Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати ва Туркманистон Ҳукумати, кейинги ўринларда «Томонлар» деб аталувчилар,

1996 йил 16 январдаги Ўзбекистон Республикаси билан Туркманистон ўртасида дўстлик, ҳамкорлик ва ўзаро ёрдам тўғрисидаги Шартнома қоидаларига амал қилиб,

Ўзбекистон Республикаси билан Туркманистон ўртасидаги ҳамкорлик ва давлатлараро муносабатларни ҳар томонлама ривожлантириш, ўз давлатларининг халқлари ўртасидаги анъанавий дўстона муносабатларни мустаҳкамлашга интилиб,

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш соҳасидаги ҳамкорлик ҳар икки давлат фаровонлиги ва хавфсизлигига кўмаклашишини тан олиб,

табиий, техноген ва экологик хусусият касб этувчи фавқулодда вазиятларнинг ҳар икки давлат учун хавфини англаб,

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш соҳасидаги илмий-техникавий маълумот алмашинуви ўзаро манфаатлилигини инобатга олиб,

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш, шунингдек атроф-муҳит мониторингини ташкил этиш бўйича келишилган сиёсат юритишни талаб этувчи иккала давлат экологик тизимларининг ўзаро боғлиқлигидан келиб чиқиб,

Томонлардан бирининг куч ва воситалари билан бартараф этиб бўлмайдиган фавқулодда вазиятлар келиб чиқиши эҳтимолини ҳамда фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш мақсадида иккала давлатнинг мувофиқлаштирилган ҳаракатларига бўлган эҳтиёжини эътиборга олиб,

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш учун амалий ҳамда самарали чораларни ишлаб чиқиш ва қўллашда давлатлар ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашнинг қатъий заруриятига ишонч ҳосил қилиб,

Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва бошқа халқаро ташкилотларнинг фавқулодда вазиятларни олдини олиш ва бартараф этиш соҳасидаги саъй-ҳаракатларини қўллаб-қувватлаб,

қуйидагилар тўғрисида келишиб олдилар:

Мазкур Битим мақсадлари учун қуйидаги атамалар қўлланилади:

«фавқулодда вазият» - одамлар қурбон бўлишига, уларнинг соғлиғига зарар етишига ёки аҳолининг ҳаёт кечириш шароити издан чиқишига, атроф табиий муҳитга ҳамда ишлаб чиқариш, ижтимоий ва табиий муҳит объектларига зиён етишига олиб келиши мумкин бўлган ёки олиб келган авария, ҳалокат ва бошқа офат, шу жумладан табиий ва экологик тусдаги ҳодиса натижасида муайян ҳудудда юзага келган ҳолат;

«фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш» - олдиндан ўтказиладиган ва фавқулодда вазиятлар рўй бериш хавфини имкон қадар камайтиришга, шунингдек бундай вазиятлар рўй берган тақдирда, одамлар соғлиғини сақлашга, атроф табиий муҳитга зарар ва моддий талофатларни камайтиришга қаратилган тадбирлар мажмуи;

«авария-қутқарув ишлари» - фавқулодда вазиятлар доирасидаги одамларнинг ҳаётини асраб қолиш ва соғлиғини сақлаш, юридик ва жисмоний шахсларнинг мол-мулкини, атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш, фавқулодда вазиятларни бартараф этиш ва уларга хос бўлган хавфли омиллар таъсирини йўқотиш ёки мумкин бўлган даражада камайтиришга қаратилган ҳаракатлар;

«фавқулодда вазиятларни бартараф этиш» - фавқулодда вазиятлар рўй берганда ўтказиладиган ҳамда одамларнинг ҳаётини асраб қолишга, фавқулодда вазиятлар ва уларга ўхшаш хавфли омиллар рўй берган ҳудудларнинг кенгайишига йўл қўймасликка, атроф табиий муҳитга етказиладиган зарар ва моддий талофатлар миқдорини камайтиришга қаратилган авария-қутқарув ишлари ва бошқа кечиктириб бўлмайдиган ишлар;

«фавқулодда вазият зонаси» - фавқулодда вазият юзага келган (эълон қилинган) ҳудуд;

«жиҳозлар» - ёрдам кўрсатиш гуруҳининг материаллари, техника ва транспорт воситалари ҳамда гуруҳ аъзоларининг шахсий анжомлари;

«таъминот материаллари» - фавқулодда вазият оқибатида жабрланган аҳоли ўртасида тақсимлаш учун мўлжалланган моддий воситалар;

«сўровчи Томон» - бошқа Томонга ёрдам кўрсатиш гуруҳларини, жиҳозлар ва таъминот материалларини юбориш тўғрисидаги илтимос билан мурожаат қиладиган Томон;

«тақдим этувчи Томон» - бошқа Томоннинг ёрдам кўрсатиш гуруҳларини, жиҳозларни ва таъминот материалларини юбориш тўғрисидаги илтимосини қаноатлантирувчи Томон;

«ваколатли орган» - ушбу Битимни амалга ошириш билан боғлиқ ишларга раҳбарлик қилиш ва мувофиқлаштириш учун ҳар икки Томондан тайинланадиган орган;

«ёрдам кўрсатиш гуруҳи» - тақдим этувчи Томон мутахассисларининг фавқулодда вазиятларни бартараф эгишда ёрдам кўрсатиш учун мўлжалланган, зарур жиҳозлар билан таъминланган уюшган гуруҳи.

Томонлар мазкур Битимни бажариш учун ваколатли органларни тайинлайдилар:

Ўзбек томонидан - Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги;

Туркман томонидан - Туркманистон Мудофаа вазирлиги.

Томонлар ўз ваколатли органларининг номлари ўзгарганлиги ва уларнинг функциялари бошқа органларга берилганлиги ҳақида бир-бирларини зудлик билан дипломатик каналлар орқали хабардор этадилар.

Мазкур Битим доирасидаги ҳамкорлик қуйидагиларни назарда тутади:

хавфли техноген ва экологик жараёнлар ҳамда табиий ҳодисалар мониторингини тайёрлаш ва амалга ошириш;

фавқулодда вазиятларни олдиндан аниқлаш ва уларнинг оқибатларини баҳолаш;

аҳолини фавқулодда вазиятлардаги ҳаракатлар, шу жумладан биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш бўйича тайёрлашни ташкиллаштириш;

фавқулодда вазиятларни бартараф этиш бўйича манфаатдор давлат органларининг ҳамкорлигини мувофиқлаштириш;

атроф муҳит ва аҳоли учун саноат авариялари, фалокатлар ва табиий офатлар натижасида келиб чиқиши мумкин бўлган ифлосланишлар билан боғлиқ хавфни баҳолаш;

илмий-тадқиқот лойиҳаларни биргаликда режалаштириш, ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, илмий-техникавий адабиёт ва тадқиқот ишлари натижалари билан алмашиш;

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш, содир бўлиши ва бартараф этилиши ҳақида маълумот алмашиш;

даврий нашрлар, услубий ва бошқа адабиётлар, видео ва фото материаллар, шунингдек технологиялар билан алмашиш;

қўшма конференциялар, семинарлар, ишчи мажлислар, ўқув машғулотлари ва машқларни ташкил қилиш;

қўшма нашрлар ва маърузаларни тайёрлаш;

бошқа Томон давлати ўқув муассасаларида мутахассислар тайёрлаш, стажёрлар, ўқитувчилар, олимлар ва мутахассислар билан алмашиш;

Томонлар давлатларининг ваколатли органлари ўртасида ўзаро ҳамжиҳат ҳаракат қилишни таъминлаш;

фавқулодда вазиятларни бартараф этиш, шу жумладан техника, мол-мулк ва асбоб-анжомлар билан жиҳозлашда ўзаро ёрдам кўрсатиш;

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва унинг оқибатларини бартараф этиш бўйича тадбирларни режалаштириш ва ўтказиш;

фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва унинг оқибатларини бартараф этиш соҳасида Томонлар ваколатли органлари келишиши мумкин бўлган бошқа фаолият.

Томонлар ўз ваколатлари доирасида фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш соҳасида фаолият юритаётган давлат ташкилотлари ва муассасалари, юридик ва жисмоний шахслар ўртасидаги ҳамкорликни рағбатлантирадилар.

Ушбу Битимни бажариш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун Томонлар давлатларининг ваколатли органлари фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва бартараф этиш соҳасида ҳамкорлик бўйича Қўшма комиссия таъсис этадилар, унинг таркиби, функциялари ва иш тартибини белгилайдилар.

Томонлар ўз вакилларининг ушбу Битимда кўрсатилган ва фавқулодда вазиятларни бартараф этишда ёрдам кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлмаган фаолиятда иштирок этиш учун Томонлар давлати ҳудудида бўлиши ва ҳаракатланиши билан боғлиқ ҳолда вужудга келадиган харажатларни мустақил равишда қоплайдилар.

Фавқулодда вазиятларни бартараф этишга ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги сўровномаларни амалга оширувчи органлар Томонлар давлатларининг ваколатли органлари ҳисобланади.

Ёрдам кўрсатиш сўровчи Томоннинг фавқулодда вазият вақти, жойи, хусусияти ва кўлами, зарур бўлган ёрдам тури ва ҳажми тўғрисидаги маълумотлар тақдим қилинган ёзма сўровномаси асосида амалга оширилади.

Тақдим этувчи Томон қисқа муддатларда сўровчи Томоннинг мурожаатини кўриб чиқади ҳамда уни ёрдам кўрсатишнинг имконияти, ҳажми ва шартлари тўғрисида хабардор этади.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳларига раҳбарлик қилиш сўровчи Томоннинг ваколатли органи томонидан шу гуруҳлар раҳбарлари орқали амалга оширилади.

Фавқулодда вазиятларни бартараф этишда ёрдам кўрсатиш гуруҳлари ва таъминот материалларини юбориш йўли билан ёки бошқа сўралаётган шаклда ёрдам кўрсатилади.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳларидан фавқулодда вазият зонасида авария-қутқарув ишларини бажариш учун фойдаланилади.

Сўровчи Томон ёрдам кўрсатиш гуруҳлари раҳбарларига фавқулодда вазият зонасида ва аниқ иш участкаларида юзага келган вазият бўйича маълумот беради ва зарурият туғилганда ушбу гуруҳларни таржимонлар ва алоқа воситалари, шунингдек қўриқчилар, бепул тиббий хизмат билан таъминлайди ҳамда уларнинг ҳаракатларини мувофиқлаштиради.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳлари фавқулодда вазият зонасида 72 соат давомида мустақил ҳаракат қилишлари учун етарли даражада жиҳозланган бўлиши керак. Агар бошқа ҳолат Томонлар ўртасида қўшимча келишилмаган бўлса, ёрдам захира манбалари тугаганда, сўровчи Томон кўрсатилган гуруҳларни улар кейинги ишини давом эттириши учун зарур воситалар, озиқ-овқат ва яшаш учун турар жой билан таъминлайди.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳлари аъзолари сўровчи Томон давлат чегарасининг белгиланган ўтиш пунктлари орқали визасиз, шахсини тасдиқловчи ҳақиқий ҳужжатлар ҳамда тақдим этувчи Томоннинг ваколатли органи томонидан тасдиқланган исм-шарифи кўрсатилган рўйхат асосида кесиб ўтадилар.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳлари аъзолари сўровчи Томон давлати ҳудудида бўлган вақтларида ушбу давлат қонунларига риоя қилишга мажбурдирлар.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳларининг ҳаракатланиши, уларнинг жиҳозлари ва таъминот материалларини ташиш автомобиль, темир йўл, сув ёки ҳаво транспортлари орқали амалга оширилади.

Қайд этилган транспорт турларидан фойдаланиш тартиби Томонлар давлатларининг ваколатли органлари томонидан тегишли вазирлик ва идоралар билан келишган ҳолда белгиланади.

Фавқулодда вазиятларни бартараф этишда ёрдам кўрсатиш учун Сўровчи Томон давлатининг ҳудудига олиб кириладиган ва тақдим этувчи Томон давлати ҳудудидан олиб чиқиладиган жиҳозлар ва таъминот материаллари божхона божлари, йиғимлар ва солиқлардан озод этилади.

Жиҳозлар ва таъминот материалларининг божхона расмийлаштируви соддалаштирилган шаклда ва устуворлик асосида Томонлар давлатлари ваколатли органлари томонидан бериладиган ёрдам кўрсатиш гуруҳининг таркиби, олиб кириладиган ёки олиб чиқиладиган жиҳозлар ва таъминот материалларининг рўйхати кўрсатиладиган хабарномаларга мувофиқ амалга оширилади.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳларига жиҳоз ва таъминот материалларидан ташқари бошқа бирор-бир товарни ташиши тақиқланади.

Ёрдам кўрсатиш бўйича ишлар якунлангандан сўнг олиб кирилган жиҳозлар сўровчи Томон давлати ҳудудидан олиб чиқилиши лозим. Юзага келган айрим вазиятлар туфайли жиҳозларни олиб чиқиб кетиш имконияти бўлмаса, сўровчи Томоннинг ваколатли органига келишилган шартлар асосида ёрдам сифатида текинга берилиши мумкин. Бундай ҳолатда сўровчи Томоннинг ваколатли ва божхона органлари бериладиган жиҳозларнинг турлари, миқдори ва жойлашган жойини кўрсатган ҳолда хабардор қилиниши керак.

Жабрланганларга тез тиббий ёрдам кўрсатиш зарурати муносабати билан сўровчи Томон давлати ҳудудига зарур миқдорда таркибида гиёҳвандлик моддалари бўлган тиббий препаратлар олиб кирилиши мумкин. Бундай ҳолатда ёрдам кўрсатиш гуруҳи раҳбари тақдим қилувчи ва сўровчи Томонлар божхона органларига таркибида гиёҳвандлик моддалари бўлган тиббий препаратлар мавжудлиги ҳақида, уларнинг номенклатура ва миқдорлари кўрсатилган декларацияни тақдим этиши лозим.

Қайд этилган тиббий препаратлар сўровчи Томонга берилиши мумкин эмас ва фақатгина шу Томон вакилларининг қатъий назорати остида малакали тиббиёт ходимлари томонидан фойдаланилади.

Таркибида гиёҳвандлик моддалари бўлган фойдаланилмай қолган тиббий препаратлар сўровчи Томоннинг божхона назорати остида ушбу препаратлар номенклатураси ва миқдорини тасдиқлайдиган ҳужжатлар асосида олиб чиқилиши лозим. Таркибида гиёҳвандлик моддалари бўлган тиббий препаратларни ишлатилганлиги тўғрисида сўровчи Томон божхона органига уларнинг ишлатилганлиги ҳақида ёрдам кўрсатиш гуруҳи раҳбари ва шифокори томонидан имзолаган ҳамда сўровчи Томон ваколатли органи вакили тасдиқлаган далолатнома тақдим этилади.

Тақдим этувчи Томоннинг ваколатли органи сўровчи Томоннинг ваколатли органига ҳаво кемаларининг тури, танитувчи белгилари, йўналиши, экипаж аъзоларининг сони, юк хусусияти, парвоз қилиш, қўниш жойи ва вақтини кўрсатган ҳолда, ёрдам бериш учун ҳаво кемаларидан фойдаланиш тўғрисидаги қарори ҳақида хабардор қилади.

Сўровчи Томон ўз давлати ҳудудининг маълум пунктигача учиб боришга рухсат беради.

Парвозлар Халқаро фуқаро авиацияси ташкилоти ва ҳар икки Томон давлатлари тарафидан белгиланган қоидаларга мувофиқ амалга оширилади.

Томонлар ўртасида ўзгача келишув бўлмаса, сўровчи Томон тақдим этувчи Томоннинг ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ харажатларини қоплайди.

Сўровчи Томон ўзининг ёрдам бериш тўғрисидаги илтимосини бекор қилиши мумкин, аммо бундай ҳолатда, тақдим эгувчи Томон сарфлаган харажатлари учун товон олиш ҳуқуқига эга.

Томонлар ўртасида ўзгача келишув бўлмаса, харажатлар тақдим этувчи Томоннинг талабномаси келиб тушгач дарҳол қопланади.

Тақдим этувчи Томон ёрдам кўрсатиш гуруҳлари аъзоларини суғурта қилади. Суғурталашни расмийлаштириш билан боғлиқ харажатлар ёрдам кўрсатиш бўйича қилинадиган умумий харажатларга киритилади.

Тақдим этувчи Томон ҳаво кемаларининг учиб ўтиши, қўниши, аэродромда тўхтаб туриши ва ундан парвоз қилиши учун тўловдан, шунингдек аэронавигация хизматлари тўловидан озод этилади.

Тақдим этувчи Томоннинг ҳаво кемаларига ёқилғи ва техник хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш масалалари ҳар бир муайян ҳолатда алоҳида ҳал этилади.

Сўровчи Томон ёрдам кўрсатиш гуруҳи аъзоларининг жароҳатланиши ёки ўлими билан боғлиқ харажатларни, агар бундай ҳолат ушбу Битимни амалга ошириш бўйича вазифаларни бажариш жараёнида юз берган бўлса ўз зиммасига олади.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳи аъзоси сўровчи Томон давлати ҳудудида ушбу Битим қоидаларини амалга ошириш билан боғлиқ вазифаларни бажариши жараёнида жисмоний ёки юридик шахсга зарар етказса, сўровчи Томон унинг ёрдам кўрсатаётган фуқаролари томонидан етказилган зарарни ундириш бўйича қўлланиладиган қонунчиликка мувофиқ зарарни қоплайди.

Ёрдам кўрсатиш гуруҳи аъзосининг айбли ҳаракатлари оқибатида етказилган зарар тақдим этувчи Томон тарафидан қопланади.

Ушбу Битим доирасида олиб борилаётган фаолият натижасида олинган маълумот, Томонлар давлатларининг қонунчилигига мувофиқ ошкор этилмайдиган маълумотдан ташқари, агар Томонлар давлатларининг ваколатли органлари томонидан ёзма шаклда ўзгача келишилмаган бўлса, Томонлардан ҳар бирининг кундалик амалиёт ва кўрсатмаларига мувофиқ эълон қилинади ва фойдаланилади.

Ушбу Битимни талқин қилишда ёки қўллашда келиб чиқадиган низолар Томонлар ўртасида музокара ва маслаҳатлашувлар йўли билан ҳал қилинади.

Мазкур Битимга Томонларнинг ўзаро келишувига мувофиқ унинг ажралмас қисми ҳисобланадиган ва мазкур Битимнинг 17-моддасида белгиланган тартибда кучга кирувчи алоҳида протоколлар билан расмийлаштириладиган ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

Мазкур Битим унинг кучга кириши учун зарур бўлган давлат ички процедураларининг Томонлар тарафидан бажарилгани тўғрисида дипломатик каналлар орқали охирги ёзма хабар олинган кундан бошлаб кучга киради.

Мазкур Битим номуайян муддатга тузилади ва Томонлардан бири бошқа Томоннинг дипломатик каналлар орқали Битим амал қилишини тугатиш нияти тўғрисидаги тегишли ёзма хабарномасини олган санадан бошлаб, олти ой ўтгунга қадар амал қилади.

Тошкент шаҳрида 2013 йил 25 ноябрда икки асл нусхада, хар бири ўзбек, туркман ва рус тилларида тузилди, бунда барча матнлар бир хил кучга эга. Мазкур Битим қоидаларини талқин қилишда келишмовчиликлар юзага келган тақдирда рус тилидаги матн асос қилиб олинади.