Тизимнинг ушбу имкониятидан фойдаланиш учун Сиз авторизация қилинишингиз керак!
Рўйхатдан ўтишни хоҳлайсизми? Ёки тизимга ўз логинингиз билан кирасизми?

Авторизация қилиш Рўйхатдан ўтиш

×
 ×
ПОРТЛАШ - ЁНИШ ХАВФИ БОР КИМЁ, НЕФТ - КИМЁ ВА НЕФТ - ГАЗНИ ҚАЙТА ИШЛАШ КОРХОНАЛАРИ УЧУН ПОРТЛАШ ХАВФСИЗЛИГИНИНГ УМУМИЙ ҚОИДАЛАРИНИ ТАСДИҚЛАШ ТЎҒРИСИДА

ПОРТЛАШ-ЁНИШ ХАВФИ БОР КИМЁ, НЕФТ-КИМЁ ВА НЕФТ-ГАЗНИ ҚАЙТА ИШЛАШ КОРХОНАЛАРИ УЧУН ПОРТЛАШ ХАВФСИЗЛИГИНИНГ УМУМИЙ ҚОИДАЛАРИ

I боб. Умумий қоидалар

II боб. Умумий талаблар.

III боб. Технологик жараёнларда портлаш хавфсизлигини таъминлашга талаблар.

IV боб. Айрим (намунавий) технологик жараёнларга ўзига хос талаблар,

§ 1. Ёнувчи буғ-газлар муҳитларни, суюқликларни ва майда дисперсли қаттиқ маҳсулотларнинг узатилиши (жойларини ўзгартирилиши).

§ 2. Моддий муҳитларнинг ажратиш жараёнлари.

§ 3. Масса алмашиш жараёнлари.

§ 4. Аралаштириш жараёнлари.

§ 5. Иссиқлик алмашиш жараёнлари.

§ 6. Кимёвий реакцион жараёнлар.

§ 7. Суюлтирилган газлар, тезда алангаланадиган ва ёнувчи суюқликларни сақлаш ва қуйиш-тўкиш жараёнлари.

V боб. Технологик жараёнларни аппаратуралар билан жиҳозлаш.

§ 1. Умумий талаблар.

§ 2. Асбоб-ускуналарни жойлаштириш.

§ 3. Аппаратура ва қувур ўтказгичларни коррозиядан қарши ҳимоялаш чоралари.

§ 4. Насослар ва компрессорлар.

§ 5. Қувурлар ва арматуралар.

§ 6. Аварияга қарши мосламалар.

VI боб. Технологик жараёнларни назорат қилиш, бошқариш, сигнализация ва аварияга қарши автоматик ҳимоя қилиш тизимлари.

§ 1. Умумий талаблар.

§ 2. Технологик жараёнларни бошқариш тизимлари.

§ 3. Аварияга қарши автоматик ҳимоя воситалари.

§ 4. Газ таҳлилининг автоматик воситалари.

§ 5. Назорат, бошқариш ва АҚАҲ тизимларини энергия билан таъминлаш.

§ 6 Назорат, бошқариш ва АҚАҲ тизимларини метрологик таъминоти.

§ 7. Бошқарув ва таҳлил қилиш хоналарининг жойлашиши ва тузилиши.

§ 8. Алоқа ва хабар бериш тизимлар.

§ 9. Назорат, бошқариш, АҚАҲ, алоқа ва хабар бериш тизимларини ишлатиш.

§ 10. Назорат, бошқариш, АҚАҲ, алоқа ва хабар бериш тизимларини монтаж қилиш, созлаш ва таъмирлаш.

VII боб. Портлаш хавфи бор технологик тизимларнинг электр таъминоти ва электр асбоб-ускуналари.

VIII боб. Иситиш ва шамоллатиш (ҳаво алмаштириш).

IX боб. Водопровод ва канализация.

X боб. Ходимларни жароҳатланишдан сақлаш.

XI боб. Технологик асбоб-ускуналар ва қувурларга хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш.

XII боб Жавобгарлик

XIII боб. Якуний қоидалар.

1-ИЛОВА
ТЕХНОЛОГИК БЛОКЛАРНИНГ ПОРТЛАШ ХАВФСИЗЛИГИНИ МИКДОРИЙ БАҲОЛАШНИНГ УМУМИЙ ПРИНЦИПЛАРИ.

Шартли белгилар ва қисқартмалар.

Қабул қилинган қисқартмалар.

Белгилар.

1. Технологик блокнинг портлаш хавфлилигининг энергетик кўрсаткич қийматларини аниқлаш.

2-ИЛОВА
Портлашда қатнашадиган моддалар массасини ва бузилишлар (емирилиш) зонаси радиусини ҳисоблаш.

3-ИЛОВА
Терминлар ва изоҳлар.

Ўзбекистон Республикасининг «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги № 323 сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарорига асосан, буюраман:
Ушбу Умумий Қоидалар, Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 28 сентябрдаги «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 июлдаги 323-сонли «Саноатда, кончиликда ва коммунал-маиший секторда ишларнинг бехатар олиб борилишини назорат қилиш давлат инспекцияси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарори асосида ишлаб чиқилган.
16. Ишларни бажаришда хавфсизлик амалий кўникмаларини олиш, портлаш хавфи I ва II тоифали блоклари бор технологик объектларда авариялар ҳақида огоҳлантириш ва уларнинг оқибатини йўқ қилиш учун бу объектларда технологик жараённи олиб бориш ва асбоб-ускуналардан фойдаланиш билан бевосита банд бўлган барча ишчилар ва муҳандис-техник ходимлар замонавий ўқитиш техника воситаларидан фойдаланган холда тайёргарлик курсини ўтадилар ва кўникмаларини ўзлаштирадилар (тренажёрлар, ўқув машғулот полигонлари ва бошқалар). Ушбу мақсадда белгиланган ташкилотлар ҳақиқий динамик модели максимал яқинлаштирилган жараёнини ва ҳақиқий бошқарув воситаларини ўз ичига олган компьютер тренажёрларига эга бўлиши керак (функционал клавиатуралар, жадвал экран шакллари ва бошқалар). Компьютер тренажёрларда ўқитиш ва амалий кўникмаларни ўзлаштиришда технологик жараён ва бошқарув тизими намунавий ва штатсиз кутилмаган ва авария вазиятларида ишга тушириш, режали ва аварияли тўхтатишни ўзлаштирилишини таъминлаши керак.
17. Технологик ва ёрдамчи асбоб-ускуналардан, қувурлардан ва арматуралардан, назорат тизимидан, ҳалокатга қарши ҳимоясидан, алоқа ва хабар бериш, энергия таъминоти, воситаларидан ҳамда бино ва иншоотлардан: фойдаланиш ва таъмирлашни ишончли ва хавфсиз даражада олиб бориш бўйича ишларни ташкил; техник хизматлар орасида техника хавфсизлиги талабларини таъминлаш учун (технология, механика, энергетика, назорат-ўлчаш асбоблари ва автоматика ва бошқалар) вазифаларни жавобгарлик чегараларини тақсимлаш, ҳамда фойдаланиш, таъмирлаш ва бошқа техника ҳужжатларининг рўйхати ва ҳажмлари, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига, «Саноатконтехназорат» Давлат инспекциясининг қоидалари, меъёрлари, қарорлари ва бошқа раҳбарлик ҳужжатларига, давлат стандартларига ва бошқа меъёрларга асосланган ҳолда саноат хавфсизлигини таъминловчи талабларни белгилайдиган ташкилотнинг буйруқлари ёки бошқа фармойиш ҳужжатлари билан белгиланади.
24. Технологик жараён олиб борилишида регламентланган режимдан оғишда портлаш-ёниш хавфи бор аралашмалар ҳосил бўлиши технологик қурилмалар (асбоб-ускуналар, қувурлар, аппаратлар, технологик эҳтимоли бор линиялар ва бошқалар) инерт газлар, флегмалаштирувчи қўшимчаларни узатиш тизимлари билан ёки портлаш хавфи бор аралашмалар ҳосил бўлишини ёки ёнғин чиқиш манбаи бор бўлганда, уларда портлаш имкониятларини олдини олувчи бошқа техника воситалар билан таъминланадилар. Инерт газлари ва флегмалаштирувчи қўшимчаларни узатиш тизимини бошқаришда технологик жараённи олиб боришдаги ўзига хос хусусиятларига қараб масофадан бошқариш амалга оширилади (қўлда ёки автоматик равишда). Ўз таркибида I ва II тоифали портлаш хавфи бор технологик блокларга эга ишлаб чиқаришлар учун инерт муҳитлар узатишни автоматик бошқариш III тоифа технологик блокли ишлаб чиқаришлар учун автоматик эмас, масофадан бошқариш назарда тутилади, QB < 10 да жойи бўйича қўлда бошқаришга рухсат берилади.
102. Ҳар қандай тоифали портлаш хавфи бор блоклар учун реакцион жараёнларнинг технологик аппаратураси, автоматик назорат қилиш, тартибга солиш воситалари билан ва портлаш хавфи бор жараённи (келаётган бирламчи-дастлабки ва нисбати, материал оқимдаги компонентлар миқдори, уларнинг реакцион аппаратурада критик қийматига, босимига ва муҳитдаги ҳароратига етиши мумкин бўлган концентрацияси, сарф-харажати ва ташувчининг параметрлари ва бошқалар) бир ёки гуруҳлар параметрларининг ҳимоя тўсиқлари билан таъминланади. Бунда, 1-тоифали портлаш хавфи бор технологик блоклар билан қурилмалар (ускуналар) таркибига кирувчи технологик асбоб-ускуналар, ҳар бир хавфли параметрга камида иккитадан кам бўлмаган датчиклар тартибга солиш ва аварияга қарши автоматик ҳимоя воситалари билан таъминланади, зарурият бўлганда - бошқаришни ва ҳимоя қилишни такрорлаш тизимлари билан таъминланади.
322. Таъмирланиши тугатилган объект (блок, қурилма) комиссия томонидан далолатнома бўйича қабул қилинади ва технологик схема йиғилганлиги текширилгандан, қопқоқ олингандан, тизимни герметиклиги синалгандан, сигнализация, бошқариш ва АҚАҲ тизимлари иш қобилияти, блоклараро ўчирувчи қурилмаларнинг унумдорлиги ва ишлаб кетиш вақти текширилгандан, сақлаш қурилмаларини мавжудлиги, алангани кенгайиб кетишини олдини олувчи воситалар соз ҳолати, электр қурилмалар тузилиши бўйича ўрнатилган асбоб-ускуналарнинг меъёрий ҳужжатлар талабларига мослиги, вентиляция тизимининг соз ҳолати ва талаб қилинган унумли ишлатилишидан сўнг, фойдаланишига рухсат берилади. Бундан ташқари комиссия томонидан таъмирлаш ҳужжатлари тўлиқлиги ва сифати, объект ҳудудлари ва иш жойларининг ҳолати, хизмат кўрсатувчи ходимларнинг ўз асосий мажбуриятларини амалга оширишга тайёрлиги ва меъёрий-техник ҳужжатларда назарда тутилган бошқа талаблар амалга оширилганлиги текширилади.

Т.Р.

ТЕРМИН

ТЕРМИН ИЗОҲИ

1.Аварияли герметиксизланиши

Аппаратурада портлаш ёки атмосферага ёнувчи муҳитни чиқиши имконига олиб келувчи кимё-технологик тизим асбоб-ускуналари элементларининг бутунлигининг ва (ёки) герметиклигининг назорат қилинмайдиган бузилиши.

2.Автоматлаштирилган бошқарув

Инсон иштирокида технологик жараённи назорат ва автоматика воситалари ва элементлари, ҳисоблаш техникасидан фойдаланиш билан ва улар бошқарувидаги ижро қурилмалари билан бошқариш.

3.Автоматик бошқарув

Инсон иштирок этмаган ҳолда технологик жараённи назорат ва автоматика воситалари ва элементлари, ҳисоблаш техникасидан фойдаланиш билан ва улар бошқарувидаги ижро қурилмалари билан бошқариш.

4.Портлаш хавфи бор моддалар

Портлаш хавфи бор муҳитни мустақил ёки оксидловчи аралашма билан ҳосил қилиш имконияти бор моддалар (материаллар).

5.Портлаш хавфи бор технологик блок

Аппаратурада портлаш ёки атмосферага ёнувчи муҳитни чиқиши эҳтимолли технологик ва ишлаб чиқариш операцияларини бажаришда берилган режимдан ва регламентланган шартлардан оғишидаги технологик блок.

6.Бирданига (бир йўла) отилиб чиқиш

Асбоб-ускуналарнинг аварияли ёки бошқа сабабларга кўра герметиксизланишида атмосферага катта миқдорда ёнувчи ёки портлаш хавфи бор моддаларни қисқа муддатда отилиб чиқиши.

7.Портлаш хавфи бор даражалари бўйича технологик блокларининг таснифи

Технологик тизимлар ва ишлаб чиқариш хоналарининг тўлиқ беркитилган ҳажмларида буғ булутлари портлаганида иштирок этиши мумкин бўлган ва технологик блоклардаги типик аварияларда атмосферага чиқиши мумкин бўлган ёнувчи буғ-газ муҳити массаларига олиб келинган ва энергетик потенциалининг нисбий қийматлари бўйича технологик блокларнинг градацияси.

8.Параметрларнинг критик қийматлари

Технологик тизимда портлаш вужудга келиш эҳтимолида ёки технологик аппаратура герметиксизланишида ва ёнувчи муҳитнинг атмосферага чиқиш эҳтимолида битта ёки ўзаро боғланган бир нечта параметрларининг (берилган режим билан материал муҳитнинг таркиби, босими, ҳарорати, ҳаракат тезлиги, зонада бўлиш вақти бўйича) энг охирги қийматлари.

9.Технологик блокнинг умумий энергетик потенциали

Технологик блокнинг тўсатдан аварияли очилишидаги буғ-газ муҳити адиабадик кенгайиши, мавжуд ички ва ташқи (атроф муҳит) энергиялар ҳисобига суюқликлардан ҳосил бўладиган буғлар (газлар) тўлиқ ёнишининг энергиялари йиғиндиси.

10.Параметрнинг хавфли қиймати

Регламентдан ташқарига чиққан ва энг сўнги рухсат берилган қийматга яқинлашган параметр қиймати.

11.Нисбий энергетик потенциал

Бевосита зарбали тўлқин шаклланишига технологик блокнинг умумий энергетик потенциали сарфланиши шартида технологик блокда буғ-газ муҳитининг портлашидан келиб чиқиши эҳтимоли бўлган бузилишларининг даражаси ва масштаблари кўрсаткичи.

12.АҚАҲ (ПАЗ)

НЎАваА воситалари ва элементлари, ҳисоблаш техникаси ва уларни бошқариш ижро қурилмаларига таянувчи аварияга қарши автоматик ҳимоя.

13.Потенциал портлаш хавфи бор технологик жараён

Технологик аппаратурада портлаш вужудга келиши ёки атмосферага ёнувчи муҳитни чиқиб кетиши эҳтимоли бор регламентланган ишчи қийматларидан параметрлар оғишида, ёнувчи ва портлаш хавфи бор материал муҳитлари борилигида ўтказиладиган технологик жараён.

14.Авария олди сигнализацияси

Технологик жараённинг параметрлари рухсат берилган энг охирги қийматига етганида ишлаб кетадиган сигнализация.

15.Параметрларнинг рухсат берилган энг охирги қийматлари

Технологик жараёнда параметрнинг критик қийматидан, унинг экспериментал ёки ҳисоблаш тавсифда хатоси суммасига тенг катталиги ва параметрларни ўлчаш, назорат қилиш тартибга солиш ва АҚАҲ воситаларининг хатоликларидан фарқланадиган потенциал портлаш-ёниш хавфи бор муҳитлардаги критик олди қийматлари.

16.Огоҳлантирувчи сигнализация

Технологик жараён параметрининг огоҳлантирувчи қийматига етилганда ишлаб кетадиган сигнализация.

17.Параметрнинг огоҳлантирувчи қиймати

Технологик жараён параметрининг регламентланган (рухсат берилган) қиймати чегарасидаги параметр қиймати.

18.Буғ-газ муҳитнинг келтирилган массаси

Тўлиқ ёниш энергияси ягона солиштирма ёниш иссиқлиги 46 • 103 кДж/кг бўйича аниқланадиган портлаш хавфи бор буғ-газ муҳитидаги ёнувчи модда массаси.

19.Технологик муҳит параметрларининг регламентланган қийматлари

Берилган йўналишда хавфсиз оқиши мумкин бўлган технологик жараёнда технологик муҳит ҳолатини тавсифловчи параметрлар қийматининг жамламаси.

20.Технологик муҳит

Технологик аппаратурада (технологик тизимда) жойлашган ва харакатланаётган хом-ашё материаллар, реакцион масса, ярим маҳсулотлар, тайёр маҳсулотлар.

21.Технологик блок

Ёнма-ён аппаратларда ёки тизимларда аварияни ривожланишига олиб келадиган режимни хавфсиз ўзгартиришда технологик тизимдан берилган вақтда ўчирилиши (ажратилиши-изолирование) мумкин бўлган аппарат ёки аппаратлар гуруҳи(минимал сонда).

22.Технологик объект

Ҳудудий бирлашган ва технологик оқимлар (поток) билан боғланган аппаратлар гуруҳидан иборат кимё-технологик тизимлар қисми.

23.Технологик жараён

Аппаратда (ўзаро боғлиқ аппаратлар тизимида, агрегатда, машинада) мақсадга мувофиқ моддаларнинг физик-кимё алмашинувининг ва материал муҳит параметр қийматлари ўзгаришининг жамламаси.

24.Портлашнинг тротил эквиваленти

Зарбали тўлқинни тайёрлашда буғ-газ муҳитида (БГМ) ёнувчи модда портлашидаги ҳақиқий улушини, БГМ ва тринитротолуол (ТНТ) портлашида энергия сарфи улушини ҳисобга олиб, БГМ портлашида бузулиш даражаси бўйича портлашнинг адекватлигида ТНТнинг шартли массаси.

25.Шартли тротил эквиваленти

Фақат зарбали тўлқин шаклланишидаги БГМ нинг сарфида, унинг барча массасининг портлаш энергиясига мос ТНТ нинг шартли массаси.

26.Кимё-технологик тизим

Ўзаро боғлиқ технологик оқимларнинг ва белгиланган кетма-кетликда технологик операцияларни амалга оширилаётганида (хом-ашёни реакцияга тайёрлашда, маҳсулотларнинг мақсадли ва ёрдамчи кимёга хос алмашиниши ва ажратилиши) яхлит ҳаракатланаётган аппаратлар жамламаси.

27.Технологик блокнинг (тизимнинг) энергетик чидамлилиги

Аниқ технологик блокларнинг (тизимларининг) портлаш хавфлилигини комплекс таҳлилида аниқланадиган энергия таъминланишини тўсатдан тўхтатилганида турли авариялар вужудга келиши имкониятлари(эҳтимоли) ва ривожланишининг тавсифи.

Ҳужжатда хато топганингизда, уни белгилаб Ctrl+Enter ни босинг.

© Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги "Адолат" ҳуқуқий ахборот маркази