 марта бироқ бир нафар кишига камида 60 m3/h тўғри келиши керак | Д | |
Майдони 35 m2 дан ортиқ бўлган иш хоналари | Н Ч О | 20 20 — 23 21-22 | ҳисоблаш асосида, бироқ бир нафар кишига камида 60 m3/h тўғри келиши керак | Д | |
Кабинетлар олдидаги қабулхоналар, маҳаллий давлат ҳокимиятининг қабул қилиш хоналари | Н Ч О | 20 20 — 23 21-22 | 3 марта | Д | |
Компьютерда ёзиш ва печатлаш хоналари | Н Ч О | 20 20 — 23 21-22 | ҳисоблаш асосида, бироқ камида 3,5 марта | Д | |
Конференция заллари, мажлис заллари | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | ҳисоблаш асосида, бироқ бир нафар кишига камида 20 m3 тўғри келиши керак | Д | |
Ташриф буюрувчилар учун кутиш хоналари, жамоат ташкилотлари ва экспедициялар хоналари, маҳалла фуқаро йиғини биносидаги хоналар | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 3,5 марта | Д | |
Нусха-кўпайтириш хизмати хонаси: а) электрографик нусхалаш бўлими | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 5 марта | Д | |
б) муқовалаш-жилдлаш бўлимлари | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 3 марта | Р1 | |
в) тезкор офсет чоп этиш бўлими | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 2 марта | Б | |
г) таҳририй-расмийлаштириш хизмати | Н Ч О | 20 20 — 23 21-22 | 2 марта | Д |
|
д) чоп этиш формаларини тайёрлаш ва ишлаб чиқиш | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 5 марта | Б |
|
е) чоп этиш | Н Ч О | 18 18 — 21 19-20 | 3 марта | Б |
|
Изоҳлар:
* — хоналар типи — ушбу ШНҚнинг 421-бандида келтирилган;
Н — нормаланадиган кўрсаткичлар;
Ч ва О — иссиқликнинг чегаравий ва оптимал кўрсаткичлари.
Маиший хизмат кўрсатувчи муассасаларнинг хоналарида йилнинг совуқ даври учун ҳавонинг ҳисобий ҳарорати ва ҳавони алмаштириш карралиги
7-жадвал | ||||
Хоналар | Кўрсаткичлар | Барча иқлимий ҳудудларда ҳавонинг ҳисобий ҳарорати, °С | 1 h да ҳавони алмаштириш карралиги, камида | Хоналар тури |
Буюртмаларни қабул қилиш ва қайтариш, маданий-маиший вазифалар учун буюмларни ижарага бериш, фотография, заргарлик ва гравировка ишлари, овоз ёзиш студиялари хоналари | Н | 18 | ёнма-ён жойлашган хоналарнинг ҳаво мувозанати бўйича, бироқ камида 2 марта | Д |
Кийим ва бош кийим тикиш ҳамда таъмирлаш, пойабзал ва чарм галантерея буюмларини тайёрлаш ва таъмирлаш, металл ва пластмасса буюмлар, электр жиҳозлари, соат, оптика ва мусиқа асбобларини таъмирлаш, муқовалаш-жилдлаш хоналари | Н | 18 | ҳисоблаш асосида, бироқ камида 3 марта | Р1 |
Радиоаппаратура ва телевизор таъмирлаш хоналари | Н | 18 | ҳисоблаш асосида, бироқ камида 5 марта | Р1 |
Материалларга ишлов бериш хоналари | Н | 18 | ҳисоблаш асосида, бироқ камида 10 марта | Р1 |
Кимёвий тозалаш | Н | 18 | ҳисоблаш асосида | Р1 |
Кир чойшабларни қабул қилиш, сақлаш хоналари | Н | 16 | 5 | Р1 |
Чойшабларни ювиш хоналари | Н | 16 | ҳисоблаш асосида, бироқ камида 13 марта | |
Қуритиш ва дазмоллаш хоналари | Н | 16 | ҳисоблаш асосида, бироқ 6 марта | Р2 |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
10-ИЛОВА
10-ИЛОВА
Жамоат бинолари ва иншоотларининг асосий функционал-типологик гуруҳлари рўйхати
Жамоат бинолари (иншоотлари) ва жамоатга мўлжалланган хоналар рўйхати |
1. Ўқув-тарбиявий йўналишга мўлжалланган, ўрта ва махсус олий таълим, кадрлар тайёрлаш бинолари |
1) Барча турдаги мактабгача таълим ташкилотлари, мактаб-интернатларнинг ётоқхона корпуслари, ногиронлиги бўлган болалар учун интернат уйлар ҳамда бошқа тиббий-ижтимоий муассасалар |
2) Умумий ўрта таълим ташкилотлари |
3) Ўрта махсус ва касбий таълим ташкилотлари |
4) Ўрта махсус, касбий, олий ва олий таълимдан кейинги таълим, шунингдек кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш ташкилотлари |
5) Ихтисослаштирилган ўқув-тарбия муассасалари |
6) Мактабдан ташқари давлат таълим ташкилотлари |
2. Тиббиёт ташкилотлари, тиббий-ижтимоий муассасаларнинг бинолари |
7) Стационар даволаш муассасалари, тиббиёт марказлари |
8) Амбулаторияда даволаниш, тиббий-соғломлаштириш туризми |
9) Тиббий-реабилитация ва коррекция бинолари (стационарсиз) |
10) Аҳолига ижтимоий хизмат кўрсатиш муассасалари (стационарсиз) |
11) Реабилитация муассасалари, стационари билан ижтимоий хизмат кўрсатиш марказлари |
12) Сауна, бассейнларга эга бўлган соғломлаштириш мажмуалари |
3. Маъмурий ва бошқарув, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, молия-кредит, лойиҳа ва илмий тадқиқот, нашриёт бинолари |
13) Бошқарув органлари, маъмурий муассасалар, агентликлар, фирмалар ва б. |
14) Ижтимоий бошқарув муассасалари — пенсия жамғармаси, меҳнат биржалари ва бошқа ўхшаш муассасалар |
15) Молия-кредит ташкилотлари, банклар |
16) Юридик ташкилотлар, судлар, прокуратуралар* |
17) Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар |
18) Лойиҳа-конструкторлик ва илмий-тадқиқот ташкилотлари (экспериментал ишлаб чиқариш махсус объектлари, махсус тажрибахоналар ва шунга ўхшашлар бундан мустасно)* |
19) Ахборот, таҳририят-нашриёт ташкилотлари (босмахоналар бундан мустасно) |
4. Маданият, бўш вақтни ўтказиш, томошагоҳ, фуқаро ва дин маросимлари, жисмоний тарбия-спорт объектлари |
20) Томошагоҳ иншоотлар, турли вазифадаги томоша заллари |
21) Очиқ ҳаводаги томоша иншоотлари |
22) Маданият марказлари, студия, бўш вақтни ўтказиш — кўнгил очар мажмуалари (томошабинлар залисиз) |
23) Кутубхоналар ва ўқиш заллари |
24) Музейлар ва кўргазмалар заллари |
25) Томошабинлар ўриндиғисиз жисмоний тарбия-спорт объектлари |
26) Томошабинлар учун ўриндиқлари бўлган спорт-томоша ва жисмоний тарбия-спорт объектлари |
27) Диний объектлар (масжидлар, ибодатхоналар, черковлар) |
5. Санаторийлар, дам олиш ва туризм, вақтинчалик яшаш муассасаларининг бинолари |
28) Мактаб-интернатлари ўқувчиларининг турар жой корпуслари ва блоклари, болалар санаториялари ва оромгоҳларининг турар жой корпуслари |
29) Санаторийлар, санаторий-профилакторийлар |
30) Дам олиш ва туризм муассасалари* (дам олиш уйлари, пансионатлар, дам олиш ва туристлар учун базалар) |
31) Меҳмонхоналар, мотеллар, кемпинглар |
6. Хизмат кўрсатиш корхоналарининг бинолари (савдо, умумий овқатланиш, маиший, транспорт и туристик хизматлар) |
32) Чакана (майда улгуржи) савдо корхоналари, савдо марказлари ва мажмуалари* (жумладан бозорлар ва бозор мажмуалари) |
33) Умумий овқатланиш корхоналари |
34) Маиший ва коммунал хизмат кўрсатиш, маросимларга хизмат кўрсатиш объектлари |
35) Почта-телеграф, телефон алоқаси объектлари |
36) Соғломлаштириш, жисмоний тарбия билан шуғулланиш ва санитария-маиший хизмат кўрсатиш (ҳаммом-сауна ва бошқалар) объектлари |
37) Йўловчиларга хизмат кўрсатиш, транспорт ва туризм агентликлари |
38) Ҳамма турдаги транспорт вокзаллари (аэровокзаллар, темир йўл вокзаллари, автовокзаллар ва автостанциялар) |
7. Ижтимоий ва коммунал хизмат кўрсатишнинг бошқа бинолари |
39) Ёнғин-қутқарув депоси |
40) Кир ювиш корхоналари |
41) Омборхоналар, китоб сақлаш, архив бинолари |
Изоҳ. Жамоат бинолари ва иншоотлари асосий функционал-типологик гуруҳларининг функционал ёнғин хавфи бўйича таснифи ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ белгиланади.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
11-ИЛОВА
11-ИЛОВА
Соғломлаштириш, дам олиш ва туризм объектларида хизмат кўрсатишга мўлжалланган хоналар
|
Хоналар |
Ўлчам бирлиги |
Ўлчам бирлигига тўғри келадиган майдон, m2 |
Хона майдони, m2 |
|
Вестибюль (рўйхатга олиш ва қабул қилиш жойлари, санитария узели, кутиш жойларини ўз ичига олган): |
m2, 1 ўринга |
0,6 — 1,0 |
|
|
пансионатлар; |
хона |
|
камида 12 |
|
туристик базалар, дам олиш уйлари, дам олиш базалари, йил давомида ишлайдиган болалар санаторий оромгоҳлари; |
хона |
0,35 — 0,6 |
камида 12 |
|
ёзги соғломлаштириш оромгоҳлари, ёзги туристик базалар |
хона |
0,08 — 0,15 |
|
|
Туризм, жисмоний тарбия, спорт, оммавий-маданий тадбирлар бўйича инструктор хонаси |
хона |
|
камида 8 |
|
Юк сақлаш камералари |
хона |
|
6 — 8 ва ортиқ |
|
Тиббиёт пункти |
|
|
12 — 14 ва кўп |
|
Банк бўлими |
хона |
|
Вестибюлда жойлашган (12 — 20) |
|
Алоқа бўлими хонаси |
хона |
|
12 — 20 |
|
Маиший хизмат кўрсатиш жойи, сартарошхона |
хона |
|
камида 12 (ҳар бир хона) |
|
Бар-тамаддихона (буфет) |
хона |
|
вестибюлда жойлашган (12 — 20) |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
12-ИЛОВА
12-ИЛОВА
Жойлаштириш воситалари объектларида жамоат санитария узелларининг ҳисобий кўрсаткичлари
Хоналар | Жиҳозлар рўйхати ва майдон, m2 |
Ҳар 50 ўрин учун шлюзида қўл ювиш жиҳози бўлган эркаклар ва аёллар санитария узеллари | эркаклар учун: 2 та унитаз ва 2 та писсуар; аёллар учун: 3 та унитаз |
Ҳар 50 ўринга оёқ ювиш жиҳози бўлган эркаклар ва аёллар қўл ювиш хоналари | эркаклар учун: 2-3 та қўл ювиш жиҳози ва 1 та оёқ ювиш жиҳози; |
аёллар учун: 3-4 та юз-қўл ювиш жиҳози ва 1 та оёқ ювиш жиҳози | |
болалар (ўсмирлар) оромгоҳларида — ҳар 10 — 15 ўринга | 1 та қўл ювиш жиҳози ва 1 та оёқ ювиш жиҳози |
Аёлларнинг шахсий гигиена кабинаси: | |
ҳар бир 50 ўринга санитария узели таркибида | 1 та кабина — 4-m2 (таркибида: бидэ, унитаз, қўл ювиш жиҳози); |
болалар оромгоҳларида 2 отрядга | 1 та кабина — 4 m2 |
Ҳар бир 10 ўринга ечиниш хонаси билан душхоналари | 1 та кабина (1,8x0,9 m) |
болаларнинг оромгоҳларида ҳар бир 15 ўринга | 1 та кабина |
Болалар соғломлаштириш | 15 нафар қиз болга 1 та унитаз |
муассасаларининг ҳожатхоналари (ўғил ва қиз болалар учун алоҳида) | 20 нафар ўғил болага 1 та унитаз ва 1 та писсуар |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
13-ИЛОВА
13-ИЛОВА
Ёпиқ бозорлар хоналарининг таркиби ва майдони (150 — 250 савдо ўринли)
|
Хоналар |
Майдон, m2 |
Хоналар |
Майдон, m2 |
|
Савдо зали (маҳсулотлар, товарларни сотиш жойлари (зоналари) дифференциаллашган) |
залдаги 1 та савдо ўрнига 6 — 8 m2 |
махсус кийимлар ва чойшабларни сақлаш хонаси |
16 — 20 |
|
Кафетерий, хизматлар бюроси учун қўшимча майдон Сабзавот ва мевалар мавсумий сотиладиган ёпиқ ва очиқ савдо майдони |
1 та савдо ўринга 6-7 m2 |
инвентарь сақланадиган хона |
16 — 20 |
|
Сақлаш хонаси (омборча) |
савдо зали майдонининг 15 — 20 фоизига тўғри келадиган майдон |
жиҳоз ва инвентарларни таъмирлаш устахонаси |
16 — 12 |
|
Омборча хоналари-бокслар, 1 та боксга 2 — 5 m² |
технологик ҳисоблаш бўйича |
бухгалтерия хонасига эга бўлган идора |
30 — 40 |
|
Юк қабул қилиш ва тушириш хоналари |
35 — 50 |
Раҳбар хонаси |
20 |
|
Гўшт бўлаклаш жойи |
5 — 10 |
ходимлар хонаси |
8 — 12 |
|
Совутиш камералари (маҳсулотлар тури бўйича алоҳида) |
сақлаш ҳажми бўйича (ҳар бири камида 6 m2) |
сотувчиларнинг шахсий буюмларини сақлаш камераси |
12 — 15 |
|
Ветеринария-санитария лабораториялари, жумладан: гўшт бўлими кўздан кечириш, изолятор-совутгичга эга бўлган лаборатория, қайнатиш, музлатиш, дифрастор хоналари) сут маҳсулотлари бўлими (кўздан кечириш, механик равишда таркибга ажратиш жиҳозига эга бўлган лаборатория) |
60 — 90 (технологик ҳисоблаш бўйича аниқлик киритилади) |
ёнғин хавфсизлиги қўриқлаш хонаси |
10 — 12 |
|
Кимё реактивларини сақлаш хонаси |
4 — 6 |
ёпиқ зал ва очиқ майдондаги сотувчилар учун гардероблар, санитария узеллари ва бошқа хоналар |
технологик ҳисоблаш бўйича аниқланади |
|
Ювиш жиҳози ўрнатилган идишлар сақланадиган хона |
20 — 25 |
мижозлар учун санитария узеллари (алоҳида блокдаги жамоат ҳожатхоналари) |
технологик ҳисоблаш бўйича аниқланади |
|
Тарозилар, касса аппаратлари, савдо инвентарларини сақлаш ва бериш хонаси |
20 — 25 |
Изоҳлар:
1) бозорларнинг хоналари майдони маҳаллий шароитлар бўйича лойиҳа топшириғида белгиланди (савдо ўринлари сони, савдо ҳажми ҳисобга олинган ҳолда);
2) мавсумий савдо учун ёпиқ савдо жойлари ва очиқ майдонлар назарда тутилади;
3) ҳудудда чиқинди контейнерлари, бозор ички транспорти, тозалаш механизмлари, жамоат ҳожатхоналари учун жойлар назарда тутилиши зарур (жиҳозларнинг ёки транспорт воситаларининг габаритларини ҳисобга олган ҳолда).
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
14-ИЛОВА
14-ИЛОВА
Умумий овқатланиш корхоналаридаги хоналар майдонларининг ҳисобий кўрсаткичлари (залдаги битта ўрин учун)
Т/р | Корхоналарнинг турлари | Хоналарнинг майдони, m2, залдаги бир ўрин учун | ||||
мижозлар учун, заллар учун | ишлаб чиқариш хоналари | омборлар | маъмурий маиший хоналар | техник хоналар | ||
1. | Ошхона | 2,3 (1,6 — 1,8)* | 1,35 | 0,75 | 0,45 | 0,71 |
2. | Ресторан | 2,45 (1,8 — 2,0) | 2,1 | 1,0 | 0,65 | 1,9 |
3. | Кафе | 2,9 (1,4 — 1,6) | 1,2 | 0,5 | 0,6 | 0,5 |
4. | Пиво-бар | 2,16 (1,4) | 0,8 | 0,7 | 0,5 | 0,5 |
5. | Чойхона | 3,0 (2,5) | 1,2 | 0,45 | 0,45 | 0,55 |
Изоҳ:
* — қавс ичидаги кўрсаткичлар заллар учун келтирилган;
хоналарни террасаларга, очиқ майдонларга жойлаштиришга йўл қўйилади, залда эстрада, рақс майдончалари бўлганда унинг майдони кенгайтирилиши лозим;
мижозлар учун мўлжалланган жойлар савдо (овқатланиш) залларидаги ҳамда вестибюль-фойедаги (гардеробли) майдонни, ҳожатхоналарни ўз ичига олади;
ярим тайёр ва тайёр маҳсулотларни тайёрлашда қўшимча савдо қилиш учун савдо, ишлаб чиқариш ва омборларнинг майдонлари оширилиши керак.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
15-ИЛОВА
15-ИЛОВА
Қуруқ чойшаблар (кийимлар)ни бир смена ювиш бўйича иш унумдорлиги 500 ва 1000 kg бўлган кир ювиш муассасаларининг хоналари
Хоналар | Майдон, m2 | |
500 kg | 1000 kg | |
Кир чойшаблар (кийимлар)ни қабул қилиш цехи (қабул қилиш, саралаш, сақлаш) | 35 | 65 |
Кир чойшаблар (кийимлар)ни топширувчи мижозлар учун кутиш хонаси | 12 | 15 |
Ювиш цехи (ювиш, чайиш, кир ювиш машиналарини сақлаш ва тайёрлаш) | 30 | 40 — 50 |
Моддий таъминот омборхонаси | 20 | 30 |
Қуритиш-дазмоллаш цехи | 30 — 40 (ускунанинг турига кўра) | |
Ювилган чойшаблар (кийимлар)ни ажратиш, тахлаш ва ўраш цехи | 30 | 50 |
Тоза чойшаблар (кийимлар)ни қайтариш цехи (сақлаш ва қайтариш пункти) | 12 | 12 |
Тоза чойшаблар (кийимлар)ни қайтариб олувчи мижозлар учун кутиш хонаси | 12 | 12 |
Таъмирлаш устахонаси | 15 | 20 |
Электр жиҳозларини таъмирлаш устахонаси | 15 | |
Лаборатория | 12 | |
Изоҳ. Қўлланиладиган технологик жиҳозларни ҳисобга олган ҳолда кир ювиш хоналарининг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
16-ИЛОВА
16-ИЛОВА
Ҳар хил турдаги вентиляцияларнинг қўлланилиш доираси
Хона тури ва ҳаво алмаштириш карралиги | Ҳаво киритувчи вентиляция | Ҳаво чиқарувчи вентиляция |
Табиий равишда шамоллатиш бўлганда | ||
Ҳавони алмашинуви карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Д турдаги хоналар | Ҳавони форточка ва фрамугалар орқали киритадиган табиий, ростланувчи вентиляция | Ҳавони форточка ва фрамугалар орқали чиқарадиган табиий, ростланувчи вентиляция, ҳавони чиқариш канали қўшилган ёки фақат берилган хонага мўлжалланган |
Ҳаво алмашинуви карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р1 турдаги хоналар | Ҳавони форточка ва фрамуга орқали киритган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентиляция | Мазкур хонада ҳаво чиқариш канали бўлган табиий вентиляция |
Ҳавони алмашинуви карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р2 турдаги хоналар | Ҳавони форточка ва фрамуга орқали киритган ҳолда табиий равишда ростланувчи вентиляция | Механик тарзда |
П1 ва П2 туридаги хоналар Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Д турдаги хоналар | Механик тарзда | Табиий тарзда |
Ҳавони алмаштириш карралиги соатига 3 ва ундан кам бўлган Р1, Р2 турдаги хоналар Б турдаги хоналар | Механик тарзда | Механик тарзда |
Табиий равишда шамоллатиш бўлмаганда | ||
Табиий равишда шамоллатилмайдиган хоналар ва жойлар (зоналар) | Механик тарзда | Механик тарзда |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
17-ИЛОВА
17-ИЛОВА
Жамоат биноларидаги электр қабул қилгичларнинг электр таъминоти ишончлилиги бўйича тоифаси
|
Жамоат биноларининг гуруҳлари ёки турлари |
Ёнғинга қарши қурилмаларнинг электр қабул қилгичлари |
Бошқа электр қабул қилгичлар комплекси |
Барча электр қабул қилгичлар комплекси |
|
Ишловчилар сони 2000 нафардан ортиқ бўлган (қаватидан қатъи назар) муассасалар, маъмурий, илмий-тадқиқот институтлари бинолари |
I |
II |
- |
|
Ишловчилар сони 50 дан 2000 нафаргача бўлган муассасалар, шунингдек 10 қаватдан юқори бинолар |
I |
II |
|
|
Ишловчилар сони 50 нафардан ортиқ бошқариш органлари бинолари |
I |
II |
|
|
Сиғими 160 нафаргача бўлган болалар соғломлаштириш оромгоҳлари |
I |
III |
|
|
Фонди 1 млн. гача сақлаш бирлигидаги архивлар |
I |
II |
|
|
Фонди 100 мингдан 1 млн. гача сақлаш бирлигидаги архивлар |
- |
- |
II |
|
Савдо залининг майдони 2000 m2 ва ундан юқори бўлган савдо корхоналари |
I |
II |
- |
|
Умумий овқатланиш корхоналари: |
|
|
|
|
ўринлари сони 500 дан ортиқ, |
I |
II |
- |
|
ўринлари сони 100 дан 500 гача, |
- |
- |
II |
|
ўринлари сони 100 гача бўлган сут маҳсулотларини тарқатиш пунктлари |
- |
- |
III |
|
Маиший хизмат кўрсатиш корхоналари: |
|
|
|
|
иш ўрни 15 тадан ортиқ сартарошхоналар, иш ўрни 50 тадан ортиқ ателье ва устахоналар, бир сменада 500 kg дан ортиқ кир тозалаш кир ювиш ва кимёвий тозалаш хоналари, жойи 100 дан ортиқ ҳаммомлар; |
- |
- |
II |
|
ўрни 15 тагача сартарошхоналар, иш ўрни 50 тагача ателье ва устахоналар ва бир сменада 500 kg гача кир тозалаш кир ювиш ва кимёвий тозалаш хоналари, жойи 100 гача ҳаммомлар |
- |
- |
III |
|
Ўринлари сони 1000 дан ортиқ меҳмонхоналар, туристик базалар, мотеллар, пансионатлар ва дам олиш уйлари |
I |
II |
- |
|
Ўринлари сони 200 дан 1000 гача бўлган меҳмонхоналар, туристик базалар, мотеллар, пансионатлар ва дам олиш уйлари |
- |
- |
II |
Изоҳ. Жамоат биноларининг электр қабул қилгичлари комплексига бино ва хоналар гуруҳини жиҳозлайдиган барча электр қурилмалари киради.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
18-ИЛОВА
18-ИЛОВА
Хоналар ва жойларни сунъий ёритиш турларига қўйиладиган талаблар
Мўлжалланганлиги бўйича ёритиш тури | Хоналар, жойлар |
Ишчи | Одамлар ишлаши учун барча хоналар, одамлар юриши учун йўлаклар ва транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун кўчалар |
Авария ҳолатида хавфсизликни таъминловчи | Ишчи ёритишнинг ўчиб қолиши авария ҳолатини юзага келтирадиган ёки инсонларга зиён етказадиган хоналар учун, шунингдек диспетчер хоналари, алоқа узеллари, электр шчити, тиббиёт пунктлари, доимий қўриқлаш постлари, навбатчиларнинг постлари, 300 ва ундан ортиқ кийимлар турадиган кийим алмаштириш хоналари, дўконларнинг савдо заллари, меҳмонхоналарнинг вестибюллари, ресторан ва кафеларнинг заллари, лифтларнинг машина бўлимлари Насослар хоналари, иссиқлик бериш пунктларида ёки электр қабул қилгичларнинг электр таъминоти ишончлилиги бўйича I тоифага кирадиган хоналар |
Авария эвакуацияси | Кесиб ўтиладиган хоналар, ички йўлаклар, холлар, фойе ва вестибюллар, 50 нафардан ортиқ одамларни эвакуация қилиш учун хизмат қиладиган зинапоялар, бошқа зинапоялар, бир пайтда 100 дан ортиқ одамлар бўладиган хоналар (овқатланиш заллари, конференц-заллар), майдони 90 m2 ва ундан ортиқ савдо залларида ҳамда улардан чиқиш йўлаклари, савдо корхоналарининг транспорт туннеллари, эвакуация пайтида хоналардан чиқишда лат ейиш хавфи бўлган хоналар (овқат пишириш хоналари, овқат улашиш ва бошқа жамоат овқатланиши ишлаб чиқариш хоналари, кир ювиш, таъмирлаш устахоналари |
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
19-ИЛОВА
19-ИЛОВА
Ёнғин сигнализацияси тизими ва автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан ҳимоя қилинадиган хоналар, иншоотлар ва жамоат биноларининг рўйхати
1. Ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган жамоат бинолари ва иншоотларининг асосий функционал-типологик гуруҳларига мансуб бинолар ва иншоотларнинг барча хоналари (ушбу илованинг 3-бандида назарда тутилган хоналар бундан мустасно), шу жумладан эвакуация йўлаклари ЁСТ билан жиҳозланиши керак.
Ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилмаган, бироқ функционал вазифаси бўйича ўхшаш бўлган жамоат бинолари ва иншоотларининг хоналари ҳам ЁСТ билан жиҳозланиши зарур.
2. Ушбу илованинг 1-бандида келтирилган хоналардан ташқари қуйидагилар ҳам ЁСТ билан жиҳозланиши керак:
бошқа вазифадаги (ишлаб чиқариш, омбор, турар жой, алоқа, транспорт ва бошқалар) бинолар ва иншоотларга бирлаштириб қурилган (тақаб қурилган) жамоат хоналари;
тутунни аниқловчи ёнғин хабарлагичларидан келадиган сигнал асосида тутунга қарши ҳимоя тизимининг бошқарув аппаратурасини ишга тушириш кўзда тутилган, шунингдек автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланадиган жамоат бинолари ва иншоотлари.
3. АЁС қуйидаги жойларда ўрнатмасликка йўл қўйилади:
зинапоя катакларида;
спринклерли АЁЎҚ билан жиҳозланган хоналарда (ушбу илованинг 2-банди учинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолатлар, автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланадиган жамоат бинолари ва иншоотлари бундан мустасно);
нам жараёнли хоналарда, жумладан душхоналар, ҳожатхоналар, совутиш камералари, идиш ювиш хоналарида;
ёнмайдиган қадоқларда гўшт, балиқ, сабзавот ва мевалар сақланадиган ёки сотишга тайёрланадиган хоналарда;
вентиляция камералари ва сув таъминоти насосхоналарида;
ёнувчан материаллар ва жиҳозлар бўлмаган бошқа хоналарда.
4. ЁСТни ШНҚ 2.04.09-21 талабларига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
5. АЁЎҚнинг тури ва ўчириш воситаси лойиҳа топшириғига мувофиқ танланади*.
6. АЁЎҚ ШНҚ 2.04.09-21 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши зарур.
7. АЁЎҚ билан жиҳозланиши зарур бўлган хоналар майдони бинонинг умумий хоналар майдонининг 50 фоизидан кўпини ташкил этса, бунда бино тўлиқ АЁЎҚ билан жиҳозланиши лозим.
8. Душлар, санитария узеллари, умумий овқатланиш корхоналарининг совитиладиган хоналари, идиш-товоқ ювиш жойлари, гўшт, балиқ, сабзавот ва мевалар сақланадиган хоналар, вентиляция қурилмалари ва сув таъминоти насослари жойлашган хоналари АЁЎҚ билан жиҳозланмаслиги мумкин.
9. АЁЎҚ қуйидаги хоналар ва объектларда бўлиши лозим:
ноёб материаллар ва жиҳозлар сақланадиган хоналарда, шунингдек ноёб босма асарлар, ҳисобот ҳужжатлари, қўлёзмалар ва бошқа қимматли ҳужжатларни сақлаш ва бериш хоналарида, уларнинг майдонидан қатъи назар;
кутубхона бинолари ва давлат архивларидаги китоблар ҳамда ҳужжатларни сақлаш хоналарида, хизмат каталоглари ва хатловлар сақланадиган хоналарда (уларнинг майдонидан қатъи назар) (кутубхоналарнинг хоналари, шунингдек фонди 500 минг бирликдан кам бўлган ва ҳар бирининг майдони 400 m² дан кам бўлган вилоят ва туман аҳамиятидаги архивлар АЁЎҚ ҳамда олиб юриладиган хладонли ва углекислотали ёнғин ўчиргичлар билан таъминланиши мумкин);
давлат ташкилотларининг сервер хоналарида (майдонидан қатъи назар), (нодавлат муассасаларнинг сервер хоналари лойиҳа топшириғига мувофиқ АЁЎҚ билан жиҳозланади);
бузилиши инсонлар хавфсизлигига ёки барқарор ишлашга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган мураккаб технологик жараёнларни бошқариш тизимларида фойдаланиладиган электрон-ҳисоблаш машиналари жойлашган хоналарда (майдонидан қатъи назар);
музей қимматликлари сақланадиган хоналарда (майдонидан қатъи назар);
майдони 100 m2 дан катта бўлган ломбардларда;
кино ва телестудияларнинг тасвирга олиш павильонларида (майдони 500 m2 ва ундан ортиқ бўлган);
аэровокзал ва вокзал биноларидаги қўл багажини сақлаш хоналари (камералари)да (автоматик қутичалар билан жиҳозланган хоналар бундан мустасно) ҳамда ёнувчан материаллар сақланадиган омборхоналарда (ярим ертўла (цоколь) ва ертўладаги хоналарнинг майдонидан қатъи назар, ер усти қаватларида майдони 300 m2 ва ундан ортиқ бўлганда);
ёнувчи жиҳозлар ва материаллар ёки ёнувчан ўрамлардаги ёнмайдиган материалларни сақлаш хоналарида (майдони 100 m2 ва ундан ортиқ бўлганда) шунингдек ушбу хоналар қуйидагича жойлашганда:
ёпиқ спорт иншоотларининг трибуналари остида ҳар қандай сиғимда;
очиқ спорт иншоотларининг 3000 ва ундан кўп томошабинлар сиғадиган трибуна остида;
800 ва ундан кўп томошабинлар сиғадиган ёпиқ спорт иншоотларида;
савдо корхоналари (дўконлар, маркетлар ва шунга ўхшаш объектлар)нинг хоналарида:
бинонинг баландлигидан қатъи назар умумий овқатланиш, савдо зали ушбу бинонинг ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларига жойлаштирилганда, ушбу залнинг майдони 200 m2 ва ундан кўп бўлганда;
бинонинг баландлигидан қатъи назар овқатланиш ва савдо мажмуалари биноларида ёнувчанлиги Ё2 — Ё4 гуруҳига мансуб бўлган пардозлаш материалларидан фойдаланилган майдони 150 m2 ва ундан катта бўлган болалар ўйин майдончалари;
умумий савдо майдони 3500 m2 ва ундан кўп бўлган бир ва икки қаватли биноларда;
умумий савдо майдони 1500 m2 ва ундан кўп бўлган уч ва ундан кўп қаватли биноларда;
майдони 1000 m2 ва ундан кўп бўлган омборхоналарда, майдони 500 m2 ва ундан кўп бўлган ертўла ҳамда ярим ертўла (цоколь) қаватларида жойлашган омборхоналарда;
турар жой ва жамоат биноларига киритиб қурилган умумий майдони 1500 m2 ва ундан кўп бўлган хоналарда.
баландлиги 28 m** дан катта бўлган биноларнинг хоналарида;
банк биноларининг қимматликлар сақланадиган хоналарида (ушбу хоналарнинг майдонидан қатъи назар);
енгил алангаланадиган материаллар, ёнувчан суюқликлар ҳамда химикатлар сақланадиган омборлар ва хоналарда (майдони 300 m2 ва ундан кўп бўлганда);
майдони 1500 m2 ва ундан ортиқ бўлган кўргазма залларида;
алоҳида жойлаштирилган ва жамоат биноларига киритиб қурилган автотураргоҳлар АЁЎҚ билан ШНҚ 2.05.07-24 талабларига асосан жиҳозланади.
Изоҳлар:
1) *АЁЎҚ турини, ўчириш усулини, ёнғин ўчирувчи модда турини танлаш буюртмачи ва лойиҳа ташкилоти томонидан лойиҳа топшириғига мувофиқ амалга оширилиши керак;
2)** бино баландлиги ШНҚ 2.01.02-04 талабларига асосан белгиланиши лозим.
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
20-ИЛОВА
20-ИЛОВА
1-расм. Модулли меҳмонхона биноларидаги пол ва шифтнинг умумий қалинлиги
2-расм. Модулли меҳмонхона девори ва полининг элементлари
3-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган ғиштли пардозловчи қоплама ва девор элементлари
4-расм. Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган металл кассета
5-расм. Тўрт томонли модулнинг ўлчамлари
6-расм. Очиқ турдаги модул шифти ва полининг умумий қалинлиги
7-расм. Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг ўлчамлари ва улар конструкцияларининг оралиқ масофаси
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
21-ИЛОВА
21-ИЛОВА
8-расм. Ҳожатхоналарнинг кириш жойларини эшикларсиз жойлаштириш вариантлари
9-расм. Жамоат биноларидаги санитария узелларининг лойиҳавий (режавий) ечимларида қабул қилинган санитария-техник приборларнинг функционал жойлари (зоналари) (mm)
ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
22-ИЛОВА
22-ИЛОВА
Савдо-кўнгилочар мажмуаларнинг функционал таркиби ва умумий майдонига кўра турлари
|
|
|
1-жадвал |
|
Савдо-кўнгилочар мажмуаларнинг турлари |
Корхоналар ва муассасаларнинг функционал таркиби — гуруҳлари* / савдо-кўнгилочар мажмуаларининг профили** |
Умумий майдон |
|
I |
1-4, 5 / А-Б |
10 000 — 30 000 m2 |
|
II |
1-4, 5 / А-В |
30 000 — 50 000 m2 |
|
III |
1-4, 5 / А-В |
50 000 m2 ва ундан юқори |
Изоҳ:
* корхоналар ва муассасаларнинг гуруҳлари-функционал таркиби ушбу илованинг 3-жадвали бўйича аниқланади;
** Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг профили ушбу илованинг 2-жадвали бўйича аниқланади.
Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг асосий (базавий) корхона ёки муассаса бўйича профили
2-жадвал | |
Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг профили | Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг асосий (базавий) корхона ёки муассасаси |
А — савдо-дам олиш | 1 ва 2 гуруҳдагилар |
Б — савдо-спорт | 1 ва 3 гуруҳдагилар |
В — аралаш | 1, 2 ва 3 гуруҳдагилар |
Изоҳ. Савдо-кўнгилочар мажмуалари таркибига кирувчи корхона ёки муассасаларнинг функционал-типологик гуруҳлари ушбу илованинг 3-жадвали бўйича аниқланади.
Савдо-кўнгилочар мажмуалар таркибига кирувчи корхона ва муассасаларнинг функционал-типологик гуруҳлари
3-жадвал | |
Савдо-кўнгилочар мажмуасининг корхона ва муассасалари | Савдо-кўнгилочар мажмуаси хоналари ёки функционал жойлари (зоналари)нинг таркиби |
1 — савдо вазифасидаги | Савдо корхоналари; умумий овқатланиш корхоналари; аҳолига маиший хизмат кўрсатиш корхоналари |
2 — маданий дам олиш вазифасидаги | Томоша муассасалари Маданий-маънавий вазифадаги бино ва хоналар: кўргазмалар, музейлар, медиатекалар ва бошқалар дам олиш-кўнгилочар муассасалар: болаларнинг ўйин жойлари (зоналари), аттракционлар ва бошқалар |
3 — жисмоний тарбия-спорт вазифасидаги | Жисмоний тарбия, спорт ва жисмоний тарбия-дам олиш вазифасидаги объектлар: фитнес-марказ, батут маркази, боулинг ва бошқалар |
4 — жамиятга хизмат кўрсатиш вазифасидаги | Фирмалар, ташкилотлар, корхоналар, агентликлар, банкларнинг бошқарув муассасалари |
5 — тиббиёт ташкилотлари | Дорихоналар |
Изоҳ. Зарур бўлганда савдо-кўнгилочар мажмуасининг функционал таркибига лойиҳа топшириғига асосан қўшимча равишда бошқа муассасалар киритилиши мумкин.
