Tuziladigan bitimlarning qonuniyligini taʼminlashga va nizoli holatlarni kelib chiqishidan taraflarni himoya qilishga qaratilgan notariat instituti fuqarolar va yuridik shaxslar huquqlarini himoya qilish sohasida alohida oʻrin egallaydi. Mustaqillik yillarida mamlakatimizda notariat faoliyatining zarur normativ-huquqiy bazasi va tegishli huquqni qoʻllash amaliyoti shakllantirildi.

Shu bilan birga, davlat notariuslari bilan bir qatorda xususiy notariuslarning ham faoliyat koʻrsatishini nazarda tutuvchi amaldagi notariat tizimi ularga yuklatilgan vazifalarni toʻlaqonli amalga oshirilishiga imkon bermayapti.

Xususiy notariuslar faoliyatini oʻrganish va tahlil qilish natijalari notariat institutining obroʻsiga putur yetkazadigan salbiy tendensiyani aniqlab berdi.

Taʼkidlash joizki, xususiy notariuslar faoliyatini tekshirish jarayonida ular tomonidan qonun bilan belgilangan normalarni jiddiy buzish, shuningdek xizmat vakolatlaridan gʻaraz maqsadlarda foydalanib, suiisteʼmol qilish holatlari aniqlandi.

Faqatgina foyda olish maqsadini koʻzlash amaliyotda ayrim hollarda xususiy notarial idoralar atrofida kriminogen vaziyatning paydo boʻlishiga olib keldi. Xususiy notariuslar va koʻchmas mulk boʻyicha dallollar, avtotransport dilyerlari oʻrtasida oʻzaro til biriktirish bitimlarning ancha qismini xususiy notariuslarda jamlanishiga, nazorat qilib boʻlmaydigan vositachilik faoliyatining amalga oshirilishiga sharoit yaratdi.

Natijada, faqatgina oxirgi ikki yil davomida yoʻl qoʻygan qonunbuzilishlari uchun 110 nafar xususiy notariuslar turli xil javobgarlikka tortildi. Xususan, 49 nafar xususiy notariusning litsenziyasini amal qilishi toʻxtatildi va tugatildi, 61 nafar xususiy notarius intizomiy va jinoiy javobgarlikka tortildi.

Notariat institutini yanada takomillashtirish, fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishdagi uning rolini oshirish maqsadida:

1. Xususiy amaliyot bilan shugʻullanuvchi notariuslar tizimi 2010-yil 15-maydan eʼtiboran tugatilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi xususiy amaliyot bilan shugʻullanuvchi notariuslarning ish yurituvlari va arxivlarini saqlanishini taʼminlasin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

bir hafta muddatda notarial okrugda notariuslarning sonini aniqlash tartibini tasdiqlasin;

notarial idoralarning samarali tarmogʻini tuzish va ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlashni taʼminlasin;

bir hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasining notariat toʻgʻrisidagi qonunlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritsin.

3. Mazkur Farmonning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh.M. Mirziyoyev va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi I.B. Abdullayev zimmalariga yuklatilsin.