1305-сон 30.01.2004. Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ҳужжат кучини йўқотган " " 06.10.2021

Ҳужжат 09.02.2004 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш

Ўзбекистон Республикаси автомобиль ва дарё транспорти агентлиги бошлиғининг

буйруғи

Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2004 йил 30 январда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 1305]

LexUZ шарҳи

Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси транспорт вазирининг 2021 йил 25 сентябрдаги 15-сонли ««Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруқ, шунингдек унга ўзгартириш ва қўшимчаларни ўз кучини йўқотган деб топиш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 1305-5, 06.10.2021 й.) асосан ўз кучини йўқотган.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 ноябрдаги 482-сон»Ўзбекистон Республикасида Автомобиль транспортида йўловчилар ва багаж ташиш қоидаларини ҳамда Автобусларда йўловчилар ташиш хавфсизлигини таъминлашга доир талабларни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорининг ижросини таъминлаш мақсадида, буюраман:

1. Илова қилинаётган «Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисидаги низом» тасдиқлансин.

2. Ушбу буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатига олинган кундан бошлаб ўн кун ўтгач кучга киритилсин.

Ўзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлигининг бошлиғи А. АБДУВАЛИЕВ

Тошкент ш.,

2003 йил 6 декабр,

158-сон

Ўзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлигининг 2003 йил 6 декабрдаги 158-сон буйруғи билан тасдиқланган

Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисида

НИЗОМ

Йўловчилар автовокзаллари, автостанциялари тўғрисидаги мазкур Низом (кейинги ўринларда Низом деб юритилади)Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 4 ноябрдаги 482-сон «Ўзбекистон Республикасида Автомобиль транспортида йўловчилар ва багаж ташиш қоидаларини ҳамда автобусларда йўловчилар ташиш хавфсизлигини таъминлашга доир талабларни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ ишлаб чиқилган.

Мазкур Низом автовокзаллар ва автостанцияларнинг тоифалар ва даражаларга ажратиш тартибини, шунингдек уларнинг функциялари ва фаолиятининг технологик жараёнини белгилайди.

I Боб. Асосий тушунчалар

1. Мазкур Низомда «Автомобиль транспорти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспортида йўловчилар ва багаж ташиш қоидаларида белгиланган тушунчалар ва атамалар билан биргаликда қуйидаги тушунчалар ва атамалар қўлланилади:

автовокзал (автостанция) — транспорт-экспедиция, ташиш фаолиятини амалга оширадиган ва йўловчиларга бошқа хизматлар кўрсатадиган ташкилот;

касса пункти — йўлкира чипталари сотиш ва йўловчиларга маълумотнома-ахборот хизматлари кўрсатишга мўлжалланган иншоот;

автотранспорт воситаларини жўнатиш — автотранспорт воситаларини йўловчилари билан белгиланган йўналиш бўйича автовокзал, автостанциядан йўналишга жўнатиш;

касса зали — зарур касса аппаратлари (компьютерлар) ва ахборот-маълумотномалар бериш ускуналари билан жиҳозланган, йўловчиларга чипта сотадиган кассирлар иш фаолияти учун мўлжалланган хона;

йўловчилар оқими — вақт бирлигида муайян йўналишда ҳақиқатда ташиладиган йўловчилар сони;

автовокзал, автостанциянинг ўтказиш имконияти — мавжуд техник жиҳозланганлиги ва амалдаги технологик иш жараёнида бир суткада автовокзал, автостанция жўнатиши мумкин бўлган автотранспорт воситаларининг энг кўп сони;

перрон — автобусларни қабул қилиш ва жўнатиш, йўловчиларни автобусга хавфсиз чиқариш ва ундан тушириш учун мўлжалланган иншоот;

перрон (чипта) назоратчиси — автотранспорт воситаларининг экипировкаси ва санитария ҳолатини, йўналиш ҳужжатлари ва чипталарнинг ҳолати ва мавжудлигини, автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвалига мувофиқ жўнатилишини текшириш ҳуқуқига эга шахс;

йўловчиларнинг бир вақтдаги сиғими — автовокзал ва автостанцияларда жўнатилаётган ва келаётган ҳамда бир вақтнинг ўзида йўловчилар кутиш залларида ва йўловчилар хоналарида сиғдириладиган йўловчилар сони.

II Боб. Автовокзал, автостанцияни ташкил қилиш

2. Автовокзалла, автостанциялар шаҳар, шаҳар атрофи, шаҳарлараро ва халқаро автомобиль қатнови йўналишларида йўловчилар ташиш ҳаракатини тезкор бошқариш мақсадида, шаҳарларда, аҳоли яшаш жойларида ва автомобиль трассаларида, йўловчилар тўпланадиган манзиллар ва охирги бекатларда йўловчиларга хизмат кўрсатиш учун ташкил этилади.

3. Ҳар бир автовокзал ва автостанция қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бериладиган ўз паспортига эга бўлиши керак.

III Боб. Автовокзалларнинг категориялари ва автостанцияларнинг класслари

6. Автовокзал, автостанция тузилмаси (категорияси ва класси ҳисобга олинган ҳолда) қуйидагиларни ўз ичига олади:

а) йўловчилар кутиш учун мўлжалланган бинолар ва хоналар, касса зали (чипта кассалари), болали йўловчиларга мўлжалланган хоналар, ҳайдовчилар ва йўловчиларнинг узоқ вақт дам олишига мўлжалланган хоналар (меҳмонхона), маъмурият хонаси, қўл юкини сақлаш хоналари, милициянинг хизмат хоналари, йўловчилар хавфсизлигини таъминлаш учун монитор орқали кузатиш учун технологик анжомлар ўрнатилган хизмат хоналари, маданий-маиший ва санитария-гигиена мақсадидаги хоналар (автовокзалларда);

Йўловчилар ва ишларнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида автовокзаллар ва автостанцияларда видеокузатиш камералари (йўловчиларнинг кутиш залларида, чипта кассаларида ҳамда йўловчилар кўп тўпланадиган бошқа жойларда) ўрнатилади, автовокзалларга кириш жойларида йўловчилар ва уларнинг багажини текшириш учун турғун металл детекторлар билан жиҳозланган текшириш постлари ташкил этилади;

б) йўловчиларни чиқариш ва тушириш перронлари, рейслар ўртасида автотранспорт воситалари тўхтаб турадиган майдончалар, техник кўрикдан ўтказиш (автовокзалларда) ва автотранспорт воситалари салонларини тозалаш постлари;

в) шаҳар транспорти, шу жумладан такси сифатида ишлатиладиган автомобиллар кириб келиши ва туриши учун (автовокзалларда) мўлжалланган автовокзал олди майдони;

г) автовокзал, автостанция ҳудуди бўйлаб ва чиқариш (тушириш) перронларида ногиронлар аравачалари учун мўлжалланган шоҳобча йўллар, ногиронларни аравачалари билан чиқариш ва тушириш учун жиҳозланган жойлар.

7. Қуйидагилар автовокзалларнинг категориялари ва автостанцияларнинг классларини аниқлаш мезонлари ҳисобланади:

а) йўловчиларнинг айнан бир вақтдаги сиғими — киши;

б) автотранспорт воситаларининг бир суткадаги жўнаб кетишлари сони;

в) бинолар, иншоотлар, ишлаб чиқариш ҳудудлари, технологик анжомларнинг мавжудлиги.

Автовокзалларнинг категориялари ва автостанцияларнинг классларини аниқлаш мезонлари мазкур Низомга 4-иловада келтирилган.

IV Боб. Автовокзаллар, автостанцияларнинг функциялари ва вазифалари

8. Қуйидагилар автовокзаллар, автостанцияларнинг асосий функциялари ҳисобланади:

а) диспетчерлик раҳбарлиги, ҳар бир автотранспорт воситасининг сиғимидан самарали фойдаланишни ҳисобга олган, йўловчилар ташиш хавфсизлиги нормалари ва қоидаларига риоя қилган ҳолда автовокзал, автостанция бўйича автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвалига риоя қилинишини ташкил этиш ва таъминлаш, йўловчиларни ташиш хавфсизлиги меъёрлари ва қоидаларига риоя этиш, автотранспорт воситалари ҳаракатини тартибга солиш, йўл варақалари ва диспетчерлик ҳужжатларини расмийлаштириш, ҳаракатланадиган таркибни жиҳозлаш ва уни зарур санитария ҳолатига келтириш, йўловчиларда чипталар бўлишини ҳамда йўлкира ва багаж учун тўғри ҳақ тўланишини таъминлаш;

б) йўловчиларни автовокзаллар, автостанциялардан фойдаланиш ва автотранспорт воситасида сафар (саёҳат) билан боғлиқ масалалар юзасидан ўз вақтида ва тўғри хабардор қилиш, аҳолини янги очилаётган йўналишлар, автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвалидаги ўзгаришлар, аҳолига кўрсатиладиган янги хизмат турларидан хабардор қилиш (маҳаллий матбуот, радио, телевидение ва ҳоказолар орқали), шаҳар (аҳоли яшаш пункти) корхоналари ва муассасалари бўйича автотранспорт воситалари ҳаракатининг реклама жадвалларини тарқатиш, автовокзаллар, автостанцияларни жўнатилаётган автотранспорт воситаларидаги бўш ва бўшаётган ўринлар, йўлдаги шароитларнинг ўзгариши ва автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвалидан четга чиқишлар тўғрисида ўзаро хабардор қилиш;

в) йўлкира чипталари сотилганлиги ва багаж ташилганлиги учун йиғимлар тўплаш, рейсга қатнайдиган автотранспорт воситаларида почта жўнатмаларини қабул қилиб олиш ва жўнатиш, багажни йўловчилардан алоҳида ташиш учун қабул қилиб олиш ва расмийлаштириш (юк ва багаж автомобиллари ҳаракати ташкил этилган йўналишларда), сотилган чипталар ва кўрсатилган хизматлар учун ташувчилар билан ўзаро ҳисоб-китоб қилиш (шу жумладан чипталарни олдиндан сотиш, чипталарни уйга етказиб бериш, багажни сақлаш хизматлари);

г) йўловчиларга маиший хизмат кўрсатиш, йўловчилар автовокзал, автостанцияда бўлган даврда уларнинг маиший эҳтиёжларини қондириш мақсадидаги тадбирларни амалга ошириш, маданий-маиший ва йўловчиларга санитария-гигиена хизмати кўрсатишга мўлжалланган биноларда хизмат кўрсатиш маданияти юксак даражада бўлишини таъминлаш;

д) ҳайдовчилар учун маиший шароитлар яратиш ва уларнинг дам олишини ташкил этиш, кафе, буфет, сартарошхона, душхоналар хизматини ташкил этиш; дам олиш учун мебеллар билан жиҳозланган хоналар тақдим этиш (ишда 4 соатдан кам рейслараро танаффусга эга бўлган ҳайдовчилар учун), автовокзал, автостанция қошида узоқ вақт дам олиш учун хона бериш (ишда 4 соатдан ортиқ танаффус қиладиган ва дам олиш билан ишлаш режимли ҳайдовчилар учун);

е) ҳаракат хавфсизлигини таъминлайдиган узеллар ва агрегатларни текшириш учун автотранспорт воситаларини рейслар ўртасида техник кўрикдан ўтказиш постини ташкил этиш; автотранспорт воситалари салонларини тозалаш; автотранспорт воситаларини қўриқлаш; ҳайдовчиларни рейсдан олдин тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш;

ж) ташишлар ҳисобини юритиш ва уларни ўрганиш, йўловчилар оқимини ўрганиш, хизмат кўрсатиладиган йўналишларда автотранспорт воситалари ишини яхшилаш масалалари бўйича йўловчиларнинг таклифларини тўплаш, ҳисобга олиш ва таҳлил қилиш, шу асосда тегишли органларга янги йўналишлар очиш, ҳаракат жадвалини ўзгартириш, у ёки бу йўналишда рейслар сонини кўпайтириш, автотранспорт воситасининг тури ёки русумини ўзгартириш, транзит автотранспорт воситаларининг тўхтаб туриш вақтини қисқартириш ёки кўпайтириш, рейсни бажариш учун вақтни қисқартириш ёки кўпайтириш, йўналишга чиқмаслик, кечикиб чиқишлар тўғрисидаги маълумотларни ўз вақтида тақдим этиш, йўналишлар ва рейслар бўйича йўловчиларнинг тўлдирилишини таҳлил қилиш ва ҳоказолар;

з) иншоотлар, перронларни ўз вақтида ва сифатли таъмирлаш бўйича комплекс тадбирларни бажариш, вокзал олдидаги ҳудудни ободонлаштириш ишлари бажарилиши, ёнғинга қарши тадбирларни амалга ошириш, автовокзал, автостанцияни сақлашнинг санитария шарт-шароитларини таъминлаш.

9. Автовокзаллар, автостанциялар ва ташувчилар ўртасидаги ўзаро муносабатлар шартномалар асосида қурилади. Бунда чипталар сотилганлиги ва хизмат кўрсатилганлиги учун ташувчилар томонидан автовокзаллар, автостанцияларга ажратмалар миқдори автовокзал, автостанциянинг рентабеллигидан келиб чиқиб, ташкилий-ҳуқуқий шакли ва мансублигидан қатъи назар, ташувчилар учун бир хил миқдорда белгиланиши керак.

10. Чипталар сотилганлиги ва хизмат кўрсатилганлиги учун ўз вақтида ҳисоб-китоб қилиш (автотранспорт воситаси рейсга жўнатилгандан кейин 3 кун мобайнида) автовокзал, автостанциянинг мажбуриятларидан бири ҳисобланади.

V Боб. автовокзаллар, автостанцияларнинг тузилмаси, штатлари

11. Автовокзаллар, автостанцияларнинг тузилмаси ва штатлари автовокзалнинг категориясига ва/ёки автостанциянинг классига қараб белгиланади.

Автовокзаллар, автостанциялар ходимлари номенклатураси ва лавозимлар сони раҳбар томонидан мустақил равишда белгиланади.

Ҳар бир ходим учун лавозим йўриқномалари автовокзал, автостанция раҳбари томонидан тасдиқланади.

12. Автомобиль ҳаракати ва йўловчиларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ операцияларни бевосита бажарувчи ходимлар станциянинг навбатчи сменаси таркибига киради.

13. Автовокзаллар, автостанциялар ходимлари хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида ходимнинг шахсини тасдиқловчи кўкрак нишонига эга бўлиши керак.

Кўкрак нишонининг тавсифи ва намунаси 5-иловада келтирилган.

VI Боб. Автовокзаллар, автостанцияларнинг иш режими ва технологик жараёни

14. Автовокзаллар, автостанциялар учун иш кунининг бошланиш ва тамом бўлиш вақти автобусларнинг ҳаракатланиш жадвалидан келиб чиққан холда автовокзаллар, автостанциялар раҳбарияти томонидан тасдиқланади.

15. Кеча-кундуз ишламайдиган автостанциялар биноси йўловчилар кириши учун биринчи автотранспорт воситаси жўнаб кетишидан (келишидан) камида 30 дақиқа олдин очиқ бўлиши ва ҳаракатланишнинг суткалик жадвали бўйича охирги автотранспорт воситаси келгандан (ёки жўнаб кетгандан) кейин камида 30 дақиқадан сўнг ёпилиши керак.

Автовокзал, автостанцияда узоқ вақт дам олинадиган хоналар мавжуд бўлган тақдирда, автовокзал, автостанция ишининг умумий режимидан қатъи назар, уларга кеча-кундуз кириш таъминланади.

16. Тушки танаффус пайтида ёки хоналарни тозалаш учун автовокзал, автостанциянинг ёпиб қўйилишига йўл қўйилмайди. Кутиш зали, она ва бола хонаси ва тиббиёт пункти автовокзал, автостанциянинг белгиланган бутун иш куни мобайнида йўловчилар учун очиқ бўлиши керак.

17. Чипталар жорий тарзда сотиладиган кассаларнинг иш вақти автовокзал, автостанциянинг иш режимига мувофиқ белгиланади. Бу автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвали билан белгиланади ва чипталарнинг барча рейсларга ўз вақтида ва тўлиқ сотилишини таъминлаши керак.

18. Чипталарни олдиндан сотиш кассаларининг иш режими йўловчиларга қулай бўлиши ҳисобга олиниб ва автотранспорт воситаларининг ҳаракатланиш жадвали билан мослаштирилмасдан, маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб белгиланади.

19. Навбатчилик қиладиган ҳамда ҳисоботларни қабул қилиш, тушумни инкассация қилиш билан боғлиқ ходимларнинг иш вақти ва дам олиш кунлари автовокзал, автостанция ишининг технологик жараёни асосида режалаштирилади.

Автовокзал, автостанция раҳбари, унинг ўринбосари ва катта диспетчернинг иш куни тартиби автотранспорт воситалари ҳаракатининг жадаллигига ва йўловчилар оқимининг ўзгариб туришига қараб меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ табақалаштирилиши мумкин.

20. Автовокзал, автостанция ишининг технологик жараёни автовокзал, автостанция хизматлари ишининг оқилона ташкил этилиши ҳамда бир суткада автобусларни қабул қилиш ва жўнатиш ҳамда йўловчиларга хизмат кўрсатиш бўйича бажариладиган операцияларнинг ўзаро алоқаси ва изчиллиги асосида қурилади.

21. Автовокзал, автостанциянинг ҳаракат схемаси бўйича автобусларнинг станция ҳудудига кириши, унда ҳаракатланиши ва ундан чиқиши белгиланади.

Ҳаракат схемасини ишлаб чиқишда қуйидагиларни назарда тутиш зарур;

а) чиқиш ва киришда ўнг томонга бурилишларни қўллаш;

б) ҳаракатнинг ҳар бир йўналиши учун автотранспорт воситаларининг атрофдаги кўчалардан қайрилиб келиш манзиллари;

в) автотранспорт воситаларининг йўловчиларни чиқариш ва тушириш платформаларига ўнг томони билан (ҳаракат бўйича) қўйиш;

г) автотранспорт воситалари берилиши ва жўнаб кетишида энг кам маневр қилиш;

д) автотранспорт воситалари ҳаракати йўлларининг йўловчилар оқими йўли билан кесишмаслиги.

22. Йўловчилар ҳаракати схемасини ўзида акс эттирган автовокзал, автостанция чизмаси қуйидагиларнинг жойлашишини қайд этиши лозим:

а) хизмат бинолари, йўловчиларга хизмат кўрсатадиган бинолар ва ёрдамчи бинолар, уларнинг вазифаси ва тартиб рақами;

б) кириш ва чиқиш эшиклари ва уларнинг вазифаси;

в) йўловчиларга маълумот берадиган асосий элементлар (автотранспорт воситаларининг жўнаш ва келиш жадваллари, чипталар нархи жадвали, шаҳарлараро қатнов йўналишлари схемаси).

23. Станция ҳудуди чизмасида, мавжуд иншоотлар ва бинолардан ташқари, қуйидагилар белгиланади:

а) автотранспорт воситалари кириши ва чиқиши йўналишлари ҳамда йўловчиларнинг шаҳарга чиқиши йўналишлари кўрсаткичларини жойлаштириш пунктлари;

б) автотранспорт воситаларининг рейслар оралиғида тўхтаб туриши учун белгиланган жойлар (постлар)нинг контурлари;

в) йўловчиларни чиқариш ва тушириш учун автотранспорт воситаларининг тўхташ жойлари (постлар) тартиб рақами билан белгиланган холда платформалар (перронлар)нинг вазифасига кўра (келиш, жўнаш, транзит) ихтисослаштирилиши;

г) автотранспорт воситаларини ювиш учун захира постлар ва улар мажбурий техник кўрикдан ўтказиладиган пунктлар контурлари;

д) енгил таксилар ва бошқа автомобиллар тўхтаб туриш жойлари контурлари ва кўрсаткичлари.

Автовокзал, автостанциянинг асосий кириш жойига туташиб кетган станция зонасининг бир қисми, қоидага кўра, автотранспорт воситалари тўхташи учун мўлжалланмайди.

24. Технологик жараёнга станция хизматларининг иш жадвали киритилади. Унда смена таркибида навбатчилик қилаётган ҳар бир ходим учун иш ва танаффус соатлари белгиланади.

Ички ва ташқи диспетчерлик алоқаси воситалари схемаси автовокзал, автостанцияда мавжуд бўлган алоқа воситалари ва сигнализациянинг (телефонлар, телетайп, радиостанция, селектор алоқаси ва ҳоказолар) ҳақиқатда жойлашганлигини ва уларнинг иш вақтини белгилайди.

Ахборот ва хабар бериш схемаси автовокзал, автостанция ҳамда автостанциялар ўртасидаги автомобиль йўлларида иқлим ва йўл шароитлари тўғрисида тезкор ва шошилинч маълумотлар бериш тартиби, вақти ва уларнинг вазифаларини белгилаб беради.

Фавқулодда вазиятларда ва ёнғин пайтида йўловчилар ва автовокзал, автостанция ходимларини эвакуация қилиш режаси одамлар ва моддий бойликларни автовокзаллар, автостанциялар биноларидан эвакуация қилиш йўллари ва тартибини белгилаб беради.

25. Автовокзаллар, автостанциялар ишининг технологик жараёни қуйидагиларни тавсифлайди:

а) ҳаракатни ташкил этиш ва йўловчиларга маданий-маиший хизмат кўрсатиш;

б) ахборот хизматини ташкил этиш;

в) чипта сотилишини ташкил этиш;

г) йўловчиларнинг багажи, қўл юки сақланишини ташкил этиш;

д) диспетчерлик хизматини ташкил этиш;

е) автовокзал, автостанцияни сақлаш.

26. Автовокзал, автостанция ишининг технологик жараёни тартибига қуйидагилар илова қилинади:

а) ҳар бир платформа бўйича автотранспорт воситаларининг келиши ва жўнаши жадвали;

б) йўналишлар рўйхати, йил даврлари бўйича автотранспорт воситаларининг диспетчерлик ҳаракати жадвали;

в) барчанинг эътибори учун осиб қўйиладиган автотранспорт воситалари келиши ва жўнашининг станция бўйича жадвали.

VII Боб. Автотранспорт воситалари ҳаракатини ташкил этиш ва йўловчиларга маданий-маиший хизмат кўрсатиш

27. Йўловчиларнинг автовокзал, автостанция ҳудуди бўйлаб ҳаракат қилиш йўли энг қисқа бўлиши, йўловчилар оқими кесишмаслиги ҳамда шаҳарлараро ва шаҳар атрофи йўналишлари учун алоҳида бўлиши зарур.

Йўловчиларнинг жўнаш платформаси томон ҳаракатининг мақбул йўналиши бинодан автотранспорт воситасига ўтишнинг тўлиқ хавфсизлиги таъминланишини назарда тутиши керак.

28. Кутиш зали автотранспорт воситалари келиши ва жўнашини кутаётган йўловчилар учун мўлжалланган, қулай мебель билан жиҳозланган, вентиляция билан таъминланган бўлиши керак.

29. Она ва бола хонаси кичик ёшдаги болалари ва ногирон болалари бўлган йўловчилар ва ҳомиладор аёлларга хизмат кўрсатишга мўлжалланган. Она ва бола хонасини жиҳозлаш гигиена талабларига жавоб бериши керак.

Кичик ёшдаги болалари ва ногирон болалари бўлган йўловчилар чипта билан она ва бола хонаси навбатчиси орқали навбатдан ташқари таъминланадилар.

30. Ҳайдовчилар узоқ дам олиши учун мўлжалланган хоналар, шунингдек, йўлкира ҳужжатлари ва паспорт кўрсатилган тақдирда тўлов эвазига транзит йўловчиларга ҳам тақдим этилиши мумкин.

VIII Боб. Автовокзаллар, автостанцияларнинг ахборот хизматини ташкил этиш

31. Ахборот ишлари йўловчиларнинг автотранспорт воситалари қатновига тегишли масалалардан тезкор ва аниқ хабардор бўлишини назарда тутади.

32. Йўловчиларга ахборот бериш қуйидагилар орқали амалга оширилиши мумкин:

а) автовокзал, автостанция биносига схемалар, жадваллар, телемаълумотлар кўринишида жойлаштирилган маълумотномалар воситасида;

б) икки томонлама алоқа орқали саволларга жавоб бериш (радио, маълумотнома);

в) автоматик маълумотлар бериш қурилмаси;

г) шаҳар телефон тармоғи орқали маълумотлар бериш;

д) станциянинг радиоузатиш тармоғи орқали эълон бериш;

е) йўловчиларнинг саволларига ходимларнинг шахсан жавоб бериши (маълумотнома бюроси).

Барча маълумотлар йўловчиларга бепул маълум қилинади.

33. Йўловчиларнинг ходимларга мурожаат қилмасдан туриб зарур ахборотни мустақил равишда олишига имконият яратиш бундай маълумотлар беришнинг мақсади ҳисобланади.

Қуйидагилар бундай маълумотлар беришнинг асосий элементлари ҳисобланади:

а) мазкур автовокзал, автостанция томонидан хизмат кўрсатиладиган автотранспорт қатнов йўналишлари схемаси ва автотранспорт воситалари салонларидаги ўриндиқларнинг тартиб рақами;

б) платформалар ва постлар кўрсатилган ҳолда автотранспорт воситаларининг жўнаши ва келиши жадвали;

в) йўловчиларнинг йўлкира ва багаж ташиш нархи жадвали;

г) Ўзбекистон Республикасида автомобиль транспортида йўловчилар ва багаж ташиш қоидаларидан кўчирмалар ҳамда бериладиган имтиёзлар рўйхати;

д) чипта кассалари ва бошқа хизматларнинг иши, автобуслар жўнайдиган ва келадиган платформаларга чиқиш тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлган кўрсаткичлар ва жадваллар.

34. Схемалар, жадваллар ва кўрсаткичларни йўловчиларда пайдо бўлиши эҳтимоли катта бўлган саволларга татбиқан уларнинг автовокзал, автостанцияда ҳаракатланишлари йўналишларини ҳисобга олган ҳолда жойлаштириш зарур.

35. Маълумотнома бюроси зарур қўлланмалар ва маълумот бериш учун зарур материаллар билан таъминланиши зарур.

36. Радиоретрансляция тармоғи орқали қуйидаги масалалар бўйича йўловчиларга ахборот мунтазам равишда бериб борилади:

а) автобусларнинг келиши;

б) автобусга чиқариш бошланиши вақти (15 ва 10 дақиқа олдин) ва автотранспорт воситаларининг рейсга жўнаши тўғрисида 5 ва 3 дақиқа олдин;

в) автотранспорт воситаларининг қўшимча рейслари қўйилиши ва уларга чипталар сотиш;

г) транзит автотранспорт воситаларининг тўхтаб туриш вақтларининг ўзгариши;

д) автотранспорт воситаларида бўш жойлар борлиги.

Радиоретрансляция тармоғи бўйича эълон бериш навбатчи диспетчерга юкланади.

Радиоэшиттириш учун жиҳозланган хона мавжуд бўлган тақдирда ушбу мажбуриятлар сухандонга юклатилиши мумкин. Бу ҳолда диспетчернинг хонаси сухандон билан алоқа қилиш учун жиҳозланган ва трансляция тармоғига уланиш учун алоҳида микрофонга эга бўлиши керак.

37. Транспорт ҳаракати ва чипта кассаларининг ишлаши масалаларидан ташқари радиоретрансляция тармоғидан катта ёшдаги йўловчилар қаровисиз қолган болалар, йўловчилар унутиб қолдирган ашёлар, топилган ҳужжатлар тўғрисидаги ва бошқа шу сингари бир марталик эълонлар учун фойдаланилади.

IХ БОБ. ЧИПТА СОТИЛАДИГАН КАССАЛАР ИШИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ

38. Чипта кассалари иши жорий ва олдиндан чипталар йўловчилар учун энг кам вақт сарфланган ҳолда сотилишини таъминлаши керак.

Чипта сотиш кассирлари учун иш жойларини ташкил этишда чипта сотиш билан боғлиқ операцияларнинг давом этиши вақтини қисқартиришга, кассирларнинг меҳнатини енгиллаштиришга кўмаклашадиган қуйидаги шарт-шароитлар назарда тутилиши керак: иш ўрнининг ёритилганлиги, унинг қулай инвентарь ва махсус жиҳоз билан таъминланганлиги, маълумотнома материаллар ва қўлланмалар мавжудлиги ва уларни мақсадга мувофиқ тўғри жойлаштириш.

39. Чипта кассаларининг 2 гуруҳи ташкил этилади:

а) чипталарни олдиндан сотиш;

б) чипталарни жорий сотиш.

Олдиндан чипта сотадиган кассаларни жорий чипталар сотадиган кассалар билан бирга қўшиш тавсия этилмайди.

40. Чипталар жорий сотиладиган кассаларнинг иши «йўналишлар бўйича» ва «барча йўналишларга» усулида амалга оширилиши мумкин.

41. Чипта сотишни марказлаштириш хизмат кўрсатувчи операторнинг ҳар бир касса билан тўғридан-тўғри икки томонлама алоқасини таъминлайдиган бошқарув пульти бўлишини талаб этади.

42. Операторга қуйидагилар юкланади:

а) чипта кассирларининг сўровига кўра чипта сотилиши керак бўлган автотранспорт воситаларидаги жойларнинг тартиб рақамларини маълум қилиш;

б) чипталарни кассада сотиш қайдномаларини юритиш ва расмийлаштириш;

в) муайян рейсга ўтириб кетиладиган барча жойларга чипта сотилиб бўлган, чипта сотишни тўхтатиш тўғрисида ҳамда ушбу рейсга чипта сотиш тамом бўлганда кассирга кўрсатма бериш.

43. «Йўналишлар бўйича» кассалар иши ташкил этилганда чипталарнинг тўлиқ сотилишини таъминлаш ва касса қайдномаларини жадвал бўйича рейсга жўнашдан 5 дақиқа олдин (шаҳарлараро ва вилоятлараро йўналишлар учун) ва автотранспорт воситалари жўнаши пайтида (шаҳар атрофи ва шаҳарлараро — вилоят ҳудудидаги йўналишлар учун) расмийлаштириш учун кассаларга бириктирилган рейслар ўртасидаги оралиқлар, уларнинг ҳар биридан сотиладиган чипталар сони (кассаларнинг чипта сотиш қобилияти) ҳисобга олиниши керак.

X Боб. Багаж ва қўл юкини сақлаш хоналари ишини ташкил этиш

44. Халқаро ва шаҳарлараро йўловчиларга хизмат кўрсатувчи автовокзаллар, автостанцияларда қўл юки ва багажни вақтинча сақлаш учун тўлов асосида сақлаш хоналари ташкил этилади.

Сақлаш хоналари ёнғин хавфсизлиги қоидаларига риоя қилган ҳолда ва иш учун зарур бўлган инвентарь ва қўлланмалар билан жиҳозланади.

45. Қўл юки фуқаролардан уларда йўлкира чипталари бор-йўқлигидан қатъи назар қабул қилинади.

Сақлаш учун қабул қилинаётган буюмларнинг ўлчамлари автотранспорт воситаларида ташиш учун йўл қўйиладиган ўлчамлардан ортиқ бўлмаслиги керак. Буюмлар сақлаш учун ҳар қандай ўрамда қабул қилинади.

Қабул қилиш пайтида сақловчи буюмларнинг сақланишини таъминлаш учун ўрамнинг мустаҳкамлигини текширади.

Бошқа йўловчиларнинг буюмларини ифлос қилиши ёки уларга шикаст етказиши мумкин бўлган ҳамда тез ёнадиган, портловчи, заҳарловчи, ўткир ва бадбўй ҳидли моддалар қабул қилинмайди.

46. Сақлаш камерасининг иши камерага топширилган буюмнинг ўрнига жетон ёки квитанция берган ҳолда ташкил этилиши мумкин.

XI Боб. Шаҳар, шаҳар атрофи, шаҳарлараро ва халқаро йўналишларда банд бўлган автотранспорт воситалари ишини диспетчер орқали бошқариш

47. Қуйидагилар автовокзал, автостанция диспетчерлик хизматининг асосий вазифалари ҳисобланади:

а) автотранспорт воситалари томонидан ҳаракатланиш жадвалига риоя этилиши устидан назорат қилиш;

б) автовокзал, автостанцияга бириктирилган йўл участкаси доирасида йўналишда автотранспорт воситалари ҳаракатини назорат қилиш;

в) бир-бирига боғлиқ ва яқин автовокзаллар, автостанциялар ва ҳайдовчиларни ҳаракат, метеорологик ва йўл шароитлари, автотранспорт воситаларида бўш жойлар борлиги тўғрисида хабардор қилиш;

г) йўловчиларни автотранспорт воситаларининг автовокзал, автостанцияга келиши, автотранспорт воситаларига чиқариш бошланиши ва уларнинг жўнаш вақти, автотранспорт воситаларининг рейсдан келишининг кечикиши ёки қўшимча рейслар жорий этилиши, автотранспорт воситаларининг тури ёки русуми алмаштирилиши тўғрисида хабардор қилиш;

д) йўл ҳужжатларини расмийлаштириш, штамп-соатлар ёрдамида ҳайдовчиларнинг йўл ҳужжатларида жадвалнинг амалда бажарилишини қайд этиш ва диспетчерлик журнали юритиш;

е) автотранспорт воситалари ҳаракатланиш жадвалида кўрсатилган вақтдан четга чиққан ҳолларда уларнинг режага кўра ҳаракатланиши мунтазамлилигини таъминлашга доир тезкор чора-тадбирлар кўриш.

48. Автотранспорт воситаси ҳайдовчиси автовокзал, автостанцияга келгандан кейин ўзининг келганлиги ҳақида диспетчерга ахборот беради. Диспетчер диспетчерлик журналида ва ҳайдовчининг йўл ҳужжатларида автотранспорт воситасининг келганлигини қайд этади (штамп-соатлар ёрдамида) ва ҳужжатларни чипта сотиш қайдномасини расмийлаштириш учун операторга (кассирга) беради.

49. Автотранспорт воситасини йўловчилар чиқариладиган майдончага ўтказиш пайтида навбатчи диспетчер (оператор) автовокзал, автостанция бўйича автотранспорт воситасига чиқариш вақти бошланиши, платформанинг тартиб рақамини ва автотранспорт воситасининг жўнаши вақтини эълон қилади.

50. Йўловчиларни чиқариш учун автотранспорт воситаси қўйилиши олдидан автовокзал, автостанция навбатчиси ёки перрон (чипта) назоратчиси томонидан автотранспорт воситасининг жиҳозланганлиги ва санитария ҳолати, йўл ҳужжатлари борлиги (рейс жадвали, йўналиш схемаси, чипталар, чипталарни ҳисобга олиш варақаси мавжудлиги ва чипталарнинг охирги тартиб рақами ёзилишининг тўғрилиги, йўлкира ҳақи жадваллари, багаж ёрлиқлари борлиги) ва уларнинг ҳолати текширилади.

Автотранспорт воситасининг жиҳозланиши ва санитария ҳолатига оид барча камчиликлар ва нуқсонлар тўғрисида ҳайдовчининг йўл варақасига ҳамда автотранспорт воситасининг ҳолати ва жиҳозланишини ҳисобга олиш дафтарига тегишли қайдлар киритилади.

Жиҳозлаш қоидалари бузилган, санитария талабларига жавоб бермайдиган автотранспорт воситаси йўналишдан олиб қўйилади ва бошқа автотранспорт воситаси билан алмаштирилади.

51. Ҳар бир автотранспорт воситаси йўловчиларни чиқариш учун мазкур рейсга бириктирилган платформага рейсга тўлиқ тайёр ҳолда белгиланган вақтдан кечикмай қўйилади (шаҳарлараро йўналишда қатнайдиган автотранспорт воситаси жўнашдан 15 дақиқа олдин, шаҳар атрофига қатнайдиган автотранспорт воситаси жўнашдан 10 дақиқа олдин).

52. Автотранспорт воситасига йўловчилар фақат ушбу рейсга олинган чипталар билан чиқарилади.

Автотранспорт воситаси ортиқча одам олган ҳолда ҳамда йўлкира ва багаж учун чиптага эга бўлмаган йўловчилар билан рейсга жўнатилиши мумкин эмас.

53. Автотранспорт воситаси рейсга ҳаракатланиш жадвалига мувофиқ автовокзал, автостанция бўйича навбатчи ёки перрон назоратчиси томонидан жўнатилади, у бунда қуйидагиларни бажаради:

а) жўнашдан беш дақиқа (транзит автобусда 3 дақиқа) олдин жўнаб кетаётган йўловчилар сонининг қайдномага мувофиқлиги, уларда йўлкира чипталари мавжудлигини ва автотранспорт воситасида бўш ўринлар борлигини текширади;

б) қайдномага жўнатилган йўловчилар сонини ёзиб қўяди ва уни ҳайдовчига беради;

в) текшириш ўтказилганлигини тасдиқлаган ҳолда ўз имзосини (штамп) қўяди;

г) ҳаракат хавфсизлигини таъминлаган ҳолда автотранспорт воситасининг перрондан жўнашига рухсат беради.

54. Перрон хизмати ходимларига қуйидагилар учун таъсир кўрсатиш чоралари қўлланилиши мумкин:

а) автотранспорт воситаси зарур даражада жиҳозланмасдан, ғайрисанитария ҳолатида, йўловчиларни чиқариш учун кечикиб қўйилиши;

б) чиптаси бўлмаган ёки ҳақиқий бўлмаган чиптаси бўлган йўловчиларнинг автотранспорт воситасига қўйилиши;

г) автобусда йўлкира ҳақи тўланмаган (шу жумладан транзит) ва ташиш тақиқланган ёки қоидаларда назарда тутилганидан кўпроқ жойни эгаллайдиган (оғирликдаги) багаж борлиги;

д) автобусларнинг рейсга ортиқча одам олган ҳолда ҳамда кечикиб жўнатилиши;

е) ташиш ҳужжатлари расмийлаштирилмаганлиги ёки нотўғри расмийлаштирилганлиги, ҳайдовчилар чипталари охирги рақамларининг чипталарни ҳисобга олиш варақасида нотўғри қайд этилиши;

ж) йўловчиларнинг автотранспорт воситасига маст ҳолда чиқарилиши.

Чипталарни олдиндан (жорий) сотиш қайдномаларидаги ёзувлар банд қилинган ўринлар сонига мувофиқ келмаган тақдирда, тафовут сабабларини аниқлаш учун навбатчи диспетчер орқали чоралар кўрилади. Чипталар ортиқча сотилганлиги аниқланган тақдирда қайднома аниқлаштириш учун операторга (кассирга) қайтарилади. Йўловчи автобусга чиқиш учун келмаган тақдирда перрон хизмати ходими қайдномага бу ҳақда белги қўяди ва ўз имзосини чекади. Бўш ўринлар сони ва уларнинг тартиб рақамлари ҳақидаги маълумотни диспетчерга беради.

XII Боб. Автовокзаллар, автостанцияларнинг жиҳозланиши ҳамда бинолар ва ҳудудни тозалаш ишларини ташкил этиш

55. Шаҳарларда ва шаҳар типидаги қўрғонларда жойлашган автовокзаллар, автостанцияларнинг олд томонида «Автовокзал», «Автостанция» деган пешлавҳалар ўрнатилади. Агар автовокзаллар, автостанциялар автомобиль йўллари трассаларида, қишлоқ аҳоли яшаш манзилларида ва ишчилар шаҳарчаларида жойлашган бўлса, кўрсатиб ўтилган ёзувга аҳоли яшаш жойи манзили қўшимча қилинади.

56. Станция зонасидаги иншоотлар ва бинолар уларнинг вазифасига кўра ёзувлар билан расмийлаштирилади.

Автобуслар жўнайдиган ва келадиган платформаларда постга берилган тартиб рақами ва йўналиш номини ўз ичига олувчи кўрсаткичлар ўрнатилади.

57. Вокзал биносини кўчалар ва станция зонаси билан боғлайдиган барча ташқи эшикларга тегишли равишда «Кириш» ва «Чиқиш» деган ёзувлар ёзилган бўлиши керак.

58. Барча хизмат хоналари эшикларига уларнинг вазифасини англатувчи ёки мансабдор шахснинг хизмат мавқеи тўғрисида ахборот берадиган ёзувлар ёзиб қўйилади.

Бегона кишиларнинг киришига рухсат берилмаган хизмат хоналарининг эшикларига (чипта кассалари, диспетчернинг хонаси, маълумотлар бериш бюроси, алоқа аппаратлари жойлашган хона) тегишли огоҳлантирувчи ёзувлар қайд этилган табличкалар илиб қўйилади.

XIII Боб. Автовокзал, автостанция раҳбарларининг жавобгарлиги

59. Ўзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлиги автовокзаллар, автостанцияларда мазкур Низомга ва автомобилда йўловчилар ташиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга риоя қилиниши юзасидан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда текширишлар ўтказишга ҳақлидир.

Кейинги таҳрирга қаранг.

60. Автовокзал, автостанция тегишли паспортга эга бўлмаган ҳолда фаолият кўрсатаётганлиги учун автовокзал, автостанция раҳбари (эгаси) Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.

Низомга
4-ИЛОВА

Автовокзалларнинг категориялари ва автостанцияларнинг классларини аниқлаш
МЕЗОНЛАРИ

Т/р	Кўрсаткичлар номи	Автовокзаллар				Автостанциялар
Т/р	Кўрсаткичлар номи	йирик	катта	ўрта	кичик	I класс	II класс	III класс	IV класс	V класс
1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
1.	Бир вақтнинг ўзида йўловчи сиғими- киши	500 дан ортиқ	300 дан 500 гача	200 дан 300 гача	100 дан 200 гача	75 дан 100 гача	50 дан 75 гача	25 дан 50 гача	25	25
2.	Бир суткадаги жўнатишлар сони-автотранспорт воситалари жўнатилиши	-	-	-	-	150 дан ортиқ	121 дан 150 гача	71 дан 120 гача	31 дан 70 гача	30 ва ундан кам
3.	Маъмурий бино	+	+	+	+	-	-	-	-	-
4.	Йўловчилар учун кутиш зали	+	+	+	+	+	+	касса зали билан қўшил-ган	йўловчилар учун хона	йўловчилар учун усти ёпиқ айвон
5.	Маданий-маиший ва санитария-гигиена хоналари	+	+	+	+	+	+	+	+	+
6.	Касса зали	+	+	+	+	+	+	йўловчилар кутиш зали билан қўшилган	битта чипта сотиш кассаси	битта чипта сотиш кассаси
7.	Ҳайдовчилар узоқ вақт дам оладиган хоналар, она ва бола хонаси, қўл юки сақлаш хоналари, милиция хонаси, буфет ва тиббий ёрдам пункти	+	+	+	+	+	-	-	-	-
8.	Йўловчилар хавфсизлигини таъминлаш мақсадида монитор орқали кузатиш учун технологик анжомлар ўрнатилган хона	+	+	-	-	-	-	-	-	-
9.	Йўловчиларни чиқариш ва тушириш перронлари, автобусларнинг қатновлар оралиғида тўхтаб турадиган майдончалари, техник кўрикдан ўтказиш ва автобус салонларини тозалаш постлари	+	+	+	+	+	+ техник кўрик постидан таш-қари	+ техник кўрик постидан ташқари	фақат йўловчиларни чиқариш ва тушириш майдончалари	фақат йўловчиларни чиқариш ва тушириш майдончалари
10.	Шаҳар транспорти кириб келиши ва такси автомобиллари туриши учун мўлжалланган майдончалари бор вокзал олди майдони	+	+	+	+	-	-	-	-	-

Низомга
5-ИЛОВА

Кўкракка тақиладиган нишоннинг
ТАВСИФИ ВА НАМУНАСИ

1. Кўкракка тақиладиган нишон пластмассадан тайёрланган, қисқичи бор, тўрт бурчакли шаффоф белгидан иборат. Унга ходимнинг фотосурати, фамилияси, исми ва лавозими ёзилган картон карточка киритилади (ёки прессланади).

2. Барча ахборот давлат тилида кўрсатилади.

3. Кўкрак нишони устки кийимга, чап кўкракка тақилади.

JIZZAX AVTOSНOНBEKATI

15 мм

Фотосурат

учун жой

BOSНLIQ

XALILOV

Abdulla Xalilovich

55 мм

90 мм

(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2004 й., 4-сон, 48-модда; Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2006 й., 23-сон, 216-модда; Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2011 й., 26-сон, 274-модда)