Hujjat 28.12.2013 00 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Ekologik nazorat toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2013-yil 12-noyabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2013-yil 12-dekabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi ekologik nazorat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari

Ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Keyingi tahrirga qarang.

3-modda. Ekologik nazorat tushunchasi

Ekologik nazorat atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyishga, tabiatni muhofaza qilish faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan davlat va jamoatchilik chora-tadbirlari tizimidir.

Keyingi tahrirga qarang.

4-modda. Ekologik nazoratning asosiy vazifalari

Ekologik nazoratning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyish;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhit holatini kuzatib borish, atrof muhitning ifloslanishiga, tabiiy resurslardan nooqilona foydalanilishiga olib kelishi, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash;

moʻljallanayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini aniqlash;

yuridik va jismoniy shaxslarning atrof muhitni muhofaza qilish hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlar bajarilishini taʼminlash;

atrof muhitdagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati, tabiiy resurslardan foydalanilishi va koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat tashkilotlari va boshqa tashkilotlarni hamda fuqarolarni xabardor qilish;

tabiatni muhofaza qilish faoliyatining samaradorligini oshirish hamda davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarning amalga oshirilishida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolarning ishtirokini taʼminlash.

LexUZ sharhi

Shuningdek qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 29-moddasi.

5-modda. Ekologik nazoratning asosiy prinsiplari

Ekologik nazoratning asosiy prinsiplari qonuniylik, xolislik, mustaqillik, oshkoralik, shaxs, jamiyat hamda davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishdan iboratdir.

6-modda. Ekologik nazorat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Ekologik nazorat sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

ekologik nazorat tizimini shakllantirish va rivojlantirish;

fuqarolarning hayoti va sogʻligʻi uchun qulay atrof muhitni yaratish;

ekologik nazorat sohasidagi maxsus vakolatli davlat organlari (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organlari deb yuritiladi), mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar bilan atrof muhitning muhofaza qilinishi va tabiiy resurslardan oqilona foydalanilishini taʼminlash borasida hamkorlik qilishining tashkiliy-huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish;

ekologik nazorat sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

7-modda. Ekologik nazorat obyektlari

Ekologik nazorat obyektlari quyidagilardan iborat:

yer, yer osti boyliklari, suvlar, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, atmosfera havosi;

atrof muhitga taʼsir koʻrsatuvchi tabiiy va texnogen manbalar;

atrof muhit ifloslanishiga va tabiiy resurslardan nooqilona foydalanilishiga olib kelishi, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solishi mumkin boʻlgan faoliyat, harakat yoki harakatsizlik.

LexUZ sharhi

8-modda. Ekologik nazorat subyektlari

Ekologik nazorat subyektlari quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

maxsus vakolatli davlat organlari;

mahalliy davlat hokimiyati organlari;

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari;

nodavlat notijorat tashkilotlari;

fuqarolar.

9-modda. Ekologik nazoratning turlari

Ekologik nazoratning turlari quyidagilardan iborat:

davlat ekologik nazorati;

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-avgustdagi 216-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Davlat ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom.

idoraviy ekologik nazorat;

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Idoraviy ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi namunaviy nizom.

ishlab chiqarish ekologik nazorati;

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi namunaviy nizom.

jamoatchilik ekologik nazorati.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 287-sonli “Jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirishga doir namunaviy nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori.

2-bob. Ekologik nazorat subyektlarining vakolatlari

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ekologik nazorat sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ekologik nazorat sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

davlat ekologik dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini nazorat qiladi;

davlat ekologik nazoratini, shuningdek atrof muhitning davlat monitoringini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-avgustdagi 216-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Davlat ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom, Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-sentabrdagi 737-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi toʻgʻrisida nizom”.

idoraviy, ishlab chiqarish, jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi, ekologik xizmat haqidagi, shuningdek ekologik nazoratning jamoatchi inspektori toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlarni tasdiqlaydi;

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 286-sonli “Ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash haqida” va 2015-yil 8-oktabrdagi 287-sonli “Jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirishga doir namunaviy nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarorlari.

ekologik nazorat sohasidagi xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi toʻgʻrisida”gi Qonuni.

11-modda. Ekologik nazorat sohasidagi maxsus vakolatli davlat organlari, ularning vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi maxsus vakolatli davlat organlaridir.

Keyingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi boshqa maxsus vakolatli davlat organlarining davlat ekologik nazorati sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtirib boradi.

Keyingi tahrirga qarang.

Maxsus vakolatli davlat organlari:

ekologik nazorat sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi;

davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni, shu jumladan atrof muhitning davlat monitoringi dasturini ishlab chiqishda ishtirok etadi hamda ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

belgilangan tartibda ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi, shuningdek ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan davlat ekologik nazorati masalalari boʻyicha hamkorlik qiladi;

idoraviy, ishlab chiqarish ekologik xizmatlarini davlat ekologik nazoratida ishtirok etish uchun jalb qiladi;

idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirishda uslubiy yordam koʻrsatadi hamda koʻmaklashadi.

Maxsus vakolatli davlat organlari quyidagi sohalarda davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi:

Oʻzbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi — atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasida, ushbu qismning uchinchi — yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan sohalarni nazorat qilish bundan mustasno;

Keyingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi — atrof muhitning radioaktiv, kimyoviy, biologik moddalar bilan ifloslanishi, ichimlik suvi taʼminoti, atmosfera havosiga fizik omillarning zararli taʼsir koʻrsatishi yuzasidan;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi — sanoat xavfsizligiga va radiatsiyaviy xavfsizlikka rioya etilishi, yer qaʼrini geologik oʻrganish, foydali qazilmalarni kavlab olish, mineral xom ashyoni qayta ishlashda yer qaʼridan foydalanish va uni muhofaza qilish, shuningdek konchilik ishlarini geologik-marksheyderlik jihatidan taʼminlash yuzasidan;

Keyingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi — avtomototransport vositalarining ishlatilishida atmosfera havosining ifloslanishi yuzasidan;

Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi — sunʼiy suv obyektlarining suvidan foydalanilishi va isteʼmol qilinishi, oʻsimlik va hayvonot dunyosini himoya qilish boʻyicha davlat karantin qoidalarining bajarilishi yuzasidan;

Keyingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi — yerlardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish yuzasidan, yerlarning ishlab chiqarish chiqindilari hamda boshqa chiqindilar, radioaktiv, kimyoviy, biologik moddalar va oqova suvlar bilan ifloslanishi bundan mustasno.

Keyingi tahrirga qarang.

Maxsus vakolatli davlat organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining VII-bobi (“Ekologik nazorat”), Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-yanvardagi 29-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi toʻgʻrisida nizom”, Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 12-sentabrdagi 714-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi toʻgʻrisida nizom”, Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 4-oktabrdagi 633-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 12-apreldagi PQ-2883-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi toʻgʻrisida nizom”, Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 9-iyuldagi 571-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi toʻgʻrisida nizom”, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-avgustdagi 216-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Davlat ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi nizomning II-bobi (“Davlat ekologik nazoratini amalga oshiruvchi davlat organlari”).

12-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining ekologik nazorat sohasidagi vakolatlari

Keyingi tahrirga qarang.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari:

Keyingi tahrirga qarang.

davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarning amalga oshirilishida ishtirok etadi;

hududiy ekologik dasturlarni tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

Keyingi tahrirga qarang.

tegishli hududda davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan davlat ekologik nazorati masalalari boʻyicha oʻzaro hamkorlik qiladi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi Qonuni.

13-modda. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining ekologik nazorat sohasidagi vakolatlari

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari oʻz vakolatlari doirasida:

ekologik nazorat sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

idoraviy ekologik nazoratni amalga oshiradi;

davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni, shu jumladan atrof muhitning davlat monitoringi dasturini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

davlat boshqaruvi organlari tasarrufidagi tashkilotlarda, shuningdek xoʻjalik boshqaruvi organlari tarkibiga kiruvchi tashkilotlarda atrof muhit va tabiiy resurslar holatini kuzatish tizimining ishlashini taʼminlaydi;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan idoraviy ekologik nazorat masalalari boʻyicha hamkorlik qiladi;

davlat boshqaruvi organlari tasarrufidagi tashkilotlarda, shuningdek xoʻjalik boshqaruvi organlari tarkibiga kiruvchi tashkilotlarda ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirishda uslubiy yordam koʻrsatadi va koʻmaklashadi.

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

14-modda. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ekologik nazorat sohasidagi huquqlari va majburiyatlari

Xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:

ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirish;

davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni, shu jumladan atrof muhitning davlat monitoringi dasturini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish;

ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish;

atrof muhitning holati va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga murojaat qilish va axborot olish;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan ishlab chiqarish ekologik nazorati masalalari boʻyicha hamkorlik qilish.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlar quyidagilarni bajarishi shart:

ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish boʻyicha tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;

atrof muhit holatini va atrof muhitning ifloslanishiga hamda tabiiy resurslardan nooqilona foydalanishga olib kelishi, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid solishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni kuzatib borishni amalga oshirish;

atrof muhitga yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan eng yuqori taʼsirni tartibga soluvchi ekologik normativlarni ishlab chiqish va ularga rioya etish;

ekologik nazorat jarayonida aniqlangan atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari buzilishi faktini bartaraf etish;

Keyingi tahrirga qarang.

ekologik nazoratni amalga oshirishda ekologik nazoratning boshqa subyektlariga koʻmaklashish.

LexUZ sharhi

Qarang: Mazkur Qonunning 8-moddasi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

15-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining ekologik nazorat sohasidagi vakolatlari

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari:

atrof muhitni muhofaza qilishni taʼminlash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalari boʻyicha qarorlar tayyorlashda va qabul qilishda, shuningdek davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

tegishli hududda jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshiradi;

ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

maxsus vakolatli davlat organlariga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga, xoʻjalik yurituvchi subyektlarga davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirishda oʻz vakilining kuzatuvchi sifatida ishtirok etishi toʻgʻrisida takliflar kiritadi;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari buzilishining oʻzi tomonidan aniqlangan fakti toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organlarini, mahalliy davlat hokimiyati organlarini, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarini, xoʻjalik yurituvchi subyektlarni xabardor qiladi;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlarining talablari buzilganligi aniqlangan faktlar yuzasidan choralar koʻrish toʻgʻrisida tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalariga doir jamoatchilik fikrini oʻrganishni, jamoatchilik ekologik ekspertizasini oʻtkazadi;

atrof muhitni muhofaza qilish, hududning sanitariya holati, uni obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirish masalalari yuzasidan oʻz vakolati doirasida tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining hisobotlarini eshitadi hamda ularning natijalari boʻyicha qarorlar qabul qiladi;

atrof muhitni muhofaza qilishga koʻmaklashadi, ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan jamoatchilik ekologik nazorati masalalari boʻyicha, shu jumladan ekologik nazoratning jamoatchi inspektorlari tizimini shakllantirishda hamkorlik qiladi;

aholining ekologik madaniyatini oshirish, ekologik taʼlim va tarbiyani rivojlantirishga doir ishda koʻmaklashadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Qonuni.

16-modda. Nodavlat notijorat tashkilotlarining ekologik nazorat sohasidagi huquqlari va majburiyatlari

Nodavlat notijorat tashkilotlari oʻz ustavlariga muvofiq quyidagi huquqlarga ega:

atrof muhitni muhofaza qilishni, tabiiy resurslardan oqilona foydalanishni taʼminlash masalalari boʻyicha qarorlar tayyorlashda, shuningdek davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etish;

jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish;

ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalariga doir jamoatchilik fikrini oʻrganishni, jamoatchilik ekologik ekspertizasini oʻtkazish;

tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining atrof muhitni muhofaza qilish, hududning sanitariya holati, obodonlashtirilishi hamda koʻkalamzorlashtirilishi masalalariga doir axboroti hamda hisobotlarini eshitishda ishtirok etish;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari va ommaviy axborot vositalari bilan jamoatchilik ekologik nazorati masalalari boʻyicha, shu jumladan ekologik nazoratning jamoatchi inspektorlari tizimini shakllantirishda hamkorlik qilish;

aholining ekologik madaniyatini oshirish, ekologik taʼlim va tarbiyani rivojlantirishga doir ishda koʻmaklashish.

Oʻzbekiston ekologik harakati, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan huquqlar bilan bir qatorda, oʻz ustavidagi vazifalariga muvofiq nodavlat notijorat tashkilotlarining ekologik nazoratni amalga oshirishdagi ishtirokini yanada kuchaytirishga qaratilgan tavsiyalarni ishlab chiqadi.

Nodavlat notijorat tashkilotlari quyidagilarni bajarishi shart:

ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish;

Keyingi tahrirga qarang.

ekologik nazoratni amalga oshirishda ekologik nazoratning boshqa subyektlariga koʻmaklashish;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari vazifalarini bajarmaslik.

LexUZ sharhi

Qarang: Mazkur Qonunning 8-moddasi.

Nodavlat notijorat tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Nodavlat notijorat tashkilotlari toʻgʻrisida”gi Qonuni.

17-modda. Fuqarolarning ekologik nazorat sohasidagi huquqlari va majburiyatlari

Fuqarolar quyidagi huquqlarga ega:

atrof muhitni muhofaza qilishni, tabiiy resurslardan oqilona foydalanishni taʼminlash masalalari boʻyicha qarorlar tayyorlash va qabul qilishda, shuningdek davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etish;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini kuzatib borishni amalga oshirish;

Keyingi tahrirga qarang.

ekologik nazorat sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etish;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganishni, jamoatchilik ekologik ekspertizasini oʻtkazishda ishtirok etish;

Fuqarolar quyidagilarni bajarishi shart:

ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish;

Keyingi tahrirga qarang.

ekologik nazoratni amalga oshirishda ekologik nazoratning boshqa subyektlariga koʻmaklashish.

LexUZ sharhi

Qarang: Mazkur Qonunning 8-moddasi.

Fuqarolar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

18-modda. Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori, uning huquqlari va majburiyatlari

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish maqsadida ekologik nazoratning jamoatchi inspektorlari tizimini shakllantirishi hamda ularning faoliyatini muvofiqlashtirishi mumkin.

Belgilangan tartibda maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va ekologik nazoratda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi ekologik nazoratning jamoatchi inspektori boʻlishi mumkin.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining 2018-yil 26-iyundagi 6-son qarori bilan tasdiqlangan “Ekologik nazoratning jamoatchi inspektorligiga nomzodlarni maxsus tayyorgarlikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom”.

Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori quyidagi huquqlarga ega:

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini kuzatib borishni amalga oshirish;

Keyingi tahrirga qarang.

davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirishda kuzatuvchi sifatida ishtirok etish;

atrof muhitning holati, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, mazkur sohadagi qonun hujjatlari buzilishi yuzasidan aniqlangan faktni bartaraf etish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida axborot olish uchun tegishli davlat organlariga fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining va (yoki) nodavlat notijorat tashkilotining murojaatini tayyorlashda ishtirok etish;

Keyingi tahrirga qarang.

yuridik va jismoniy shaxslardan jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni va axborotni olish;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganishni, jamoatchilik ekologik ekspertizasini oʻtkazishda ishtirok etish;

aholining ekologik madaniyatini oshirish, ekologik taʼlim va tarbiyani rivojlantirishga doir ishda ishtirok etish.

Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori quyidagilarni bajarishi shart:

ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish;

Keyingi tahrirga qarang.

ekologik nazoratni amalga oshirishda ekologik nazoratning boshqa subyektlariga koʻmaklashish;

ekologik nazoratning boshqa subyektlari vazifalarini bajarmaslik.

LexUZ sharhi

Qarang: Mazkur Qonunning 8-moddasi.

Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori toʻgʻrisidagi namunaviy nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 287-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Ekologik nazoratning jamoatchi inspektori toʻgʻrisida”gi namunaviy nizom.

3-bob. Ekologik nazoratni amalga oshirish

19-modda. Ekologik nazoratni amalga oshirish tartibi

Davlat ekologik nazorati maxsus vakolatli davlat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Idoraviy ekologik nazorat davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan davlat boshqaruvi organlari tasarrufidagi tashkilotlarda, shuningdek xoʻjalik boshqaruvi organlarining tarkibiga kiruvchi tashkilotlarda amalga oshiriladi.

LexUZ sharhi

Ishlab chiqarish ekologik nazorati xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan oʻz xoʻjalik faoliyatida va boshqa faoliyatda amalga oshiriladi.

LexUZ sharhi

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, shuningdek xoʻjalik yurituvchi subyektlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Ekologik xizmat toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga muvofiq ekologik xizmatni tashkil etishi mumkin.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Ekologik xizmat toʻgʻrisida”gi namunaviy nizom.

Jamoatchilik ekologik nazorati fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tomonidan amalga oshiriladi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 8-oktabrdagi 287-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida”gi namunaviy nizom.

Idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi namunaviy nizomlarga muvofiq belgilanadi.

20-modda. Ekologik nazoratning shakllari va usullari

Davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazoratining shakllari quyidagilardan iborat:

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini, davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarning amalga oshirilishini tekshirish;

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhit monitoringi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonunining 28-moddasi, Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-sentabrdagi 737-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi toʻgʻrisida nizom”.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shakllardan tashqari, shuningdek davlat ekologik ekspertizasi davlat ekologik nazoratining, ekologik audit esa, ishlab chiqarish ekologik nazoratining shaklidir.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Ekologik ekspertiza, atrof-muhitga taʼsirni baholash va strategik ekologik baholash toʻgʻrisida”gi Qonuni.

Davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazorati atrof muhitga taʼsir koʻrsatuvchi omillarni hisobga olish, atrof muhit hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanishning holatini tahlil etish, baholash va prognoz qilish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Jamoatchilik ekologik nazoratining shakllari quyidagilardan iborat:

atrof muhit holatini va uning xoʻjalik faoliyati hamda boshqa faoliyat taʼsiri ostidagi oʻzgarishlarini, atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini, davlat ekologik dasturlari va boshqa ekologik dasturlarning amalga oshirilishini kuzatib borish;

Keyingi tahrirga qarang.

davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshirishda kuzatuvchi sifatida ishtirok etish;

jamoatchilik ekologik ekspertizasini oʻtkazish.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Ekologik ekspertiza, atrof-muhitga taʼsirni baholash va strategik ekologik baholash toʻgʻrisida”gi Qonuni.

Jamoatchilik ekologik nazorati atrof muhit va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishning holatini tahlil qilish va baholash, shuningdek jamoatchilik fikrini oʻrganish orqali amalga oshirilishi mumkin.

Davlat, idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazoratini amalga oshirishda qonun hujjatlariga muvofiq boshqa shakllar va usullardan ham foydalanilishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

21-modda. Ekologik nazorat natijalarini rasmiylashtirish

Davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazorati natijalarini rasmiylashtirish belgilangan tartibda:

Keyingi tahrirga qarang.

atrof muhit monitoringi natijalari boʻyicha axborot yoki hisobot;

davlat ekologik ekspertizasi va ekologik audit natijalari boʻyicha xulosa tuzish orqali amalga oshirilishi mumkin.

Jamoatchilik ekologik nazorati natijalari belgilangan tartibda maʼlumotnoma yoki axborot tuzish orqali rasmiylashtirilishi mumkin.

Davlat, idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazorati natijalari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa yoʻllar bilan ham rasmiylashtirilishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

22-modda. Ekologik nazorat natijalarini roʻyobga chiqarish shakllari

Davlat, idoraviy va ishlab chiqarish ekologik nazorati natijalarini roʻyobga chiqarish shakllari quyidagilardan iborat:

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablarining buzilishini bartaraf etish toʻgʻrisida yuridik yoki jismoniy shaxsga yozma koʻrsatma berish;

Keyingi tahrirga qarang.

korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga boshqa real tahdid yuzaga kelishining oldini olish munosabati bilan oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organi, mahalliy davlat hokimiyati organining qarorini qabul qilish;

Keyingi tahrirga qarang.

maxsus vakolatli davlat organining, mahalliy davlat hokimiyati organining atrof muhitga zararli taʼsir koʻrsatayotgan korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini cheklash, toʻxtatib turish, tugatish va (yoki) qayta ixtisoslashtirish toʻgʻrisida, shuningdek atrof muhitga, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash haqida sudga ariza bilan murojaat qilishi;

Keyingi tahrirga qarang.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksining 27-bobi, (“Huquqiy taʼsir choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish”).

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablarini buzgan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi materialni maxsus vakolatli davlat organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yuborish;

idoraviy ekologik nazoratni amalga oshiruvchi davlat yoki xoʻjalik boshqaruvi organining mansabdor shaxsi tomonidan davlat boshqaruvi organi tasarrufidagi tashkilot yoki xoʻjalik boshqaruvi organi tarkibiga kiruvchi tashkilot rahbariga atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishi yuzasidan aniqlangan fakt boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish uchun taklif kiritish;

ishlab chiqarish ekologik nazoratini amalga oshiruvchi vakolatli shaxs tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbariga atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablari buzilishi yuzasidan aniqlangan fakt boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish uchun taklif kiritish.

Keyingi tahrirga qarang.

Jamoatchilik ekologik nazorati natijalarini roʻyobga chiqarish shakllari quyidagilardan iborat:

maxsus vakolatli davlat organlarini, mahalliy davlat hokimiyati organlarini va fuqarolarni jamoatchilik ekologik nazoratining natijalari haqida xabardor qilish;

tegishli davlat organlariga atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish sohasidagi qonun hujjatlari talablarining buzilishi yuzasidan aniqlangan fakt boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish uchun takliflar kiritish.

Keyingi tahrirga qarang.

Davlat, idoraviy, ishlab chiqarish va jamoatchilik ekologik nazorati natijalari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa shakllarda ham roʻyobga chiqarilishi mumkin.

Keyingi tahrirga qarang.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

23-modda. Ekologik nazoratni amalga oshirishga aralashishning taqiqlanishi

Ekologik nazoratni amalga oshirishga aralashish, ekologik nazoratni amalga oshiruvchi mansabdor va vakolatli shaxslarga, jamoatchi inspektorlarga har qanday shaklda taʼsir oʻtkazish, ularning faoliyatiga toʻsqinlik qilish taqiqlanadi.

24-modda. Nizolarni hal etish

Ekologik nazorat sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Keyingi tahrirga qarang.

25-modda. Ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

Ekologik nazorat toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Keyingi tahrirga qarang.

26-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Keyingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

27-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

LexUZ sharhi

Ushbu Qonun “Xalq soʻzi” gazetasining 2013-yil 28-dekabrdagi 255 (5929)-sonida eʼlon qilingan.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I. KARIMOV

Toshkent sh.,

2013-yil 27-dekabr,

OʻRQ-363-son

(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-y., 52-son, 688-modda; 2017-y., 37-son, 978-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 10.01.2018-y., 03/18/459/0536-son; 09.01.2019-y., 03/19/512/2435-son, 11.09.2019-y., 03/19/566/3734-son, 13.11.2019-y., 03/19/583/4016-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 17.08.2021-y., 03/21/708/0799-son; 25.05.2022-y., 03/22/771/0448-son; 18.01.2024-y., 03/24/898/0046-son; 07.02.2024-y., 03/24/904/0102-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)