Ushbu Qonunning maqsadi davlat qarzi va uni boshqarish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Davlat qarzi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining davlat qarzi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

davlat kafolati — qarz oluvchi-rezident qarz shartnomasi shartlarini bajarmagan taqdirda yuzaga keladigan, Oʻzbekiston Respublikasining qarz beruvchi oldidagi qarzni toʻliq yoki qisman toʻlab berish majburiyati;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish — aktivlarni jalb etish boʻlib, ular boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining qarz oluvchi sifatidagi yoki qarz oluvchi-rezidentlarning kreditlarini (qarzlarini) toʻlashga kafil sifatidagi majburiyatlari yuzaga keladi;

davlat qarzi — Oʻzbekiston Respublikasining ichki mablagʻni va xorijdan mablagʻ jalb qilish natijasida yuzaga kelgan majburiyatlari;

davlat qarzini qayta moliyalashtirish — davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish vositasida davlat qarzini toʻlash;

qarz beruvchi — qarz shartnomasi boʻyicha aktivlar bergan yoki aktivlar berish niyatida boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti yoki norezidenti (chet davlatlar, xalqaro tashkilotlar, xalqaro moliya institutlari va iqtisodiy institutlar, chet el hukumatlarining moliya tashkilotlari, chet el investorlari va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa norezidentlari);

qarz oluvchi — qarz beruvchidan qarz shartnomasi boʻyicha aktivlarni jalb qilgan yoxud aktivlarni jalb qilish niyatini hujjatlar bilan tasdiqlagan Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti (qarz oluvchi-rezident) yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi timsolida Oʻzbekiston Respublikasi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari davlat qarzini boshqarish sohasida:

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlarni va davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlarni belgilaydi;

davlat qarzini boshqarish strategiyasining amalga oshirilishi toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqadi;

davlat qarzining holati va oʻzgarishi toʻgʻrisidagi, shuningdek davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanilishi haqidagi, shu jumladan davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning bajarilishi jarayoni hamda natijadorligi toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqadi;

davlat qarzining miqdori yalpi ichki mahsulotga nisbatan ellik foizga yetganda ushbu Qonun 35-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan chora-tadbirlarni muhokama qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti:

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar doirasida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilishga va davlat kafolatini berishga doir tegishli normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qarziga oid shartnomalarni va ularga doir qoʻshimcha kelishuvlarni tuzadi yoki ularni Oʻzbekiston Respublikasi nomidan tuzish uchun boshqa organga vakolat beradi;

davlat tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish tartibini tasdiqlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish uchun ustuvor yoʻnalishlarni belgilaydi;

davlat qarzini boshqarish strategiyasini tasdiqlaydi va uning amalga oshirilishini nazorat qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlarni va davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlarni belgilash yuzasidan takliflar kiritadi;

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar doirasida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilishga va davlat kafolatini berishga doir tegishli normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qarziga oid shartnomalarni va ularga doir qoʻshimcha kelishuvlarni tuzadi yoki ularni Oʻzbekiston Respublikasi nomidan tuzish uchun boshqa organga vakolat beradi;

davlat gʻaznachilik obligatsiyalarining chiqarilishi, joylashtirilishi, muomalada boʻlishi va muomaladan chiqarilishi tartibini belgilaydi;

davlat kafolatini berish tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi:

davlat qarzini boshqarish samaradorligi yuzasidan monitoring oʻtkazadi;

davlat tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish miqdorlarini va uning maqsadga muvofiqligini baholashni amalga oshiradi;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlardan samarali va oqilona foydalanilishi, shuningdek davlat qarzi boʻyicha oʻz vaqtida hamda toʻliq xizmat koʻrsatilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning shakllantirilishi yuzasidan monitoring oʻtkazadi hamda nazoratni amalga oshiradi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning toʻliq va samarali bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshirilgan va yakunlangan loyihalarni auditdan oʻtkazadi hamda audit natijalari haqidagi axborotni har yil oxirida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga yuboradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan tuzilgan shartnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining fiskal agenti sifatida:

davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini joylashtirishda, ularning joylashtirilishini roʻyxatdan oʻtkazishda, davlat gʻaznachilik obligatsiyalarining qiymatini, ular boʻyicha foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashda, shuningdek oʻzga operatsiyalarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

davlat qarzi boʻyicha bank operatsiyalarini tashkil etadi;

davlat qarzi boʻyicha bank operatsiyalarini tashkil etish uchun tijorat banklariga agentlik vakolatlarini beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi davlat qarzini boshqarish sohasidagi vakolatli organdir (bundan buyon matnda vakolatli organ deb yuritiladi).

Vakolatli organ:

davlat qarzini boshqarish strategiyasi loyihasini ishlab chiqadi va uni tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlarni va davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlarni belgilash yuzasidan takliflar kiritadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qiladi;

davlat kafolatini berishning maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga xulosa taqdim etadi;

davlat kafolatini (davlat kafolatini tasdiqlovchi hujjatni) rasmiylashtiradi;

davlat tomonidan mablagʻlar jalb qilishning davlat qarzi barqarorligiga taʼsirini baholaydi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish, shuningdek davlat qarzini restrukturizatsiya qilish boʻyicha barcha muzokaralarda ishtirok etadi;

davlat tomonidan jalb qilinadigan mablagʻning miqdorini, muddatini, valyuta turini, foiz stavkasining turini (qatʼiy belgilangan yoki oʻzgaruvchan), qarz vositasini va boshqa shartlarini Oʻzbekiston Respublikasi nomidan belgilaydi;

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlardan, davlat qarzini boshqarish strategiyasidan, davlat qarzining barqarorligidan va davlat qarzini boshqarish chogʻida yuzaga keladigan xatarlardan (bundan buyon matnda davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlar deb yuritiladi) kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilishni yoki davlat kafolatini berishni toʻxtatib turish choralarini koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlarini qaytadan kreditlashda davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni qoplash uchun Oʻzbekiston Respublikasining marjasini belgilash boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish uchun mablagʻlarning manbalarini aniqlash yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatilishini taʼminlaydi;

davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada belgilangan majburiyatlar oʻz muddatida bajarilmaganligi tufayli qarz beruvchiga qarzni qarz oluvchidan qarzdorlik davri tugaguniga qadar toʻliq yoki qisman toʻlab berishni talab qilish imkoniyatini beradigan vaziyat (bundan buyon matnda davlat kafolati hodisasi deb yuritiladi) yuzaga kelgan taqdirda davlat kafolatini tasdiqlovchi hujjatga muvofiq asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashni amalga oshiradi (bundan buyon matnda davlat kafolatini bajarish deb yuritiladi);

davlat kafolati toʻgʻrisidagi shartnoma va qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma shartlarining bajarilishi yuzasidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilish hisobidan loyihalarni moliyalashtirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining (bundan buyon matnda loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari deb yuritiladi) moliyaviy holati yuzasidan tizimli monitoringni amalga oshiradi;

davlat qarzi boʻyicha toʻlovlarni oʻz muddatida toʻlamayotgan tashkilotlar tomonidan mazkur qarz toʻlanguniga qadar yangi davlat qarzini jalb qilishni toʻxtatib turish choralarini koʻradi;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qimmatli qogʻozlarini chiqaradi va bunda maslahat xizmatlari hamda boshqa xizmatlar koʻrsatilishiga doir hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi nomidan imzolaydi;

davlat gʻaznachilik obligatsiyalari bozorini tartibga solish va rivojlantirish sohasidagi siyosatni belgilaydi hamda amalga oshiradi;

ilgari chiqarilgan davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini qayta moliyalashtirish yoki muomaladan chiqarish uchun davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini chiqarish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;

davlat qarzini boshqarish doirasida turli valyutalardagi pul mablagʻlarini va boshqa qisqa muddatli moliyaviy aktivlarni boshqaradi;

davlat qarzining hisobi va hisobotini yuritadi, davlat qarzi boʻyicha axborot maʼlumotlar bazasini shakllantiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga davlat qarzi toʻgʻrisidagi hisobotlarni tayyorlaydi;

davlat korxonalari hamda oʻz ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi ellik foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar, shu jumladan ularning tarkibiga kiruvchi korxonalar (bundan buyon matnda davlat ishtirokidagi korxonalar deb yuritiladi) tomonidan xalqaro obligatsiyalar chiqarilishini muvofiqlashtirishga doir operatsiyalarni amalga oshiradi;

davlatning shartli majburiyatlarini boshqaradi, shu jumladan davlatning shartli majburiyatlari boʻyicha xatarlarni aniqlash, ularning oldini olish, ularni bartaraf etish va kamaytirish choralarini koʻradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Davlat qarzini boshqarish quyidagilardan iborat:

davlat qarzini boshqarish strategiyasini ishlab chiqish;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlarni boshqarish;

davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish;

davlat qarzini restrukturizatsiya qilish;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlarni qaytadan kreditlash;

davlat kafolatini rasmiylashtirish va taqdim etish;

davlat qarziga oid shartnomalarning va davlat kafolatlarining roʻyxatini yuritish;

davlat qarzining hisobi va hisobotini yuritish;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatilishini taʼminlash va davlat kafolatini bajarish.

Davlat qarzini boshqarishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlashning ustuvorligi;

davlat qarzining ustuvorligi;

davlat qarzi boʻyicha majburiyatlarning oʻz vaqtida va toʻliq bajarilishi;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlardan foydalanishning natijadorligi;

ochiqlik va shaffoflik.

Davlat qarzini boshqarishda makroiqtisodiy barqarorlikka tahdid soluvchi xatarlarning davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish miqdori, shuningdek davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlardan maqsadli va samarali foydalanilishi ustidan qatʼiy nazorat qilish orqali oldini olish ustuvor ahamiyatga egadir.

Davlat qarzi qachon va qanday usulda jalb qilinganligidan qatʼi nazar, ustuvor va teng maqomga ega boʻladi.

Davlat qarzi boʻyicha asosiy qarz, foizlar va boshqa toʻlovlar Oʻzbekiston Respublikasining konsolidatsiyalashgan budjeti daromadlari bilan taʼminlanadi.

Davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining ustuvor xarajatlaridir.

Davlat qarzi, shu jumladan davlat kafolati boʻyicha majburiyatlarning oʻz vaqtida va toʻliq bajarilishi kafolatlanadi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan loyihalarni amalga oshirish boʻyicha tashabbus bilan chiqqan qarz oluvchilar ushbu loyihalarning natijadorligini taʼminlash uchun javobgar boʻladi.

Ochiqlik va shaffoflik prinsipi davlat qarzini boshqarish toʻgʻrisidagi axborotni ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilish, vakolatli organning rasmiy veb-saytiga joylashtirish va yangilab borish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga kiritish orqali taʼminlanadi.

Davlat qarzini boshqarish toʻgʻrisidagi axborot:

davlat qarzini boshqarish strategiyasini va uning amalga oshirilishini;

davlat qarzining miqdorini va uning oʻzgarishini;

davlat tomonidan jalb qilinishi rejalashtirilayotgan mablagʻlarni;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlarni;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish boʻyicha shartnomalarni;

davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlardan maqsadli foydalanilishi va ularning samaradorligi hamda davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.

Davlat qarzini boshqarish maqsadlari quyidagilardan iborat:

oʻrta muddatli istiqbolda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti taqchilligini qoplashga, shuningdek davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirishga boʻlgan ehtiyojni (bundan buyon matnda davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish vositasida Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining moliyalashtirishga boʻlgan ehtiyoji deb yuritiladi) xarajatlar va xatarlarning eng maqbul darajasida taʼminlash;

davlat qarzini toʻlashning oʻrtacha muddatini uzaytirish, shuningdek davlat qarzini valyutalar va manbalar boʻyicha diversifikatsiya qilish;

davlat tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida mablagʻ jalb qilish amaliyotini kengaytirish;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq xatarlarning oldini olish, ularni bartaraf etish yoki kamaytirish.

Davlat qarzini boshqarish strategiyasi davlat qarzini boshqarish maqsadlaridan kelib chiqqan holda davlat qarzini boshqarishning asosiy yoʻnalishlarini belgilaydigan hujjatdir.

Davlat qarzini boshqarish strategiyasi:

davlat qarzining joriy holati va prognozlarini;

davlat qarzi portfelining xarajatlari va xatari koʻrsatkichlarini;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish holati va prognozlarini;

moliya bozorlarining joriy holatini va keyingi davr uchun prognozlarini;

davlat qarzining barqarorligi koʻrsatkichlarini;

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlarni belgilash yuzasidan tavsiyalarni;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish vositasida Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining moliyalashtirishga boʻlgan ehtiyojini;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish vositasida Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining moliyalashtirishga boʻlgan ehtiyojini oʻz vaqtida xarajatlar va xatarlarning eng maqbul darajasida taʼminlash rejasini;

davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarishga va davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish xarajatlarini kamaytirishga doir choralarni, shuningdek boshqa tegishli axborotni oʻz ichiga oladi.

Davlat qarzini boshqarish strategiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan fiskal strategiya bilan birgalikda uch yil muddatga tasdiqlanadi.

Davlat qarzini boshqarish strategiyasi har yili aniqlashtiriladi va yangilab boriladi.

Kelgusi yil uchun aniqlashtirilgan va yangilangan davlat qarzini boshqarish strategiyasi:

vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga joriy yilning 1-iyuniga qadar kiritiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan joriy yilning 15-iyuniga qadar muhokama qilinadi va tasdiqlanadi;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanganidan keyin Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga maʼlumot uchun kiritiladi va vakolatli organ tomonidan oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

Davlat tomonidan jalb qilingan mablagʻlar, agar qarz beruvchi bilan boshqacha qoida kelishilmagan boʻlsa, qarz oluvchining Oʻzbekiston Respublikasidagi hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.

Vakolatli organ, agar qarz beruvchi bilan boshqacha qoida kelishilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlarini Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining yoki tijorat banklarining depozitlariga joylashtirishga haqli, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga asosan qarz mablagʻlarini qaytadan kreditlashga yoki boshqa maqsadlarga yoʻnaltirishga haqli.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti taqchilligini qoplash uchun jalb qilingan qarz mablagʻlaridan maqsadli foydalanilguniga qadar hisoblanadigan foizli xarajatlarning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasi huzuridagi Davlat qarziga xizmat koʻrsatish boʻyicha kafolat jamgʻarmasi (bundan buyon matnda Kafolat jamgʻarmasi deb yuritiladi) yoki Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlar:

valyuta kurslarining oʻzgarishi xatarini;

foiz stavkalarining oʻzgarishi xatarini;

davlat qarzini qayta moliyalashtirish xatarini;

moliya bozorlarida likvidlilik taqchilligining yuzaga kelishi xatarini;

qarz oluvchi-rezidentning yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining vakolatli organ oldidagi majburiyatlarini shartnomada koʻrsatilgan muddatda va shartlar asosida bajarmaganligi natijasida yuzaga keladigan moliyaviy yoʻqotishlar (zarar) (bundan buyon matnda kredit xatari deb yuritiladi) bilan bogʻliq xatarni hamda boshqa xatarlarni oʻz ichiga oladi.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish davlat qarzini boshqarishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xatarlarni aniqlash, ularning oldini olish, ularni bartaraf etish va kamaytirish uchun amalga oshiriladigan harakatlar majmuidan iborat.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish quyidagi harakatlarni oʻz ichiga oladi:

foiz stavkalari va valyuta boʻyicha hosilaviy moliya vositalari (derivativlar) bilan operatsiyalarni amalga oshirishni;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlarini qaytarib sotib olish, muddatidan oldin muomaladan chiqarish yoki Oʻzbekiston Respublikasi nomidan boshqa turlarda va (yoki) boshqa shartlar asosida chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlariga ayirboshlashni, shuningdek boshqa operatsiyalarni;

davlat qarzini qayta moliyalashtirishni;

davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlarni belgilashga doir takliflar ishlab chiqish va fiskal qoidalarni joriy etishni;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilishda mablagʻlarning manbalarini, valyutasini, foiz stavkasini va qarz vositasini rejalashtirishni;

qarz oluvchi-rezidentlarning moliyaviy holatini va davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan moliyalashtirilishi taklif etilayotgan loyihani amalga oshirish bilan bogʻliq xatarlarni baholashni;

qarz oluvchi-rezidentlarning moliyaviy holati ustidan tizimli monitoringni amalga oshirishni;

davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetidan yetarli mablagʻlar ajratilishini taʼminlashni.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish qonunchilikka muvofiq boshqa harakatlarni ham oʻz ichiga olishi mumkin.

Vakolatli organ davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni boshqarishda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining yordamidan hamda boshqa tashkilotlarning, shu jumladan chet el va xalqaro tashkilotlarning pulli yoki haq toʻlanmaydigan xizmatlaridan foydalanishi mumkin.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni baholashga doir xizmatlar uchun toʻlov Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hamda davlat kafolatini soʻrab murojaat qilgan qarz oluvchi-rezidentlarning mablagʻlari hisobidan qoplanishi mumkin.

Davlat qarzi bilan bogʻliq xatarlarni baholash uslubiyati vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

Davlat qarzi boʻyicha asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlash hamda davlat kafolatini bajarish uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetidan yetarli mablagʻlar ajratiladi.

Davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish bilan bogʻliq xarajatlar uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetidan ajratiladigan mablagʻlar har yili navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonuni bilan belgilanadi. Ushbu maqsadlar uchun budjetdan ajratilgan mablagʻlarni boshqa maqsadlarga yoʻnaltirish (bundan moliya yili davomida iqtisod qilingan mablagʻlar mustasno), davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish bilan bogʻliq xarajatlarni toʻxtatib turish taqiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro zaxiralaridan (bundan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining zaxiralari mustasno) davlat qarzi boʻyicha asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashga nisbatan taʼminot sifatida foydalanilmaydi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish ichki mablagʻni va xorijdan mablagʻni jalb qilishdan iborat.

Davlat tomonidan ichki mablagʻni jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlaridan mablagʻlarni jalb etish boʻlib, bu mablagʻlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining qarz oluvchi yoki qarz oluvchi-rezidentlar kreditlarini (qarzlarini) toʻlashga kafil sifatidagi majburiyatlari yuzaga keladi.

Davlat tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish chet el manbalaridan (chet davlatlardan, xalqaro tashkilotlardan, xalqaro moliya institutlaridan va iqtisodiy institutlardan, chet el hukumatlarining moliya tashkilotlaridan hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa norezidentlaridan) mablagʻlarni jalb etishdan iborat boʻlib, bu mablagʻlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining qarz oluvchi yoki qarz oluvchi-rezidentlar kreditlarini (qarzlarini) toʻlashga kafil sifatidagi majburiyatlari yuzaga keladi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish:

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qimmatli qogʻozlarini chiqarish va joylashtirish;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan kreditlar va kredit liniyalari vositasida mablagʻ jalb qilish;

davlat kafolati ostida mablagʻ jalb qilish tarzida amalga oshirilishi mumkin.

Vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasining rezidentidan mablagʻ jalb qilganda majburiyatlarning bajarilishini garov, kafolat, kafillik va boshqa usullar vositasida taʼminlash talab etilmaydi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar doirasida belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki ular vakolat bergan organ Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qarziga oid shartnomalarni va ularga doir qoʻshimcha kelishuvlarni tuzish huquqiga ega.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qarziga oid shartnomalarni tuzish vakolati Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan boshqa organga beriladigan boʻlsa, davlat qarziga oid shartnomalar va ularga doir qoʻshimcha kelishuvlar tuzilguniga qadar vakolatli organ bilan kelishib olinishi kerak.

Davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar doirasida chiqarish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining taqchilligiga, vaqtinchalik kassa uzilishi prognoziga va moliya bozorlaridagi vaziyatga asosan vakolatli organ tomonidan qabul qilinadi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalar ushbu Qonunda nazarda tutilgan vakolatlar doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi hamda vakolatli organ bilan kelishuvga koʻra belgilangan tartibda shakllantiriladi.

Hududlarda davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalar tegishli xalq deputatlari Kengashlari bilan kelishiladi.

Ushbu moddaning oʻninchi va oʻn birinchi qismlariga muvofiq shakllantirilgan hamda tegishli xalq deputatlari Kengashlari bilan kelishilgan loyihalar Oʻzbekiston Respublikasining investitsiya dasturiga kiritiladi.

Davlat qarziga oid shartnomalarni va davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomalarni loyiha oldi bahosiga yoki texnik iqtisodiy asosiga ega boʻlmagan loyihalar boʻyicha tuzish taqiqlanadi, bundan institutsional salohiyatni oshirishga qaratilgan loyihalar mustasno.

Davlat qarziga oid shartnoma taraflarning Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilish boʻyicha huquqlari va majburiyatlari yuzaga kelishi, oʻzgarishi yoki bekor qilinishi toʻgʻrisidagi kelishuvdir.

Davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnoma taraflarning davlat kafolati ostida mablagʻ jalb qilish boʻyicha huquqlari va majburiyatlari yuzaga kelishi, oʻzgarishi yoki bekor qilinishi toʻgʻrisidagi kelishuvdir.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning texnik-iqtisodiy asosi parametrlarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda loyihalarning iqtisodiy va moliyaviy samaradorligi, belgilangan koʻrsatkichlarga erishish, qarzni qaytarish uchun masʼul boʻlgan rahbarlar, shuningdek ularning javobgarligi belgilanadi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining taqchilligini qoplash;

ijtimoiy va infratuzilma loyihalarini, shuningdek atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish;

davlat qarzini qayta moliyalashtirish;

davlat qarzini boshqarish strategiyasida belgilangan maqsadlarga erishish;

pul mablagʻlarini boshqarish, shu jumladan vaqtinchalik kassa uzilishining oʻrnini qoplash boʻyicha operatsiyalarni bajarish;

toʻlov balansini qoʻllab-quvvatlash uchun amalga oshiriladi.

Ushbu moddada koʻzda tutilmagan boshqa maqsadlarga davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari asosida amalga oshiriladi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish birinchi navbatda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining taqchilligini qoplash uchun amalga oshiriladi.

Davlat kafolatini hamda Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan, qaytadan kreditlanadigan qarz mablagʻlarini (bundan buyon matnda qaytadan kreditlanadigan mablagʻlar deb yuritiladi) olish uchun qarz oluvchi-rezidentlar va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari:

auditorlik tekshiruvidan oʻtgan moliyaviy hisobotlarga muvofiq toʻlovga qobiliyatlilik, moliyaviy barqarorlik va likvidlilik boʻyicha ijobiy koʻrsatkichlarga ega boʻlishi;

davlat tomonidan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti oldida muddati oʻtgan qarzdorlikka ega boʻlmasligi kerak.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshirish uchun taklif etiladigan loyihalar:

davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga oid ustuvor yoʻnalishlariga va strategik maqsadlariga muvofiq boʻlishi;

jisman va moliyaviy jihatdan amalga oshirila olinadigan boʻlishi;

natijador boʻlishi va iqtisodiy, ijtimoiy yoki boshqacha naf keltirishi;

belgilangan tartibda ishlab chiqilgan va ekspertizadan oʻtgan texnik-iqtisodiy asosga ega boʻlishi kerak.

Davlat qarzi davlat ichki qarzini va davlat tashqi qarzini oʻz ichiga oladi.

Davlat qarzi qisqa muddatli (bir yilgacha boʻlgan muddatga), oʻrta muddatli (bir yildan besh yilgacha boʻlgan muddatga) va uzoq muddatli (besh yil va undan ortiq muddatga), Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida yoki chet el valyutalarida boʻlishi mumkin.

Davlat qarzi Oʻzbekiston Respublikasining toʻgʻridan-toʻgʻri majburiyatlarini va davlat kafolatini oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekiston Respublikasining toʻgʻridan-toʻgʻri majburiyati Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilish natijasida yuzaga keladigan majburiyat boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi ushbu majburiyat boʻyicha qarz beruvchi oldida davlat qarziga oid shartnomaga muvofiq toʻgʻridan-toʻgʻri javobgar boʻladi.

Agar qarz beruvchilar bir nechta boʻlsa, qarz beruvchilar guruhida vakolatli boshqaruvchining vazifalarini bajaruvchi shaxs qarz beruvchi boʻlishi mumkin.

Davlat tomonidan ichki mablagʻni jalb qilish natijasida yuzaga kelgan Oʻzbekiston Respublikasining majburiyatlari yigʻindisi davlat ichki qarzidir.

Davlat ichki qarzi quyidagi shakllarda boʻlishi mumkin:

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari oʻrtasida birlamchi tarzda joylashtirish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar;

Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlaridan mablagʻni kreditlar va kredit liniyalari vositasida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar;

Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlaridan mablagʻni qarz oluvchi-rezidentlar tomonidan davlat kafolati ostida jalb qilish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar.

Davlat tomonidan ichki mablagʻni jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida yoki chet el valyutalarida amalga oshirilishi mumkin.

Davlat tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish natijasida yuzaga kelgan Oʻzbekiston Respublikasining majburiyatlari yigʻindisi davlat tashqi qarzidir.

Davlat tashqi qarzi quyidagi shakllarda boʻlishi mumkin:

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan xalqaro obligatsiyalarni (bundan buyon matnda suveren xalqaro obligatsiyalar deb yuritiladi) va davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari oʻrtasida birlamchi tarzda joylashtirish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar;

Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlaridan mablagʻni kreditlar va kredit liniyalari vositasida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar;

Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlaridan mablagʻni qarz oluvchi-rezidentlar tomonidan davlat kafolati ostida jalb qilish natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar.

Davlat tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida yoki chet el valyutalarida amalga oshirilishi mumkin.

Davlat qarzini restrukturizatsiya qilish qarz beruvchilar bilan kelishuvga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga asosan amalga oshiriladi.

Davlat qarzi quyidagi tarzda restrukturizatsiya qilinishi mumkin:

davlat qarzini toʻlash muddatlari va shartlarini oʻzgartirish yoʻli bilan;

asosiy qarzni, foiz stavkasini yoki davlat qarzining shaklini oʻzgartirish yoʻli bilan;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa yoʻllar bilan.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish vakolatli organ tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish uchun dastlab vakolatli organning roziligi talab etiladi.

Qarz oluvchi-rezidentlar davlat kafolati ostida jalb qilingan oʻz qarzlarini restrukturizatsiya qilishga rozilik olish uchun vakolatli organga quyidagi axborotni ilova qilgan holda yozma (elektron) shaklda murojaat etadi:

restrukturizatsiya qilinishi lozim boʻlgan qarzning miqdori, foiz stavkasi, toʻlash jadvali, shuningdek boshqa shartlar toʻgʻrisidagi;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish zaruratining asoslantirilgan sababi haqidagi;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarz restrukturizatsiya qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetidan ajratilishi zarur boʻlgan mablagʻlar toʻgʻrisidagi;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish rejasi haqidagi.

Vakolatli organ qarz oluvchi-rezidentlarning ushbu moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan axborot ilova qilinmagan murojaatlarini koʻrmasdan qoldiradi hamda bu haqda qarz oluvchi-rezidentlarni yozma ravishda xabardor qiladi.

Vakolatli organ davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni quyidagi talablarga toʻliq rioya etilgan taqdirda restrukturizatsiya qilishga rozilik beradi:

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish Oʻzbekiston Respublikasining suveren kredit reytingiga hamda makroiqtisodiy barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatmasligi kerak;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish vakolatli organ oldidagi majburiyatlarning qarz oluvchi-rezident tomonidan bajarilmasligiga olib kelmasligi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetidan qoʻshimcha mablagʻlar ajratilishini talab etmasligi kerak;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilish qarz oluvchi-rezidentning davlat kafolati ostida jalb qilingan boshqa qarzlari oʻz vaqtida va toʻliq toʻlanishiga taʼsir koʻrsatmasligi kerak;

davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzni restrukturizatsiya qilishda davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada bayon etilgan moliyaviy shartlar va talablarga (kovenantlarga) qatʼiy rioya etilishi zarur.

Vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarzlarni restrukturizatsiya qilishda xalqaro va milliy moliyaviy hamda yuridik maslahatchilar xizmatlaridan foydalanishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirish uchun vakolatli organ tomonidan qaytadan kreditlanishi mumkin.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari qaytadan kreditlanadigan boʻlsa, vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq qaytadan kreditlash toʻgʻrisida shartnoma va unga doir qoʻshimcha kelishuvlar tuzadi.

Qaytadan kreditlanadigan mablagʻlarning miqdori, ulardan maqsadli foydalanilishi, ularning valyutasi, asosiy qarzi, foizlari, shuningdek boshqa shartlari qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnomada belgilanadi.

Qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma shartlari davlat qarziga oid shartnomaning shartlaridan, qarz oluvchi-rezidentlarning yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining faoliyatini oʻrganishda lozim darajadagi ehtiyotkorlikdan (“due diligence”), loyihaning texnik-iqtisodiy asosi ekspertizasidan va kredit xataridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chet el valyutalarida jalb qilingan qarz mablagʻlari ushbu valyutalarda yoki Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida qaytadan kreditlanishi mumkin.

Vakolatli organ, har bir qarz oluvchi-rezidentga yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotiga kredit xataridan kelib chiqqan holda, qaytadan kreditlanishi mumkin boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlarining eng yuqori miqdorini belgilashga doir takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritishi mumkin.

Vakolatli organ qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma shartlariga rioya etilishi, shuningdek qarz oluvchi-rezidentlarning va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining moliyaviy holati ustidan tizimli monitoringni amalga oshiradi. Qarz oluvchi-rezidentlar va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari oʻz moliyaviy holati hamda qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma shartlariga rioya etilishi haqida vakolatli organ tomonidan soʻraladigan axborotni oʻz vaqtida, toʻliq va sifatli tarzda taqdim etadi.

Quyidagilar davlatning shartli majburiyatlari jumlasiga kiradi:

davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar;

davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan jalb qilingan qarzlar, bundan Oʻzbekiston Respublikasi nomidan yoki davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzlar mustasno.

Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan xorijdan mablagʻ jalb qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Ushbu Qonunning 26-moddasida nazarda tutilgan majburiyatlardan farq qiladigan boshqa majburiyatlar, shu jumladan:

davlatning shartli majburiyatlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining majburiyatlari davlat qarzi hisoblanmaydi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlarining, shu jumladan davlat ishtirokidagi korxonalarning qarzlari Oʻzbekiston Respublikasi nomidan yoki davlat kafolati ostida jalb qilinmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi bunday qarzlar boʻyicha javobgar boʻlmaydi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetini, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarini qabul qilish hamda ijro etishda:

mablagʻlar jalb qilishni amalga oshirishga (bundan budjet ssudalari shaklidagi budjetlararo transfertlar mustasno);

tegishli budjetlar mablagʻlari hisobidan boshqa yuridik va jismoniy shaxslar foydasiga moliyaviy kafolatlar hamda kafilliklar berishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar davlat qarzining eng yuqori miqdoridan va davlat qarzi boʻyicha yillik limitlardan iboratdir.

Davlat qarzining miqdori yalpi ichki mahsulotning yillik prognoz koʻrsatkichiga nisbatan oltmish foizdan oshmasligi kerak.

Moliya yili davomida yalpi ichki mahsulotning yillik prognoz koʻrsatkichi oʻzgarganda yalpi ichki mahsulotning Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan aniqlangan prognozi qoʻllaniladi.

Davlat qarzining miqdori yalpi ichki mahsulotga nisbatan ellik foizga yetganda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi davlat qarzi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan davlat qarzi miqdoridan oshmasligini taʼminlovchi chora-tadbirlarni belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga kiritadi.

Davlat qarzi boʻyicha yillik limitlar davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish boʻyicha har yili tuziladigan yangi shartnomalarning cheklangan sof miqdori boʻlib, har yili navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonunida belgilanadi.

Davlat qarzi boʻyicha yillik limitlar nisbiy yoki mutlaq qiymatlarda quyidagilar kesimida belgilanishi mumkin:

davlat tomonidan ichki mablagʻni va xorijdan mablagʻ jalb qilish kesimida;

davlat tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida va chet el valyutalarida mablagʻ jalb qilish kesimida;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish maqsadlari kesimida;

davlat qarziga oid shartnomalar va davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomalar kesimida.

Davlat qarzi boʻyicha yillik limitlar doirasidagi davlat qarziga oid shartnomalar va davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomalar miqdorlarining hisobi ushbu shartnomalar tuzilgan sanada Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki tomonidan belgilangan valyuta kursiga asosan davlat qarzi boʻyicha yillik limitlar belgilangan valyutada yuritiladi.

Davlat qarzi boʻyicha yillik limitlarga quyidagilar kiritilmaydi:

ilgari tuzilgan hamda davlat qarzi boʻyicha yillik limitlar belgilanadigan moliya yilida toʻliq yoki qisman bekor qilingan davlat tomonidan mablagʻ jalb qilishga doir shartnomalarning qiymatiga teng miqdorda davlat tomonidan mablagʻ jalb qilishga doir yangi shartnomalar;

moliya yili davomida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqariladigan va mazkur moliya yili davomida toʻlanadigan davlat qimmatli qogʻozlari;

ilgari Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlaridan koʻp boʻlmagan miqdorda Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan, davlat qarzini qayta moliyalashtirish maqsadida qayta moliyalashtirilishi lozim boʻlgan davlat qimmatli qogʻozlari;

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlarini boshqa shaklga va (yoki) shartlarga ega boʻlgan, xuddi shu qiymatdagi davlat qimmatli qogʻozlariga ayirboshlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlari.

Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlar har yili tuziladigan yangi shartnomalarning cheklangan miqdori boʻlib, ular har yili navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonunida belgilanishi mumkin.

Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlar Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida yoki chet el valyutalariga teng ekvivalentda, nisbiy yoki mutlaq qiymatlarda belgilanishi mumkin.

Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlar doirasidagi kafolatlar miqdorlarining hisobi ushbu kafolatlar rasmiylashtirilgan sanada Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki tomonidan belgilangan valyuta kursi asosida davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi kelishuv doirasida xususiy sherikka beriladigan kafolatlar boʻyicha yillik limitlar belgilangan valyutada yuritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqariladigan davlat qimmatli qogʻozlari davlat gʻaznachilik obligatsiyalaridan va suveren xalqaro obligatsiyalardan iboratdir.

Davlat gʻaznachilik obligatsiyalari Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari oʻrtasida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan kelishuvga koʻra Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari oʻrtasida joylashtirilishi mumkin.

Vakolatli organ davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini quyidagi turlarda chiqarishi mumkin:

qatʼiy belgilangan stavkali obligatsiyalar;

oʻzgaruvchan stavkali obligatsiyalar;

diskont obligatsiyalar (nol kupon stavkali obligatsiyalar);

inflyatsiyaga bogʻlangan obligatsiyalar.

Vakolatli organ davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa turlarda ham chiqarishi mumkin.

Suveren xalqaro obligatsiyalar tegishli chet davlatning qonunchiligiga muvofiq chiqariladi va Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari oʻrtasida joylashtiriladi.

Vakolatli organ suveren xalqaro obligatsiyalarni quyidagi turlarda chiqarishi mumkin:

qatʼiy belgilangan stavkali obligatsiyalar;

oʻzgaruvchan stavkali obligatsiyalar;

diskont obligatsiyalar (nol kupon stavkali obligatsiyalar);

inflyatsiyaga bogʻlangan obligatsiyalar.

Vakolatli organ suveren xalqaro obligatsiyalarni qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa turlarda ham chiqarishi mumkin.

Suveren xalqaro obligatsiyalarni chiqarish, agar chet davlat qonunchiligida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qimmatli qogʻozlar bozorini tartibga solish boʻyicha vakolatli davlat organi tomonidan davlat roʻyxatidan oʻtkazilmagan holda amalga oshiriladi.

Suveren xalqaro obligatsiyalarni chiqarish va joylashtirishni tashkil etuvchi xalqaro moliyaviy hamda yuridik maslahatchilarni, shuningdek fiskal, toʻlov, transfer va listing agentlarini tanlab olish hamda ularning xizmatlari uchun haqni tasdiqlash vakolatli organ tomonidan amalga oshiriladi. Bunda davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari qoʻllanilmaydi.

Vakolatli organ suveren xalqaro obligatsiyalarni chiqarish va joylashtirish jarayonida emissiya risolasini ishlab chiqadi. Emissiya risolasini ishlab chiqish uchun zarur boʻlgan axborot vakolatli organning soʻrovi asosida vazirliklar, davlat qoʻmitalari hamda idoralar tomonidan oʻz vaqtida va toʻliq hajmda taqdim etilishi kerak.

Davlat kafolati qarz beruvchilarga davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirish uchun qarz oluvchi-rezidentlar tomonidan ular olgan kreditlar va kredit liniyalari boʻyicha majburiyatlar bajarilishining taʼminoti sifatida beriladi.

Davlat kafolati davlat qarzi boʻyicha cheklangan miqdorlar doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan tegishli normativ-huquqiy hujjatlar asosida vakolatli organ tomonidan rasmiylashtiriladi.

Davlat kafolati yozma shaklda beriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi davlat kafolati boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni soʻzsiz bajaradi.

Qarz oluvchi-rezidentlar davlat kafolatini berish toʻgʻrisidagi yozma (elektron) shakldagi ariza bilan vakolatli organga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda, quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda murojaat qiladi:

jalb qilinishi nazarda tutilgan mablagʻ boʻyicha qarz shartnomasining loyihasini;

jalb etiladigan qarz mablagʻlarini oʻzlashtirish va qaytarish boʻyicha qarz oluvchi-rezident tomonidan imzolangan prognoz jadvallarini;

davlat kafolati ostida mablagʻ jalb qilish hisobiga moliyalashtirilishi nazarda tutilgan loyihaning texnik-iqtisodiy asosini;

qarz oluvchi-rezidentning qonunchilikda belgilangan shakllarda toʻldirilgan keyingi uch yil uchun moliyaviy hisobotlarini, shuningdek auditorlik tashkilotining ushbu moliyaviy hisobotlarning ishonchliligi va buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi fikrni oʻz ichiga olgan xulosasini;

davlat kafolatini berish tartibiga muvofiq boshqa hujjatlarni.

Vakolatli organ qarz oluvchi-rezidentlarning ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlar ilova qilinmagan arizalarini koʻrmasdan qoldiradi va bu haqda qarz oluvchi-rezidentlarni yozma (elektron) shaklda xabardor qiladi.

Davlat kafolatini berish toʻgʻrisidagi ariza koʻrmasdan qoldirilganligi haqidagi yozma (elektron) xabarnoma olganidan keyin qarz oluvchi-rezident tomonidan kiritilgan ariza yangitdan kiritilgan deb hisoblanadi va umumiy asoslarda taqdim etiladi.

Qarz oluvchi-rezidentlar vakolatli organga taqdim etilgan hujjatlardagi axborotning notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilganligi uchun javobgar boʻladi.

Vakolatli organ qarz oluvchi-rezidentlarning arizalarini va ularga ilova qilingan hujjatlarni oʻrganib chiqib, davlat kafolatini berish tartibida belgilangan muddatda pul oqimlarining tahlilini, qarz oluvchi-rezidentning loyihani amalga oshirish uchun moliyaviy jihatdan qodirligini, loyihani amalga oshirish bilan bogʻliq xatarlarni va loyihaning hayotiyligini baholaydi hamda davlat kafolatini berishning maqsadga muvofiqligi yoki maqsadga muvofiq emasligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga xulosa kiritadi, shuningdek bu haqda qarz oluvchi-rezidentni yozma (elektron) shaklda xabardor qiladi.

Vakolatli organning davlat kafolati berilishining maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasisiz davlat kafolatini berish taqiqlanadi.

Davlat kafolati berilganligi uchun vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda davlat kafolatini berish bilan bogʻliq holda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan moliyaviy yoʻqotishlarning va xarajatlarning oʻrnini qoplash uchun foydalaniladigan toʻlov (bundan buyon matnda davlat kafolati berilganligi uchun toʻlov deb yuritiladi) undiriladi. Toʻlov manbai Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlaridan iborat boʻlgan qarzlar boʻyicha davlat kafolati berilganligi uchun toʻlov undirilmaydi.

Davlat kafolati berilganligi uchun toʻlov miqdori loyihani amalga oshirish bilan bogʻliq xatarlardan, shuningdek kredit xataridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Vakolatli organ davlat kafolati ostida jalb etilgan qarz mablagʻlarini ushbu qarz mablagʻlari qiymatidan kam boʻlmagan qiymatga teng garov yoki kafillik bilan taʼminlashni qarz oluvchi-rezidentlardan talab qilishga haqli.

Davlat kafolatini berish haqidagi qaror qabul qilingan taqdirda vakolatli organ qarz oluvchi-rezident bilan davlat kafolati toʻgʻrisida shartnoma tuzadi va davlat kafolatini (davlat kafolatini tasdiqlovchi hujjatni) rasmiylashtiradi.

Davlat kafolati toʻgʻrisidagi shartnoma davlat kafolati ostida jalb qilingan qarz mablagʻlaridan foydalanish, ularni hisobga olish hamda qaytarish boʻyicha taraflarning huquqlari va majburiyatlari yuzaga kelishi, oʻzgarishi yoki bekor qilinishi haqida vakolatli organ va Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti oʻrtasidagi kelishuvdir.

Quyidagi majburiyatlar boʻyicha davlat kafolati berilmaydi:

jismoniy shaxslarning majburiyatlari boʻyicha;

ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi ellik foizdan kam boʻlgan yuridik shaxslarning majburiyatlari boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining majburiyatlari boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining majburiyatlari boʻyicha;

qayta tashkil etish yoki tugatish jarayonida turgan va oʻziga nisbatan toʻlovga qobiliyatsizlik tartib-taomillari qoʻllanilgan davlat ishtirokidagi korxonalarning majburiyatlari boʻyicha;

notijorat tashkilotlarining majburiyatlari boʻyicha;

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti oldida muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlgan davlat ishtirokidagi korxonalarning majburiyatlari boʻyicha;

texnik-iqtisodiy asosi talab etiladigan loyihalarni moliyalashtirish uchun texnik-iqtisodiy asossiz mablagʻ jalb qilinishi natijasida yuzaga keladigan majburiyatlar boʻyicha.

Qarz oluvchi-rezidentlar davlat kafolati toʻgʻrisidagi shartnomada hamda davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada nazarda tutilgan barcha majburiyatlarni oʻz vaqtida va toʻliq bajarishi kerak.

Qarz oluvchi-rezidentlarga davlat kafolati amalda boʻlgan muddat mobaynida quyidagilar taqiqlanadi:

vakolatli organning roziligisiz qarz mablagʻlarini jalb qilishni nazarda tutuvchi yangi shartnomalar tuzish;

davlat kafolati toʻgʻrisidagi shartnomada va davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada belgilangan majburiyatlar bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda, foydani vakolatli organ bilan kelishmagan holda taqsimlash.

Davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada nazarda tutilgan moliyaviy va boshqa majburiyatlar toʻliq bajarilganda davlat kafolati oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanadi.

Davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish boʻyicha shartnomalarda belgilangan asosiy qarzni, foizlarni hamda boshqa toʻlovlarni ushbu shartnomalarda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda amalga oshirishni oʻz ichiga oladi.

Davlat kafolatini bajarish davlat kafolatini tasdiqlaydigan hujjatga muvofiq amalga oshiriladi.

Davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish manbalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadigan tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda belgilanadi.

Davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish bilan bogʻliq xarajatlar qarz oluvchi-rezidentlarning yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining, Kafolat jamgʻarmasining, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari va boshqa manbalar hisobidan amalga oshirilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadigan kreditlar va kredit liniyalari boʻyicha barcha turdagi shartnomalarni, shu jumladan shartnomalarga doir qoʻshimcha kelishuvlarni rasmiylashtirish vakolatli organ bilan kelishuvga koʻra amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chet el valyutalarida jalb qilingan mablagʻlar ushbu valyutalarda yoki Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida qaytadan kreditlanishi natijasida yuzaga kelgan salbiy tafovutlar Kafolat jamgʻarmasi, Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari yoki boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.

Davlat qarzi boʻyicha majburiyatlar davlat qarziga oid shartnomada va davlat kafolati berilgan qarzga doir shartnomada belgilangan barcha toʻlovlar toʻliq toʻlanganda bajarilgan deb eʼtirof etiladi.

Qaytadan kreditlanadigan mablagʻlar boʻyicha majburiyatlarning qarz oluvchi-rezidentlar yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari tomonidan oʻz vaqtida bajarilmaganligidan yoki toʻliq bajarilmaganligidan qatʼi nazar, vakolatli organ mazkur majburiyatlarning oʻz vaqtida va toʻliq bajarilishi uchun javobgar boʻladi.

Kafolat jamgʻarmasining mablagʻlari davlat kafolati berilganligi uchun toʻlov, Oʻzbekiston Respublikasining marjasi va qonunchilikda belgilangan boshqa mablagʻlar hisobidan shakllantiriladi.

Navbatdagi yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgʻrisidagi Qonunida Kafolat jamgʻarmasi mablagʻlarining moliya yili davomida yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan eng kam miqdori belgilanadi.

Kafolat jamgʻarmasi mablagʻlarini shakllantirish va ushbu mablagʻlardan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Qarz oluvchi-rezidentlar va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari asosiy qarz boʻyicha toʻlovlarni, foizlarni hamda davlat qarzi boʻyicha boshqa toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq amalga oshirishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha asosiy qarzning, foizlarning va boshqa toʻlovlarning oʻz vaqtida yoki toʻliq amalga oshirilmasligi ehtimoli yuzaga kelgan taqdirda, qarz oluvchi-rezidentlar yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari vakolatli organni toʻlovga qobiliyatsizlik ehtimoli toʻgʻrisida toʻlov sanasidan kamida oʻttiz kun oldin yozma (elektron) shaklda xabardor qilishi kerak.

Vakolatli organga yuborilgan xabarnomada Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashni amalga oshirish mumkin emasligi sabablari asoslantiriladi.

Agar vakolatli organ qarz oluvchi-rezidentlar yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashni amalga oshirish mumkin emasligi sabablarini asosli deb topsa, vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi nomidan jalb qilingan qarz mablagʻlari boʻyicha asosiy qarzni, foizlarni hamda boshqa toʻlovlarni yuborilgan xabarnomaga muvofiq toʻlashni mazkur qarz oluvchi-rezidentdan hamda loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlaridan soʻzsiz va toʻliq undirish sharti bilan Kafolat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan, Kafolat jamgʻarmasining mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda esa Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari va boshqa manbalar hisobidan amalga oshiradi, aks holda, qarz oluvchi-rezidentlarni va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarini qarz mablagʻlari boʻyicha asosiy qarzning, foizlarning hamda boshqa toʻlovlarning Kafolat jamgʻarmasi mablagʻlari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va boshqa manbalar hisobidan toʻlanishini rad etish toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Vakolatli organ qarz oluvchi-rezident qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq toʻlashi lozim boʻlgan toʻlovlar miqdoriga teng boʻlgan summani, agar ushbu toʻlovlar qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnomada belgilangan muddatlarda toʻlanmasa, qarz oluvchi-rezidentlarning yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarining barcha hisobvaraqlaridan istalgan valyutada soʻzsiz undirib olish huquqiga ega.

Vakolatli organ davlat kafolati hodisasi yuzaga kelganda davlat kafolati bilan kafolatlangan asosiy qarzni, foizlarni va boshqa toʻlovlarni toʻlashni Kafolat jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan, Kafolat jamgʻarmasining mablagʻlari yetarli boʻlmagan taqdirda esa, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hamda boshqa manbalar hisobidan, ushbu toʻlovlar summasini qarz oluvchi-rezidentdan keyinchalik soʻzsiz va toʻliq undirish sharti bilan amalga oshiradi.

Muddati oʻtgan, Kafolat jamgʻarmasining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hisobidan qoplangan va oʻz muddatida qaytarilmagan qarzdorlik boʻyicha belgilangan tartibda, qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma yoki davlat kafolati haqidagi shartnoma shartlariga muvofiq penyalar va jarimalar undiriladi.

Penya va jarimani toʻlash qarz oluvchi-rezidentlarni yoki loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlarini qaytadan kreditlash toʻgʻrisidagi shartnoma yoki davlat kafolati haqidagi shartnoma boʻyicha qabul qilingan majburiyatlarni bajarishdan ozod etmaydi.

Vakolatli organ Kafolat jamgʻarmasining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hisobidan qoplangan toʻlovlar qarz oluvchi-rezidentlar va loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari tomonidan qaytarilmagan hollar toʻgʻrisida har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 15 sanasiga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasiga axborot taqdim etadi.

Davlat qarzining hisobi Oʻzbekiston Respublikasi valyutasida yoki chet el valyutalariga teng ekvivalentda yuritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi nomidan diskont obligatsiyalar (nol kupon stavkali obligatsiyalar) tarzida chiqarilgan davlat qimmatli qogʻozlarining hisobi ushbu qimmatli qogʻozlar dastlab chiqarilganda belgilanadigan nominal narxda yuritiladi.

Vakolatli organ davlat qarzining hisobotini xalqaro standartlarga muvofiq yuritishi va eʼlon qilishi mumkin.

Qarz oluvchi-rezidentlar, loyihani amalga oshirishda ishtirok etuvchi moliya tashkilotlari davlat qarzi toʻgʻrisidagi axborotni belgilangan shakllarda, hisobot choragidan keyingi oyning 15 sanasidan kechiktirmay vakolatli organga taqdim etadi.

Davlat ishtirokidagi korxonalar oʻzi jalb qilgan qarzlar toʻgʻrisidagi (bundan Oʻzbekiston Respublikasi nomidan yoki davlat kafolati ostida jalb qilingan qarzlar mustasno) axborotni belgilangan shakllarda, har chorakda, hisobot choragidan keyingi oyning 15 sanasidan kechiktirmay vakolatli organga taqdim etishi kerak.

Davlat qarzi toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etish shakllari vakolatli organ tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

davlat qarzining holati va oʻzgarishi toʻgʻrisidagi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalar (loyihani amalga oshirayotgan tashkilot va loyihaning qiymati, xaridlar rejasi, amalga oshirilgan xaridlar, qarzdorlikning oʻz vaqtida toʻlanishi, yakunlangan loyihaning samaradorligi hamda texnik-iqtisodiy asosida nazarda tutilgan maqsadlarga erishilishi va boshqa axborot) haqidagi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshirilgan, yakunlangan loyihalarning samaradorligi va texnik-iqtisodiy asosida nazarda tutilgan maqsadlarga erishilishi toʻgʻrisidagi axborotni har chorakda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalariga kiritadi. Bunda yakunlangan loyihaning samaradorligi va texnik-iqtisodiy asosida nazarda tutilgan maqsadlarga erishilishi toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga loyiha yakunlangan sanadan eʼtiboran keyingi besh yil ichida kiritib boriladi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan axborot Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi.

Vakolatli organ davlat qarzining holati va oʻzgarishi toʻgʻrisidagi aniqlashtirilgan axborotni har chorakda, hisobot choragidan keyingi ikkinchi oyning 25 sanasiga qadar oʻz rasmiy veb-saytiga joylashtiradi.

Davlat organlari, budjet tashkilotlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimliklari hamda rasmiy veb-saytlarga ega boʻlgan boshqa yuridik shaxslar davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan moliyalashtirilayotgan tegishli loyihalar haqidagi va yakunlangan loyihalar boʻyicha oʻzlashtirilgan mablagʻlar, shuningdek erishilgan natijalar toʻgʻrisidagi axborotni har chorakda, hisobot choragidan keyingi ikkinchi oyning 25 sanasiga qadar oʻz rasmiy veb-saytlarida muntazam ravishda, majburiy tartibda eʼlon qilib boradi.

Rasmiy veb-saytlari mavjud boʻlmagan yuridik shaxslar davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan moliyalashtirilayotgan va yakunlangan loyihalar boʻyicha oʻzlashtirilgan mablagʻlar, shuningdek erishilgan natijalar toʻgʻrisidagi axborotni har chorakda, hisobot choragidan keyingi ikkinchi oyning 25 sanasiga qadar tegishincha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar hokimliklarining rasmiy veb-saytlariga majburiy tartibda joylashtiradi.

Vakolatli organ xalqaro moliya institutlari va iqtisodiy institutlarga, chet el hukumatlarining moliya tashkilotlariga, xalqaro reyting agentliklariga, chet el investorlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa norezidentlariga davlat qarzi va davlatning shartli majburiyatlari toʻgʻrisidagi axborotni qonunchilikda belgilangan tartibda taqdim etishi mumkin.

Davlat qarzi sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Davlat qarzi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Davlat qarzi toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazorati qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi, boshqa davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.

1. Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 6-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi toʻgʻrisida”gi 818-XII-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-591-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 12, 885-modda; 2021-yil, 4-songa ilova) 10-moddasiga quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartish kiritilsin:

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“davlat qarzini boshqarish boʻyicha choralar koʻradi, xususan, davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish uchun ustuvor yoʻnalishlarni belgilaydi, Oʻzbekiston Respublikasi nomidan davlat qarziga oid shartnomalarni va ularga doir qoʻshimcha kelishuvlarni tuzadi, davlat qarzini boshqarish strategiyasini tasdiqlaydi hamda uning amalga oshirilishini nazorat qiladi, davlat qarzining makroiqtisodiy barqarorlik uchun xavfsiz darajada saqlab turilishini taʼminlaydi”;

oltinchi va yettinchi xatboshilar tegishincha yettinchi va sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan “Xorijdan mablagʻ jalb qilish toʻgʻrisida”gi 263-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 126-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, № 12, 350-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2021-yil, 4-songa ilova) quyidagi oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritilsin:

1) 1-moddaning:

beshinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;

oltinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilari tegishincha beshinchi, oltinchi va yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;

2) 2-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Davlat qarzi bilan bogʻliq munosabatlar alohida qonun bilan tartibga solinadi”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin;

3) 4, 5 va 8-moddalar chiqarib tashlansin;

4) 9-moddaning:

oltinchi va yettinchi xatboshilari chiqarib tashlansin;

sakkizinchi, toʻqqizinchi va oʻninchi xatboshilari tegishincha oltinchi, yettinchi va sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

5) 9¹-modda chiqarib tashlansin.

3. Oʻzbekiston Respublikasining 2008-yil 22-iyulda qabul qilingan “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi OʻRQ-163-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 3-iyunda qabul qilingan OʻRQ-387-sonli Qonuni tahririda) (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 6, 227-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda, № 3, 166-modda, № 4, 199-modda, № 12, 891-modda; 2020-yil, № 7, 449-modda, № 10, 593-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova, № 10, 968, 973-moddalar) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:

1) 1-moddaning ikkinchi qismidagi “gʻazna majburiyatlari” degan soʻzlar “davlat gʻaznachilik obligatsiyalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

2) 3-moddaning:

oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat qimmatli qogʻozlari — Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat gʻaznachilik obligatsiyalari, xalqaro obligatsiyalar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining obligatsiyalari”;

oʻttizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat gʻaznachilik obligatsiyalari — emissiyaviy qimmatli qogʻozlar boʻlib, toʻlanish muddatidan qatʼi nazar, ular egalik qiluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetiga pul mablagʻlari kiritilganligini tasdiqlaydi va ushbu emissiyaviy qimmatli qogʻozlarga egalik qilishning butun muddati mobaynida qatʼiy belgilangan daromad olish huquqini beradi”.

4. Oʻzbekiston Respublikasining 2013-yil 26-dekabrda qabul qilingan OʻRQ-360-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2013-yil, 12-songa 1-ilova; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 6, 300-modda, № 10, 605-modda, № 12, 772-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 7, 431, 433-moddalar, № 12, 783-modda; 2019-yil, № 1, 1-modda, № 5, 265-modda, № 8, 470-modda, № 9, 588-modda, № 11, 791-modda, № 12, 884, 891-moddalar; 2020-yil, № 3, 203-modda, № 11, 652-modda, № 12, 691-modda; 2021-yil, № 1, 7, 13-moddalar, 4-songa ilova, № 8, 803, 804-moddalar, № 10, 973-modda, № 12, 1198-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:

1) 3-modda yigirma toʻrtinchi xatboshisining oʻzbekcha matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat qarzi — Oʻzbekiston Respublikasining ichki mablagʻni va xorijdan mablagʻ jalb qilish natijasida yuzaga kelgan majburiyatlari”;

2) 29-modda birinchi qismining oʻttizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatilishini taʼminlaydi, davlat kafolatini bajaradi”;

3) 70-modda birinchi qismi 8-bandining beshinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish va davlat kafolatini bajarish bilan bogʻliq xarajatlar”;

4) 112-modda oltinchi qismining oʻn birinchi xatboshisidagi “davlat qarzini toʻlash va unga xizmat koʻrsatish” degan soʻzlar “davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

5) 152-moddaning beshinchi va oltinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining taqchilligini qoplash;

ijtimoiy va infratuzilma loyihalarini, shuningdek atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish;

davlat qarzini qayta moliyalashtirish;

davlat qarzini boshqarish strategiyasida belgilangan maqsadlarga erishish;

pul mablagʻlarini boshqarish, shu jumladan vaqtinchalik kassa uzilishining oʻrnini qoplash boʻyicha operatsiyalarni bajarish;

toʻlov balansini qoʻllab-quvvatlash uchun amalga oshiriladi.

Davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish birinchi navbatda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining taqchilligini qoplash uchun amalga oshiriladi”;

6) 153-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi davlat qarzi boʻyicha xizmat koʻrsatilishini taʼminlaydi, davlat kafolatini bajaradi”;

7) 154-modda:

ikkinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarni moliyalashtirishga yoki birgalikda moliyalashtirishga;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarni bajarishga doir tadbirlarni moliyalashtirish uchun kreditlarni (qarzlarni) qaytadan kreditlashga yoʻnaltiriladi”;

uchinchi qismidagi “jalb qilinayotgan kredit (qarz) stavkasining 50 foizidan oshmaydigan miqdorda” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;

8) 156-modda:

ikkinchi qismining:

ikkinchi xatboshisidagi “davlat qimmatli qogʻozlarini” degan soʻzlar “davlat gʻaznachilik obligatsiyalarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshisidagi “davlat qimmatli qogʻozlari” degan soʻzlar “davlat gʻaznachilik obligatsiyalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

toʻrtinchi xatboshisidagi “davlat qimmatli qogʻozlari” degan soʻzlar “davlat gʻaznachilik obligatsiyalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi qismi chiqarib tashlansin.

5. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 1-iyulda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining Hisob palatasi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-546-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 7, 384-modda, № 9, 588-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 8, 803, 804-moddalar, № 12, 1198-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:

1) 4-moddaning toʻqqizinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari va davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning maqsadga muvofiqligi, asosliligi hamda samaradorligini baholash”;

2) 25-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Hisob palatasi budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari va davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning maqsadga muvofiqligi, asosliligi hamda samaradorligini baholash sohasida:

budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari va davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning shakllantirilishi yuzasidan monitoring oʻtkazadi hamda nazorat qiladi;

budjet tizimi budjetlarining mablagʻlari va davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshiriladigan loyihalarning toʻliq hamda samarali bajarilishi ustidan nazorat qiladi;

davlat tomonidan mablagʻ jalb qilish hisobidan amalga oshirilgan va yakunlangan loyihalarni auditdan oʻtkazadi, audit natijalari haqidagi axborotni har chorak oxirida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga yuboradi”;

3) 29-moddaning oʻninchi xatboshisidagi “oʻz vaqtida xizmat koʻrsatilishi ustidan nazorat qiladi” degan soʻzlar “oʻz vaqtida va toʻliq xizmat koʻrsatilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar Oʻzbekiston Respublikasi nomidan mablagʻ jalb qilish boʻyicha tuzilgan shartnomalar va berilgan davlat kafolatlari oʻz kuchida qoladi.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.