Ўзбекистон Республикаси Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси «Саноатконтехназорат» бошлиғининг
Буйруғи
МЕТАЛЛУРГИЯ ИШЛАБ ЧИҚАРИШЛАРИДА АВАРИЯЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТИШ (ЧЕКЛАШ) РЕЖАЛАРИНИ ТУЗИШ БЎЙИЧА ЙЎРИҚНОМАНИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан келишилган ҳолда техник ҳужжат деб топилган, 2009 йил 28 май, 20-15-203/12-сон]
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига асосан буюраман:
1. Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) бўйича йўриқнома тасдиқлансин.
2. Ушбу Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатига олингандан сўнг ўн кун ўтгач кучга киритилсин.
Инспекция бошлиғи И. ХОЛМАТОВ
Тошкент ш.,
2009 йил 14 май,
100-сон
«Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг 2009 йил 14 майдаги 100-сонли буйруғи билан
«ТАСДИҚЛАНГАН»
МЕТАЛЛУРГИЯ ИШЛАБ ЧИҚАРИШЛАРИДА АВАРИЯЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТИШ (ЧЕКЛАШ) РЕЖАЛАРИНИ ТУЗИШ БЎЙИЧА
ЙЎРИҚНОМА
Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 28 сентябрдаги 57-сонли «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги Қарорига мувофиқ ишлаб чиқилган ҳамда металлургия соҳасидаги барча ишлаб чиқаришларда аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузишда саноат хавфсизлиги талабларини белгилайди.
Йўриқнома металлургия ишлаб чиқаришларининг ташкилий-ҳуқуқий ва мулкчилик шаклидан қатъи назар, барчасига тегишлидир.
1 §. Умумий қоидалар
1. Мазкур Йўриқномада қуйидаги асосий тушунчалар, атамалар ва қисқартмалар қўлланилди:
авария — ишлаб чиқариш ускуналари, бино ва иншоотлар, ишлатиладиган материалларнинг технологик ва фойдаланиш режимлари бузилиши натижасида ҳамда табиий офатлар (зилзила, бўронлар ва ҳ.к) туфайли юз берадиган портлашлар, бузилишлар, ёнғинлар, тошқинлар;
авария вазияти — авария рўй бериши мумкин бўлган ҳаракат ёки воқеа;
объект — хавфи юқори бўлган ишлар бажариладиган ҳудуд, бино, иншоот, агрегат, техник қурилма, механизм, коммуникация, ускуна, маҳсулот ва ҳ.к;
ташкилот техник раҳбари — ташкилотнинг техник хизматлари фаолияти раҳбари, технологияни такомиллаштиришни ва ишлаб чиқаришни ташкил этишни таъминлайди, ташкилотда саноат хавфсизлиги талабларига амал қилинишини назорат қилади. Ташкилот раҳбарининг биринчи ўринбосари ҳисобланади;
техник қурилма — хавфли ишлаб чиқариш объектларида қўлланиладиган технологик ускуна, агрегатлар, техник тизимлар (комплекслар), аппаратура, асбоблар, уларнинг узел ва таркибий қисмлари;
ваҳима (тревога) машқи — авария ва авария вазиятларини бартараф этиш, чеклаш бўйича ўқитиш, тегишли билимларини ва ҳаракатларини текшириш учун ўтказиладиган ташкилий тадбир;
АБЭР — аварияни бартараф этиш (чеклаш) режаси;
ГҚХ — газ қутқарув хизмати;
ГҚКД — газ қутқарув кўнгилли дружинаси;
ЁХКД — ёнғин хавфсизлиги кўнгилли дружинаси;
ФВ — фавқулодда вазият;
ФВДТ — фавқулодда вазиятлар давлат тизими;
ЁХХ — ёнғин хавфсизлиги хизмати.
2. Металлургия ташкилотларида ҳар бир газ хавфи ва портлаш-ёнғин хавфи бўлган ишлаб чиқариш, цех, бўлинма, участка, техник қурилмага, шунингдек бутун ташкилотнинг ўзи учун ҳам (тоғ-кон ишлаб чиқаришлари бундан мустасно) мазкур Йўриқномага мувофиқ аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режалари ишлаб чиқилиши лозим. АБЭР ташкилотларнинг объектларига авариялар, шунингдек табиий офатлар (зилзила, бўрон, сув тошқинлари) кўрсатиши мумкин бўлган таъсирларни ҳисобга олиши лозим.
3. Ишлаб чиқаришлар ва алоҳида объектлар учун АБЭРлар хавфлилик таҳлили асосида (1-илова) ишлаб чиқилади, уларнинг рўйхати «Саноатконтехназорат» давлат инспекциясининг ҳудудий органлари билан келишилган ҳолда ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланади.
АБЭР айрим ҳолларда, металлургия объектларининг хавфлилик даражаси, экологик оқибатлар мавжудлиги ва аҳоли ҳамда атроф-муҳитга зарарли таъсир қилиш эҳтимоли бўлган ҳудудлар аниқланганда ФВ бўйича ҳудудий бўлимлар билан келишилади.
4. АБЭР ташкилот доирасида ходимлар ҳаёт фаолияти хавфсизлиги ва аварияларни бартараф этиш ҳаракатлари бўйича тадбирларни, шунингдек ташкилотдан ташқарида аҳолини муҳофазалаш ва авария оқибатларини бартараф этиш бўйича тадбирларни кўзда тутиши лозим. Бу вазиятда ташкилот ёки объектнинг ходимлари аварияни бартараф этаётган (чеклаётган) тегишли бўлинма таркибига келиб қўшилиши режалаштирилади.
Янги ишга туширилаётган ишлаб чиқаришлар ва алоҳида объектлар учун АБЭР объектни лойиҳалаш жараёнида ишлаб чиқилади.
5. АБЭРда авария ривожланишининг алоҳида босқичларида участка, цех, ташкилот ёки яқин бўлган ҳудудлар доирасида уни бартараф этиш (чеклаш) учун, шунингдек авария оқибатларидан ходимларни ва аҳолини муҳофазалаш учун, конкрет техник воситалар ва ишлаб чиқариш ходимлари билан махсус бўлинмаларнинг ҳаракатлари белгиланиши лозим.
6. АБЭР ҳар бир ишлаб чиқариш, цех, бўлинма ва участка учун уларнинг раҳбарлари томонидан ишлаб чиқилади ва ташкилотнинг тегишли бўлимлар ва хизматлар раҳбарлари билан келишилади.
7. АБЭР ташкилот раҳбарлари ва бош мутахассисларидан иборат комиссия томонидан кўриб чиқилади ва у ушбу Йўриқнома талабларига мувофиқ бўлса, комиссия техник кенгаш баённомаси (2-илова) расмийлаштирилиб, ташкилот техник раҳбари томонидан тасдиқланади.
АБЭРни ўз вақтида ва тўғри тузилиши учун жавобгарлик ташкилотнинг техник раҳбари зиммасига юклатилади.
8. АБЭР камида уч йилда бир марта қайта кўриб чиқилиши ва аввал тасдиқланган режанинг амал қилиш муддати тугашига бир ой қолганда тасдиқланиши лозим.
Технологик жараён, унинг метрология таъминоти, техник қурилма конструкцияси ўзгарса ёки бўлинмалар таркибан қайта тузилса ҳамда авария вазиятларини текширишда қўшимча маълумотлар, шу жумладан ўхшаш ишлаб чиқаришлар ва объектларда ҳам аниқланса, АБЭРга ўн кун муддатда тузатишлар киритилиши лозим.
АБЭРга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар билан уч кун муддатда тегишли бўлинмаларнинг барча мутахассис ва ишчилари қайд этиш журналига имзо қўйган ҳолда таништирилиши лозим.
9. АБЭР сарлавҳа бетининг шакли 3-иловага мос бўлиши лозим.
10. АБЭРнинг бўлимлари. Аварияни бартараф этиш режаси қуйидаги бўлимлардан иборат бўлиши шарт:
а) тезкор қисм, 4-иловада кўрсатилган шаклга биноан тузилган;
б) объектнинг принципиал технологик схемаси;
в) асосий техник қурилмалар ва биноларнинг жойлашиш режаси;
г) аварияни бартараф этишда қатнашаётган мансабдор шахслар ўртасида вазифалар тақсимланиши ва уларнинг ҳаракат тартиби (5-иловага асосан);
д) ташкилот диспетчери авария тўғрисида дарҳол хабар бериши лозим бўлган мансабдор шахслар ва хизматлар рўйхати (6-иловага асосан).
11. АБЭРга қуйидагилар илова қилинади:
а) металлургия объектлари хавфининг таҳлили (1-иловага асосан);
б) режанинг тезкор қисмида кўзда тутилган тадбирларни бажаришга жавобгар шахс ва ижрочилар, уларнинг уй манзиллари ва телефонлари кўрсатилган рўйхат;
в) газ хавфи ва портлаш-ёнғин хавфи бўлган жойлар рўйхати;
г) хавфлилик даражаси кўрсатилган технологик, таъмирлаш ва қайта тиклаш ишларининг рўйхати;
д) миқдорлари ва асосий тавсифномалари кўрсатилган техник ва материал воситалар, одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этишда ишлатиладиган шахсий ҳимоя воситалари, шунингдек улар сақланадиган жойлар рўйхати;
е) объектни бехатар тўхтатиш бўйича йўриқнома;
ж) вентиляция қурилмалари, захира чиқиш йўлакларининг созлигини, аварияларни бартараф қилиш ва одамларни қутқариш воситалари, ёнғинга қарши ускуналар ва ёнғин ўчириш, авариявий ёритиш, сигнализация, блокировка ва алоқа воситаларининг мавжудлиги, етарлилиги ва созлигини текшириш далолатномалари;
з) цех ва объектларнинг канализация тармоқларида гидравлик затворлар созлигини текшириш далолатномалари;
и) саноат газларининг қувур ўтказгичлари ва аппаратлари, газ босимини ошириш, газ аралаштириш станциялари ва газ ишлатилиши билан боғлиқ бошқа техник қурилмалар ҳолатини текшириш далолатномалари.
12. АБЭРга асосан одамларни қутқариш ва аварияларни бартараф этиш тадбирлари учун мўлжалланган техник ва материал воситалардан бошқа мақсадларда фойдаланиш рухсат этилмайди.
13. Ташкилотда ҳар бир ишлаб чиқилган АБЭР тезкор қисмининг бир ёки бир неча вазиятлари бўйича ташкилот техник раҳбари тасдиқлаган график ва дастурлар асосида бир йилда камида бир марта турли фаслларда ва сутканинг ҳар хил вақтида ўқув ваҳималари ўтказилиши лозим.
14. Цех таркибига кирувчи бир ёки бир неча технологик объектлар гуруҳи учун АБЭР бўйича ўқув ваҳималари цех бошлиғи раҳбарлигида ўтказилади.
Ташкилот ёки турли цехлар таркибига кирувчи технологик объектлар гуруҳи учун ишлаб чиқилган АБЭР бўйича ўқув ваҳималари ташкилот техник раҳбари бошчилигида ўтказилади.
Тревога (ваҳима) машқи ишлаб чиқариш ходимлари, ГҚХ ва режанинг тезкор қисмида қатнашиши кўзда тутилган бошқа хизматлар иштирокида ўтказилади. Ваҳима (тревога) машқи натижалари қониқарсиз деб топилса, йўл қўйилган хатолар синчиклаб ўрганилиши ва хато ҳаракатлар содир этган ходимларнинг билимлари навбатдан ташқари текширилиши лозим.
15. Ваҳима (тревога) машқининг график ва дастурлари тегишли бўлинма ва хизматлар раҳбарлари томонидан ишлаб чиқилади, газқутқарув, ёнғин хавфсизлиги хизматлари ва биргаликда ҳаракати зарур бўлган ташкилотлар билан келишилади.
АБЭР бўйича ўқув ваҳималари 10-иловада келтирилган тавсияларга мувофиқ амалга оширилади.
16. АБЭР ва унга киритилган ўзгартиришларни аварияни бартараф этишда қатнашувчи маъмурий-техник ва ишлаб чиқариш ходимлари, ГҚХ шахсий таркиби, ГҚКД аъзолари томонидан ўрганиб чиқилиши лозим.
АБЭР билан танишиб чиқиш имзо қўйиш билан расмийлаштирилади ва ходимларни АБЭР билан таништиришни рўйхатга олиш журналида қайд этилади (9-илова).
Раҳбар ва мутахассисларнинг АБЭР юзасидан билим савияси малака (имтиҳон) комиссиясининг билимларни даврий текшириш пайтида, шунингдек ўқув ваҳималари ўтказилиш вақтида, ишчилар билим савияси эса улар мустақил ишга қўйилишидан олдин текширилади.
АБЭРга ўзгартиришлар киритилса ёки давлат назорат органларидан таклиф тушса, ходим бошқа иш жойига ўтказилса ҳамда ваҳима (тревога) машқи пайтида нотўғри ҳаракатлар содир этса, билимлари навбатдан ташқари текширишдан ўтказилади.
АБЭР бўйича бажариладиган ҳаракатларнинг ўз иш фаолиятига тааллуқли қисмини билмайдиган шахслар ишга қўйилмайди.
17. АБЭР ташкилотнинг техник раҳбарида, диспетчерида, ишлаб чиқариш бўлинма раҳбарларида, ГҚХ бошлиғида, мазкур Йўриқноманинг 3-бандида кўрсатилган айрим ҳолларда эса ёнғин хавфсизлиги хизмати бошлиғида ва ФВ бўйича ҳудудий бўлимда ҳам бўлиши лозим.
Ташкилот диспетчерига қарашли режалар нусхаларида авария жойига киришга махсус рухсатнома бланкалари (7-илова) ва аварияни бартараф этиш тезкор журнали илова қилинган бўлиши лозим (8-илова).
Бир-бирига боғлиқ цех ва участкалар ишлаб чиқаришларига тааллуқли АБЭРдан кўчирмалар ва тадбирлар рўйхати тегишли ишлаб чиқариш бўлинмаларида бўлиши керак.
2 §. Аварияни бартараф этиш (чеклаш) режасининг тезкор қисми
18. АБЭРнинг тезкор қисми авария вазияти юз берганда, аварияни тугатишда, уни ташкилотнинг бошқа объектларига ва ташқарисига тарқалишини олдини олишда, одамларни ҳимоялаш ва қутқариш пайтида ишлаб чиқариш ходимлари билан қутқарувчиларнинг бажарадиган хатти - ҳаракатларини мувофиқлаштириш учун ишлаб чиқилади.
19. АБЭРнинг тезкор қисмида 4-иловада баён қилинган масалалардан ташқари аварияни тугатиш жараёнида бериладиган буйруқ ва маърузаларни узатиш ва қайд қилиш техник воситалари билан жиҳозланган аварияни бартараф этиш команда пунктининг жойи кўрсатилиши лозим.
20. Режанинг тезкор қисми ишлаб чиқилишида участка, цех, ишлаб чиқариш, ташкилот ходимлари, газқутқарув, ёнғин ва тиббий бўлинмалар аъзолари, қўшни ёки технологик боғланган цехлар, зарур ҳолларда эса — биргаликда ҳаракат қилишга жалб қилинадиган махсус бўлинма ва хизматлар ходимларининг келишилган ҳаракатлари кўзда тутилиши лозим.
21. АБЭРнинг тезкор қисмини тузишда нормал ишлаб чиқариш шароитлари ва иш режими бузилиши мумкин бўлган қуйидаги ҳоллар: электрэнергиянинг ўчиши, вентиляция тизими ишининг тўхташи, энергия захиралари (хомашё, ёнилғи, газлар, сув, буғ, кислород ва ҳ.к) келиши тўхташи, технологик жараён ёки техник қурилма ва коммуникациялар иш режимининг бузилиши ҳисобга олиниши керак.
Бундан ташқари, қуйидаги авария турларига ҳам АБЭР тузилиши лозим: техник қурилма ва коммуникациялар портлаши ва ёниши; металлконструкциялар қулаши, асосий ковш куйиши, печнинг сув билан совутиш элементларига сув беришда носозликлар ва улардан сув оқиши, печ туби ёки ён қиялигининг ўйилиши ва суюқ металлнинг печ тагига оқиши, гумбаз футеровкаси катта қисмининг қулаши, суюқ металлнинг ташқарига чиқиши; бензол, хлор ва бошқа портлаш хавфи бор ва зарарли моддалар, ҳаво бўлинишининг суюқ маҳсулотлари тўкилиши; ёнилғи ва технологик газлар қувур ўтказгичларининг қўйиб юбориши, ёрилиши ва қулаши, шунингдек табиий офатлар.
22. АБЭРнинг тезкор қисмида аварияни бартараф этиш ва одамларни қутқариш бўйича ишларга масъул раҳбар кўрсатилиши лозим.
Авария масштабига кўра цех, ишлаб чиқариш ёки ташкилотнинг техник раҳбари, шунингдек, авария юз берган жойга масъул раҳбарлар етиб келгунча ишларга бошчилик қилишга тайинланган шахслар ишларга масъул раҳбар бўлиши мумкин.
23. АБЭРнинг тезкор қисмидан кўчирма барча ишлаб чиқариш ходимлари у билан доим танишиб туришлари учун ташкилот бўлинмаларининг кўринарли жойида осиғлиқ туриши керак. Кўчирмалар ўрнатиладиган жойларни бўлинма раҳбари белгилайди.
§ 3. Объектнинг принципиал технологик схемаси
24. Объектнинг принципиал технологик схемасида техник қурилмаларнинг, қувур ўтказгичларнинг асосий элементлари ва уларнинг орасидаги боғланишлар тасвирланиши ҳамда уларнинг асосий технологик параметрлари ва тавсифномалари, технологик оқимлар, арматуралар параметрлари ва аварияга қарши ҳимоя тизимларининг ишлаб кетиш шартлари кўрсатилиши лозим.
Ушбу схемада қўлланилган шартли белгилар лойиҳа ҳужжатларидаги белгиларга мос келиши лозим.
§ 4. Асосий техник қурилмалар ва биноларнинг жойлашиш режаси
25. Режада одамларни қутқариш учун техник ва материал воситалар, ёнғинга қарши воситалар, алоқа ва хабар бериш воситалари, аварияга қарши ҳимоя тизимлари, бошқариш пультлари ўрнашган бино ва жойлар, асосий техник қурилмалар, вентиляция тизимлари, узиб қўювчи арматуралар, эвакуация чиқиш жойлари, махсус техника кириш ва манёвр қилиш жойлари, шунингдек авария оқибатлари таъсир қилиши мумкин бўлган ҳудудлар чизилган бўлиши лозим.
§ 5. Якуний қоида
26. Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги ва Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши билан келишилган.
Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазири в.б. А. ХАИТОВ
Ички ишлар вазири Б. МАТЛЮБОВ
Фавқулодда вазиятлар вазири К. АХМЕДОВ
Ўзбекистон Республикаси Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши раиси Д. ЖАҲОНГИРОВА
Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
1-ИЛОВА
НАМУНА
МЕТАЛЛУРГИЯ ОБЪЕКТЛАРИ ХАВФИНИНГ ТАҲЛИЛИ

Т/р

Авария номи

Авария вазияти қайси шароитларда юз бериши мумкин

Авариянинг мумкин бўлган ривожи, оқибати шу жумладан цех, ташкилот ҳудуди ташқарисида

Аварияни олдини олиш усуллари ва воситалари

Аварияни чеклаш чоралари

1

2

3

4

5

6

1.Пўлат қуйиш асосий ковшининг куйиши1. Қуйиш ва асосий ковшни футеровкалаш бўйича технология йўриқномаси бузилганда.
2. Асосий ковшдаги металлнинг ҳарорати юқори бўлиши.
1. Пўлат ковшнинг ёрилиши.
2. Сув, газ, кислород ўтказгичлар, электркабел, гидроускуналарнинг ёрилиши, ёғ ёниши.
1. Технология йўриқномасига риоя қилиш.1. Барча ходимлар хавфсиз жойга олиб чиқилиши керак.
2. Суюқ металлни авария чуқурига тўкиш.
3. Цех диспетчери ва раҳбарларига хабар бериш.
4. АБЭРга мувофиқ ҳаракатларни бажариш.
2.Печ туби ёки қиялигининг ўйилиши ва суюқ металлнинг печ тагига оқиши1. Футеровкага сув тушиши.
2. Печ туби ва деворлари футеровкасининг қониқарсиз ҳолати.
1. Металл оқиш ҳудудида ёнғин юз бериши мумкин.1. Печ футеровкаси ва сув билан совутиш элементларининг ҳолати устидан назорат қилиш. 1. Зарур бўлса ёнгин хавфсизлиги бўлинмаларини чақириш.
2. Печ қиялиги ўйилганда пўлат қуйиш туйнугини очиш, металлни асосий ковшга ёки шлак коридорига чиқариш.
Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
2-ИЛОВА
ШАКЛ
___________________________

ТАСДИҚЛАЙМАН
ташкилот техник раҳбари

(ташкилот номи)

___________________________

(Имзо) (Ф.И.Ш.)

20___ й «___» _____________


АВАРИЯНИ БАРТАРАФ ЭТИШ (ЧЕКЛАШ) РЕЖАСИНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ (ҚАЙТА КЎРИБ ЧИҚИШ) БЎЙИЧА ТЕХНИК КЕНГАШ БАЁННОМАСИ

____________________________________________________________________________________

(цех, бўлинма номи)

20___й «___» ___________ дан

Комиссия қуйидаги таркибда __________________________________________________________

(лавозими, комиссия аъзоси Ф.И.Ш.)

____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
20 __ й гача __________________________________________________________ ишлаб чиқилган

(цех, бўлинма номи)

(қайта кўриб чиқилган) газдан хавфли, портлаш-ёнғиндан хавфли ишлаб чиқаришларда ___________________________________________________________________________________

(объект, агрегат, ускуна номи)

мумкин бўлган аварияларни бартараф этиш режасини текшириб чиқди.
Бунда комиссия аниқлади: мумкин бўлган аварияларни бартараф этиш режаси ва зарур иловалар: ____________________________________________________________________________________

(зарур иловалар кўрсатилади)

«Аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режалари тузиш бўйича йўриқнома»га мувофиқ ишлаб чиқилган.
Аварияни бартараф этиш (чеклаш) режаси ________________________________________ускунада

(цех, бўлинма, участка, номи)

технология ва ишлаб чиқаришни ташкил қилишнинг амалдаги ҳолатига мувофиқ тузилган ва одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш (чеклаш)да технологик ва бошқа ходимларнинг бехатар ишлаш шароитларини таъминлайди.
Комиссия _______________________________________________ да аварияларни бартараф этиш

(цех, бўлинма номи)

режасининг амал қилиш муддатини 20 ______йилгача белгилайди.
Комиссия раиси
Комиссия аъзолари
Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
3-ИЛОВА
САРЛАВҲА БЕТИНИНГ ШАКЛИ

____________________________________________________________________________

(ташкилот номи)

ТАСДИҚЛАЙМАН
ташкилот техник раҳбари

___________________________

(Имзо) (Ф.И.Ш.)

20 __ й «___» ___________


АВАРИЯЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТИШ (ЧЕКЛАШ) РЕЖАСИ

____________________________________________________________________________

(ишлаб чиқариш, цех, бўлинма, участка, ускуна номи)

Киритилган ўзгартиришлар ________________________________

(ўзгартиришлар номери)

Келишилган:
_______________________________________________________

(лавозими, Ф.И.Ш.)

(имзо)

Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
4-ИЛОВА
ШАКЛ
АБЭР ТЕЗКОР ҚИСМИ
Т/б

Авариялар номи, улар юз берган жойлар ва мумкин бўлган ривожланиш, шу жумладан ташкилот ҳудуди ташқарисида

Одамларни ҳимоялаш ва қутқариш, аварияларни бартараф этиш ва уларнинг таъсирини чеклаш бўйича ташкилий ва техник тадбирлар тартиби (принципиал технологик схемага биноан қўлланиладиган аварияга қарши ҳимоя техник воситалар кўрсатилсин). АБЭРни жорий қилиш тартиби

Аварияни бартараф этиш, хабар қилиш, одамларни қутқариш тадбирларини бажарилишини таъминловчи ижрочилар, шу жумладан ГҚХ, ГҚКД ва бошқа махсус бўлинмаларнинг ҳаракатлари

Аварияга қарши ҳимоя ва одамларни қутқариш воситалари турадиган жойлар (асосий техник қурилмалар ва бинолар жойлашиш режасига мувофиқ)

Ишларнинг масъул раҳбари

1

2

3

4

5

6

Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
5-ИЛОВА
АВАРИЯНИ БАРТАРАФ ЭТИШДА ҚАТНАШАЁТГАН МАНСАБДОР ШАХСЛАР ЎРТАСИДА ВАЗИФАЛАР ТАҚСИМЛАНИШИ ВА УЛАРНИНГ ҲАРАКАТ ТАРТИБИ
I БОБ. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
1. Бир нечта цехларни қамраб олган ёки бошқа цехларга ҳам хавф туғдирувчи йирик аварияларни бартараф этиш ишларига масъул раҳбар бўлиб ташкилотнинг техник раҳбари (у йўқлигида — ўринбосари), алоҳида цехда юз берган аварияда — шу цехнинг бошлиғи (ўринбосари) ҳисобланади.
Аварияни бартараф этиш ишларига масъул раҳбарнинг (кейинги ўринларда — масъул раҳбар) ҳаракатларига аралашиш тақиқланади.
2. Масъул раҳбар хато ҳаракатлар қилаётган бўлса, юқори лавозимдаги бевосита бошлиқ (ташкилот техник раҳбари) уни ишдан четлаштиришга ва аварияни бартараф этиш бўйича раҳбарликни ўз зиммасига олиш ёки бу вазифага бошқа шахсни тайинлаш ҳуқуқига эга.
3. Масъул раҳбар етиб келгунча одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этишга тегишли ташкилот диспетчери (навбатчи) ёки смена бошлиғи (смена мастери) раҳбарлик қилади.
4. Қутқарув ишларини олиб боришга ташкилот техник раҳбари тайинлаган шахс ёки газқутқарув хизмати бошлиғи бевосита раҳбарлик қилади. У авария жойига етиб келгунча бу вазифаларни газқутқарув хизматининг смена бошлиғи бажаради. Газқутқарув хизмати бўлмаган ташкилотларда қутқарув ишларига бевосита раҳбарликни масъул раҳбари ёки АБЭР тезкор қисмида шу вазифалар юклатилган мутахассис шахс амалга оширади.
5. Ёнғин хавфсизлиги бўлинмалари етиб келгунча ёнғинни ўчириш бўйича ишларни цех, бўлинма, смена, участка ходимлари бажаришига смена бошлиғи (смена мастери) раҳбарлик қилади ҳамда у авария содир бўлган жойга етиб келган ёнғин хавфсизлиги бўлинмаларига вазият тўғрисида тўлиқ ахборот беради.
6. Одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этишга чақирилган шахслар етиб келгач, бу ҳақда масъул раҳбарга хабар берадилар ва унинг кўрсатмасига биноан ўз вазифаларини бажаришга киришади.
7. Газ хавфи бўлган жойларда авария ишларини бажаришга ишчилар юборилганда, ҳар бир бригадага цех мутахассиси ва газқутқарув хизматининг ходими бошчилик қилади.
Газга хавфли ишларни ташкиллаштириш ва олиб бориш газ хўжалигида саноат хавфсизлиги талабларига мувофиқ бажарилиши керак.
II БОБ. АВАРИЯНИ БАРТАРАФ ЭТИШДА ҚАТНАШАЁТГАН МАНСАБДОР ШАХСЛАРНИ ВАЗИФАЛАРИ ВА ҲАРАКАТЛАРИ
1§. Аварияни бартараф этиш ишларига масъул раҳбарнинг вазифалари
8. Авария жойига етиб келиб ва вазият билан танишиб, АБЭРнинг тезкор қисмида кўзда тутилган тадбирларни бажаришга зудлик билан киришиш, одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш ишларига бошчилик қилади.
9. Команда пунктини ташкил қилиш, ташкилот диспетчерига, барча ижрочиларга унинг жойи ҳақида хабар беради ва у ерда доимо бўлади.
10. Аварияни бартараф этишда қатнашувчи газқутқарув ва бошқа хизматлар ҳамда 6-иловага асосан мансабдор шахслар ва хизматлар чақирилганлигини текширади.
11. Аварияга йўлиққан одамлар сонини ва улар турган жойни аниқлайди.
12. АБЭРнинг тезкор қисмида кўзда тутилган тадбирлар, ўзи берган буйруқ ва топшириқларни бажарилишини назорат қилади.
13. Коммуникация орқали ўзаро боғлиқ қўшни ишлаб чиқариш, цех ва бўлинмалар раҳбарларига тегишли буйруқлар беради.
14. Аварияларни бартараф этиш вақти бир соатдан ошса, цехлар ва газқутқарув хизмати раҳбарлари билан биргаликда одамларни қутқариш бўйича тезкор режа ишлаб чиқади. Кўзда тутилган тадбирларни бажариш учун ушбу режага биноан газқутқарув, бошқа хизматларга ва аварияни бартараф этаётган мансабдор шахсларга топшириқ беради.
15. Барча хавфли ва таҳликали жойлардан одамларни чиқариш ёки эвакуация қилиш ва авария ҳудудига яқин жойларга муҳофаза постлари қўйиш ҳақида кўрсатма беради.
16. Зарурият туғилса ФВДТ ҳудудий органлари ва бошқа хизматларга ёрдам сўраб мурожаат қилади.
17. Аварияни бартараф этиш бўйича тезкор журнал (8-илова) юритиш учун масъул шахс тайинлайди.
18. Авария бартараф этилгандан сўнг тиклаш ишларини бажаришга ва ишлаб чиқаришни ишга тайёрлашга рухсат беради.
2 §. Диспетчер (навбатчи) вазифалари
19. Авария ҳақида хабар олгач, 6-иловада келтирилган рўйхатга биноан шахслар ва хизматларни шахсан огоҳлантиради.
20. Ташкилот масштабида рўй берган аварияда ташкилот техник раҳбари ёки унинг ўринбосари етиб келгунча масъул раҳбар вазифаларини бажаради, тегишли ишлаб чиқариш АБЭРига мувофиқ одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш ишларини ташкил қилади.
Бу ҳолда аварияни бартараф этиш команда пункти диспетчернинг иш ўрни ҳисобланади.
21. Зарурият бўлса бошланғич даврда одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш учун, шунингдек авария тарқалишини тўхтатиш ва янги команда пункти ташкил этиш учун ҳам қўшимча чоралар кўради.
22. Ташкилотнинг техник раҳбари етиб келиши билан одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш ишлари ҳолати, янги команда пункти жойи ҳақида маълумот беради ва аварияни бартараф этиш ишларига масъул раҳбарнинг ихтиёрига ўтади.
3 §. Ташкилот раҳбарининг вазифалари
23. Авария ҳақида хабарни олиши билан дарҳол ташкилотга етиб келиши ва бу ҳақда ишларнинг масъул раҳбарига хабар бериши керак.
24. Шикастланганларга ўз вақтида ёрдам беришни ташкил этади.
25. Масъул раҳбарнинг талабига биноан навбатчилик ва аварияни бартараф этиш билан боғлиқ зарур ишларни бажариш учун мутахассислар ва тажрибали ишчиларни бригадаларга сафарбар қилади, шунингдек техник ва материал воситаларни ўз вақтида етказиш учун зарур чораларни кўради.
26. Авария ва материал омборлар ишлашини, одамларни қутқариш учун зарур воситаларни, техник ва материал воситаларни авария жойга етказишни таъминлайди.
27. Аварияни бартараф этиш учун сафарбар қилинган транспорт ишини бошқаради.
28. Авария ишлари 6 соатдан ошиқ давом этганда газқутқарувчилар учун овқатланиш ва дам олишни ташкил этади.
29. Тегишли хизматлар ва назорат органларига авария характери, қутқарув ва тиклаш ишларининг бориши ҳақида маълумот беради.
4 §. Газқутқарув ишлари раҳбарининг вазифалари (газқутқарув хизмати раҳбари)
30. Масъул раҳбар топшириқлари ва тезкор режага биноан қутқарув ишларига раҳбарлик қилади.
31. Зарур бўлса ишдан бўш бўлган қўшимча газқутқарувчиларни авария жойига олиб келишни ташкил қилади ва вақтинчалик газқутқарув постини тузади.
32. Масъул раҳбар газқутқарув хизматига ёрдам учун ажратган барча шахсларни қутқарув ва газга хавфли ишларни бажариш учун зарур бўлган газ ҳимоя аппаратураси, асбоб ва материаллар (ГҚХ авария захираси ҳисобидан) билан таъминлайди.
33. Масъул раҳбар билан узлуксиз алоқада бўлиш ва у билан келишган ҳолда газ хавфи бўлган ҳудудни аниқлаш, ундан сўнг огоҳлантириш белгиларини қўйиш ва газқутқарув ходимлари ва ташкилот ишчилари орасидан навбатчи постлар ўрнатиши керак.
Газлашган ҳудудга кириш учун фақат газқутқарув ишлари раҳбари рухсат беради.
34. Масъул раҳбарга қутқарув ишларининг бориши ҳақида мунтазам маълумот бериб туради.
35. Авария бўлган жойга масъул раҳбар етиб келгунга қадар ишларни АБЭРга мувофиқ ўзи мустақил бажаради.
5 §. Авария юз берган цех бошлиғининг вазифалари
36. АБЭРга биноан масъул раҳбарнинг вазифаларини бажаради.
37. Бошқа ҳолларда ишларга масъул раҳбар фармойишларини бажаради.
6 §. Авария юз берган цехнинг смена бошлиғи (смена мастери) вазифалари
38. Шахсан ёки қўл остидаги жавобгар шахслар орқали дарҳол газқутқарув ва ёнғин хавфсизлиги хизматларини (зарур бўлса) чақиради ва авария ҳақида ташкилот диспетчери (навбатчиси)га хабар беради.
39. АБЭРга мувофиқ ва юзага келган вазиятга қараб (масъул раҳбар етиб келгунча) дарҳол одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш ишларини ташкил қилади ва бошлайди.
7 §. Авария юз берган цех бошлиғи ўринбосарининг (цех технологи) вазифалари
40. Газ ҳимоя аппаратурасида ишлашга ўргатилган аппаратчилар, операторлар, газчилар ва бошқа зарур мутахассислар орасидан бригада ташкил этади ва уларнинг ҳаракатига раҳбарлик қилади.
41. Масъул раҳбарнинг кўрсатмасига биноан авария ривожланишини олдини олиш ва уни бартараф этиш учун зарур бўлган шароитларни яратиш мақсадида технологик жараён ва техник қурилмаларнинг ҳолатини аниқлайди.
42. Вазиятга қараб технологик жараённи нормал маромда боришини таъминлайди ёки уни тўхташ (тугатиш) режимига ўтказади.
Цех раҳбари йўқлигида цех бошлиғининг ўринбосари (технолог) масъул раҳбар вазифасини бажаради.
8 §. Авария юз берган цехда ишлаб чиқариш усталари, бригадирлари ва ишчилари вазифалари
43. Авария ҳақида ташкилот диспетчерига дарҳол хабар беради.
44. АБЭРга мувофиқ одамларни хавфли ҳудуддан чиқариш ва аварияни бартараф этиш бўйича чоралар кўради.
45. Зарур ҳолларда авариянинг кенгайиш эҳтимолини олдини олиш мақсадида тегишли технологик жараёнининг техник қурилмаларини (аппаратлар, ускуналар, агрегатлар ва б.) ва коммуникацияларни тўхтатади.
46. Ташкилот ҳудудидан ташқарида бўлса ва авария ҳақида маълумот олса, аварияни бартараф этишга топшириқ олиш учун дарҳол масъул раҳбар ҳузурига етиб келиши керак.
9 §. Ташкилотнинг техник хизматлар раҳбарлари (бош механик, бош энергетик ва б.) вазифалари
47. Тегишли хизматлар ходимлари орасидан мутахассислар бригадаси (усталар, электриклар, чилангарлар ва б.) ташкил қилишни таъминлайди ва авария бартараф этиш ишларини бажариш ва ишлаб чиқаришни нормал ишини тиклаш учун уларнинг доимий навбатчилигини ўрнатади.
48. Масъул раҳбар кўрсатмасига биноан қуйидагиларни:
а) электрэнергия ва бошқа энергия таъминоти манбаларини улаш ёки ўчириш;
б) электрмеханик ва энергетик ускунани, алоқа, сигнализация воситаларини, сув, газ, иссиқлик тармоқларини ва бошқа инженер коммуникацияларни нормал ишлашини таъминлайди.
10 §. Бошқа цехларнинг раҳбар, уста, бригадир ва ишчиларининг вазифалари
49. Авария юз берганда ташкилот ҳудудида бўлса ва бу ҳақда хабар олса, АБЭРда кўзда тутилган тадбирларни бажаради ва ўз ҳаракатлари ҳақида масъул раҳбарга маълумот беради.
50. Авария ҳақида ташкилот ташқарисида бўлган пайтда хабар олса, аварияни бартараф этиш бўйича топшириқ олиш учун масъул раҳбар ҳузурига дарҳол етиб келади.
Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
6-ИЛОВА
ТАШКИЛОТ ДИСПЕТЧЕРИ АВАРИЯ ТЎҒРИСИДА ДАРҲОЛ ХАБАР БЕРИШИ ЛОЗИМ БЎЛГАН МАНСАБДОР ШАХСЛАР ВА ХИЗМАТЛАР РЎЙХАТИ

Т.б.

Мансабдор шахслар ва хизматлар номи

Фамилияси, исми, шарифи

телефон №

Манзили

хизмат

уй

хизмат

уй

1

2

3

4

5

6

7

1Газқутқарув хизмати (ГҚХ, ГҚКД)
2ГҚХ бошлиғи
3Ёнғин хавфсизлиги хизмати
4Ёнғин хавфсизлиги хизмати бошлиғи
5Тиббий пункт
6Авария юз берган цех бошлиғи
7Ўзаро боғлиқ цехлар
8Ташкилот техник раҳбари
9Ташкилот бош технологи
10Ташкилот бош механиги
11Ташкилот бош энергетиги
12Ташкилот раҳбари
13Меҳнатни муҳофаза қилиш ва техника хавфсизлиги бўлими
14«Саноатконтехназорат» регионал давлат инспектори
15Давлат техник меҳнат инспектори ва ташкилот касаба уюшмаси қўмитаси раиси
16ФВ бўйича ҳудудий бўлим
17Прокуратура
Изоҳ. Ташкилотнинг ишлаб чиқариш ва ташкилий тузилиши хусусиятига кўра юқоридаги рўйхатга бошқа хизматлар ва мансабдор шахслар киритилиши мумкин.
Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
7-ИЛОВА
ШАКЛ
_________________________________________

(ташкилот номи)

АВАРИЯ ЖОЙИГА КИРИШГА МАХСУС РУХСАТНОМА

20 ___ й. «___» ____________________

Цех_________________________________________________________________________________
Авария жойи_________________________________________________________________________

(бўлинма, участка, ускуна)

Авария характери_____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
Ходимга ____________________________________________________________________________

(Ф.И.Ш., лавозими)

авария юз берган жойга_______________________________________________________ сифатида
киришига рухсат берилди.
Аварияни бартараф этиш ишлари масъул раҳбари

_____________________________________

____________________________

(лавозими, Ф.И.Ш.)

(имзо)

Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
8-ИЛОВА
ШАКЛ
АВАРИЯНИ БАРТАРАФ ЭТИШ ТЕЗКОР ЖУРНАЛИ
Ташкилот ____________________________________________________________________________
Цех _________________________________________________________________________________
Авария жойи _________________________________________________________________________
Авария характери _____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
Авария юз берган вақт _________________________________________________________________

сана, ой, йил, соат, мин.

Аварияни бартараф этиш ишларига масъул раҳбар ____________________________________________

лавозими, Ф.И.Ш.

Қутқарув ишлари раҳбари ______________________________________________________________

лавозими, Ф.И.Ш.

_____________________________________________________________________________________
Сана, вақт (соат,мин.)

Аварияни бартараф этиш бўйича топшириқнинг мазмуни ва бажарилиш муддати

Масъул ижрочи

Топшириқ бажарилганлиги ҳақида қайднома (сана, соат, мин.)

1

2

3

4

Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
9-ИЛОВА
ШАКЛ
ХОДИМЛАРНИ АВАРИЯЛАРНИ БАРТАРАФ ЭТИШ РЕЖАЛАРИ БИЛАН ТАНИШТИРИШНИ РЎЙХАТГА ОЛИШ ЖУРНАЛИ

Цех (бўлинма, участка, ускуна) номи ______________________________________________________

Т/бСанаФамилияси, исми, шарифиТаништириш ўтказилган АБЭР позициялари номери ва номи Захира чиқишлар номи жойи ва зарарланган ҳудуддан чиқиш йўллари Шахсий ҳаракат қоидалари билан танишишТанишган ходим имзосиТаништирган шахснинг лавозими, фамилияси, исми шарифи ва имзоси Цех бошлиғининг фикри

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Металлургия ишлаб чиқаришларида аварияларни бартараф этиш (чеклаш) режаларини тузиш бўйича йўриқномага
10-ИЛОВА
АВАРИЯНИ БАРТАРАФ ЭТИШ (ЧЕКЛАШ) РЕЖАСИГА БИНОАН ЎҚУВ ВАҲИМА (ТРЕВОГА)ЛАРИНИ ЎТКАЗИШ БЎЙИЧА ТАВСИЯЛАР
1. Ташкилотда мунтазам ўқув ваҳималарини ўтказиш АБЭРнинг тўғри тузилганлигини текшириш, ходимларни машқ қилдириш, ишлаб чиқариш ходимлари билан газқутқарув, ёнғин ва бошқа хизматларнинг биргаликда ҳаракатларини йўлга қўйиш учун, шунингдек цех, бўлинма, ишлаб чиқариш, ускуна ёки бутун ташкилот ва газқутқарув ходимларининг аварияга йўлиққан одамларни қутқаришга тайёргарлигини, ишлаб чиқаришлар газдан ҳимоя ва шахсий ҳимоя воситалари ҳамда аварияни бартараф этиш воситалари билан тўлиқ таъминланганлигини текшириш учун зарур.
2. Ўқув ваҳималари ўтказишда қуйидагилар текширилади:
а) АБЭРнинг сифати, шунингдек режада ушбу ишлаб чиқаришга ва вужудга келиш жойига хос барча юз бериши мумкин бўлган авариялар кўзда тутилганлиги; режада кўзда тутилган аварияларни чеклаш бўйича дастлабки ҳаракатларнинг тўғри бажарилиши; одамларни қутқариш бўйича режалаштирилган тадбирларни амалга ошириш имконияти; одамларни қутқариш, аварияларни тугатиш ва юкланишларни пасайтириш ёки алмаштириш ва ҳоказолар хавфсизлигини таъминловчи тадбирлар навбати ва ҳаракатлар тартибининг ўзаро мувофиқлиги; режада кўрсатилган усул ва воситалар билан вужудга келган аварияни бошланғич даврида тугатишнинг амалий имконияти.
б) ташкилот (ишлаб чиқариш, цех, участка, ускуна)нинг юз бериши мумкин бўлган аварияларни тугатишга тайёргарлиги, шу жумладан: авария ҳақида хабар берувчи восита ва усулларнинг мавжудлиги ва созлиги; одамларни газлашган бино ва хавфли ҳудуддан зудлик билан чиқишини таъминлаш имконияти (эҳтиёт чиқишлар, авария шкафларида газдан ҳимоя воситалари борлиги ва ҳолати); одамларни қутқариш ва аварияни тугатиш воситалари турган жойларнинг (авария шкафлари) қулайлиги; техник воситалар, аппаратлар, асбоблар, ҳимоя воситаларининг авария захираси мавжудлиги, улардан иш вазифасига қараб дарҳол фойдаланиш мумкинлигини ўз вақтида текширилиши; раҳбар ходимлар, мутахассислар, ишчилар ва газқутқарувчиларнинг одамларни қутқариш ва аварияни тугатиш воситаларининг тузилиши ва вазифаларини ҳамда улардан фойдаланишни билиши;
в) АБЭРни ўрганиш ташкил этилганлиги, шу жумладан: ишчилар, раҳбар ходимлар ва мутахассислар режани, шунингдек уларни иш участкасида авария юз берганда ўзларига тегишли бўлган вазифаларни билиши; ташкилот техник раҳбари йўқлигида цех, смена бошлиқлари, усталар ҳамда диспетчерларнинг аварияни бартараф этишда раҳбарлик қилишга шайлиги; газ қутқарувчилар, цех ходимлари, кўнгиллилар дружинаси, ёнғин хавфсизлиги хизмати, маъмурий-хўжалик ходимлари ва бошқа хизматларнинг уюшқоқлиги ва ҳамкорлиги;
г) ГҚХ, ГҚКД, ЁХХ, ЁҚКДларнинг шайлиги ва уларнинг иши мувофиқлаштирилгани, шу жумладан: газқутқарув навбатчи смена (бригада) ва ГҚКД аъзоларининг келиш вақти, шунингдек навбатчиликдан бўшаган газқутқарувчиларнинг йиғилишига сарфланадиган вақт (ЁХХ, ЁҚКД учун ҳам); хавфсизлик постларини тўғри ва ўз вақтида ўрнатилиши.
3. Ўқув ваҳималари цехлар (ишлаб чиқаришлар)да ташкилот техник раҳбари тасдиқлаган графикка ёки назорат қилувчи органлар талабига биноан ўтказилади.
4. Ўқув ваҳималари олдиндан тузилган дастур асосида ўтказилиши керак. Ваҳима (тревога) машқини ўтказиш дастури АБЭР тезкор қисмининг бир ёки бир неча вазияти бўйича цех бошлиғи томонидан газқутқарув ва бошқа хизматлар билан келишилган ҳолда ишлаб чиқилади ва ташкилот техник раҳбари томонидан тасдиқланади.
5. Ваҳима (тревога) машқи дастурини тузишда ҳар бир конкрет ҳолда ишлаб чиқариш хусусияти ва технологияси ҳисобга олиниб, ваҳима (тревога) машқини ўтказишда қуйидаги оқибатлар юз бермаслиги лозим: технологик режим бузилмаслиги ва участка, ускуна ёки цех нормал ишида узилиш бўлмаслиги; туташ цех ёки участкалар иши тўхтаб ёхуд ушланиб қолмаслиги; заҳарли ва портловчи газ, буғ ва чангларнинг миқдори кўпайиб кетмаслиги; газлашиш, портлаш, алангаланиш ёки маҳсулот чиқиб кетиш хавфи туғилмаслиги керак.
6. Бундай оқибатларнинг олдини олиш учун ваҳима (тревога) машқи ўтказиш дастурида аниқ чоралар белгиланиши лозим: АБЭРда режалаштирилган, лекин аслида ходимлар босимни ўчириш, ўзгартириш, камайтириш ёки бошқа ҳаракатлар бажарилмайдиган техник қурилмадаги барча жойлар кўрсатилиши; текшириш ҳар бир қатнашчисининг вазифалари аниқ белгиланиши ва навбатчи ходимларнинг ваҳима (тревога) машқи вақтида ман қилинган ҳаракатларни бажаришига йўл қўймаслик учун жавобгар шахслар ичидан вакиллар тайинлаш; ваҳима (тревога) машқи қай шаклда эълон қилинишини белгилаш (авария сиренаси чалиш, телефон қилиш, оғзаки, ёзма хабар ёки бошқа белгиланган усул билан); ваҳимани ким, агар хабар телефон, оғзаки ёки ёзма равишда бўлса, қайси навбатчи ходим эълон қилиши белгиланиши лозим.
7. Ишлаб чиқаришда ваҳима (тревога) машқини ўтказиш мумкин бўлмаса ёки хавфли бўлса, АБЭРда режалаштирилган тадбирлар тўғрилигини ва цех ходимлари билим савиясини сўров йўли билан текшириш, ҳаракатлар эса «Очиқ», «Ёпиқ» ва бошқа лавҳалар ёрдамида текширилиши, бу мақсад учун уларни тўплами олдиндан тайёрлаб қўйилиши керак.
8. Хабар бериш шарт бўлган бошқа ташкилотларнинг шахсларига ваҳима (тревога) машқи ҳақидаги хабарни бериш учун диспетчерга ёки телефончига ваҳима (тревога) машқи ўтказилиши ҳақида хабар бериладиган шахслар рўйхати берилади.
9. Ваҳима (тревога) машқини ўтказиш имкон борича шундай бажарилиши керакки, ўқув аварияси эълон қилингунча текширувчи шахслар, диспетчер ва телефончидан бошқа ҳеч ким уни билмаслиги лозим.
10. Ваҳима (тревога) машқи тугагач, уни ўтказган раҳбар унда қатнашган шахслар ва ишлаб чиқариш объектининг маъмурий-техник ходимлари билан биргаликда ваҳима (тревога) машқи ўтказилишини таҳлил қилади ва «аварияни» бартараф этиш бўйича якун ясайди.
11. Текшириш ва таҳлил материаллари асосида ҳамма аниқланган камчиликлар қайд қилинган ва уларни тузатиш бўйича тадбирлар белгиланган, бажариш муддатлари ва масъул ижрочи шахслар кўрсатилган далолатнома тузилади. Унга асосан ташкилот раҳбари қайд қилинган камчиликларни ёки хавфсизлик қоидалари бузилишини бартараф қилиш ва АБЭРга тегишли тузатишлар ва қўшимчалар киргизиш бўйича буйруқ чиқаради.
12. Ўқув ваҳималарини белгиланган вақтда ўтказиш ва уларнинг натижалари бўйича далолатномаларда кўрсатилган тадбирларни ўз вақтида бажарилиши устидан назорат қилишни ташкилотнинг техник раҳбари амалга оширади.