Умумтаълим мактаблари учун дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни молиявий маблағларни бирлаштириш йўли билан бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан чоп этиш, етказиб бериш ва сотилишининг барқарор ҳамда узлуксиз молиялаштирилишини таъминлаш, шунингдек улардан мақсадли фойдаланишни самарали бошқариш ва амалда назорат қилиш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Молия вазирлиги, «Камолот» Ўзбекистон ёшлар ижтимоий ҳаракати, Республика «Маҳалла» ҳайрия жамғармаси, Умумтаълим мактабларининг педагоглар жамоатчилиги ва ўқувчиларнинг ота-оналари қўмиталарининг юридик шахс мақоми билан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузурида бюджетдан ташқари Республика мақсадли китоб жамғармаси (кейинги ўринларда Жамғарма деб юритилади) ташкил этиш тўғрисидаги таклифи қабул қилинсин.

2. Қуйидагилар Жамғарманинг асосий вазифалари этиб белгилансин:

умумтаълим мактаблари ўқувчиларини дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмалар билан таъминлаш учун мўлжалланган бюджет ва ҳомийлик маблағлари, халқаро молия институтларининг кредит ва грант маблағлари, дарсликларнинг ижара тўловларини жамлаш, ушбу маблағлардан самарали фойдаланишни ташкил этиш;

умумтаълим мактаблари кутубхона фондлари, шу жумладан, ижара тизими асосида дарсликлар билан ўқувчиларни таъминлаш учун дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни сотиб олиш ва етказиб беришни молиялаштириш;

нашриётлар, босмахоналар ва китоб савдоси билан шуғулланувчи корхоналарга қисқа муддатли мақсадли ссуда ажратиш йўли билан кўмаклашиш;

Жамғарма маблағлари тушуми, улардан мақсадли ва самарали фойдаланиш устидан мониторингни амалга ошириш.

3. Республика мақсадли китоб жамғармаси Васийлик кенгашининг таркиби унга қуйидаги асосий вазифа ва функцияларни юклаган ҳолда 1-иловага* мувофиқ маъқуллансин:

Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан кейинги ўқув йили учун тақдим этилган дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни ишлаб чиқариш ва сотиш квоталарини тасдиқлаш;

Жамғарманинг фойдаланиш манба ва йўналишлари бўйича даромад ва харажатларнинг прогноз параметрлари, шунингдек Жамғарма ижроия дирекцияси томонидан киритиладиган Жамғарма тушумлари ва маблағларидан фойдаланиш тўғрисидаги ҳисоботларни тасдиқлаш;

Жамғарма олдига қўйилган масалаларни ҳал этишга манфаатдор вазирликлар, идоралар, жамоатчилик ва бошқа нодавлат ташкилотларни жалб этиш;

Жамғарма ижроия дирекцияси фаолиятини Жамғарма маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланиш қисмида назорат қилиш.

4. Қуйидагилар тасдиқлансин:

Республика мақсадли китоб жамғармаси ижроия дирекциясининг ташкилий тузилмаси бошқарув ходимлари чекланган сони 11 нафар, ва унинг ҳудудий бўлинмаларида, Қорақалпоғистон Республикаси Молия вазирлиги, вилоятлар молия бошқармаларида ва Тошкент шаҳрида ходимларнинг чегараланган сонига 2-иловага* мувофиқ яна қўшимча 1 киши;

Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Республика мақсадли китоб жамғармасининг маблағларини шакллантириш ва фойдаланиш тартиб-қоидалари тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ.

Белгилаб қўйилсинки, Жамғарманинг ижрочи директори Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан Жамғарманинг Васийлик кенгаши тавсияси билан лавозимига тайинланади ва ундан озод этилади.

5. Қуйидагилар Жамғарма маблағларини шакллантириш манбалари этиб белгилансин:

бюджет маблағлари;

дарсликларни ижарага беришдан тушадиган тўловлар;

халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар ҳамда Ўзбекистон Республикаси резидентлари ва норезидентлари бўлган юридик ва жисмоний шахсларнинг грантлари, кредитлари ва ҳомийлик ёрдамлари;

Жамғарманинг вақтинча бўш маблағларини жойлаштиришдан олинган маблағлар;

Қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа тушумлар.

Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ижара тизимини тадбиқ этиш бўйича тажриба доирасида Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан очилган мактабларнинг махсус депозит субҳисоб рақамларида тўпланган маблағларни белгиланган тартибда Жамғармага ўтказсин.

6. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги 2006 йилдан бошлаб Давлат бюджети параметрларини шакллантиришда биринчи синф ўқувчиларини, «Меҳрибонлик» уйлари, ихтисослаштирилган мактаблар ва мактаб интернатларининг тарбияланувчиларини, кам таъминланган оилаларнинг болаларини мазкур харажатларни Жамғарма ҳисобидан молиялаштириш орқали дарсликлар билан бепул таъминлаш, шунингдек ижара асосида дарсликлар билан бирламчи таъминлаш тизимига маблағлар ажратишни назарда тутсин.

7. Жамғарма ягона ижтимоий тўлов ҳамда божхона тўловларини ҳисобга олмаган ҳолда бюджетга тушадиган барча турдаги солиқлар ва йиғимлар, шунингдек давлат мақсадли фондларига, мактаб таълими нодавлат фондига мажбурий тўловлардан озод этилсин.

8. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосарлари Р.С. Азимов ва Р.С. Қосимов зиммаларига юклансин.

1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси молия вазирлиги қошидаги бюджетдан ташқари Республика мақсадли китоб жамғармаси (кейинги ўринларда жамғарма) фаолиятининг мақсади ва асосий вазифалари, Жамғармани бошқариш тартиби, унинг маблағларини шакллантириш манбалари ва фойдаланиш йўналишларини белгилайди.

2. Жамғарма республика умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармаларини дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмалар билан таъминлашга йўналтирилган мақсадли молия ресурсларини жамлайди.

3. Жамғарманинг ижрочи дирекцияси (кейинги ўринларда — ижрочи дирекция) жамғарма маблағларини тасарруф этувчи ҳисобланади.

4. Жамғарма юридик шахс ҳисобланиб, Ўзбекистон Республикаси Марказий ва тижорат банкларида ўз мустақил баланси, ҳисоб рақами, шунингдек хорижий валютадаги ҳисоб рақамига, Ўзбекистон Республикаси Давлат Герби туширилган муҳрига эга.

5. Жамғарма фаолиятининг мақсади бюджет ва бюджетдан ташқари манбалар ҳисобига молия маблағларини бирлаштириш йўли орқали умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармалари учун дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни нашр этиш, етказиб бериш ва тарқатишни барқарор ва муттасил молиялаштиришни таъминлаш ҳисобланади.

6. Жамғарманинг асосий вазифалари:

Умумтаълим мактаблари ўқувчиларини дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмалар билан таъминлашга қаратилган бюджет ва ҳомийлик маблағлари, халқаро молия институтлари кредитлари ва грантлари, дарсликлар учун белгиланган ижара тўловларини жамлайди, ушбу маблағларни самарали бошқаришни ташкил этиш;

умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармалари учун дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни харид қилиш ва етказиб бериш, шу жумладан ўқувчиларни ижара тизими асосида дарсликлар билан таъминлашни молиялаштириш;

нашриётлар, босмахоналар ва китоб савдоси ташкилотларига дарсликларни очиқ савдосини ривожлантиришида қисқа муддатли мақсадли ссудалар ажратиш орқали ёрдам кўрсатиш;

Жамғарма молиялари киримлари, уларни мақсадли ва самарали фойдаланилиши устидан мониторинг ва назоратни амалга ошириш ҳисобланади.

7. Жамғармани бошқаришнинг юқори органи Жамғарма Васийлик кенгаши ҳисобланади.

Васийлик кенгашининг шахсий таркиби Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори билан тасдиқланади.

Жамғарма Васийлик кенгашининг йиғилишлари зарурият туғилганда, аммо йилига камида икки маротаба ўтказилади. Жамғармада кредит ва грантлари жамланган Осиё тараққиёт банки ҳамда бошқа халқаро молия институтлари вакили Васийлик кенгаши йиғилишларида кузатувчи сифатида иштирок этиш ҳуқуқига эга.

8. Жамғарма Васийлик кенгашининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

кейинги ўқув йили учун Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги тақдим этган дарслик ва ўқув-методик қўлланмаларни нашрдан чиқариш ва тарқатиш квоталарини тасдиқлаш;

Жамғарма олдига қўйилган вазифаларни ҳал қилиш учун манфаатдор вазирликлар, муассасалар, жамоатчилик ва бошқа нодавлат ташкилотларни жалб қилиш;

Жамғарма кирим ва чиқимларининг манбалар ва фойдаланиш йўналишлари бўйича тахминий параметрларини, шунингдек, Жамғарма ижрочи дирекцияси киритган Жамғармага маблағнинг тушиши ва сарфланиши юзасидан ҳисоботини тасдиқлаш;

Жамғарма ижрочи дирекцияси фаолиятини, жумладан, Жамғарма маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланилишини назорат қилиш;

дарсликлар учун ижара тўловларини ҳисоблаш ва тўлаш тартибини белгилаш;

дарсликлар учун йиллик ижара тўлови ҳажмини белгилаш;

Жамғармага хорижий кредит ва грантларни жалб қилишда кўмаклашиш;

Жамғарма маблағларини шакллантириш ва ундан фойдаланиш билан боғлиқ бошқа ваколатларни амалга ошириш.

9. Жамғарма ижрочи дирекцияси Жамғарманинг ижрочи органи бўлиб, жорий раҳбарликни амалга оширади ҳамда Жамғарма фаолияти учун жавобгарликни ўз зиммасига олади.

Жамғарма ижрочи дирекцияси харажатлари бюджет ташкилотлари учун ўрнатилган тартибда Васийлик кенгаши тасдиқлаган смета харажатларига асосан, Жамғарма маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

10. Жамғарма ижрочи дирекциясининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги билан биргаликда умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармасининг Дарслик ва ўқув-методик қўлланмалари йиллик балансини тузиш;

Жамғарма кирим ва чиқимларининг тахминий параметрларини, шунингдек, Жамғарма Васийлик кенгашига белгиланган муддатда тақдим этиш учун уларнинг бажарилиши юзасидан ҳисобот тайёрлаш;

умумтаълим мактабларининг маълум тоифадаги ўқувчиларини бепул таъминлаш учун дарсликлар харид қилиниши, шунингдек, ижарага бериладиган ва очиқ савдога чиқариладиган дарсликларни янгилаш харажатларини молиялаштириш;

умумтаълим мактаблари ҳисобига дарслик ижараси учун ота-оналардан келиб тушган маблағларни юқори қимматли ва ишончли активларга айлантириш йўли билан умумлаштириб бошқариш;

умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармаларини Жамғарма маблағлари ҳисобидан дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмалар билан таъминлаш бўйича молия ва халқ таълими органлари фаолиятини мувофиқлаштириш;

нашриёт, босмахона ва китоб савдо корхоналарининг молиявий аҳволини ўрганиш асосида уларнинг айланма маблағларини вақтинчалик тўлдириш учун қисқа муддатли мақсадли ссудалар ажратиш;

дарсликлар ва ўқув методик қўлланмаларни харид этилиши молиялаштирилган Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланиш устидан назорат ўрнатиш;

нашриёт, босмахона ва китоб савдо корхоналарига ажратилган ссудалардан самарали фойдаланиш ва қайтарилишини таъминлаш бўйича мониторинг олиб бориш.

11. Жамғарманинг ижрочи директори Жамғарманинг Васийлик кенгаши тавсиясига кўра Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.

12. Жамғарма маблағларининг шаклланиш манбаалари қуйидагилар:

бюджет маблағлари;

дарсликларнинг ижара тўловлари;

грантлар, кредитлар ҳамда Ўзбекистон Республикаси резидентлари ва норезидентлари — юридик ва жисмоний шахслар, халқаро ташкилотлар ва молиявий институтларнинг ҳомийлик ёрдамлари;

Жамғарманинг эркин маблағларини вақтинчалик жойлаштирилишидан олинадиган даромадлар;

Кейинчалик фойдаланишга яроқсиз бўлган дарсликларни утилизация қилишдан тушган тушумлар, яъни уларни макулатура қабул қилиш пунктларига топширишдан олинадиган даромадлар.

ва бошқа қонунда таъқиқланмаган тушумлар.

13. Жамғарма маблағлари Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Тошкент шаҳар Бош бошқармаси ҳисоб касса марказидаги Жамғарманинг ягона жамланган ҳисоб рақамида йиғилади.

14. Истиқбол тушумлар лойиҳасини тайёрлаш, кўриб чиқиш ва тасдиқлаш ҳамда Жамғарма маблағларидан фойдаланиш кейинги йилга давлат бюджети параметрларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш билан боғлиқ ҳолда амалга оширилади.

15. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги зарур Дарслик ва ўқув методик қўлланмалар билан таъминланганлик бўйича умумтаълим мактаблари кутубхона жамғармаларини ҳар йили инвентаризация қилиш ва умумтаълим мактаблари ўқувчиларини дарсликлар билан таъминланганлигини ўрганиш асосида кейинги календар йили учун дарсликларга бўлган эҳтиёжнинг прогноз кўрсаткичларини чакана савдо тармоғи орқали, кутубхона жамғармаси ҳисобидан бепул таъминланиш ва ижара асосида таъминланиш кесимида ҳар йили 1 июнга қадар Жамғарманинг ижрочи дирекциясига тақдим этиш.

Бунда кейинги календар йили учун ўқувчиларнинг истиқбол контингенти Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги билан келишилган ҳолда аниқланади.

Якуний эҳтиёж Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан аниқланади ва кейинги ўқув йили учун предметлар бўйича таълим тили, номи ва синфлар кесимида дарсликлар ва ўқув методик қўлланмаларни ишлаб чиқариш ва сотишга прогноз квоталар шакллантирилгандан сўнг Жамғармага тақдим этилади.

16. Ижрочи дирекция Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги билан ҳамкорликда ҳар йили 1 июлга қадар кейинги календар йил учун Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари истиқбол параметрларини ишлаб чиқадилар ва Жамғарманинг Васийлик Кенгашига кўриб чиқиши учун тақдим этади.

17. Жамғарма даромади ва харажатларининг прогноз параметрлари кейинги йил учун давлат бюджети параметрлари тасдиқлангандан сўнг 5 кун ичида Жамғарманинг васийлик кенгаши томонидан тасдиқланади.

18. Жамғарма маблағлари фақат қуйидаги мақсадларда фойдаланилади:

ўрнатилган тартибда шакллантирилган ва тасдиқланган квоталарга асосан бюджет маблағлари ҳисобидан чоп этилиши мўлжалланган дарсликлар ва ўқув методик қўлланмаларни харид этиш ва етказиш бўйича харажатларни молиялаштиришга;

ҳар бир умумтаълим мактаби бўйича шакллантирилган квота асосида ва ижара тўловларидан тушган маблағлар доирасида ижара тизими учун дарсликларни харид қилиш шартномаларига тўловларни амалга оширишга;

нашриётлар, босмахоналар ва китоб савдо корхоналари учун уларнинг айланма маблағларини тўлдиришга мақсадли ссудалар ажратишга;

жамғарманинг васийлик кенгаши томонидан тасдиқланган смета харажатларига кўра амалга оширилган бошқа операцион харажатларни қоплашга.

19. Жамғарма Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигига қуйидаги йўналишларда мактаб кутубхоналарини дарслик ва ўқув методик қўлланмалар билан таъминлаш бўйича харажатларни қоплашга маблағлар ажратади:

1-синфлар учун;

Меҳрибонлик уйлари, махсус мактаб ва мактаб-интернат тарбияланувчилари бўлган ўқувчилар учун;

Ижтимоий ёрдамга муҳтож бўлган оилалардаги ўқувчилар учун;

Ижара тизими учун.

20. Харидлар бўйича тасдиқланган квоталарига мос равишда Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги дарслик ва ўқув методик қўлланмаларни нашр этиш ва етказиш бўйича буюртмаларни жойлаштиришни танлов асосида амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги молиялаштиришни очиш учун ижрочи дирекцияга қуйидагиларни тақдим этади:

дарслик ва ўқув методик қўлланмаларни нашр этиш ва етказиб бериш бўйича шартномаларнинг кўчирма-нусхаларини;

етказиб берувчилар ва умумтаълим мактабларигача дарсликларни олиб боришни таъминловчи ташкилотлар билан якуний ҳисоб-китобларни қилиш учун дарслик ва ўқув методик қўлланмаларни етказилишини тасдиқловчи зарурий ҳужжатлар.

21. Чакана савдо тармоғи орқали сотиладиган дарсликларни ишлаб чиқариш учун тақсимланган ҳам квоталарига эга бўлган нашриётлар, босмахоналар ва китобсавдо корхоналарига айланма жамғармалари етмай қолган тақдирда Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлигининг таклифига кўра Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги белгилаб берадиган тартиб асосида жамғарма маблағлари ҳисобидан ссудалар ажратилиши мумкин.

22. Дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмалар ҳамда ижара тўловларидан маблағларнинг келиб тушиши бўйича бухгалтерлик ҳисоби ва ҳисобот:

юридик шахс мақомига эга умумтаълим мактаблари;

юридик шахс мақомига эга бўлмаган мактаблар бўйича туман (шаҳар) халқ таълими бўлимлари томонидан амалга оширилади.

23. Ижрочи дирекциянинг ҳудудий вакиллари талабномалари бўйича тижорат банклари умумтаълим мактаблари ёки туман (шаҳар) халқ таълими бўлимларининг мос ҳисоб рақамларидан кўчирмалар тақдим этади.

24. Ижрочи дирекциянинг ҳудудий вакиллари:

ҳудуддаги туман ва шаҳар мактаблари бўйича ижара тизимининг юритилиши устидан ишларни мувофиқлаштиради ва назорат қилади;

ижара тўловлари тушумларининг мониторингини олиб боради, ҳисоботларни рўйхатга олади ва йиғади ҳамда халқ таълими ҳудудий органлари билан ҳамкорликда дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларга буюртмаларни умумлаштиради;

ижара тизимини ишлатилиши масалалари бўйича банк ташкилотлари билан ўзаро ҳамкорлик қилади, улардан ҳудудлар ва мактаблар кесимида ижара тўловлари тушумлари бўйича аниқ ҳисоботларни мунтазам олиб туради;

ўз фаолияти юзасидан Жамғарма ижрочи дирекциясига доимий равишда ҳисобот бериб боради.

25. Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Тошкент шаҳри ва вилоятлар халқ таълими бошқармалари, Жамғарма ижрочи дирекциясининг ҳудудий вакиллари ўз ҳудудлари бўйича дарсликлар ҳаракати ва сақланиши тўғрисида умумлаштирилган ҳисоботларини Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги ҳамда Жамғарма ижрочи дирекциясига ҳар кварталда, ҳисоботдан кейин келувчи ойнинг 15 санасидан кечиктирмасдан тақдим этишади.

26. Жамғарма ижрочи дирекцияси бухгалтерлик ҳисобини юритади ва Жамғарма ҳисоб рақамлари бўйича пул маблағлари ҳаракатлари ҳақида ҳисоботлар тузади.

27. Жамғарма ҳар йили Жамғарманинг ҳисоб рақамларини мустақил аудиторлик текширувидан ўтказади ва ҳисоботларни оммавий ахборот воситаларида чоп этади.

28. Жамғарма томонидан молиялаштирилган дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларни харид қилиш учун сарфланган маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланиш учун жавобгарлик Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги зиммасига юклатилади.

29. Ижара ҳақларини тўлиқ ҳисобланиши ва тўловларининг йиғилиши, ўз вақтида нақд пул тушумларини Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ўрнатган тартиблар асосида банк муассасаларига топшириш бўйича жавобгарлик умумтаълим мактаблари ҳамда халқ таълимининг жойлардаги бошқарув идоралари раҳбарлари зиммасига юклатилади.

30. Халқ таълимининг ҳудудий бошқарув идоралари дарсликлар ва ўқув-методик қўлланмаларнинг ўз вақтида ва талаб даражасида етказилиши бўйича назорат олиб борадилар.

31. Ижара ҳақлари тўловлари тушумларини, дарсликларни ўрнатилган тартибда сақланиши ва фойдаланилишини ҳамда мактаблар томонидан дарсликлар ва ижара ҳақлари бўйича дастлабки ҳисоб-китоб ҳужжатларини назоратини олиб бориш Халқ таълими ва Молия вазирликларининг тегишли ҳудудий бошқарув идоралари ҳамда Жамғарманинг ижрочи дирекциясининг ҳудудий вакиллари томонидан олиб борилади.