Ҳужжат кучини йўқотган " " 01.01.1998
Ҳужжат 06.12.1991 01 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ФУҚАРОЛАРИДАН, АЖНАБИЙ ФУҚАРОЛАРДАН ВА ФУҚАРОЛИГИ БЎЛМАГАН ШАХСЛАРДАН ОЛИНАДИГАН ДАРОМАД СОЛИҒИ ТЎҒРИСИДА
 LexUZ шарҳи
Мазкур Қонун Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 24 апрелдаги 397-I-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексини амалга киритиш тартиби тўғрисида»ги Қарорига мувофиқ ўз кучини йўқотган.
 LexUZ шарҳи
Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон ССР Конституцияси (Асосий Қонуни)га ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ мазкур Қонуннинг номидаги ҳамда матнидаги «Ўзбекистон ССР» деган сўзлар тегишли келишикдаги «Ўзбекистон Республикаси» деган сўзлар билан алмаштирилган.
I-БОБ. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
1-модда. Солиқ тўловчилар
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга бўлган ва эга бўлмаган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ва бошқа иттифоқдош республикаларнинг фуқаролари, ажнабий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахслар (қуйида «фуқаролар» деб аталади) Ўзбекистон Республикасида даромад солиғи тўловчилардир.
Солиқ солиш мақсадида Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга бўлган деб қараладиган фуқаролар жумласига календарь йил давомида 183 кундан кўпроқ вақт Ўзбекистон Республикасида турган фуқаролар кирадилар.
2-модда. Солиқ солиниши лозим бўлган даромадлар
1.Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга бўлган фуқароларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси ташқарисида ҳам пул ёки натура тарзида олган даромадлари солиқ солиш объекти ҳисобланади.
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга бўлмаган фуқароларнинг даромадлари Ўзбекистон Республикасидаги манбалардан олинган бўлса, бу даромадларга солиқ солиниши лозим.
2. Чет эл валютаси олинган даромадлардан солиқ тўловчининг истагига мувофиқ сўм тарзида ёки СССР Давлат банки сотиб оладиган чет эл валютасида солиқ тўланади. Бунда чет эл валютаси олинадиган даромадлар СССР Давлат банкининг солиқ ҳисоблаб чиқариладиган кундаги пулнинг қадри тўғрисидаги расмий маълумоти асосида сўмга айлантирилиб ҳисобланади.
3-модда. Солиқ солинмайдиган даромадлар
1. Солиқ солинадиган даромадга қуйидагилар киритилмайди:
Олдинги таҳрирга қаранг.
а) СССР ва Ўзбекистон Республикаси қонунлари билан белгиланган миқдорларда бериладиган ишсизлик бўйича нафақалар, вақтинча меҳнат қобилиятини йўқотганлик юзасидан бериладиган нафақалардан (шу жумладан, бемор болани боқиш юзасидан бериладиган нафақалар) ташқари, давлат ижтимоий суғуртаси ва давлат ижтимоий таъминоти юзасидан бериладиган нафақалар, шунингдек фуқароларга В.И.Ленин номидаги Совет болалар жамғармаси, Совет тинчлик жамғармаси, Совет маданият жамғармаси, Совет меҳр-шафқат ва сиҳат-саломатлик жамғармаси, СССР Қизил Крест ва Қизил Ярим ой жамиятлари уюшмаси ва бошқа хайрия ҳамда экология жамғармаларининг маблағларидан пул ва натура ҳолида бериладиган нафақалар ва бошқа турдаги ёрдам;
Кейинги таҳрирга қаранг.
(3-модданинг 1-банди «а» кичик банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
б) алиментлар;
в) олий ўқув юртлари ҳамда ўрта махсус ва ҳунар-техника билим юртлари томонидан ўз студентлари ва ўқувчиларига тайинланадиган стипендиялар, шунингдек ушбу модданинг «а» кичик бандида кўрсатилган жамғармаларнинг маблағларидан таъсис этиладиган стипендиялар;
Кейинги таҳрирга қаранг.
г) ҳунар-техника билим юртлари ўқувчилари бажарган иш учун мазкур билим юртлари ўқувчиларга берадиган тўловлар;
д) пенсиялар, шунингдек пенсияга қўшимчалар;
е) фуқаролар қон топширганлик учун, донорликнинг бошқа турлари учун, она сути топширганлик учун оладиган пул, шунингдек медицина муассасаларининг ходимлари қон йиғиб топширганликлари учун оладиган пул;
ж) майиб бўлиш ёки бошқа тарзда саломатликка зиён етиши оқибатида меҳнат қобилиятини йўқотганлик, шунингдек боқувчисидан маҳрум бўлганлик учун товон тарзида олинадиган пул;
з) фуқароларни чет элга ишга юбориш муносабати билан уларга совет давлат корхоналари, муассасалари ва ташкилотлари тўлайдиган иш ҳақи ва чет эл валютасидаги бошқа пуллар;
и) фуқароларнинг мулкчилик ҳуқуқи асосида ўзларига тегишли бўлган мол-мулкни сотиш натижасида оладиган пуллари, сотиш учун ишлаб чиқариладиган маҳсулот ва бошқа мол-мулкни сотишдан тушган даромадлар бундан мустаснодир;
к) фуқароларнинг шахсий ёрдамчи қишлоқ хўжалигида озиқ-овқат маҳсулотини сотишдан, шу жумладан корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар билан тузилган шартномалар асосида ёш молларни, чорвани ва паррандани боқишдан олган даромадлар;
Кейинги таҳрирга қаранг.
л) мерос қилиб қолдириш ва совға қилиш натижасида олинган пул; фан, адабиёт ва санъат асарлари муаллифларининг меросхўрлари (ҳуқуқий ворислари) оладиган муаллифлик ҳақи тарзидаги пул бундан мустаснодир;
м) СССР, Ўзбекистон Республикаси давлат заёмларининг облигациялари ва лотереялар бўйича ютуқлар;
н) фуқароларнинг мажбурий ва ихтиёрий суғурта юзасидан оладиган пули;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
о) банк муассасаларидаги омонатлар бўйича ва СССР давлат хазина мажбуриятлари бўйича фоизлар ва ютуқлар;
(3-модданинг 1-банди «о» кичик банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
п) рационализаторлик таклифлари учун мукофот пули;
р) корхоналар, муассасалар ва ташкилотлардан йилига 200 сўмгача (200 сўм ҳам шу ҳисобга киради) миқдорда олинган совғалар (буюм тарзидаги мукофотлар) қиймати, шунингдек, халқаро, Бутуниттифоқ ва жумҳурият конкурслари ҳамда мусобақаларида буюм тарзида олинган совринлар қиймати;
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
с) бериладиган пулнинг миқдоридан қатъи назар, табиий офатлар, бошқа фавқулодда вазиятлар муносабати билан, шунингдек СССР, Ўзбекистон Республикаси ва Қорақалпоғистон Республикаси Ҳукуматларининг қарорлари асосида бериладиган моддий ёрдам пули; бошқа ҳолларда, шу жумладан чакана нархлар ислоҳоти муносабати билан (ушбу банднинг «а» кичик бандида кўрсатилганларидан ташқари) йилига 1000 сўмгача (1000 сўм ҳам шунга киради) пул ва натура шаклида бериладиган моддий ёрдам суммалари;
Кейинги таҳрирга қаранг.
(3-модданинг 1-банди «с» кичик банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
т) корхонанинг акциялари юзасидан олинган ва шу корхонанинг ўз акцияларини сотиб олишга ишлатилган даромадлар;
Кейинги таҳрирга қаранг.
у) қидирувчилар артеллари аъзоларининг олтин қазиб олиш соҳасидаги қидирувчилик фаолияти билан боғлиқ ишлар учун оладиган даромадлари.
Олдинги таҳрирга қаранг.
ф) чакана нархларнинг оширилиши муносабати билан барча тоифадаги фуқароларга ССР Иттифоқи ва Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланадиган миқдорда пул ва натура шаклида бериладиган компенсация тўловлари, шунингдек СССР ва Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунларида назарда тутилган нормалар доирасида бериладиган бошқа компенсация тўловлари, ишдан бўшаш чоғида фойдаланилмаган отпуска учун бериладиган компенсация тўловлари бундан мустасно;
(3-модданинг 1-банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонунига мувофиқ «ф» кичик банд билан тўлдирилган — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Солиқ солиниши керак бўлган даромад:
а) фуқароларнинг корхоналар, муассасалар ва ташкилотлардан олиши лозим бўлган ва уларнинг аризаларига мувофиқ В.И.Ленин номидаги Совет болалар жамғармаси, Совет тинчлик жамғармаси, Совет маданият жамғармаси, Совет меҳр-шафқат ва сиҳат-саломатлик жамғармаси, СССР Қизил Крести ва Қизил Ярим ой жамиятлари, экология жамғармалари, уларнинг республика, регион ва маҳаллий бўлимларига, шунингдек бюджетдан, қисман ёки тўла-тўкис пул билан таъминланадиган маданият, халқ таълими, соғлиқни сақлаш ва ижтимоий таъминот корхоналарига, муассасаларига ва ташкилотларига ўтказиладиган пул суммаларига;
Кейинги таҳрирга қаранг.
б) фуқароларнинг солиқ идоралари томонидан солиқ солиниши лозим бўлган даромадлардан ушбу банднинг «а» кичик бандида кўрсатилган мақсадларда берган бадаллари суммаси тегишли календарь йил учун солиқ солиш пайтида ҳисобга олинадиган даромаддан ошмайдиган миқдорда камайтирилади.
4-модда. Солиқ юзасидан имтиёзлар
1. Қуйидагилар солиқ тўлашдан бутунлай озод қилинади:
Олдинги таҳрирга қаранг.
а) асосий иш (хизмат, ўқиш) жойида солиқ солинадиган ва йилига 1920 сўмдан ошмайдиган иш ҳақи ва бошқа турдаги пул мукофоти оладиган, бир корхона, муассаса ва ташкилотда тўлиқ бўлмаган йил мобайнида ишлаганида эса, ҳар бир ишлаган ойи учун 160 сўм оладиган ишчилар, хизматчилар ва бошқа фуқаролар;
Кейинги таҳрирга қаранг.
(4-модданинг 1-банди «а» кичик банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
б) фан, адабиёт ва санъат асарлари, ихтиролар, кашфиётлар ва уларнинг илк саноат нусхаларини яратганлик, нашр қилганлик, ижро этганлик ёки улардан бошқача тарзда фойдаланганлик учун муаллифлик ҳақи 1920 сўмдан ошмайдиган фуқаролар, агар уларнинг асосий иш жойи бўлмаса;
в) тадбиркорлик ва якка тартибдаги меҳнат фаолиятининг, деҳқон (фермер) хўжалигининг барча турларидан, шунингдек тадбиркорлик субъектларидан оладиган даромадлари йилига 1920 сўмдан ошмайдиган фуқаролар, агар уларнинг асосий иш жойи бўлмаса;
Кейинги таҳрирга қаранг.
г) деҳқон хўжалигининг аъзолари, деҳқон хўжалиги ташкил этилган (рўйхатдан ўтган) йилдан бошлаб икки йил давомида — мазкур хўжаликдан оладиган даромадлари юзасидан;
д) жамоа хўжаликларининг аъзолари — ўзлари аъзо бўлган жамоа хўжаликларида бажарган ишлари учун оладиган даромадлари юзасидан;
Кейинги таҳрирга қаранг.
е) муддатли ҳақиқий ҳарбий хизматдаги ҳарбий хизматчилар ва ўқув ёки текширув машқларига чақирилган ҳарбий хизмат ёшидаги кишилар — хизмат жойидан ёки ўқув ёхуд текширув машқларида бўлган вақт учун оладиган маош, суткалик пул ва бошқа маблағлар юзасидан;
Кейинги таҳрирга қаранг.
ж) Совет Иттифоқи Қаҳрамонлари, Шуҳрат орденининг учала даражаси билан мукофотланган кишилар, Улуғ Ватан урушининг ногиронлари ёки СССРни ҳимоя қилиш чоғида ёхуд ҳарбий хизматнинг бошқа хил вазифаларини бажариш чоғида ярадор бўлиш, контузия бўлиш ёки шикастланиш натижасида ёҳуд фронтда бўлиш билан боғлиқ касалликлар натижасида ногирон бўлиб қолган ҳарбий хизматчилар, собиқ партизанлар жумласидан бўлган ногиронлар, шунингдек пенсия таъминоти жиҳатдан ҳарбий хизматчиларнинг мазкур тоифаларига тенглаштирилган бошқа ногиронлар — оладиган барча даромадлари юзасидан;
Олдинги таҳрирга қаранг.
з) Гражданлар уруши ва Улуғ Ватан уруши, СССРни ҳимоя қилиш бўйича бошқа жангавор операцияларнинг қатнашчилари бўлган ва ҳаракатдаги армия таркибига кирган ҳарбий қисмлар, штаблар ва муассасаларда хизматни ўтаган ҳарбий хизматчилар ҳамда собиқ партизанлар, Улуғ Ватан уруши давридаги меҳнат фронтининг ветеранлари ва болалигида концентрацион лагерларнинг тутқунлари бўлганлар оладиган барча даромадлари юзасидан;
(4-модданинг 1-банди «з» кичик банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
и) ички ишлар органларининг бошлиқлари ва оддий хизматчилари сафидан бўлган, хизмат вазифасини бажариш чоғида ярадор бўлганлик, контузия бўлганлик ёки жароҳатланганлик туфайли ногирон бўлиб қолган кишилар — оладиган барча даромадлари юзасидан;
к) болаликдан ногиронлар, шунингдек кўриш қобилиятига кўра I ва II гуруҳ ногиронлари оладиган барча даромадлари юзасидан;
л) қаҳрамон оналар оладиган барча даромадлари юзасидан;
м) Улуғ Ватан уруши йилларида Ленинград шаҳри қамал қилинган даврда шаҳарда 1941 йилнинг 8 сентябридан 1944 йилнинг 27 январигача ишлаган фуқаролар оладиган барча даромадлари юзасидан;
н) СССРни ҳимоя қилиш ёки ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини ижро этиш чоғида ярадор бўлганлик, контузия олганлик ёки жароҳатланганлик натижасида, ёҳуд фронтда, бўлганлик билан боғлиқ касалликлар натижасида ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг ота-оналари ва рафиқалари оладиган барча даромадлари юзасидан;
о) Афғонистон Республикасида вақтинча бўлган совет қўшинларининг чекланган қисми таркибида хизматни ўтаган ҳарбий хизмат ёшидаги ҳарбий хизматчилар оладиган барча даромадлари юзасидан;
Кейинги таҳрирга қаранг.
п) студентлар қурилиш отрядлари штабларининг ишонч қоғозига асосан тузилган шартномалар бўйича бажарилган ишлардан олинган даромадлар юзасидан студентлар меҳнат отрядларининг аъзолари;
р) корхоналар, муассасалар, ташкилотлар ва ўқув юртлари томонидан қишлоқ хўжалиги ишларини бажаришга юборилган фуқаролар шу ишларини бажарганлик учун олинадиган даромадлар юзасидан.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Солиқ миқдори қуйидагиларга камайтирилади:
Кейинги таҳрирга қаранг.
а) ушбу модданинг 1-бандида кўрсатилган ногиронлардан ташқари I ва II гуруҳ ногиронлари, улар оладиган барча даромадлари бўйича солиқнинг 50 фоизига;
б) муддатидан ортиқ хизматдаги офицерлар, прапоршиклар, мичманлар ва ҳарбий хизматчиларга, шунингдек ички ишлар органларининг оддий хизматчи ва бошлиқлари сафидан бўлган кишилар, СССР Вазирлар Кабинети белгилайдиган тартиб ва миқдорда бериладиган маошига;
в) қарамоғида уч ва ундан ортиқ киши бўлган фуқаролар учун барча даромадлар юзасидан 30 фоизга;
Кейинги таҳрирга қаранг.
г) 16 ёшгача бўлган икки ва ундан ортиқ болали ёлғиз оналар — улар оладиган барча даромадлар бўйича солиқнинг 30 фоизига;
д) 16 ёшгача бўлган икки ва ундан ортиқ болали ҳамда боқувчисидан марҳум бўлганлиги учун пенсия олмаётган аёл ва эркак бевалар, улар оладиган даромадлар бўйича солиқнинг 30 фоизига;
е) болаликдан ногирон бўлиб қолган ва доимий парваришни талаб қиладиган фарзандини тарбияловчи ота-онадан бири, у оладиган барча даромадлар бўйича солиқнинг 30 фоизига.
Кейинги таҳрирга қаранг.
3. Фуқаро бир неча асосга кўра солиқ бўйича имтиёзлардан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлса, унга ана шу имтиёзларнинг миқдор жиҳатдан кўпроқ енгиллик берадиганидан фойдаланиш ҳуқуқи берилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
4. Халқ депутатлари маҳаллий Советларининг ижроия қўмиталари айрим солиқ тўловчиларнинг моддий аҳволини ҳисобга олиб, уларни даромад солиғидан озод қилиш, шунингдек, айрим солиқ тўловчилар учун солиқ миқдорини камайтириш ҳуқуқига эгадирлар.
Кейинги таҳрирга қаранг.
5. Қонуннинг ушбу моддасида санаб ўтилган фуқароларнинг имтиёзларга бўлган ҳуқуқи ҳужжатлар билан белгиланган тартибда тасдиқланади, бу ҳужжатларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан белгиланади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Фуқароларнинг имтиёзларга бўлган ҳуқуқи тегишли ҳужжатлар тақдим этилган пайтдан бошлаб юзага келади.
6. Ушбу моддада назарда тутилган солиқ бўйича имтиёзлар патент асосида якка тартибда меҳнат фаолиятини амалга ошираётган фуқароларга ҳам патент учун ҳақ тўлаш чоғида берилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
5-модда. Икки ёқлама солиқ солишни бекор қилиш
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойи бўлган кишилар чет элда оладиган даромадлар Ўзбекистон Республикасида солиқ солинадиган даромадлар жумласига киритилади.
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойи бўлган, Ўзбекистон Республикасида даромад солиғини тўловчи кишилар чет давлатлар қонунларига мувофиқ хорижда тўлаган даромад солиқлари Ўзбекистон Республикасида даромад солиғини тўлаш пайтида ҳисобга олинади. Бундан чет элда тўланадиган солиқларнинг миқдори Ўзбекистон Республикасида тўланадиган солиқ миқдоридан ошмаслиги лозим.
6-модда. Халқаро шартномалар
СССРнинг халқаро шартномаси ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида солиқ солишга оид қоидаларда Ўзбекистон Республикаси қонунларида кўзда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидаси қўлланади.
II БОБ. ФУҚАРОЛАР ОЛАДИГАН ИШ ҲАҚИ, ТЎЛОВЛАР, МУКОФОТЛАР ВА БОШҚА ДАРОМАДЛАРГА СОЛИҚ СОЛИШ
Олдинги таҳрирга қаранг.
7-модда. Солиқ тўловчилар тоифалари ва солиқ солинадиган объектлар
Қонуннинг мазкур боби қоидаларига мувофиқ қуйидагилар солиқ тўлашга жалб этилади:
а) ишчилар, хизматчилар ва бошқа фуқаролар — мулкчилик шакллари ва мулк кимнинг тасарруфида эканлигидан қатъи назар, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлардан оладиган иш ҳақлари, мукофотлари ва бошқа ҳар қандай даромадлари суммасидан;
б) фуқаролар — тадбиркорлик фаолиятидан оладиган даромадларидан, шунингдек тадбиркорлик субъектлари билан ўз меҳнатидан фойдаланиш тўғрисида шартнома тузган шахслар;
в) фуқаролар — фан, адабиёт ва санъат асарларини, шунингдек кашфиёт, ихтиро ҳамда саноат намуналарини яратганлик, нашр қилдирганлик, ижро этганлик ёки улардан бошқача тарзда фойдаланганлик учун муаллифлик ҳақи суммаларидан;
Кейинги таҳрирга қаранг.
г) фуқаролар — Қонуннинг ушбу моддаси «а — в» бандларида санаб ўтилмаган бошқа барча даромадларидан.
(7-модда Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Олдинги таҳрирга қаранг.
8-модда. Солиқ ставкалари
1. Фуқароларнинг иш ҳақи, мукофот тарзида олган пуллари ва бошқа даромадларидан (муаллифларнинг меросхўрларига қайта тўланадиган мукофот пулларидан ташқари) солиқлар қуйидаги миқдорларда ундирилади:
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Асосий иш жойларида ишчи ва хизматчилардан, шунингдек тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланадиган фуқаролар ҳамда фан, адабиёт ва санъат ходимларидан оладиган даромад солиқларини ҳисоблаб чиқаришда солиқ солинадиган даромаддан ушбу Қонуннинг 4-моддаси 1-банди «а», «б» ва «в» кичик бандларида кўзда тутилган тартибда солиқ солинмайдиган иш ҳақининг минимуми ва бошқа даромадлар чиқариб ташланади.
3. Муаллифларнинг меросхўрларига такрорий (бир неча бор) тўланган мукофотдан солиқ қуйидаги миқдорларда ундирилади:
18 ёшга етмаган меросхўрлар, 55 ёшдан ошган аёл ва 60 ёшдан ошган эркак меросхўрлар учун солиқ миқдори 50 фоиз камайтирилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
(8-модда Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
9-модда. Солиқ солинадиган даромад таркибига қўшилмайдиган пуллар
Қуйидагилар солиқ солинадиган даромад таркибига қўшилмайди:
а) амалдаги қонунларга мувофиқ ишдан бўшаш вақтида тўланадиган нафақалар;
б) СССР ва Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунларида кўзда тутилган нормалар доирасидаги компенсация тўловлари, ишдан бўшаш вақтида фойдаланилмаган отпуска учун бериладиган компенсация бундан мустаснодир;
в) бепул бериб қўйиладиган уй-жой бинолари ва коммунал хизматлар ўрнига амалдаги қонунларга мувофиқ тўланадиган пул;
г) СССР Вазирлар Кабинетининг ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Кабинетининг тегишли қарорларида кўзда тутилган натура ҳолида бериладиган озиқ-овқат қиймати, шунингдек шу озиқ-овқат ўрнига тўланадиган пул;
д) ижодий фаолият, тадбиркорлик ва якка тартибдаги меҳнат фаолияти билан шуғулланишдан даромад олиш билан боғлиқ харажатлар.
Ана шу даромадларни олиш билан боғлиқ харажатлар туркумига моддий харажатлар, асосий ишлаб чиқариш фондларини тўла қайта тиклашга амортизация ажратмалари, ижара ҳақи, фуқароларнинг меҳнатидан фойдаланиш тўғрисида тузилган шартномага мувофиқ уларнинг меҳнатига тўланадиган ҳақ харажатлари, давлат ижтимоий суғуртасига ажратмалар, мажбурий мулк суғуртаси бўйича тўловлар, банкларнинг қисқа муддатли кредитлари учун фоиз тўлови (тўлов муддати узайтирилган ва кечиктирилган фоизлардан ташқари), шунингдек асосий ишлаб чиқариш фондларининг ҳамма турдаги ремонти учун қилинадиган харажатлар қўшилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
10-модда. Иқлим шароитлари оғир бўлган жойлардаги иш учун тўловларига солиқ солиш миқдори
Иқлим шароити оғир бўлган жойлардаги иш учун СССР ва Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган коэффициентлар (район коэффициентлари, баланд тоғ, чўл ва сувсиз районлардаги иш учун коэффициентлар) иш ҳақига қўшиб ёзиладиган ва тўланадиган пулдан ҳамда мазкур жойлардаги иш стажи учун қўшимча ҳақдан 13 фоиз ставка бўйича солиқ ундириб олинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
11-модда. Корхона ва ташкилотлар тугатилган пайтда солиқ солинадиган даромадни белгилаш тартиби
Фуқароларнинг тугатиладиган корхона ва ташкилотлардан оладиган жами даромадларига, шу жумладан шу корхона ва ташкилотларнинг мол-мулки сотилиши муносабати билан фуқароларга тўланадиган даромадлар миқдорига — шу даромадлар тўланадиган йилдаги бошқа даромадлар (иш ҳақи) бирга қўшилиб, йилларга тақсимламай солиқ солинади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
12-модда. Фуқароларнинг асосий иш жойидаги меҳнат ҳақи ва бошқа даромадларидан солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби
Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар томонидан тўланадиган иш ҳақларидан ҳамда пул ва натура шаклидаги бошқа даромадлардан солиқ иш ҳақи ва даромадларни тўлайдиган жойда ойлик даромад бўйича ҳисоблаб чиқилади ва ушлаб қолинади. Ойлик даромадлардан олинадиган солиқларни ҳисоблаб чиқиш жадвали Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилади. Йил тамом бўлганидан кейин тугаган йилдаги меҳнат ҳақининг ва тўланган бошқа ҳақларнинг умумий суммасига қараб солиқ қайтадан ҳисоблаб чиқилади.
Йил мобайнида иш жойида тўланган меҳнат ҳақи ва бошқа даромадлардан ушлаб қолинган суммаси узил-кесил ҳисоб-китоб қилиш пайтида инобатга олинади.
(12-модда Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
13-модда. Асосий иш жойидан бошқа ерда олинган даромадларга ва бошқа тўловларга солиқ солиш ва уни тўлаш тартиби
1. Ўриндошлик юзасидан қилинган иш ва бажарилган бир галлик иш учун олинадиган иш ҳақи ва асосий иш (хизмат, ўқиш) жойидан бошқа ерда олинган даромадлар ҳамда тўловлар миқдорида солиқ ушбу Қонун 8-моддасининг 2-бандида кўзда тутилган ставкаларга мувофиқ ушлаб қолинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
2. Ўзининг асосий иш жойидан (хизмат, ўқиш) бошқа жойга ўриндошлик бўйича ишга киришда, шунингдек пудрат шартномасига мувофиқ бир галлик ва бошқа ишларни амалга оширишда (бир марта ҳақи тўланадиган, узоғи билан 5 кунга чўзиладиган қисқа вақтли бир галлик ишлар, бундай ишлар календарь йилда нечта бўлишидан қатъи назар) фуқаролар асосий иш жойи (хизмати, ўқиши) ҳақида маълумотнома тақдим этишга мажбурдирлар.
Асосий иш жойи (хизмат, ўқиши) ўзгарган тақдирда, фуқаролар бир ой муддат ичида ўриндошлик бўйича ишлаётган ёки пудрат шартномасига мувофиқ бошқа ишлар бажараётган корхона, муассаса, ташкилот маъмуриятига асосий иш жойининг ўзгарганлиги тўғрисида маълумот тақдим этишга мажбурдир.
Олдинги таҳрирга қаранг.
3. Асосий иш (хизмат, ўқиш) жойидан бошқа ерда ўриндошлик бўйича қилинган иш, пудрат шартномасига мувофиқ бажарилган бир галлик ва бошқа ишлар учун тўланадиган пулнинг жами миқдори ва шу тўловлардан ушлаб қолинадиган солиқ миқдори ҳақида шу пулни тўлайдиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар келгуси йилнинг 1 февралидан кечиктирмай даромад олувчининг асосий иш (хизмат, ўқиш) жойига хабар қилиши лозим. Шундай маълумот олингач, асосий иш (хизмат, ўқиш) жойидаги бухгалтерия ўтган йил учун асосий иш (хизмат, ўқиш) жойидан олган ва асосий бўлмаган иш жойидан олган умумий иш ҳақининг йиғиндисини ҳисобга олиб, ушбу Қонуннинг 8-моддасида кўзда тутилган ставкаларга биноан солиқни қайтадан ҳисоблаб чиқиши керак.
Қайта ҳисоб-китоб натижаларига кўра фуқародан қўшимча ҳисоблаб ёзилган солиқ суммаси ундириб олинади ёки ортиқча ушлаб қолинган пул унга қайтариб берилади. Қўшимча ҳисоблаб чиқилган солиқни ундириб олиш уч ой мобайнида амалга оширилади, ортиқча ушлаб қолинган солиқ суммаси эса икки ой мобайнида қайтариб берилади.
(13-модданинг 3-банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Кейинги таҳрирга қаранг.
14-модда. Фан, адабиёт ва санъат асарларини яратганлик, нашр қилганлик, ижро этганлик ёки улардан бошқа тарзда фойдаланганлик учун муаллифга тўланадиган ҳақ, шунингдек кашфиётлар, ихтиролар ва уларнинг илк саноат намуналари муаллифларига тўланадиган ҳақ миқдорига солиқ солиш ва уни тўлаш тартиби
Олдинги таҳрирга қаранг.
1. Фан, адабиёт ва санъат асарларини яратганлик, нашр қилганлик, ижро этганлик ва улардан бошқача тарзда фойдаланганлик учун муаллифга тўланадиган ҳақ, шунингдек кашфиётлар, ихтиролар ва уларнинг илк саноат намуналари муаллифларига тўланадиган ҳақ миқдоридан олинадиган солиқ йил давомида ҳисоблаб чиқарилади ва ушбу Қонун 8-моддасининг 1-бандидаги ставкаларга мувофиқ даромад тўланадиган жойда бевосита ушлаб қолинади. Шундан кейин ҳар сафар даромад тўлаш пайтида шу йил мазкур тўлов жойида берилган тўловларнинг умумий миқдорига биноан солиқ қайтадан ҳисобланади.
(14-модданинг 1-банди биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Йил тугагач, фуқаролар (муаллифларнинг ворисларидан ташқари) 1 мартдан кечикмай истиқомат жойидаги солиқ идорасига ўтган йили амалда олган даромадлари тўғрисида декларация тақдим этишга мажбурдирлар. Айни пайтда календарь йил давомида бир марта мукофот олган фуқаролар даромадлари тўғрисида декларация тақдим этмайдилар.
2. Фан, адабиёт ва санъат асарларини яратиш, нашр қилиш, ижро этиш ёки улардан бошқача тарзда фойдаланиш юзасидан шартномалар бўлган тақдирда ушбу шартнома ҳисобига аванс тарзида тўланадиган мукофотлар узил-кесил ҳисоб-китоб пайтида жамланади ва солиқ солиш мақсадида шартнома амал қилган йилларга тақсимланади.
Бундай шартнома бўлмаган тақдирда, башарти асарни яратганлик ёки унинг биринчи нашри учун бериладиган ҳақ 12000 сўмдан ошиб кетса, бу пул тўловчининг аризасига мувофиқ уч йилга тақсимланади.
Кашфиётлар, ихтиролар ва уларнинг илк саноат намуналаридан фойдаланилган дастлабки йил давомида уларнинг муаллифлари оладиган ҳақ миқдорига нисбатан ҳам ана шундай тартиб қўлланилади.
Мукофот фақат белгиланган ставкалар бўйича тўлансагина мазкур модданинг қоидалари қўлланилади.
3. Қонуннинг мазкур моддасида кўрсатилган фуқароларнинг (муаллифларнинг меросхўрларидан ташқари) даромадларидан бир йиллик даромадлар ва ана шу даромадни олиш билан боғлиқ бўлган ҳаражатлар тўғрисидаги декларация олингандан кейин икки ой ичида аниқланади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Солиқ ушбу Қонун 8-моддасининг 1-бандидаги ставкаларга мувофиқ йиллик даромаддан ҳисоблаб чиқарилади.
(14-модданинг 3-банди иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Даромад тўланган жойда йил давомида ушлаб қолинган солиқ миқдори узил-кесил ҳисоб-китоб қилиш чоғида ҳисобга олинади.
4. Ҳақ тўлайдиган корхона, муассаса ва ташкилот ўзи жойлашган ердаги солиқ идораларига ҳар йили 1 февралдан кечиктирмай ўтган йил давомида фуқароларга тўланган ҳақ миқдори тўғрисида уларнинг доимий яшаш жойларини ва ана шу даромадлардан ушлаб қолинган солиқ миқдорини кўрсатиб ёзма маълумот беришга мажбур.
Муаллифга ҳақ тўлаган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар жойлашган ердаги солиқ идоралари бу маълумотларни солиқни тўғри ва тўла ундириш мақсадида инобатга олишлари учун даромад олганларнинг доимий яшаш жойидаги солиқ идораларига юборадилар.
5. Йиллик даромад тўғрисидаги декларация асосида солиқни ҳисоблаб чиқиш натижаларига кўра қўшимча солиқ тўланадиган тақдирда, қўшимча равишда ҳисоблаб чиқилган миқдордаги пулни тўлаш учун солиқ идорасининг тўлов ҳақидаги хабарномаси олинган кундан бошлаб фуқароларга уч ой вақт берилади. Йил давомида ортиқча тўланган солиқни бюджетдан қайтариш зарур бўлган тақдирда ана шу пул фуқароларга солиқ идоралари томонидан йиллик даромад тўғрисидаги декларация олинганидан кейин узоғи билан икки ой ичида қайтарилиши лозим.
Ушбу модданинг 1-бандига мувофиқ декларация тақдим этишдан озод қилинган фуқаролар йил давомида ортиқча ушлаб қолинган солиқ уларга қайтариб берилиши учун бу ҳақда доимий истиқомат жойидаги солиқ идорасига ариза беришлари шарт.
Кейинги таҳрирга қаранг.
15-модда. Бошқа даромадлардан солиқни ҳисоблаб чиқиш ва уни тўлаш тартиби
Олдинги таҳрирга қаранг.
1. Қонуннинг ушбу моддасида кўрсатилган тартибда тадбиркорлик, якка тартибдаги ва бошқа фаолиятнинг барча турлари билан шуғулланадиган фуқароларга; чет элда ёки чет элдан даромад оладиган Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат қилувчи фуқароларга (муаллифлик мукофотлари ҳамда уларнинг ўз меҳнат вазифаларини бажариш билан боғлиқ бўлган тўловлар суммаси бундан мустасно); фуқароларнинг ушбу Қонуннинг 12, 13 ва 14-моддаларида кўрсатилмаган барча бошқа даромадларига солиқ солинади.
(15-модданинг 1-банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
2. Ялпи даромад (пул ва натура шаклидаги) ҳамда даромад қилиш билан боғлиқ бўлган ва ҳужжатлар билан тасдиқланган харажатлар ўртасидаги тафовут солиқ ундириладиган даромад ҳисобланади.
3. Солиқ тадбиркорлик ва якка тартибдаги меҳнат фаолиятининг ҳамма турларидан олинадиган умумий даромаддан ҳисоблаб чиқарилади.
Солиқни солиқ тўловчининг доимий истиқомат жойидаги солиқ идоралари солади, агар фаолият бошқа жойда амалга оширилса, фаолият амалга ошириладиган жойдаги солиқ идоралари томонидан солиқ солинади, лекин даромад ва солиқ миқдори тўғрисида солиқ тўловчининг доимий истиқомат жойдаги солиқ идорасига хабар қилиниши шарт.
Кейинги таҳрирга қаранг.
Олдинги таҳрирга қаранг.
4. Қонуннинг ушбу моддасида кўрсатилган ҳамда корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар тўлайдиган даромад солиғи ушбу Қонуннинг 8-моддаси 1-бандидаги ставкалар бўйича ҳисоблаб чиқилади. Ҳар гал навбатдаги тўлов чоғида солиқ қайта ҳисоб-китоб қилинади, бунда жорий йилда ушбу тўлов макони бўйича тўланган умумий суммага асосланилади.
(15-модданинг 4-банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
5. Солиқ қуйидаги тартибда тўланади:
а) солиқ тўловчи ҳар бир кварталда олдинги йил даромадларига қараб ҳисоблаб чиқилган йиллик солиқ миқдорининг 25 фоизини тўлайди, солиқ тўлашга биринчи бор жалб этилган тўловчилар эса солиқ идоралари уларнинг жорий йилдаги тахминий даромадларидан ҳисоблаб чиқарган миқдорнинг 25 фоизини тўлайдилар.
Йил давомида солиқ тўловчининг даромадлари анча кўпайган ёки камайган тақдирда солиқ тўлаш муддати келмаган давр учун солиқ миқдори қайтадан ҳисоблаб чиқилиши мумкин;
б) йил тугаганидан сўнг солиқнинг йиллик миқдори ҳақиқатда олинган даромаддан ҳисоблаб чиқарилади ва ана шу миқдори билан йил давомида тўланган сумма ўртасидаги фарқ солиқ тўловчидан келгуси йилнинг 15 мартидан кечиктирмай ундириб олинади ёки қайтариб берилади, даромад манбаи барҳам топган тақдирда эса — 15 кун муддат ичида ҳисоб-китоб қилинади.
6. Қонуннинг мазкур моддасида кўрсатилган солиқ тўловчиларга қуйидаги асосларда:
а) солиқ тўловчиларнинг йил давомида олган ҳақиқий даромадлари тўғрисидаги келгуси йилнинг 15 январигача тақдим этиладиган декларация асосида солиқ солинади.
Йил давомида даромад манбалари пайдо бўлган тақдирда фуқаролар даромад манбаи пайдо бўлган кундан бошлаб бир ой ўтгач 5 кун муддат ичида декларация топширадилар, унда фаолиятининг биринчи ойидаги ҳақиқий даромад миқдори ва йил охиригача фараз этилган даромад миқдори кўрсатилади.
Даромад манбаи баҳрам топган тақдирда даромад манбаи баҳрам топган кундан бошлаб 5 кун муддат ичида декларация топширилади.
б) солиқ идораларининг фуқаролар фаолиятини ҳамда солиқ тўловчиларнинг даромадлари тўғрисидаги бошқа мавжуд маълумотларни текширишига оид материаллар асосида солиқ солинади.
7. Солиқлар 15 мартгача, 15 майгача, 15 августгача ва 15 ноябргача бўлган муддатларда тўланади.
8. Оила аъзоларидан ҳар бирининг ҳамда меҳнат хўжалигини биргаликда олиб борувчи ва умумий улушбай мулк асосида ўз мол-мулкига эга бўлган бошқа шахсларнинг даромадлари уларнинг ўзаро келишувига мувофиқ аниқланади, бу ҳақда даромад тўғрисида солиқ идорасига тақдим этиладиган декларацияда кўрсатилади.
9. Тадбиркорлик ва якка тартибдаги меҳнат фаолияти билан шуғулланувчи фуқароларга ҳақ тўлайдиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар ўзлари жойлашган ердаги солиқ идораларига фуқароларга тўлаган суммалари ҳақида ҳар ойда ёзма маълумот беришлари шарт. Бу маълумотларни даромадларни тўлаган корхона, муассаса ва ташкилот жойлашган ердаги солиқ идоралари солиқни тўғри ва тўла солиш мақсадида ҳисобга олиш учун даромад олувчиларнинг доимий истиқомат жойидаги солиқ идораларига юборадилар.
Олдинги таҳрирга қаранг.
10. Ўз меҳнатидан фойдаланиш ҳақида тадбиркорлик субъектлари билан шартнома тузган фуқаролардан даромад солиғи ана шу фуқароларга иш ҳақи тўланаётган пайтда ушлаб қолинади. Солиқ мазкур Қонуннинг 8-моддаси 1-бандидаги ставкалар бўйича ушлаб қолинади.
(15-модданинг 10-банди биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
Солиқ пули ушбу модданинг 7-бандида кўрсатилган навбатдаги тўлов муддати бошланиши биланоқ ўтказилади.
Кейинги таҳрирга қаранг.
16-модда. Корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар томонидан ҳисобланган солиқ миқдорини бюджетга ўтказиш тартиби
1. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар банк муассасаларидан фуқароларга тегишли ҳақ тўлаш учун маблағ олиш билан бир вақтда ҳисоблаб ёзилган солиқ миқдорини бюджетга ўтказадилар.
Маҳсулот сотишдан ва хизмат кўрсатишдан тушган пулдан иш ҳақи тўлайдиган ташкилотлар солиқнинг ҳисоблаб ёзилган миқдорини иш ҳақи тўланган куннинг эртасига банк муассасасига топширадилар.
2. Фуқароларнинг маошларидан олинадиган солиқни корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар маблағи ҳисобидан тўлаш тақиқланади.
III-БОБ. ФУҚАРОЛАРНИНГ ДЕҲҚОН ХЎЖАЛИГИНИ ЮРИТИШДАН ОЛГАН ДАРОМАДЛАРИДАН СОЛИҚ УНДИРИШ
17-модда. Солиқ тўловчиларнинг тоифалари ва солиқ солиш объекти
Деҳқон хўжалигини юритаётган фуқаро ёки биргаликда деҳқон хўжалигини юритаётган фуқаролар, яъни қишлоқ жойларда қишлоқ хўжалик маҳсулотлари етиштириш, ишлаб чиқариш ва қайта ишлаш билан банд хўжалик Қонуннинг ушбу бобида кўрсатилган тартибда ва миқдорда солиқ тўлайди.
Ялпи даромад (пул ва натура шаклидаги) ҳамда даромад олиш билан боғлиқ бўлган ва ҳужжатлар билан тасдиқланган ҳаражатлар ўртасидаги фарқ солиқ солинадиган даромад ҳисобланади.
Моддий харажатлар, асосий ишлаб чиқариш фондларини тўла тиклаш учун кетадиган амортизация ажратмалари, ижара ҳақи, ўз меҳнатларидан фойдаланиш тўғрисида шартнома тузган фуқароларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш учун кетган сарф-харажатлар, давлат ижтимоий суғуртасига ажратмалар, мол-мулкни мажбурий суғурта қилишга тўловлар, банкдан олинган қисқа муддатли кредитлар учун фоизлар тўлови (тўлов муддати ўтиб кетган ва кечиктирилган қарзлар фоизидан ташқари), шунингдек асосий ишлаб чиқариш фондлари ремонтининг барча турларига доир харажатлар даромад олиш билан боғлиқ ҳаражатлар таркибига киради.
Кейинги таҳрирга қаранг.
18-модда. Солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби
1. Ушбу Қонуннинг 17-моддасида кўрсатилган фуқаролар мустақил равишда йил давомида қишлоқ хўжалик маҳсулотларини сотишдан ёки хизмат кўрсатишдан тушум олинган ойдан кейин келадиган ойнинг 10-кунига қадар бюджетга ойлик даромаднинг 10 фоизи миқдорида солиқ тўлаб борадилар. Солиқ деҳқон хўжалиги аъзоларининг топшириғига мувофиқ улардан бири томонидан тушумнинг жами миқдори ҳисобидан тўланади.
Бир йиллик солиқнинг узил-кесил миқдорини келгуси йилнинг 1 мартига қадар тақдим этиладиган йил давомида олинган ҳақиқий даромад ҳақидаги декларация асосида солиқ идораси белгилайди. Бунда деҳқон хўжалиги ҳар бир аъзосининг солиқ солинадиган йиллик даромади миқдори улар ўртасидаги келишувга мувофиқ аниқланиб, бу ҳақда декларацияда уқтириб ўтилади.
Солиқнинг камини тўлаш, бинобарин тегишли ҳолларда йил давомида ортиқча тўланган солиқни қайтариб бериш келгуси йилнинг 1 апрелидан кечиктирилмайди.
Олдинги таҳрирга қаранг.
2. Деҳқон хўжалигида ўз меҳнатидан фойдаланиш ҳақида шартнома тузган фуқаролардан даромад солиғи шартнома тузган деҳқон хўжалиги аъзоси томонидан ана шу фуқароларга иш ҳақини тўлаш чоғида ушлаб қолинади. Солиқ мазкур Қонуннинг 8-моддаси 1-бандидаги ставкалар бўйича ушлаб қолинади. Солиқларни бюджетга ўтказиш ойлик тушумдан аванс солиқ тўлашнинг навбатдаги муддати бошланган пайтда амалга оширилади.
(18-модданинг 2-банди Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
IV-БОБ. АЖНАБИЙ ФУҚАРОЛАР ВА ФУҚАРОЛИГИ БЎЛМАГАН ШАХСЛАРГА СОЛИҚ СОЛИШНИНГ ХУСУСИЯТЛАРИ
19-модда. Солиқ солинадиган даромадни аниқлаш
1. Ажнабий фуқаролар ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг (қуйида «ажнабий жисмоний шахслар» деб юритилади) солиқ солинадиган даромади Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг солиқ солинадиган даромадига бўлгани каби тартибда аниқланади. Ажнабий жисмоний шахсларнинг солиқ солинадиган даромадларини аниқлаш чоғида унга:
а) СССРда яшаши муносабати билан тўланадиган қўшимча ҳақ миқдори;
б) болаларни мактабда ўқитиш, овқатлантириш, солиқ тўловчилар оиласи аъзоларининг отпуска вақтидаги кира ҳақлари ва шу каби мақсадлардаги сарф-харажатларини қоплаш учун тўланадиган пул миқдори ҳам киради.
2. Солиқ солинадиган даромад таркибига:
а) ажнабий жисмоний шахсни ёлловчининг давлат ижтимоий суғурта ва пенсия таъминоти жамғармаларига ўтказиладиган пул миқдори;
Кейинги таҳрирга қаранг.
б) хизмат мақсадлари учун уй-жой биносини ижарага олиш ва автомобиль сақлаб туриш учун харажатларни қоплашга тўланадиган пул миқдори;
в) хизмат сафари харажатлари миқдори киритилмайди.
20-модда. Солиқ солиш миқдори
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга ажнабий жисмоний шахслар деб қараладиганларнинг даромадларига Ўзбекистон Республикаси қонунларида Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг худди шундай даромадларига нисбатан кўзда тутилган миқдорларда даромад солиғи солинади.
Шахсий компаниялар эгаларининг даромадларига ушбу Қонун 8-моддасининг 1-бандида кўзда тутилган миқдорларда солиқ солинади.
21-модда. Солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш тартиби
1. Солиқ солиш мақсадларида Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга ва Ўзбекистон Республикасидан ташқаридаги манбалардан даромад олувчи деб қараладиган ажнабий жисмоний шахслар ушбу моддада белгилаб қўйилган тартибда даромадлар тўғрисида декларация тақдим этадилар.
Солиқ солиш мақсадларида Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга ва ушбу Қонуннинг II-III-боблари билан тартибга солинадиган даромад олувчи деб қараладиган ажнабий жисмоний шахслар тегишли бобларда белгилаб қўйилган тартибда даромадлар тўғрисида декларация тақдим этадилар.
2. Амалда олинган даромад тўғрисидаги декларация ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 1 мартига қадар ажнабий жисмоний шахс фаолиятини амалга оширадиган ёки истиқомат қиладиган жойдаги солиқ идорасига тақдим этилади.
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга деб қараладиган ажнабий жисмоний шахс жорий йилдаги кўзда тутилаётган даромадлари ҳақидаги декларацияни Ўзбекистон Республикасига келган кундан бошлаб бир ой давомида тақдим этади.
Ажнабий жисмоний шахснинг фаолияти календарь йил давомида тўхтаган ва у Ўзбекистон Республикасидан чиқиб кетган тақдирда амалда олинган даромад тўғрисидаги декларация у жўнаб кетишидан камида бир ой олдин топширилиши керак.
3. Ажнабий жисмоний шахсларнинг даромадларига уларнинг даромадлар тўғрисидаги декларацияси асосида солинадиган даромад солиғи Ўзбекистон Республикасида солиқ тўловчининг фаолияти амалга ошириладиган ёки яшайдиган жойдаги солиқ идораси томонидан ҳисоблаб чиқилади. Солиқ идораси тўловчига юборадиган тўлов хабарномаси солиқ тўлаш учун ҳужжат ҳисобланади.
Кўзда тутилаётган даромадлар тўғрисидаги декларация асосида солиқ тўловчи учун у тўлаши лозим бўлган солиқнинг аванс миқдори унинг солиқ мажбуриятларининг 75 фоизи миқдорида ҳисоблаб чиқилади; солиқ миқдорини қайтадан ҳисоблаб чиқиш ҳақиқий даромадлар тўғрисидаги маълумотлар асосида амалга оширилади.
Жорий йил солиғи баравар миқдорда уч бўлиб — 15 майгача, 15 августгача ва 15 ноябргача тўланади. Ҳисобот йили учун қайта ҳисоблаб чиқилган солиққа қўшимча тўлов хабарномаси ёзилган кундан бошлаб бир ой давомида тўланади. Солиқнинг ортиқча тўланган миқдори солиқ тўловчининг хоҳишига кўра унга қайтариб берилади ёки келгуси тўловлар ҳисобига ўтказилади.
4. Ўзаро келишув асосида ажнабий жисмоний шахслардан даромад солиғи ундириш тўхталиши ёки чеклаб қўйилиши мумкин, қачонки тегишли хорижий давлатда Ўзбекистон Республикаси фуқароларига нисбатан шундай тадбир амалга оширилаётган бўлиб, бу ҳол ана шу хорижий давлатнинг солиқ идоралари томонидан тасдиқланган бўлса.
Ушбу бандни қўллаш тўғрисидаги кўрсатмалар Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги билан келишилган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан берилади.
V-БОБ. ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА ДОИМИЙ ИСТИҚОМАТ ЖОЙИГА ЭГА БЎЛМАГАН ШАХСЛАРНИНГ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДАГИ МАНБАЛАРДАН ОЛАДИГАН ДАРОМАДЛАРИГА СОЛИҚ СОЛИШ
22-модда. Солиқ солиш миқдорлари
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикасида доимий истиқомат жойига эга бўлмаган шахслар Ўзбекистон Республикасидаги манбалардан оладиган даромадларидан (ушбу Қонун 7-моддасининг «а» бандида кўрсатилган даромадлардан ташқари) олинадиган солиқ даромадни тўлаш манбаида 20 фоиз ставка бўйича ушлаб қолинади. Солиқнинг мазкур ставкаси ушбу Қонуннинг 6-моддаси ва 21-моддасининг 4-банди қоидаларида бошқа ҳол кўзда тутилмаган бўлса қўлланади.
Ушбу Қонун 7-моддасининг «а» бандида кўрсатилган даромадлардан уларда келтирилган ставкалар бўйича солиқ ушлаб қолинади.
(22-модданинг матни Ўзбекистон Республикасининг 1991 йил 14 июндаги 294-XII-сонли Қонуни таҳририда — Олий Кенгаш Ахборотномаси, 1991 й., 8-сон, 191-модда)
VI-БОБ. УШБУ ҚОНУНГА РИОЯ ЭТИЛИШИНИ ТАЪМИНЛАШ
23-модда. Фуқаролар, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг вазифалари
1. Ушбу Қонунга мувофиқ солиқ солинадиган фуқаролар:
а) солиқ идораларига ушбу Қонунда кўзда тутилган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги белгилаб берадиган шаклларда даромадлар ва харажатлар тўғрисидаги декларация, декларацияда кўрсатилган маълумотлар тўғрилигини тасдиқловчи бошқа зарур ҳужжатлар ва маълумотлар тақдим этиши, шунингдек солиқ солинадиган даромадларни ва ана шу даромадларни олиш билан боғлиқ сарф-харажатларни ҳисобга олиб бориши;
б) солиқ имтиёзлари ҳуқуқларини тасдиқловчи ҳужжатларни кўрсатиши, тегишли ҳолларда эса бундай ҳужжатларни тақдим этиши;
в) солиқ идоралари тақдим этган солиқ миқдорини бюджетга ўз вақтида ва тўла миқдорда тўлаши;
г) даромад олиш учун фойдаланилаётган биноларга солиқ идораларининг мансабдор шахсларини киритиши шарт.
2. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар:
а) ишчилар ва хизматчилар иш ҳақидан олинадиган солиқлар миқдорини ҳамда тўлов манбаи солиқ солинадиган бошқа даромадларни ўз вақтида ва тўғри ҳисоблаб бериш, ушлаб қолиш ва бюджетга ўтказишлари;
б) солиқ идоралари томонидан солиқ солиниши лозим бўлиб, ўзлари фуқароларга тўлаган даромадлар ҳақидаги маълумотларни солиқ идораларига ўз вақтида тақдим этишлари шарт.
3. Ташқи иқтисодий битимлар тузиш чоғида даромадни тўлайдиган корхоналар, муассасалар, ташкилотлар ажнабий жисмоний шахслар ўрнига солиқ тўлаш харажатларини қоплаш мажбуриятларини ўз зиммасига олиши ҳақидаги солиқ шартлари киритилишига йўл қўйилмайди.
24-модда. Солиқлар ушлаб қолиш ва нотўғри ушлаб қолинган солиқларни қайтариш тартиби
Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар томонидан ишчи ва хизматчиларнинг иш ҳақидан ҳамда фуқароларнинг бошқа даромадларидан ўз вақтида ушлаб қолинмаган солиқ миқдори кўпи билан икки йили учун қайтариб берилишига йўл қўйилади.
Даромадларига декларацияга мувофиқ солиқ солинадиган, солиқ тўлашга ўз вақтида жалб этилмаган ёки нотўғри солиқ солинган фуқаролардан солиқни ундириб олиш ёхуд уларга қайтариб бериш солиқни нотўғри ушлаш аниқлангунга қадар ўтган даврнинг кўпи билан икки йили учун амалга оширилади.
Солиқ тўловчининг солиқни тўлашдан бўйин товлаши натижасида ундирилмай қолган солиқ миқдори бутун бўйин товлаш даври учун ундириб олинади.
25-модда. Фуқаролар, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг жавобгарлиги
1. Солиқ солинадиган даромадлари тўғрисидаги декларацияни ўз вақтида тақдим этмаган солиқ тўловчиларга солиқ идоралари олдинги ҳисобот йилида тўланган солиқнинг 150 фоизи миқдорида ёки солиқ идораси эга бўлган даромадлар тўғрисидаги маълумот асосида шартли равишда ҳисоблаб чиқилган миқдорда солиқ тўлаш тўғрисида тўлов хабарномаси юборилади. Мазкур ҳужжатлар тақдим этилгач ва улар текшириб кўрилгандан кейин солиқ миқдори ҳақиқатдан олинган даромадга қараб тўланадиган солиқнинг 10 фоизи ушлаб қолиниб, қайтадан ҳисоб-китоб қилинади.
Якка тартибдаги меҳнат фаолияти билан шуғулланиш тартибини бузишда айбдор бўлган ёки махсус равишда тақиқлаб қўйилган якка тартибдаги меҳнат фаолияти билан шуғулланаётган фуқаролар, шунингдек, даромадлар тўғрисидаги декларацияни тақдим этмаслик ёки ўз вақтида тақдим этмасликда ёхуд декларацияга нотўғри маълумотларни киритишда, солиқ солиш мақсадлари учун зарур бўлган даромадлар ва харажатларнинг тегишли ҳисоб-китоби бўлмаганлигида айбдор бўлган фуқаролар солиқ идораларининг раҳбарлари томонидан Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган миқдорларда жарима солиш тарзидаги маъмурий жавобгарликка тортиладилар.
2. Солиқ солиниши лозим бўлган амалда олинган даромадларни яширганлик (камайтириб кўрсатганлик) учун даромаднинг яширилган (камайтирилган) қисми миқдорида жарима солинади, қонунни такрорий бузган тақдирда эса икки ҳисса миқдорида жарима солинади.
Эркин алмаштириладиган валютада олинган даромадларни яшириш даромад миқдорини СССР Давлат банкининг махсус курси билан икки ҳисса миқдорида қайта ҳисоблаб чиқишга сабаб бўлади.
Ана шу пул солиқ идораларининг мансабдор шахслари протокол тузган кундан бошлаб 10 кун муддат ичида бюджетга ўтказилади. Ана шу пулни тўлашдан бош тортилган тақдирда у муддатида тўланмаган солиқларни ва солиқдан ташқари тўловларни ундириб олиш тўғрисидаги Низомда белгилаб қўйилган тартибда ундириб олинади.
3. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг даромад солиғи миқдорини тўла ҳажмда ўз вақтида ушлаб қолмаганлик ва бюджетга ўтказмаганликда, фуқароларнинг даромадларини яширишда (камайтириб кўрсатишда), бухгалтерия ҳисоботини олиб бормаганлик ёки бундай ҳисоботни белгиланган тартибни бузган ҳолда олиб борганлик, солиқни ҳисоблаб чиқиш ва тўлаш билан боғлиқ ҳужжатларни ўз вақтида тақдим этмаганлик, умуман тақдим этмаганлик ёки белгиланган шаклда тақдим этмаганликда айбдор бўлган мансабдор шахслари солиқ идораларининг раҳбарлари томонидан Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган миқдорларда жарима солиш тарзидаги маъмурий жавобгарликка тортиладилар.
4. Ҳақ тўлаш манбаида ундирилиши лозим бўлган, ўз вақтида ушлаб қолинмаган, тўла ушлаб қолинмаган ёки бюджетга ўтказилмаган солиқ миқдори фуқароларга даромад тўлайдиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлардан солиқ идоралари томонидан шак-шубҳасиз ундириб олинади.
5. Солиқ тўлаш муддатини ўтказиб юборганлик учун муддати ўтган ҳар кун учун тўланмаган миқдорнинг 0,5 фоизи миқдорида пеня ундирилади.
26-модда. Солиқ идораларининг ҳаракатлари устидан шикоят қилиш
Мансабдор шахсларнинг солиқни ундириб олиш чоғида йўл қўйган ҳаракатлари ва фармойишлари устидан шикоятлар ана шу шахслар бевосита бўйсунадиган идорага ёки қайси идоранинг фармойиши билан солиқ ундирилаётган бўлса, ўша идорага топширилади. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар устидан тушган шикоятлар шикоят тушган пайтдан бошлаб 15 кундан кечиктирмай кўриб чиқилади ва улар бўйича қарор қабул қилинади, фуқаролар устидан тушган шикоятлар эса фуқароларнинг хатлари, аризалари ва шикоятларини кўриб чиқиш учун белгилаб қўйилган муддатда кўриб чиқилади ва улар бўйича қарор қабул қилинади.
Шикоятларга доир қарорлар устидан бир ой муддат ичида юқори турувчи солиқ идорасига ёки халқ судига шикоят қилиш мумкин.
Шикоят топшириш солиқ ундиришни тўхтата олмайди. Шикоятни кўриб чиқаётган идора шикоят ҳал қилингунга қадар тегишли солиқ миқдорини ундиришни тўхтатиб туришга ҳақлидир.
Солиқ идоралари мансабдор шахсларнинг маъмурий жазо белгилашлари билан боғлиқ ҳаракатлари устидан шикоят қилиш Ўзбекистон Республикасининг маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги қонунларига мувофиқ амалга оширилади.
27-модда. Ушбу Қонунни қўллашга доир кўрсатмалар
Ушбу Қонунни қўллашга доир кўрсатмалар Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилган ҳолда чиқарилади.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
1991 йил 15 февраль,
227-XII-сон

(Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1991 й., 4-сон, 88-модда; 8-сон, 191-модда; 1992 й., 1-сон, 50-модда; 4-сон, 168-модда; 9-сон, 337-модда; 1993 й., 1-сон, 20-модда; 1994 й., 1-сон, 14-модда; 10-сон, 254-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 й., 9-сон, 193-модда; 12-сон, 269-модда; 1996 й., 9-сон, 144-модда; 1997 й., 4-5-сон, 126-модда)